Австралиялық қылмыскер "Чоппер" Ридтің өмірі мен қылмыстық жолы

Кіріспе

Австралиялық қылмыскер Марк Брэндон "Чоппер" Рид (17 қараша 1954 – 9 қазан 2013) – Австралиялық сотталған қылмыскер, топ мүшесі және жазушы. Рид өзінің өмірінен алынған, жартылай автобиографиялық, фантастикалық қылмыс романдары мен балалар кітаптарының бірнеше сериясын жазды. 2000 жылғы "Чоппер" фильмі оның өміріне негізделген.

Ерте өмір

Рид 1954 жылғы 17 қарашада бұрынғы әскер қызметшісі және Екінші дүниежүзілік соғыс ардагері, ирланд тегінен шыққан әкесі Кит Рид пен, шын ниетті жетінші күндік адвентист анасынан дүниеге келді. Ол Мельбурн қаласының Коллингвуд және Фицрой елді мекендерінде өсті. Мектепте оны мазақтады, 15 жасқа келгенде "бірнеше жүз төбелес жеңіліске ұшырағанын" және әкесі, көбінесе анасының кеңесімен, бала кезінде оны жиі ұрып-соққанын айтты. Рид бала кезінде зорлық көріп өтті. Рид 14 жасында мемлекеттік қамқорлыққа алынып, жасөспірім шағында бірнеше психиатриялық клиникаға жатқызылды, онда ол электрошок терапиясынан өткенін мәлімдеді.

Қылмыстық іс-әрекет

Жас кезінде Рид көшеде жақсы күрескен, зорлық-зомбылықпен танымал Суррей Роуд тобының жетекшісі болған. Ол қылмыстық мансабын Праран ауданындағы массаж салондарындағы есірткі сатушыларды тонаудан бастады. Кейін ол қылмыстық әлемнің мүшелерін ұрлап, азаптады, көбінесе құрбандарының саусақтарын кесу үшін шамды немесе бұранда кескішті пайдаланды, бұл оларды Ридтің тірі қалдыру үшін жеткілікті ақша табуға ынталандырды. Рид 20 мен 38 жас аралығында 13 ай ғана түрмеден тыс болды, себебі ол қарулы тонау, атыс қаруын қолдану, шабуыл, өрт сөндіру, полиция қызметкерінің кейіпкері болу және адам ұрлау сияқты қылмыстар үшін сотталды. 1970 жылдардың соңында Пентридж түрмесінің H бөлімінде Рид түрме соғысын бастады. "Оверкоат Бандасы" қаруларын жасыру үшін жыл бойы ұзын пальто киіп жүрді және осы кезеңде үлкен бандаға қарсы бірнеше жүз зорлық-зомбылық актілеріне қатысты. Осы уақытта Ридтің H бөлімінен уақытша кетуі үшін оның екі құлағын да кесуге мәжбүр етті. Өзінің өмірбаянында Рид бұны басқа тұтқындардың тұзаққа түсуінен аулақ болу үшін психикалық денсаулық бөлімшесіне ауыстырылу үшін жасағанын айтады. Оның кейінгі еңбектерінде ол "сайыста жеңіске жету үшін" солай істегенін жазған. "Чоппер" лақап атын оған бұрын берген, бала кезіндегі мультфильм кейіпкері, "Якки Дудл" фильміндегі Чоппер итінен алған. 1978 жылы Рид тұтқында болғанда, оның серіктесі Амос Аткинсон Мельбурндағы The Waiters мейрамханасында 30 адамды тұтқынға алып, Ридтің босатылуын талап етті. Атыс болғаннан кейін, Аткинсонның анасы, халатымен, мейрамханаға араласу үшін келгенде қоршау алынды. Аткинсонның анасы оны сөмкесімен шапалақтап, "ақымақтыққа салма" деді. Содан кейін Аткинсон бас тартты. Ридтің бандит тобының мүшелері, оның бандит соғысын біржола жеңу үшін бөлімдегі барлық басқа тұтқындарды мүгедек ету жоспары тым алысқа барыпты деп ойлағанда, жасырын шабуылда пышақтады. Тағы бір теория бойынша, Джеймс "Джимми" Лоугнан, Ридтің досы, Патрик "Блю" Барнспен бірге Ридтің басына Суретшілер мен докшылар одағы қойған келісімшарттан пайда көруді қалаған. Рид шабуыл кезінде бірнеше метр ішегін жоғалтты. Лоугнан кейін 1987 жылы Пентридждегі Жика-Жика өртінде қайтыс болды. "Tough Nuts" телесериалында Рид сонымен қатар 1980 жылдардың ортасынан 1990 жылдардың басына дейінгі Альфонс Гангитаномен бәсекелестігі туралы айтты. Ридтің айтуынша, оның Гангитаномен Гангитаноға қатты ұнаған көршілес қаһарманға қатысты келіспеушілігі болған. Ридтің айтуынша, Гангитано бірнеше серіктесімен бірге дәретхананың есігін жарып, Ридке шабуыл жасады, ол қашып кетті, бірақ оның нәжісін Гангитаноның бетіне мазаламастан бұрын. 1992 жылы Рид Сидни Майкл Эдвард Коллинстің кеудесіне атқандығы үшін сотталды. Оқиға Ридтің көлігінде, Коллинстің Тасманиядағы Эвандальдегі үйінің алдында болды. Оқ көліктің артқы орындығынан табылды, ал Коллинс оны Рид атқан деп айыптады. Өзін кінәлі емес деп таныған Рид денеге зиян келтіруді көздеген заңсыз әрекет жасағаны үшін кінәлі деп танылды, бұл кісі өлтіруге әрекеттен төмендеуі және "қауіпті қылмыскер" ретінде белгісіз мерзімге қамауға алу туралы үкім шығарылды. Қылмыстық апелляциялық сот 1993 жылдың 24 тамызында үкімге қарсы шағымды қабылдамады. 1994 жылдың 28 ақпанында жазаға қарсы екінші шағым берілді, Майкл Ходжман, QC; Анита Беттс Ридтің және Тасманиялық прокуратура директоры Дэмиан Буг, QC, сонымен қатар Кэтрин Гизон корольдікке қатысты, бұл айқын түрде шектен тыс және сонымен қатар "қауіпті қылмыстық" декларациясына қатысты. Екінші шағым 1994 жылдың 10 наурызында қабылданбады. 1997 жылдың 18 шілдесінде "қауіпті қылмыстық" декларациясын кейіннен қайта қарау кезінде Ходжман декларацияны жоюға қол жеткізді. 1998 жылдың басында Рид шарт бойынша босатылып, бостандыққа шықты. 2002 жылы Рид Сидни Коллинстің жоғалуы бойынша тағы да тексерілді, ол күмәнді жағдайда жоғалып кеткеннен кейін әлі де Австралияның жоғалған адамдар тізімінде. Өлім алдында Рид 2013 жылдың 20 қазанында 60 минут бағдарламасындағы соңғы сұхбатында Коллинсті өлтіргенін мойындады. Рид Коллинсті өлтіргеніне өкінген жоқ, ол Ридке өзін екі рет өз қаруымен өлтіруге рұқсат бергені үшін "ақымақ" болды деп мәлімдеді. 60 минут сұхбатында ол 1971 жылы кәсіподақ басшысы Десмонд Костеллоның атылуы, 1974 жылы бала жыныстық қылмыскер Реджинальд Айзекстің "өз-өзіне қол жұмсауы" және 1987 жылы Сиам Озеркамның (Сэмми түрік) атылуы туралы да сөз қозғады. 2013 жылғы сәуір айында New York Times газетімен сұхбаттасқанда Рид: "Шындығында, мен көп адамдарды өлтірген жоқпын, шамамен төрт немесе жеті, қалай қарасаңыз солай" деді.

When he was still young, Read was already an accomplished street fighter and the leader of the Surrey Road gang, which had a notorious reputation for violence. He began his criminal career by robbing drug dealers based in massage parlours in the Prahran area. He later graduated to kidnapping and torturing members of the criminal underworld, often using a blowtorch or bolt cutters to remove the toes of his victims as an incentive for them to produce enough money so that Read would leave them alive. Read spent only 13 months outside prison between the ages of 20 and 38, having been convicted of crimes including armed robbery, firearm offences, assault, arson, impersonating a police officer and kidnapping. While in Pentridge Prison's H division in the late 1970s, Read launched a prison war. "The Overcoat Gang" wore long coats all year round to conceal their weapons, were involved in several hundred acts of violence against a larger gang during this period. Around this time, Read had a fellow inmate cut both of his ears off to be able to leave H division temporarily. In his biography, Read claimed this was to avoid an ambush by other inmates by being transferred to the mental health wing. His later works state that he did so to "win a bet". The nickname "Chopper" was given to him long before this, from a childhood cartoon character, Chopper a dog that is featured in Yakky Doodle. In 1978, while Read was incarcerated, his associate Amos Atkinson held 30 people hostage at The Waiters Restaurant in Melbourne while demanding Read's release. After shots were fired, the siege was lifted when Atkinson's mother, in her dressing gown, arrived at the restaurant to act as go between. Atkinson's mother hit him over the head with her handbag and told him to "stop being so stupid". Atkinson then surrendered. Read was stabbed by members of his gang in a sneak attack when they felt that his plan to cripple every other inmate in the division to win the gang war in one fell swoop was going too far. Another theory is that James "Jimmy" Loughnan, a friend of Read, with Patrick "Blue" Barnes, wished to benefit from a contract put on Read's head by the Painters' and Dockers' Union. Read lost several feet of intestine in the attack. Loughnan later died in the Jika Jika fire at Pentridge in 1987. In the TV series Tough Nuts, Read also spoke of his mid 1980s to early 1990s rivalry with Alphonse Gangitano. Read explained that he had a disagreement with Gangitano regarding an elderly neighbourhood hero, whom Gangitano admired. It is alleged by Read that Gangitano burst open a toilet cubicle door with a number of associates and began a serious assault on Read, who made his escape but not before smearing his faeces into Gangitano's face. In 1992, Read was convicted of shooting Sidney Michael Edward Collins in the chest. The incident took place in Read's car, which was in the driveway of Collins' residence at Evandale, Tasmania. The bullet was recovered from the back seat of the vehicle and Collins named Read as the shooter. Pleading not guilty, Read was convicted of committing an unlawful act intended to cause bodily harm, a downgraded charge from attempted murder and sentenced as a "dangerous criminal" to indefinite detention. An appeal against the conviction was rejected by the Court of Criminal Appeal on 24 August 1993. A second appeal against the sentence was argued on 28 February 1994, with Michael Hodgman, QC; Anita Betts appearing for Read and Tasmanian Director of Public Prosecutions, Damian Bugg, QC and Catherine Geason appearing for the Crown, on the grounds that it was manifestly excessive and also specifically in respect of the "dangerous criminal" declaration. The second appeal was rejected on 10 March 1994. In a subsequent review of the "dangerous criminal" declaration on 18 July 1997, Hodgman succeeded in overturning the declaration. Read was granted parole early in 1998 and regained his freedom. In 2002, Read was again questioned over the disappearance of Sidney Collins, who is still on the Australian Missing Person list after going missing in suspicious circumstances. Before his death, Read admitted to having murdered Collins in his last broadcast interview on the 60 Minutes program aired on 20 October 2013. Read expressed no remorse for killing Collins, alleging he was "stupid" for allowing Read to shoot him on two occasions with his own gun. In the 60 Minutes interview, he also discussed the 1971 shooting of union boss Desmond Costello, the 1974 'suicide' of child sex offender Reginald Isaacs and the 1987 shooting of Siam Ozerkam (Sammy the Turk). In an April 2013 interview with the New York Times, Read said "Look, honestly, I haven't killed that many people, probably about four or seven, depending on how you look at it".

Басқа қызмет түрлері

2001 жылы Рид Австралияның жаяу жүргіншілер кеңесі атынан мас күйде көлік жүргізудің қаупі туралы ескертетін жарнамада түсті. 2005 жылы Рид Австралия бойынша «Мен кінәсізмін» атты шоулар сериясын Марк "Джако" Джексонмен (Ридтің менеджері) бірге қойып, гастрольдік сапарға шықты. Кейін ол Сиднейде бұрынғы детектив Роджер "Доджер" Роджерсонмен бірге сахналық шоуда, ал бүкіл Австралияда комедияшы және досы Дуг Чаппельмен бірге гастрольде болды. 2008 жылы Рид Дуг Чаппелдің Мельбурн халықаралық комедия фестивалінің «Comics Live in your Lounge» атты шоуына тұрақты қонақ ретінде қатысты, онда олар екеуі сахнада бірге әңгімелер айтты. 2006 жылы Рид тағы бір жарнамалық роликте отбасылық зорлық-зомбылыққа қарсы сөз сөйледі. 2006 жылдың 13 наурызында ол «Interview with a Madman» атты рэп-альбомын шығарды. Сондай-ақ ол 2002 жылғы австралиялық комедиялық фильмде «Троян жауынгері» рөлінде ойнады. Ридтің менеджері Эндрю Ропер оны шарапқа – «Chopper Red» және кейін сыраға – «Chopper Heavy» деп ат қоюға көндірді. Бұл сыра Австралияның ең танымал заңнан тыс өмір суретін адамы Нед Келлимен байланысты Виктория штатының Ратгерглен қаласында өндіріледі. 2007 жылы, оның көрінетін табыстарына қарамастан, ол банкроттық жариялауға мәжбүр болды, оның ішінде 80 000 долларлық кредиттік картасы бойынша қарызы және 12 адамға берілген 140 000 долларлық жеке қарызы бар еді. Ол 2008 жылдың 15 желтоқсанында Джонсон көшесінде болған оқиға бойынша полициядан сұраққа тартылып, тағы да жаңалықтарға шықты. Ридке ол бұрын көрмеген бір адам балтамен шабуыл жасады. Ол: «Мен суретшінің шеберханасына жүгіріп барып, бір құбыр алып келдім. Оған: «Дәл қазір кел» дедім, ол көлікке отырып, қашып кетті», – деді. Ридтің қолы балтанның дөңгелек бөлігімен соққыға ұшырағаннан кейін жеңіл жарақат алды. Рид Ричмонд полиция бөлімінде тергеушілермен сұраққа тартылып, айыптаусыз босатылды. Оның шабуыл жасаған күдіктісі әлі табылмады.

Автор

Рид қылмыс романдарының авторы болды, оның шығармаларының 500 000-нан астам данасы сатылды. Оның алғашқы кітабы "Чоппер: Іштен" деп аталды. Ол Мельбурн қаласындағы Пентридж түрмесінде отырғанда жіберген хаттарынан құрастырылып, 1991 жылы жарық көрді. Кітапта оның қылмыстық және түрмедегі өмірінен әңгімелер мен оқиғалар бар. Содан кейін осы сипаттағы тағы да бірнеше өмірбаяндық кітаптар жарық көрді. "Чоппер 5: Pulp Faction" кітабы жарық көргеннен кейін, Рид қылмыстық өміріндегі тәжірибесіне негізделген көркем әңгімелер жаза бастады. Ридтің "Ақсақ Хуки" атты балалар кітабын тыйым салуға әрекеттер жасалды. Кейінірек ол дауыспен жазылған әңгімелер жасады, олар да жақсы сатылды.

Мәдени сілтемелер

Ридтің ойдан шығарылған нұсқасы The Ronnie Johns Half Hour бағдарламасының бірнеше скетчтерінде пайда болды. Кейбір скетчтерде, мысалы "Harden The Fuck Up! " рөлін Хит Франклин сомдады. Рид бұл пародиа толыққанды дәл емес екенін мойындаса да, оны қызықты деп тапты. Ғылыми фантастика авторы Уильям Гибсон өзінің "Көпір" трилогиясының соңғы екі кітабындағы кейіпкерін (Кит Блэквелл) Ридтің бейнесіне негіздеді. Трилогияның екінші кітабында, "Idoru" кітабында, Гибсон алғы сөзінде былай деп жазды:

Джим Г. Тирлвелл 1995 жылы шыққан "Foetus" альбомындағы "Gash" атты жинағында "Steal Your Life Away" ("Өміріңді ұрла") әнін жазып, орындады. Бұл әнде Рид сияқты кейіпкер де, Ридтің алғашқы кітабынан алынған бірнеше цитата да бар, олардың ішінде: "Мен қоқыс тастау жөніндегі сарапшымын", "Өмірің бойы қабірдің жиегінде тұруға мәжбүрсің", "Менің психикалық денсаулығым мен мен көбінесе келіспейміз" және "Неге сұраудың қажеті бар?". Чоппер Брэд Струт, Bias B және Necro сияқты артистермен бірге хип-хоп әндерінде өнер көрсетті.

Фильм

2000 жылы шыққан "Чоппер" фильмінде Рид рөлін Эрик Бана сомдады. Фильм Ридтің кітаптарындағы оқиғалар мен тәуелсіз зерттеулер негізінде жасалған, бірақ экранда бейнеленген оқиғалар Ридтің өзі айтқан нәрселерге кейбір жағдайларда қайшы келеді. Мысалы, Рид алғашқы кітаптарында есірткіге қарсы болғанын айтқан, алайда фильмде ол оны жеңіл-жеңіл қолданушы болып көрсетілген. Оған жауап берген Рид: "Жеңілсіз, жек көретініңді айта алмайсың" деді.

Төменгі жағы

Рид Австралияның «Underbelly» криминалды сериалдарында екі рет көрсетілді. Ол алғаш рет шоудың екінші маусымының бесінші эпизодында пайда болды, «Underbelly: A Tale of Two Cities» сериалында оны Ренато Фабретти сомдады. Кейін Рид шоудың жетінші маусымында, «Underbelly Files: Chopper» сериалында басты рөлде ойнады. Екі бөлімді мини-сериал Пентридж түрмесінде отырғаннан кейін Ридтің жаңа өмірге қадам басу әрекеттеріне, сондай-ақ оның жазушылық жолының басталуына және Сид Коллинзбен, сонымен қатар қылмыстық әлемнің өкілі Альфонс Гангитаномен араздасуына арналды. Түсірілімдерге Аррон Джеффри (Рид), Винс Колосимо (Альфонс Гангитано), Майкл Кэтон (Ридтің әкесі Кит), Тодд Ласэнс (Сид Коллинз), Зои Вентура (Ридтің бірінші әйелі Мэри Энн Ходж) және Элла Скотт Линч (Ридтің өмір бойы досы және кейіннен екінші әйелі Маргарет Кассар) қатысты.

Жеке өмір

1995 жылы Сидни Коллинзді атып өлтіргені үшін Тасманиядағы Рисдон түрмесінде отырған кезде Рид Австралиялық салық кеңсесінің қызметкері Мэри Энн Ходжге үйленді. Олардың Чарли есімді бір ұлы болды және 2001 жылы ажырасып кетті. 2003 жылдың 19 қаңтарында ол ұзақ жылдардан бергі досы Маргарет Кассарға үйленді, олардың Рой Брэндон есімді ұлы болды. 2008 жылдың наурыз айында ол өмір сүруге екі-бес жыл ғана уақыты қалғанын және бауыр трансплантациясы қажет екенін мәлімдеді. Бірақ ол процедураға келіспеді, себебі трансплантация оны құтқарар еді, бірақ басқа біреуге орган қажет болуы мүмкін екенін айтты. 2012 жылдың сәуір айында оған бауыр қатерлі ісігі диагнозы қойылды. 2012 жылдың шілдесінде бауырындағы ісіктерді жою үшін операция жасалды, ал 2013 жылдың қыркүйек айының соңында денсаулығы нашарлап Мельбурн жеке ауруханасына жатты. Ол 2013 жылдың 9 қазанында 58 жасында Виктория штатының Парквилл қаласындағы Корольдік Мельбурн ауруханасында осы аурудан қайтыс болды.