Кіріспе

Қағазды немесе тінді біріктіруге қолданылатын құрал, Англиядағы жер.

Степлер – қағаз немесе осыған ұқсас материалдарды бір-біріне қосатын механикалық құрылғы. Ол жұқа металл тілікті қағаз парақтарынан өткізіп, сосын ұштарын бүгу арқылы бұл жұмысты атқарады. Степлерлер мемлекеттік мекемелерде, бизнес орталықтарында, кеңселерде, жұмыс орындарында, үйлерде және мектептерде кеңінен қолданылады. "Степлер" деген сөз түрлі мақсаттарға арналған әртүрлі құрылғыларды білдіруі мүмкін. Қағаз парақтарын біріктіруден басқа, степлерлер хирургиялық жағдайда тіндерді хирургиялық тіліштермен біріктіру үшін, хирургиялық жараны жабу үшін де қолданылады (тігіс сияқты). Көптеген степлерлер бірнеше қағаз парағын біріктіру үшін пайдаланылады. Қағазға тілетін степлерлердің екі түрі бар: қолмен және электрмен жұмыс істейтін. Қолмен тілетін степлерлер көбінесе қолда ұсталады, бірақ үстелге немесе басқа бетке қойып қолдануға болатын модельдері де кездеседі. Электрмен жұмыс істейтін степлерлер әртүрлі дизайн мен модельдерде шығарылады. Олардың негізгі функциясы – үлкен көлемдегі қағаз парақтарын бірден тез біріктіру. Кейбір электрлік степлерлер бір мезгілде 20 параққа дейін тілей алады. Көптеген степлерлер үшінші класс рычаг болып табылады.

Тарих

19-ғасырда қағаз қолданылысының артуы тиімді қағаз бекіту құралына деген қажеттілікті тудырды. 1841 жылы Слокум мен Джиллион «қағазға шыналар жабыстыру машинасы» ойлап тапты, ол көбінесе алғашқы степлер деп саналады. Бірақ олардың патенты (1841 жылдың 30 қыркүйегінде, №2275 патенты) – шыналарды қаптауға арналған құрылғы. 1866 жылы Джордж МакГилл АҚШ-тың 56 587 нөмірімен патент алды, ол қазіргі заманғы степлердің алғашқы нұсқасы болған кішкентай, иілеуге болатын мыс қағаз бекіткіші үшін. 1867 жылы ол қағазға бекіткішті орнатуға арналған пресс үшін 67 665 нөмірімен АҚШ патентын алды. Ол өзінің өнертабысын 1876 жылы Филадельфиядағы Жүзжылдық көрмеде көрсетті және 1880-ші жылдар бойы осы және басқа да түрлі қағаз бекіту құралдарымен жұмыс істеуді жалғастырды. 1868 жылы степлерге ағылшын патенты берілді, ал АҚШ-та Сент-Луис, Миссури штатының тұрғыны Альберт Клетцкер де құрылғыны патенттеді. 1877 жылы Генри Р. Хейл 195 603 нөмірімен бір қадамда степлерді орнатып, бекітетін алғашқы машинаға патент алды, сондықтан оны заманауи степлердің ойлап табушысы деп есептейді. 1876 және 1877 жылдары Хейл Филадельфиядағы Novelty Paper Box Manufacturing Co. үшін де патенттер алды. Осы компанияның өнертабыстары қораптар мен кітаптарды стептеуге пайдаланылды. Көптеген дайын степлерлерді сақтайтын алғашқы машина 1878 жылы пайда болды. 1879 жылдың 18 ақпанында Джордж МакГилл McGill Single Stroke Staple Press үшін 212 316 нөмірімен патент алды, бұл коммерциялық тұрғыдан сәтті болған алғашқы степлер еді. Бұл құрылғының салмағы екі жарым килограмнан асты, ол бір сым степлерді бірнеше қағаз парағынан өткізе алатын. «Степлер» сөзі алғаш рет 1901 жылы американдық «Munsey’s Magazine» журналындағы жарнамада қағазды жұқа металл сыммен бекітуге арналған машинаны білдіру үшін қолданылды. Кейбір қарапайым заманауи степлерлерде бекіткіш табан болмайды. Қазіргі заманғы степлерлер пайдаланушылардың әдеттеріне бейімделіп, дамуын жалғастыруда. Мысалы, аз күш жұмсалатын немесе оңай басылатын степлерлер пайдаланушының күшін азайту үшін әртүрлі рычагтарды пайдаланады. Осының салдарынан, мұндай степлерлер қайталанатын, көп көлемді стептеу жұмыстары жиі кездесетін кеңселерде қолданылады. Кейбір заманауи үстел степлерлері Flat Clinch технологиясын пайдаланады. Flat Clinch степлерлерінде степлердің аяқтары алдымен қағазды тесіп, содан кейін бүгіліп, қағазға жапсырылады – әдеттегі екі позициялы бекіткішті алып тастап, аяқтары бүгілетін ойыс негізді пайдаланады. Осыған сәйкес, степлерлердің өткір жиектері жабылмағандықтан қағаз тегіс жиналады, бұл файлдау және бумалау үшін орын үнемдеуге көмектеседі. Кейбір көшіру машиналарында құжаттардың көшірмелерін басып шығарғанда автоматты түрде стептеуге мүмкіндік беретін ендірілген степлер болады.

Өнеркәсіп

2012 жылы АҚШ-та 80 миллион долларлық степлерлер сатылды. АҚШ-тағы ең ірі өндіруші – Swingline.

Әдістер

Тұрақты бекіту элементтерді материал арқылы итеріп, кішкентай металл пластина – иілгішке (анвилге) қадап байлайды, ол ұштарды әдетте ішкі жағына қарай бүгуге мүмкіндік береді. Көптеген қазіргі заманғы тігіштерде иілгіш айналады немесе жылжиды, бұл тұрақты тігіс үшін ұштарды ішке қарай бүгуге немесе уақытша бекіту үшін (төменде қараңыз) сыртқа қарай бүгуге мүмкіндік береді. Тұтқалар стандартты, иірі, жалпақ немесе қағазға жақын орналасуы мүмкін, бұл құжаттарды жинақтауды жеңілдетеді. Уақытша бекіту құжаттарды немесе басқа да заттарды уақытша байлайды. Уақытша бекіту үшін иілгіш сыртқа қарай бүгуге орналасады, ішке қарай емес. Кейбір тігіштер тігістің бір ұшын ішке, екіншісін сыртқа қарай бүгу арқылы уақытша бекітеді. Бұл бекіту бұйымды сенімді түрде ұстайды, бірақ оны оңай алып тастауға болады. Тақтаға қадау нысандарды, мысалы, хабарландыру тақталарына немесе қабырғаларға бекітеді. Тақтаға қадауға арналған тігіштің негізі кері иіледі, сонда тігіштер иілгішке қарсы емес, тікелей нысанға кіреді. Бұл жағдайда тігіштер тігіш тапанша сияқты жұмыс істейді, бірақ тігіштің күші азырақ болады. Кітапшалар жасау үшін алдын ала бүктелген парақтарды тігуге арналған седельді тігіштерде кері V пішіндес седель болады. 1910 жылы ойлап табылған түймесіз тігіштер қағаздың кішкентай бөлігін кесіп алып, оны ойық арқылы өткізеді. Жақындағы басқа әдіс беттерді тісті металл тістермен қысып біріктіру арқылы ойықтың пайда болуын болдырмайды.

Хирургиялық тігіс машиналары

Хирургтар тігістердің орнына хирургиялық степлерлерді теріні жабу үшін немесе хирургиялық анастомоз кезінде пайдалана алады. Теріге арналған степлер стандартты степлерге ұқсамайды, себебі оның дәнекері болмайды. Тері тігіштері көбінесе "М" әрпі тәрізді алдын ала пішімделген. Степлерді теріге басып, тұтқасына күш түсіргенде, тігіш тері арқылы өтіп, фасцияға дейін иіліп, екі ұшы ортасында кездесіп, төртбұрыш құрайды. Степлерлер көбінесе колоректальдық хирургияда ішек резекциясы кезінде операция кезінде қолданылады. Көбінесе осы степлерлерде ендірілген пышақ болады, ол тігіштер орналасқанда ішекті кесіп, стерильдік сақталады. Хирургиялық болаттан жасалған тігіштер әдетте бір рет қолданылатын, стерильденген картридждерде жеткізіледі.