Порт-Артур қырқыны: Мартин Брайант – 35 адамды өлтірген австралиялық қаскөй. Өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Қылмыскердің өмірі мен қылмысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық көптеп кісі өлтірген қылмыскер, бағдарламашы
Australian mass murderer
the programmer
Мартин Джон Брайант (7 мамыр 1967 жылы туған) – Австралиялық көптеп кісі өлтірген қылмыскер. Ол 1996 жылдың 28-29 сәуірінде Порт-Артур қырқынында 35 адамды атып өлтіріп, 23 адамды жарақаттады. Қазір Хобарттағы Рисдон түрмесінде өмір бойы бас бостандығынан айырудың 35 мерзімі мен шартсыз босатылу мүмкіндігі жоқ 1652 жылдық жазасын өтеп жатыр.
Martin John Bryant (born 7 May 1967) is an Australian mass murderer who shot and killed 35 people and injured 23 others in the Port Arthur massacre between 28 and 29 April 1996. He is serving 35 life sentences plus 1,652 years without the possibility of parole at Risdon Prison in Hobart.
Ерте өмір
Мартин Брайант 1967 жылдың 7 мамырында Тасманияның Хобарт қаласындағы Королева Александра ауруханасында дүниеге келді. Психологтың пікірінше, Брайант ешқашан жұмысқа орналаса алмайтын еді, себебі ол адамдарды соншалықты ашуға тітіркендіретін еді, оның үстіне ол үнемі қиындықтарға тап болар еді. Жергілікті тұрғындар Брайанттың қалыптан тыс мінез-құлқы туралы естеліктерде айтады, мысалы, суға түсіп бара жатқан баланың маскасын тартып алуы және көршісінің жеріндегі ағаштарды кесуі. Оны мұғалімдер шындықтан алыс және сезімтал емес деп сипаттады. Мектепте Брайант басқа балалардың зорлық-зомбылығына ұшыраған, көбінесе тәртіпсіз және зорлыққа бейім бала болды. 1977 жылы Нью-Таун бастауыш мектебінен қуылғаннан кейін психологиялық бағалаулар оның жануарларды қиындыққа салуға бейім екенін көрсетті. Брайант келесі жылы мінез-құлқы жақсарған күйінде мектепке қайта оралды; алайда, ол кішкентай балаларды мазақтауын жалғастырды. 1980 жылы Нью-Таун орта мектебінің арнайы білім беру бөліміне ауыстырылды, онда оның оқу және мінез-құлқы мектептегі қалған жылдары нашарлады.
Martin Bryant was born on 7 May 1967 at the Queen Alexandra Hospital in Hobart, Tasmania. A psychologist's view was that Bryant would never be capable of holding down a job as he would aggravate people to such an extent that he would always be in trouble. Locals recall abnormal behaviour by Bryant, such as pulling the snorkel from another boy while diving and cutting down trees on a neighbour's property. He was described by teachers as being distant from reality and unemotional. At school, Bryant was a disruptive and sometimes violent child who suffered severe bullying by other children. After he was suspended from New Town Primary School in 1977, psychological assessments noted that he tortured animals. Bryant returned to school the following year with improved behaviour; however, he persisted in teasing younger children. He was transferred to a special education unit at New Town High School in 1980, where he deteriorated both academically and behaviourally throughout his remaining school years.
Психологиялық және психиатриялық бағалаулар
Брайанттың жасөспірім кезіндегі мінез-құлқының сипаттамалары оның бұзылуының жалғасқанын көрсетті және зиякерлік қабілетінде кемістік болу мүмкіндігін айқындады. 1983 жылы мектепті бітірген кезде психиатр оған мүгедектік зейнетақы тағайындады, ол былай деп жазды: "Оқып-жазуды білмейді. Аз-кем бақша жұмысын жасайды және теледидар көреді. Оның нашарлауына ата-анасының күш-жігері ғана тосқауыл болып отыр. Шизофрениямен ауыруы мүмкін, ата-анасы оның болашағына қарай алаңдаулы". Қырғыннан кейін сот психологы Иан Джоблин Брайанттың зиякерлік қабілетінің шегінен тыс екенін, IQ-сы 66-ға тең екенін анықтады, бұл 11 жасар баланың деңгейімен пара-пар. Сотқа дейін күтіп тұрған кезде Брайантты сот тағайындаған психиатр Иан Сэйл тексерді, ол Брайанттың "мінез-құлқының бұзылуы, назар аудару тапшылығы және Аспергер синдромы деп аталатын жағдайдың араласуы ретінде қарастырылуы мүмкін" деген пікірде болды. Брайанттың адвокатының өтінішімен жұмысқа алынған психиатр Пол Маллен Брайанттың әлеуметтік және зиякерлік тұрғыдан кемістігі бар екенін анықтады. Сонымен қатар, оның шизофрения немесе көңіл-күйдің бұзылуының белгілері байқалмағанын анықтаған Маллен: "Брайант мырза, әрине, қиын жағдайға түскен және алаңдаулы жас адам болғанымен, психикалық аурумен ауырмаған" деген қорытынды жасады.
Descriptions of Bryant's behaviour as an adolescent show that he continued to be disturbed and outlined the possibility of an intellectual disability. When leaving school in 1983, he was assessed for a disability pension by a psychiatrist who wrote: "Cannot read or write. Does a bit of gardening and watches TV Only his parents' efforts prevent further deterioration. Could be schizophrenic and parents face a bleak future with him." In an examination after the massacre, forensic psychologist Ian Joblin found Bryant to be borderline mentally disabled with an I. Q. of 66, equivalent to an 11 year old. While awaiting trial, Bryant was examined by court appointed psychiatrist Ian Sale, who was of the opinion that Bryant "could be regarded as having shown a mixture of conduct disorder, attention deficit hyperactivity and a condition known as Asperger syndrome". Psychiatrist Paul Mullen, hired at the request of Bryant's legal counsel, found that Bryant was socially and intellectually impaired. Furthermore, finding that he did not display signs of schizophrenia or a mood disorder, Mullen concluded, "Though Mr. Bryant was clearly a distressed and disturbed young man, he was not mentally ill."
Брайант кейіннен Коппинг шаруашылығын 143 000 АУ$ құнына сатты және Нью-Таун үйін өзінде қалдырды.
Bryant later sold the Copping farm for AU$143,000 and kept the New Town mansion.
Порт-Артур қырғыны
Брайант 1996 жылғы 28 сәуірде Порт-Артурда 35 адамды өлтіруге не себеп болғанын түсіндіруде қарама-қайшылықтар мен шатасулар көрсетті. Ол көршісіне: «Менің есімді ешкім ұмытпайтын бір нәрсе істеймін» деген. Брайанттың қорғаушы психиатры Пол Маллен, Монаш университетінің сот психиатриясының бұрынғы басшысы: «Ол Данблан оқиғасынан кейін соңғысын істеді. Оның жоспарлауы Данбланнан басталды. Осыған дейін ол өзін-өзі өлтіру туралы ойлаған, бірақ Данблан және қастандық жасаған Томас Хамильтонның алғашқы бейнесі бәрін өзгертіп жіберді». Мартин «Мұхит» деген атаумен қонақ үйдің иесі болған. Мартиндер Брайанттың әкесі сатып алуға ниеттенген қонақ үйді сатып алған, ал әкесі оған көп рет Брайант отбасына осы сатып алудан келген зиян туралы шағымданған. Брайант Мартиндердің үйді оның отбасына деген ашкөздіктен сатып алғанына сенген және әкесінің өзін-өзі өлтіруіне себеп болған депрессияға Мартиндер кінәлі деп айыптаған. Арқасы мен жамбасы күйген Брайант ұсталды және Корольдік Хобарт ауруханасына жеткізілді, онда оған ем жасалып, қатаң күзетте ұсталды.
Bryant has provided conflicting and confused accounts of what led him to kill 35 people at the Port Arthur site on 28 April 1996. It could have been his desire for attention, as he allegedly told a next door neighbour, "I'll do something that will make everyone remember me." Bryant's defence psychiatrist Paul Mullen, former chief of forensic psychiatry at Monash University, said, "He followed Dunblane. His planning started with Dunblane. Before that he was thinking about suicide, but Dunblane and the early portrayal of the killer, Thomas Hamilton, changed everything." Martin, owned the bed and breakfast guest house called 'Seascape'. The Martins had bought the bed and breakfast that Bryant's father had wanted to buy, and his father had complained to him on numerous occasions of the damage done to Bryant's family because of that purchase. Bryant apparently believed the Martins bought the property out of spite towards his family and blamed the Martins for causing the depression that led to his father's suicide. Suffering burns to his back and buttocks, Bryant was captured and taken to Royal Hobart Hospital, where he was treated and kept under heavy guard.
Түрмеге қамау
Брайант сотқа қабілетті деп танылды, сот 1996 жылдың 7 қарашасында басталуға тиіс болды. Ол бастапқыда өзін кінәлі емес деп мәлімдеген, бірақ сот тағайындаған адвокаты Джон Эйвери оны барлық айыптаулар бойынша кінәлі деп мойындауға көндірді. Тұтқында болған алғашқы сегіз айда Брайант өзін-өзі өлтірудің алдын алуға арналған, арнайы салынған камерада дерлік толық оқшаулықта ұсталды. Өзінің қауіпсіздігі үшін ол 2006 жылдың 13 қарашасына дейін қорғауға алынды, содан кейін Хобарттың Уилфред Лопес орталығына, Тасмания Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер департаменті басқаратын қауіпсіз психикалық денсаулық бөліміне ауыстырылды. 35 төсектік бөлімде ауыр психикалық аурулары бар сотталғандарға дәрігерлер, медбикелер және басқа да қолдау қызметкерлері көмек көрсетеді. Сотталғандар камераларына кіріп-шығуға болады, олардың бостандығы шектеледі. Ықшамды қорғауды үш қабырғалы периметр бойымен жеке күзетшілер жүзеге асырады. 2003 жылдың 5 шілдесінде бір сотталған Брайанттың көзіне тазалау сұйықтығын шашыды. Ол Корольдік Хобарт ауруханасына жеткізілді. 2007 жылдың 25 наурызында Брайант өмірін өз қолымен аяқтауға тырысты. 27 наурызда ол тағы бір қырғышпен мойнын кесіп, қысқа мерзімге ауруханаға жатты. Қазіргі уақытта Брайант Хобартқа жақын орналасқан Рисдон қамау орнында ұсталып тұр.
Bryant was judged fit to stand trial, which was scheduled to begin on 7 November 1996. He initially pleaded not guilty but was persuaded by his court appointed lawyer, John Avery, to plead guilty to all charges. For the first eight months of his imprisonment, Bryant was held in a purpose built special suicide prevention cell in almost complete solitary confinement. He remained in protective custody for his own safety until 13 November 2006, when he was moved into Hobart's Wilfred Lopes Centre, a secure mental health unit run by the Tasmanian Department of Health and Human Services. The 35 bed unit for inmates with serious mental illness is staffed with doctors, nurses, and other support workers. Inmates are not locked down and can come and go from their cells. Exterior security at the facility is provided by a three wall perimeter patrolled by private contract guards. On 5 July 2003, an incident occurred that led an inmate to spray a cleaning solution into Bryant's eyes. He was transferred to Royal Hobart Hospital. On 25 March 2007, Bryant attempted to end his life by slashing his wrist with a razor blade. On 27 March, he cut his throat with another razor blade and was hospitalised briefly. Bryant is currently housed in the maximum security Risdon Prison near Hobart.
Медиа қамту
Порт-Артурдағы қырғыннан кейін газет беттерінде жарияланған материалдар журналистік практикаға қатысты маңызды мәселелерді көтеріп, сын Австралияның бұқаралық ақпарат құралдарына бағытталды. "The Australian" газетінде жарияланған Брайанттың суреттерінде оның көзі цифрлық түрде өңделіп, оны ақылдан адасқан, "қаһарлы" көрінетіндей етіп көрсетілді. Бұл өңделген суреттер сынға қарамастан, он жылдан кейін де БАҚ есептерінде қолданыла берді. Суреттердің қалай алынғаны туралы да сұрақтар туды. Тасманияның бас прокуроры БАҚ-қа жариялым Брайанттың әділ сотқа қатысу құқығын бұзатынын ескертті және "The Australian", "Hobart Mercury" (Брайанттың суретін "Осы – сол адам" деген тақырыппен пайдаланды), "The Age" және "ABC" газеттеріне қарсы талап арыздары берілді. Австралия Баспасөз Кеңесінің сол кездегі төрағасы Дэвид Флинт, Австралия газеттерінің сот шешімдерін үнемі елемеуі заңды өзгерту қажеттігін көрсетеді, газеттерді емес, заңды өзгерту қажеттігін айтты. Флинт мұндай заң өзгерісінің міндетті түрде БАҚ арқылы сот ісіне әкелмейтінін болжады. Австралия газеттері Брайант туралы жазғандары мен оның және осыған ұқсас кісі өлтірулерге жауапты тұлғаның кім екендігін түсінуге қатысты да сынға іріктеліп бағаланды.
Newspaper coverage immediately after the Port Arthur massacre raised serious questions about journalistic practices, and criticism was directed toward Australian media. Photographs of Bryant published in The Australian had his eyes digitally manipulated with the effect of making him appear deranged and "glaring". Despite criticism, the manipulated photographs continued to be used in media reporting a decade later. There were also questions as to how the photos had been obtained. The Tasmanian director of public prosecutions warned the media that the coverage compromised Bryant's right to a fair trial and writs were issued against The Australian, the Hobart Mercury (which used Bryant's picture under the headline "This is the man"), The Age, and the ABC. The chairman of the Australian Press Council at the time, David Flint, argued that because Australian newspapers regularly ignored contempt of court provisions, this showed that the law, not the newspapers, needed change. Flint suggested that such a change in the law would not necessarily lead to trial by media. Australian newspapers also came under critical scrutiny of their accounts of Bryant and how the kind of identity responsible for his and other similar kinds of killing might be understood.
Саяси салдар
Аустралия штаттары мен аумақтары үкіметтері, жаппай қырғынға жауап ретінде, барлық атыс қаруларына, оның ішінде жартылай автоматты орталықтан ату мылтықтарына, қайталайтын мылтықтарға (бестен астам оқ ұстайтын) және үлкен сыйымдылықтағы мылтық дүкендеріне қатаң шектеулер қойды. Бұған қоса, төмен сыйымдылықты қайталайтын мылтықтар мен шеттен атушы жартылай автоматты мылтықтарға да шектеулер енгізілді. Бұл қырқыс дау-дамай тудырса да, жаңа заңдарға қарсылық, қаза тақырыбындағы БАҚ хабарлары мен оқиғадан кейін қалыптасқан қоғамдық пікірдің күшеюіне байланысты жеңіліп қалды.
As a response to the spree killing, Australian state and territory governments placed extensive restrictions on all firearms, including semi automatic centre fire rifles, repeating shotguns (holding more than five shots) and high capacity rifle magazines. In addition to this, limitations were also put into place on low capacity repeating shotguns and rim fire semi automatic rifles. Though this resulted in stirring controversy, opposition to the new laws was overcome by media reporting of the massacre and mounting public opinion in the wake of the shootings.
Танымал мәдениетте
2012 жылдың наурыз айында Сидней суретшісі Родни Попл Порт-Артурды бейнелейтін пейзаждық суреті үшін, алдыңғы жолда қару ұстаған Брайантты көрсеткені үшін 35 000 австралиялық долларлық Гловер сыйлығын даулы түрде жеңіп алды. 2019 жылы Понд тобының "Тасмания" альбомындағы "The Boys Are Killing Me" әнінде Брайанттың жасаған қырқыны туралы айтылды. 2021 жылы Джастин Курзель режиссерлік еткен "Нитрам" фильмі Брайанттың өміріне негізделген, ал Брайант рөлін Кейлеб Лендри Джонс орындады. Джонс осы рөлі үшін Канн кинофестивалінде "Үздік актер" сыйлығын жеңіп алды.
In March 2012, Sydney artist Rodney Pople controversially won the AU$35,000 Glover Prize for his landscape painting depicting Port Arthur with Bryant in the foreground holding a firearm. In 2019, Bryant's massacre was referenced in the lyrics of Pond's song, "The Boys Are Killing Me", featured on their album Tasmania. The 2021 film Nitram, directed by Justin Kurzel, is based on Bryant's life, with Caleb Landry Jones in the role of Bryant. Jones won the Cannes Film Festival Award for Best Actor for his portrayal.