Кіріспе
Ағылшын отаршысы Джон Андерхилл (шамамен 1608/09 – 21 шілде 1672) – Массачусетс шығанағы колониясының, Нью-Гэмпшир провинциясының, сондай-ақ губернаторы болып қызмет еткен; Нью-Хейвен колониясы, Жаңа Нидерланд және кейіннен Нью-Йорк провинциясына қоныстанған, Лонг-Айлендке орналасқан. Жаңа Англияда жасақтарды даярлауға жалданып, ол Пеквот соғысында (1636–1637) және колонистер екі түрлі американдық жергілікті тайпаларға қарсы салған Кифт соғысында жасақтарды жетекшілік еткенімен ерекше көзге түсті. Ол сонымен қатар Пеквот соғысы туралы естелік жариялаған.
John Underhill (c. 1608/09 – 21 July 1672) was an early English settler and soldier in the Massachusetts Bay Colony, the Province of New Hampshire, where he also served as governor; the New Haven Colony, New Netherland, and later the Province of New York, settling on Long Island. Hired to train militia in New England, he is most noted for leading colonial militia in the Pequot War (1636–1637) and Kieft's War which the colonists mounted against two different groups of Native Americans. He also published an account of the Pequot War.
Ерте өмір, әскери қызмет және неке
Джон Андерхилл Джон Андерхилл (1574–1608) және Леонора Онор Паулидің үш баласының бірі болды. Оның арғы атасы сэр Хью Андерхилл Гринвичтегі Елизавета патшайымының киім-кешек сақтаушысы болған, ал оның атасы Томас Андерхилл сол лауазымды Елизаветаның сүйіктісі Роберт Дадли, Лестердің 1-ші графы үшін Кенилворт қамалында атқарды. Джон Андерхилл шамамен 1608/09 жылдары Нидерландыда дүниеге келді. Оның отбасы королеваны құлатуға бағытталған Эссекс графының сәтсіз қастандығынан кейін Нидерландыға қашып кеткен. Олар Берген-оп-Зум қаласына орналасты, ол мықты бекітілген қала болатын. Джон Андерхилл капитан Роджер Ормнің жасағында сержант болды. Ол 1608 жылғы қазан айында онда қайтыс болды және Киелі Гертруда шіркеуіне жерленді. Әкесінің қайтысынан кейін Джон Андерхилл және оның туыстары анасымен және Нидерландыдағы пуритандық эмигранттар тобымен бірге өмір сүрді. Ол жерде Оранж князі Филипп Вильгельмнің қызметінде кадет ретінде әскери оқудан өтті. Сондай-ақ ол 1628 жылғы 12 желтоқсанда Гаагадағы Клостеркерк шіркеуінде голландиялық қыз Хелена (Хейлкен) де Хухқа үйленді. Олардың Нидерландыда Дебора Андерхилл деген бір баласы дүниеге келді, эмиграциядан кейін тағы екі балалары болды: Элизабет (1635 жылы туған) және Джон Андерхилл (1642–1692).
Массачусетс шығанағы колониясы
1630 жылы Андерхилл Массачусетс шығанағы колониясына капитан шенімен жұмысқа алынып, колонияның жасағын даярлауға көмектесуі сұралды. Сол жылы ол голланд әйелімен бірге "Арбелла" кемесімен Массачусетс шығанағы колониясына көшіп келді. 1634 жылдың мамыр айында ол Бас сотқа тағайындалды, ал шілдеде Бостон қаласының таңдаулы өкілі болып сайланды. Ол Бостон қаласындағы Касл аралындағы бекіністің құрылысын бастады. 1636 жылдың басында пуритандықтар діннен тайып кеткен деп санайтын Роджер Уильямсты тұтқындау үшін Салемге жіберілді. Бірақ Уильямс бұл кезде Род-Айлендке қашып кеткен еді. 1636 жылдың тамызында Андерхилл Блок аралына экспедиция ұйымдастырып, оған жетекшілік етті.
Пеквот соғысы
Наррагансетт тайпасының Плимут колониясынан шеттетілген адамды өлтіруі мен Пеквот халқының ағылшын қаракөлінің қателесіп өлтірілуін сылтау ретінде пайдаланып, ағылшын отаршылары аймақтық вампум саудасын бақылайтын және пуритандықтар қалаған жағалау жерлерін иеленгісі келген Пеквоттарға қарсы соғыс бастауға шешім қабылдады. 1637 жылдың қыркүйегінде Андерхилл Пеквот соғысына қатысқан ополченениеге жетекшілік етті. Олар ең алдымен қазіргі Коннектикут штатындағы Сейбрук бекінісіне бару үшін аттанды. Могеган одақтастарымен және капитан Джон Мейсон басқаратын Коннектикут ополченениясымен бірігіп, қазіргі Мистикке жақын орналасқан нығайтылған Пеквот ауылына шабуыл жасады. Олар ауылды өртеп, қашып кетуге тырысқандарды өлтірді. Осы оқиғада, кейін "Мистик қырғыны" деп аталған шайқаста, шамамен 400 Пеквот қаза тапты. Андерхилл аман қалған Пеквоттарды іздеуге қатысқан басқа да экспедицияларды басқарды. Ол өзінің қызметі туралы "Америкадан жаңалықтар; немесе Жаңа Англияның жаңа және тәжірибелік ашылуы; Осы соңғы екі жылдағы соғыс сияқты оқиғаларының шын мәніндегі баяндамасын, сондай-ақ үнділік бекінісінің немесе пализадоның суретін" (Лондон, 1638) атты еңбегін жариялады.
Қаңғып жүрген жылдар
Осы ерліктерден кейін бір жыл ішінде Андерхилл пуритандық бірлікке ұмтылысқа тап болды. Ол уағызы үшін айыпталып, Джон Уилурайтты қолдаған Бостон петициясына қол қойған еді. Андерхилл 1637 жылы лауазымынан алынып, сайлау құқығынан айырылды, 1638 жылы Анна Хатчинсонмен бірге елден қуылды және 1640 жылы қауымнан шығарылды. Жұмыс іздеу үшін Англияға барып, нәтижесіз оралғаннан кейін Андерхилл Бостонға қайтты. Ол үйі мен жерін сатып, Нью-Гэмпшир штатының Довер қаласына қоныстанған Уилурайтқа қосылды. Андерхиллдің анасы мен оның екінші күйеуі Моррис та Бостоннан жақын жердегі Эксетерге көшіп кетті. Доверде Андерхилл тез арада губернатор болып көтерілді, бірақ губернатор Джон Уинтроп оны айыптаған хаттарды қала тұрғындарына жазды. 1641 жылдың маусым айында Андерхиллдің жер аударылуы күштен шығарылды. Сол жылдың қыркүйек айында ол зина жасады деген айыптан ақталды. Бостоннан табысты жұмыс таба алмағаннан кейін, 1642 жылдың сәуір айында ұлы Джон III-ті шомылдырып, Жаңа Нидерландтағы Лонг-Айлендтегі Флатлендсте темекі шаруашылығын жалға алды. Бірақ ол сол жерге иелік етпеді. Андерхилл Коннектикут штатының Стэмфорд қаласына көшіп, 1642 жылы бос азамат (Freeman) атанды, 1643 жылы Нью-Хейвен колониясының Бас сотқа орынбасары, ал Стэмфорд сотының судьясы болды. 1643 жылы үндістердің шабуылынан кейін ол Жаңа Нидерландтың Сегіз сайланған кеңесінен Ленапе үндістерінің елді мекендеріне шабуыл жасау үшін жалданып алынды. 1644 жылдың ақпан айында голландтар үшін жұмыс істейтін Андерхилл шамамен 500-ден 700-ге дейін Ленапелерді өлтірді, олар Ваппингер конфедерациясының Сиваной және Веккваесгик тайпаларынан деп есептелді. Оқиға жергілікті тұрғындардың қыстағы ауылында болды, оның орны әлі анықталған жоқ. Кейбір зерттеушілер бұл оқиға қазіргі Нью-Йорк штатындағы Паунд-Ридж немесе Бедфорд жерінде болған болуы мүмкін деп санайды.
Жаңа Нидерландыдағы қызмет
1644 жылдың мамыр айында Андерхилл Нью-Амстердамда тұрып қалды. Оның аралдың оңтүстік жағындағы жер учаскесі кейін Манхэттендегі Троица шіркеуінің орны ретінде дамыды. Сол жылы ол Пеквот соғысы кезіндегі шабуылын қайталау үшін Нью-Амстердам күштеріне жетекшілік етті. Лонг-Айлендтегі индейлер қазіргі Масапеква аумағында Форт Нек деп аталатын бекініс салған. Андерхилл Масапеква бекінісіне шабуыл жасап, өртеп жіберіп, шамамен 120 индейді өлтірді. Соғыс себебі – индейлердің басшысы Таккапауша голландтарға жерді пайдалану құқығын сатқанын, бірақ жердің өзін емес деп мәлімдеді. Бұл жерді пайдалану және меншік құқығы туралы әртүрлі мәдени көзқарастармен байланысты болды. 1645 жылы Манхэттенге оралғаннан кейін Андерхилл Нью-Амстердам Кеңесіне сайланды. Сол жылы ол индейлерге қарсы шаралар қабылдау үшін тағайындалған сегіз адамның бірі болды. Берген аралын басып алуға дайындалып жатқанда, губернатор Питер Стьювесант оны Флашингке жіберді. 1648 жылы ол Флашингтің шерифі, ал 1651-1653 жылдары – магистраты болып қызмет етті. 1653 жылы Андерхилл Стьювесантқа қарсы шығып, оны тирандыққа айыптады. Флашингтің басшысы ретінде Андерхилл үкіметті құлатуға шақыратын жарлық жариялады: «Біз өзімізді және еркін халыққа тиесілі құқықтарымызды жоғарыда аталған үкіметтің зәбірлерінен қорғаудың дұрыс және орынды екенін жариялаймыз». Оның көптеген ұрпақтары Джордж III-нің жасаған қателіктерін тізімдегендей, Андерхилл де Стьювесанттың кемшіліктерін сипаттады; мысалы, ол Флашинг халқына «сайлаусыз немесе дауыс берусіз» билерді таңдап қойған. Соңында Андерхилл былай деп мәлімдеді: «Бұл зор автократия мен тирандық ешбір батыл ағылшын мен нағыз христиан үшін одан әрі көтере алмайтын ауырлық». Бұл 1657 жылғы Флашинг наразылығына бастау болды, ол голланд билігіне күмән келтіріп, қарсы шықты.
Ағылшын тіліндегі қызметке қайта оралу
Голландиялықтар Андерхиллді қысқа мерзімге түрмеге қамағаннан кейін босатты. Голландиялықтардың кейбір тайпалармен бірігіп, ағылшын елді мекендеріне шабуыл жасау жоспарларын естіген соң, Андерхилл бұл жаңалықты Коннектикут колонияларына жеткізді. Род-Айленд штатының Бас Ассамблеясы оны Бас қолбасшы етіп тағайындады және Коннектикут штатының Хартфорд қаласындағы «Үміт үйі» деп аталатын голландтық елді мекенді басып алуға рұхсат берді. Андерхилл басқаратын әскерлердің шабуылынан сескенген Стьювесант, Жаңа Амстердамның солтүстік шекарасында биік қоршау мен кішкентай бекініс салуға бұйрық берді. Осылайша Уолл-стрит құрылды. 1654 жылы Бірінші ағылшын-голландия соғысы аяқталғаннан кейін Андерхилл Лонг-Айлендке қайтып келді. Ол Саутхольдта, Сетаукетте тұрды, соңында Ойстер-Бей қаласына қоныстанды және өмірінің соңына дейін сол жерде өтті. Бұл жер Жаңа Нидерландтың шығыс жиегінде орналасқан және Массачусетс шығанағы мен басқа колониялардан жеткілікті қашықтықта болғандықтан, Андерхиллге соғыс, жанжал және діни қайтпастықтан демалуға мүмкіндік берді.
Ойстер шығанағына зейнетке шығу
Аундерхилл ақырында Лонг-Айлендтегі Ойстер-Бейдегі үлкен қонысына (Кенилворт немесе Киллингворт) зейнеткерлікке шықты. Ол 1665 жылы Хемпстед конвенциясына Ойстер-Бейден делегат ретінде қатысты. Лонг-Айлендтегі барлық қалалардан делегаттардан екі өкілді жіберу сұралды. Олар заңдарды орнатуға тырысты. Аундерхилл қоныс аударушылардың үкіметтің келісімінсіз ленапилерден жер сатып алуына болашақта тыйым салатын заңға қолдау көрсетті. Конвенция аяқталған соң Аундерхилл Бас констебль және Бас геодезиялық инспектор болып тағайындалды. Келесі жылы Матинкок үндістерінің (өз орналасқан жері үшін ағылшындар атаған Ленапе тайпасы) бас кеңесшісі ретінде Аундерхилл 1666 жылы Ассиздер кеңесіне петиция ұсынды. Матинкоктер Ойстер-Бейде Аундерхиллге жер берді. 1658 жылы бірінші әйелі мен анасы қайтыс болғаннан кейін Аундерхилл 1658 жылдың 2 желтоқсанында Ойстер-Бейде екінші әйелі Элизабет Фейкке үйленді. Фейк квакер болды және ол қайтыс болғанға дейін Джонды квакерлікке көндірді. Элизабет Фейк және оның отбасы, Аундерхилл сияқты, отарлық Американың қалыптасуында маңызды рөл атқарды. Ол Элизабет Фонес пен оның екінші күйеуі Роберт Фейктің қызы болды. Оның анасы үшінші күйеуі Уильям Халлетке екінші күйеуі Роберт Фейк тірі кезінде үйленгені белгілі. Роберт Фейк Элизабетті тастап кетті және психикалық ауруға шалдыққан деп есептелді, бірақ олар ажырасқан жоқ. Роберт Фейк пен Элизабет Фонестің екінші қызы және Элизабет Фейктің әпкесі Ханна Фейк отарлық Америкадағы діни бостандық күресінде маңызды тұлға болды. Губернатор Питер Стьювесант квакерлердің жиналу және құдайға табыну құқығын шектеді. 1657 жылдың 27 желтоқсанында Флашингтің отыз тұрғыны осы шектеуге қарсылық білдіріп, Флашинг наразылығына қол қойды. Бұл шектеу кейіннен сынақтан өтті, өйткені Ханна, өзі квакер пасторы, өз үйінде діни қызметтер өткізді. Оның күйеуі Джон Боун тұтқындалып, Англияға қайтарылды, бірақ босатылып, қайта оралуға рұқсат алды. Осы оқиғалар бір ғасырдан кейін Құқықтар туралы заңға енгізілген Бірінші түзетуде барлық азаматтарға діни және саяси бостандық берілген қағидалардың қалыптасуына үлкен үлес қосты. Капитан Джон Аундерхилл мен Элизабет Фейктің бес баласы болды: Дебора (1659–1697), Натаниел (1663–1710), Ханна (1666–1757), Элизабет (1669–1704) және Дэвид (1672–1708). Ұлы Натаниел Аундерхилл Нью-Йорк штатының Вестчестер округіне қоныстанды, онда ол көрнекті азаматқа айналды және көптеген ұрпақтың түпкі атасы болды. Нассау округінің (Локуст-Вэлли және Сайоссет) және Вестчестер округінің бірнеше көшелері Аундерхилл мен оның ұрпақтарының құрметіне аталған. Капитан Джон Аундерхилл 1672 жылдың 21 шілдесінде қайтыс болды және Нью-Йорк штатының Локуст-Вэллидегі Аундерхилл зиратында жерленген. Джон Аундерхиллдің көптеген ұрпақтары Американың Аундерхилл қоғамын құрды.
Жазбалар
Андерхилл көптеген есептер жазды; оның ең танымал еңбегі – «Америкадан хабарлар; немесе Жаңа Англияның жаңа және тәжірибелік ашылуы», онда олардың соғыс қимылдарының шындығы баяндалған, сондай-ақ 1636-1637 жылдардағы Пеквот соғысының ең толық замандас куәгері саналатын үндістер бекінісінің немесе палисадтың суреті келтірілген. Капитан Андерхиллдің Хансерд Кноллиске жазған хатының бір бөлігі Ройалл Тайлердің 1970 жылы Rowman & Littlefield баспасында жарық көрген «Алжирлік тұтқын» кітабында жарияланған.
Құрмет көрсетулер мен естеліктер
Андерхилл жерлеу орны 1667 жылы ленапи тайпасы капитаны Джон Андерхиллге берген жерде орналасқан. Зират 1672 жылы Андерхилл жерленгеннен бері үздіксіз пайдаланылып келеді. "Джон Андерхилл" - Джон Гринлиф Уиттиердің 1875 жылы "Hazel Blossoms" жинағында жарияланған өлеңінің атауы. Андерхиллдің құрметіне 1908 жылы президент Теодор Рузвельт капитан Джон Андерхиллдің қабірінде обелиск ескерткішін ашты. Нью-Йорк штатының тақтасы Council Rock орнын көрсетеді: "Осы жерде Джордж Фокс 1672 жылы Райтс, Андерхилл және Фик (sp.) квакерлер жиынында кездесті". Сиоссеттегі Андерхилл бульвары капитан Джон Андерхиллдің құрметіне аталған.
Қазіргі заманғы түсіндірмелері
Джон Андерхилл Пеквот соғысы туралы тарихи деректерді жаңадан қарау үрдісінің назарында болды. (Көріңіз: Пеквот соғысы#Тарихи есептер мен дау-дамайлар). Ол ағылшындар мен голландтардың қызметінде болған жалдамалы әскер ретінде сипатталған. Ол өзінің қызметі үшін жалақы алған кәсіби сарбаз болды. Жаңа Англияға келгенге дейін Оранж принцінің армиясында қызмет етті және голланд әйеліне үйленді. Соңында ол Нидерландымен байланысын жоққа шығарып, Англияға және Солтүстік Америкадағы ағылшын талаптарына деген патриоттық адалдығын қатыстырып айтты.