Луи Гаттман: Американдық инженер және өнертапқыш

Кіріспе

Луис Гатманн (11 тамыз 1843 – 3 маусым 1917) – американдық инженер және өнертапқыш, ең әйгілісі – үлкен гаубица, Гатманн мылтығының авторы.

Ерте өмір

Гатман 1843 жылы Ганноверде дүниеге келген. Оның әкесі мектеп мұғалімі болған және ұлына астрономияға өмір бойына сүйіспеншілік сезімін сіңірген. Ол сондай-ақ көптеген патенттерге ие болды. 1880 жылдары Гатманның патенттеріне сұраныс артып, ол өзінің жобаларын қадағалап, өндіруге көмектесетін компания құруға мәжбүр болды. Бұл компания Garden City Mill Furnishing Company деп аталды және бүкіл әлемге сатылатын фрезерлік станоктар жасады. 1880 жылдары Гатман отбасын Пруссиядан АҚШ-қа көшіру үшін жеткілікті қаржы жинады. Ол сондай-ақ төрт сарай салдырды: екеуі Чикагода, біреуі Вашингтон қаласында және біреуі Балтиморда (Мэриленд штаты). Гатман астрономияға қатты қызығушылық танытты және 1880 жылдары Чикаго аймағында үш обсерватория салдырды, олардың бірі – Линкольн даңғылындағы сарайының қасына орнатылған күмбезді обсерватория мұнарасы. Луи 19 ғасырдағы ауа райын өзгерту жобаларына да қатысты. 1891 жылы жаңбыр жаудыруға арналған патент (АҚШ патенті 462,795) алды, онда сұйық көмірқышқыл газы жарылыс арқылы атмосфераға шығарылды (артиллериялық снарядтан немесе ауа шары арқылы). Ол бұл тақырыпта «Қалаған кезде жаңбыр жасау» атты кітап жазды. Кітапта ғалым Саймон Ньюкомбтың және кейіннен General Electric компаниясын құруға қатысқан Эдвин Хьюстонның тараулары да бар. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, General Electric компаниясы жаңбыр жасау (қазіргі ауа райын өзгерту) тәжірибелері жүргізіп жатқанда, Stanford Law Review журналында былай делінген: «Шындығында, егер Гатман бүгін тірі болса және оның патенты бұрын аяқталмаса, ол патентті бұзу туралы талап қоюы мүмкін». 1890 жылдардан бастап Луи Гатман қару-жарақ әзірлеуге көшті. Гатман жасаған ең ірі қару – 18 дюймдік Гатман зеңбірегі, ол Emil Gathmann басқарған Bethlehem Steel компаниясымен жасалған жағалау қорғаныс зеңбірегі болды. Зеңбірек Sandy Hook-та сынақтан өтті, бірақ оның снаряды дәстүрлі бронебойғыш снарядтардан нашар оқ атты. Луи сондай-ақ ұшақтарды әзірлеуге қатысты және тікұшақ жасауға тырысты, бірақ оның табысы жоғары жарылғыш қару-жарақтарға арналған оқшаулау құрылғыларын жасауда болды. 1915 жылдың көктемінде газеттер Гатманның 42 см «Үлкен Берта» гаубицасын ойлап тапқанын және жоспарлар АҚШ патент бюросынан ұрланғанын жазды. Бірақ бұл хабарлар жалған болды, себебі мұндай жобалар ешқашан тіркелмеген. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Луи көп корпустық темір кемелерге арналған броня дизайнын жасады, онда буферлік аймақтар, соққы сөндіргіштер және бөгеттер қарастырылған.

Gathmann was born in 1843 in Hanover. His father was a school teacher, and instilled in his son a lifelong love of astronomy. and held numerous patents. By the 1880s, Gathmann's patents were in such demand that he had to form a company to help track and produce his designs. This company, known as the Garden City Mill Furnishing Company, made milling machines which were sold all over the globe. By the 1880s, Gathmann had made enough money to have his family moved to the United States from Prussia. He also had four mansions built, two in Chicago, one in Washington D. C., and one in Baltimore, Maryland. Gathmann was very interested in astronomy and had three observatories built in the Chicago area during the 1880s, one of which was a domed observatory tower which he had installed on the side of his mansion on Lincoln Avenue. Louis was also involved in 19th century weather modification projects, and in 1891 received a patent (US Patent 462,795) for a rain making in which liquid carbon dioxide was released into the atmosphere by explosion (either from an artillery shell or by being carried aloft by a balloon). He also wrote a book on the subject, Rain Produced At Will. The book included a chapter by the scientist Simon Newcomb, and another by Edwin J. Houston who would later go on to co found General Electric. After World War II, when General Electric was experimenting with Rainmaking (now called Weather modification) Stanford Law Review stated: "In fact, if one Gathmann were alive today, and his patent had not long since expired, he might have an action for patent infringement." From the 1890s on, Louis Gathmann focused on ordnance development. The largest gun designed by Gathmann was the 18 inch Gathmann Gun, which was a coastal defense gun manufactured by Bethlehem Steel under Emil Gathmann (head of Bethlehem Steel's Ordnance Section, and one of Gathmann's sons). The gun was tested at Sandy Hook, but the projectile performed far worse than traditional armor piercing rounds. Louis was also involved with early aircraft development and had attempted to develop a helicopter, but his successes came in developing fuses for high explosive ordnance. Newspapers reported in the spring of 1915 that Gathmann invented the German 42 cm Big Bertha howitzer, and that these plans were subsequently stolen from the U. S. Patent Office. But these rumors were false, as no such blueprints were ever filed. During World War I, Louis conceived a multi hull naval armor design which incorporated buffer zones, shocks and deflectors.

Жеке өмір

Гатман үйленген. Оның үш ұлы және екі қызы болды: Отто, Эмиль, Пол, Фоли ханым мен Эмма. Гатман 1917 жылдың 3 маусымында Вашингтон қаласындағы қызының үйінде қайтыс болды. Ол Гленвуд зиратында жерленді.