Кіріспе

Американдық саясаткер (туған 1939)

Генри Арнольд Уаксман (12 қыркүйек 1939 жылы туған) – американдық саясаткер және лоббист, 1975 жылдан 2015 жылға дейін Калифорния штатынан АҚШ өкілі болды. Ол Демократиялық партияның мүшесі. Оның сайлау округі Лос-Анджелес қаласының батыс бөлігінің көп бөлігін, сондай-ақ Батыс Голливуд, Санта-Моника және Беверли-Хиллз қалаларын қамтыды. 1975 жылдан 1993 жылға дейін 24-ші округ, 1993 жылдан 2003 жылға дейін 29-шы округ, ал 2003 жылдан 2013 жылға дейін 30-шы округ ретінде белгіленді, бұл өзгеріс 1990, 2000 және 2010 жылғы халық санауынан кейін округтердің қайта бөлінуіне байланысты болды. Уаксман Конгрестің ықпалды либералды мүшесі болды және 1980 жылғы Сәбилер тағамы туралы заң, 1983 жылғы Жетім қалған дәрілер туралы заң, 1984 жылғы Дәрі-дәрмек бағаларындағы бәсекелестік және патент мерзімін қайта жаңарту туралы заң, 1990 жылғы Таза ауа туралы заң, 1990 жылғы Райан Уайт көмек бағдарламасы туралы заң, 1996 жылғы Тағам сапасын қорғау туралы заң, 1997 жылғы Мемлекеттік балалардың денсаулық сақтау бағдарламасы, 2006 жылғы Пошта қызметінің жауапкершілігі мен жақсарту туралы заң, 2009 жылғы Отбасылық темекі тартуды болдырмау және темекіге бақылау туралы заң, 2010 жылғы Науқастарды қорғау және қолжетімді денсаулық сақтау туралы заңдарды қабылдауда маңызды рөл атқарды. 1985 жылы ол Лос-Анджелестегі Red Line метрополитеніне федералдық қаржыландыруды тоқтатуға ықпал етті, осылайша ол өзінің бай Вестсайд ауданынан өтпеуіне қол жеткізді. Қазіргі уақытта ол Вашингтонда орналасқан Waxman Strategies лоббистік фирмасының төрағасы, Калифорния университетінің Лос-Анджелес қаласындағы регент-лекторы және Джонс Хопкинс Блумберг халық денсаулығы мектебінің оқытушысы.

Балалық шағы, білім алуы және алғашқы мансабы

Уэксман Лос-Анджелесте еврей отбасында дүниеге келді, оның әкесі Ральф Луи Уэксман, анасы Эстер (туған тегі Сильверман) болған. Әкесі Канаданың Монреаль қаласында туған, ал анасы Пенсильваниядан. Оның барлық ата-анасы Ресейден келген еврей иммигранттары. Ол 1961 жылы саяси ғылымдар бакалавры дәрежесін, ал 1964 жылы UCLA заң мектебінен заңгерлік диплом алды. Бітірген соң заңгер болып жұмыс істеді. 1968 жылы Калифорния штатының Ассамблеясына сайланды және үш мерзімге қызмет етті. АҚШ өкілі Говард Берманмен бірлесіп, Лос-Анджелес округінің жас демократтарын құрды.

Сайлаулар

1974 жылы Демократиялық АҚШ өкілі Чет Холифилд Конгресте 16 мерзім қызмет еткеннен кейін зейнеткерлікке шықты. Уаксман онжылдықтың ортасында аудандарды қайта бөлу кезінде 19-дан 24-ке қайта нөмірленген округ үшін штаттық жиналыстағы өкілдігінен бас тарды. Уаксман округ үшін Демократиялық партияның тікелей кандидаттығын жеңіп алды және бұл округтегі сайлауға тең болғандықтан, жалпы сайлауда оңай жеңіске жетті. Ол 17 рет қайта сайланды, ешқандай маңызды қарсылыққа тап болмады. 1986 жылы ірі партиялық оппозиция болған жоқ, ал 2008 жылы ол мүлдем қарсылықсыз сайланды. Оның округі қызмет істеген кезеңінде төрт рет нөмірін өзгертті: 24-тен (1975–1993) 29-ға (1993–2003), 30-ға (2003–2013) және 33-қа (2013–2015). Зейнеткерлікке шыққан кезде ол Калифорниядан Джордж Миллермен бірге 1975 жылғы жаңадан сайланған демократтардың соңғы екі мүшесінің бірі болды. 2003 жылдан 2013 жылға дейін Уаксманның округіне Санта-Моника, Беверли-Хиллс, Агура-Хиллс, Калабасас, Хидден-Хиллс, Малибу, Батыс Голливуд және Вестлейк-Виллидж қалаларымен қатар, Батыс Лос-Анджелес аймағындағы Батыс Лос-Анджелес, Фэрфакс, Пасифик-Палисадес, Брентвуд, Беверливуд, Топанга, Чатсворт, Палмс, Вествуд, Вест-Хиллс, Вестсайд-Виллидж, Вудленд-Хиллс сияқты аудандар кірді. Бірақ Калифорния азаматтарының аудандарды қайта бөлу комиссиясының жаңа 33-округін құруының нәтижесінде, 2012 жылғы қарашада өткен жалпы сайлауда Уаксман Беверли-Хиллс тұрғын жерін және оңтүстіске қарай Малибу мен Тынық мұхитының жағалау қалаларын қамтитын аймақта қайта сайланды, оған Санта-Моника, Манхэттен-Бич, Редондо-Бич, Хермоса-Бич, Палос-Вердес түбегі және Солтүстік-Батыс Сан-Педро кірді.

Қызмет мерзімі

Демократтар 1995 жылы Өкілдер палатасының бақылауын жоғалтқанға дейін Уаксман 1979 жылдан бастап Денсаулық сақтау және қоршаған орта жөніндегі Энергетика және сауда кіші комитетінің төрағасы ретінде палатада ықпалды тұлға болды. Осы қызметінде ол денсаулық сақтау және қоршаған орта мәселелерін, соның ішінде жалпы медициналық сақтандыру, Medicare және Medicaid қамтуын, ЖИТС-ті, ауа мен судың ластануын зерттеді. 1994 жылы Уаксман жеті ірі темекі компаниясының басшыларын никотиннің тәуелділік тудырмайтындығын антпен мойындатуға мәжбүр етті. Уаксманның заңнамалық басымдықтары денсаулық пен қоршаған орта мәселесі болып табылады. Бұларға жалпыға бірдей медициналық сақтандыру, Medicare және Medicaid, темекі, СПИД, ауа мен су сапасының стандарттары, пестицидтер, қарттар үйінің сапасының стандарттары, әйелдердің денсаулықты зерттеу және репродуктивті құқықтар, рецепті бойынша дәрі-дәрмектердің болуы мен құны және қоғамдастықтардың ластану деңгейі туралы білу құқығы жатады. Ваксменнің темекіге қатысты ойларына мысал ретінде 2010 жылдың 13 сәуірінде ол Бейсбол лигасының барлық түрлеріндегі темекіге тыйым салуды сұрады. Демократтардың 2006 жылғы аралық сайлаудағы жеңісімен Уэксман Палатаның басты тергеу комитеті – Палатаның қадағалау және үкімет реформасы комитетінің төрағасы болды. Ол 1997 жылдан 2007 жылға дейін комитеттің демократиялық санатқа ие болды. 1998 жылы ол әлі де қазылық мүшесі болған кезде, ол "Ерекше тергеу бөлімін" құрды. Бұл мүмкін болды, өйткені комитетке федералды саясатты қамтитын кез-келген мәселені тексеруге кең өкілеттік берілген, тіпті басқа комитет оған билік жүргізсе де. Ол сондай-ақ, республикашыларды үкіметке бақылау жүргізудегі "конституциялық жауапкершілігін" елемегендері үшін қатты сынға алды. 2004 жылы 16 наурызда Уаксманның өтініші бойынша Үкіметтік реформалар жөніндегі комитет "Ирак туралы жазбалар, Буш әкімшілігінің Ирак туралы ашық мәлімдемелері" атты кітапты жариялады. Бұл кітапта Буш әкімшілігінің қызметкерлері Ирактың қатерлі ісі туралы айтқан 237 нақты және іздеуге болатын мәлімдемелері жинақталған. Онда мәлімдемелер жасалған кезде әкімшілікке белгілі болған мәліметтерге негізделген жалған мәлімдемелер бар. Бұл кітапта тек кейіннен ғана қате болып көрінетін сөздер жоқ. Егер мәлімдеме жасалған кезде АҚШ барлау қызметінің нақты көрінісі болса, ол қазір қате болып көрінсе де, алынып тасталды. 2006 жылы Project On Government Oversight, үкіметтік бақылау тобы, Уаксманға үкіметтік ашықтық пен қадағалауға қосқан үлесі үшін жақсы үкімет сыйлығын табыс етті. 2006 жылғы сайлаудан кейінгі күні Уэксман өз көмекшілеріне комиссияға "бақылау жоспарын" әзірлеуді тапсырды. Ол "Халлибертон" компаниясын және оның Ирактағы мемлекеттік келісімшарттармен байланысты қылмыстарын тергеуді қалайтынын мәлімдеген болатын. Сондай-ақ, ол Джек Абрамоффты қоршаған көптеген жанжалды тергеуге де мүмкіндік алады. Бұл Демократиялық көмекшілердің уайымға ұшырауына себеп болды, себебі Уаксманның басқаруындағы Үкіметтік реформа комитеті 1000-нан астам сот шақыруын жіберген Клинтон әкімшілігінің кезінде комитеттің жұмысын қайталайды. Алайда, Уэксман Newsweek журналына жауапқа тартылуға қызығушылық танытатынын айтты, бірақ кек алуды емес. 2009 жылы ол 2008 жылдың 20 қарашасында 137–122 демократиялық палатаның құпия дауысында төраға Джон Дингелді жеңгеннен кейін Энергетика және сауда комитетінің төрағасы болып қызмет ете бастады. Уайоминг штатының сенаторы Алан Симпсон Уаксменді "сұңқырдан да мықты" деп сипаттаған. Уэксман өзінің "күшті еврей болмысымен" мақтанады және дінді зерттеуден саяси тұжырымдар жасады. Уэксмен өзінің Конгресс қызметіне еврейлік этикалық құндылықтарды қолданатынын айтты. Ол "адам құқықтары, әлеуметтік әділдік және тең мүмкіндіктер туралы" "иудей құндылықтары" американдық құндылықтарға ұқсас екенін және мұндай құндылықтар "менің ойымша демократиялық ұстанымға жақын" деп айтты. Уэксман өзінің әріптесі Джейн Харманды Марси Уиноградтан бірінші кезектегі сын кезінде қолдады. Уиноград Уэксман мен Харман қолдаған екі мемлекет шешімінің орнына Израиль-Палестина қақтығысына бір мемлекет шешімін қолдайтынын айтты. Ол "сыбайлас жемқорлық мәдениетінен" зардап шегетінін және "құпиялықпен машықтана бастағанын" айтып, Америка үкіметін осы құндылықтардан бас тартқаны үшін айыптап отырды. "Республикалық партия басшылығы президенттік ережелерді мен нормаларды елемеді және әдет-ғұрыпқа ешқандай мән бермейді", - деді ол.

Аборт

Уэксмен 2009 жылдың қарашасындағы Америка үшін қолжетімді денсаулық сақтау туралы заң аясында салық төлеушілердің қаржысына жасалатын аборттарға шектеулер енгізген Stupak-Pitts түзетуін қатысты сынады. Оның орнына көптеген демократтар "ортақ шешім" табатын нұсқаны қолдайтыны хабарланды.

1985 ж. метроға қарсылық

1985 жылы Уэксман өзінің округіндегі әулетті үй иелері тобы қолдаған заң жобасын ұсынды. Феерфакс округінде метан газының жарылысынан кейін Red Line метросына федералдық қаржыландыруға тыйым салу осы заң жобасының мақсаты болды. 2005 жылы дамыған жылжымайтын мүлік нарығы, көппәтерлі үйлердің қарқынды салынуы және Уэксманның заң жобасының нәтижесінде батыс жағындағы қоғамдық көліктерді жоспарлаудың жетіспеуі Уэксманның округінде үлкен кептеліске әкелді. Лос-Анджелес қаласының мэрі және Лос-Анджелес метро басқармасының төрағасы Антонио Вилларайгосаның өтінішімен Уэксман, егер бес инженерден тұратын комиссия Уилшир бульварының Miracle Mile бөлігінің астында туннель салу қауіпсіз деп тапса, тыйымды алып тастауға келісті. 2005 жылдың қазан айында комиссия туннель салуға болатынын шешті, ал 16 желтоқсанда Уэксман АҚШ Өкілдер палатасына округте метро туннеліне федералдық қаржыландыруға тыйым салуды жойатын заң жобасын енгізе бастайтынын мәлімдеді. Бұл заң жобасы 2006 жылдың 20 қыркүйегінде Палатада бірауыздан қабылданды.

Солиндра

Уэксмен, Энергетика және сауда комитетінің жетекші мүшесі ретінде, Энергетика министрлігінен 535 миллион долларлық несие кепілдігі алғаннан кейін банкротқа ұшыраған Solyndra күн компаниясының ісін қадағалады. Уэксмен банкротқа өтініш бергенге екі ай бұрын Solyndra компаниясының бас директорымен кездескенін айтты, ол оған "Solyndra-ның болашағы сату мен өндірістің қарқынды өсуімен жарқын" екеніне сендірді. Даррел Исса Уэксменді Solyndra несиесіне қатысы бар деп айыптады. Уэксмен бұл несиенің таңдалуына ешқандай қатысы болмағанын мәлімдеді.

Конгресстен кейінгі мансап

Бұрын ақпарат құралдарында "лоббистердің қорқынышы" деп мақталып келген Уаксман, Конгрестен зейнетке шыққан соң жеке фирмасын ашқанда табысты және беделді лоббистке айналды.

Танымал мәдениетте

1993 жылы Уаксманның жаңалықтан алынған видеосы «Топ ойнады» фильмінде қолданылды, ал 2021 жылы тележүргізуші Билл Махер HBO арнасындағы «Билл Махермен нақты уақыт» ток-шоуында Уаксманды жоғары бағалады. Саяси «көрініс үшін аттар» мен «жұмыс аттары» ұғымдарын салыстырғанда, Махер Уаксманның заңнамалық жетістіктерін сипаттап, оның табандылығы мен «жұмыс аты» ретіндегі жақсы танылмауының АҚШ-та маңызды өзгерістер жасауына мүмкіндік бергенін айтты, әсіресе тағам қауіпсіздігі, таза ауа, ВИЧ зерттеулері және әлеуметтік қорғау жүйесі сияқты бағдарламалар мен саясатты жаңарту арқылы. Уаксманның құрметіне Махер Уаксман мен басқа да «жұмыс аттары» саясаткерлерінің жетістіктерін мойындау үшін «Балди сыйлықтары» деп аталатын бөлімді ұсынды.