Кіріспе

"Бабилге саяхат" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолының" екінші маусымдағы оныншы эпизоды. Д. С. Фонтана жазған және Джозеф Певни түсірген, алғаш рет 1967 жылдың 17 қарашасында көрсетілді. Эпизодта "Энтерпрайз" кемесі дипломатиялық конференцияға өкілдерді тасымалдау міндетін алады. Эпизодта Споктың әкесі Сарек (Марк Ленард) және анасы Аманда (Джейн Уайт) алғаш рет пайда болады, сонымен қатар екі жаңа түр – андориандар мен теллариттер енгізіледі.

Сюжет

"Энтерпрайз" кемесі, капитан Кирктің басшылығымен, Федерация елшілерін Бабел планетасына Коридан жүйесінің Федерацияға қабылдануын талқылау үшін конференцияға жеткізіп жатыр. Бұл жүйе дилитий кристалдарының маңызды көзі, бірақ сирек қоныстанған және қорғалмаған. Кейбір адамдар Кориданды Федерациядан тыс ұстап тұруды қалайды. Вулкан елшісі Сарек, әйелі Амандамен бірге кемеге көтеріледі, Споктың сәлеміне жауап бермейді. Капитан Кирк Саректің Споктың әкесі екенін біледі, бірақ ол ұлының Жұлдыздық Флотқа қосылу шешімін қабылдамағандықтан, олардың арасы суық. Жолаушыларға арналған қабылдау кезінде Телларит елшісі Гав, Саректің Кориданға қатысты ұстанымын білуді талап етеді. Сарек жауап беруге мәжбүр болып, Кордианды рұқсатсыз кен шығарудан қорғау қажеттігін айтады, онда Телларит кемелері қатысқан. Гав бұл айыптамаға наразы болып, қысқа уақытқа төбелес туады, бірақ Кирк араласып, барлық тараптарды кемеде тәртіп сақтауға ескертеді. Осы уақытта байланыс офицері лейтенант Ухура, "Энтерпрайзден" жылдам кемеге жолданған шифрланған хабарды анықтайды. Біраз уақыттан кейін Гав өлтірілген күйінде табылады, мойны Споктың айтуынша, ежелгі вулкандық "Тал Шая" әдісімен сындырылған. Бұл Сарекке күдік тудырады. Сұраққа жауап беру кезінде Сарек жүрек талмасына ұшырайды және дереу медициналық бөлімге жеткізіледі, онда бас дәрігер Маккой оған жедел операция қажет екенін анықтайды. Оның сирек кездесетін Т-теріс қан тобының жетіспеуіне байланысты, Спок операцияға өз қанын беруге келіседі, қан өндірісін арттыру үшін тәжірибелік стимулятор қолданады. Операцияға дайындық жұмыстары Андор делегациясының өкілі Телевтің капитан Киркті пышақтап жаралауына байланысты тоқтатылады. Кирк Телевті бағындырады, бірақ өзі де ауыр жарақат алады және медициналық бөлімге жеткізіледі, ал Телев түрмеге қамалады. Ережеге сәйкес, және Аманданың өтініштеріне қарамастан, Спок қан доноры болудан бас тартады және "Энтерпрайз" басшылығын басқа офицерге тапсырмайды, себебі жағдай өте қиын және басшылық ережелері жеке басының құқықтары туралы ештеңе айтпайды. Споктың басшылықты тастаудан бас тартуын естіген Кирк, көпірге оралып, Спокты босатып, медициналық бөлімге жібереді. Ол басшылықты Мистер Скоттқа тапсырып, операция аяқталғанға дейін өз кабинетінде жасыруды жоспарлайды. Бірақ Ухура "Энтерпрайз" ішінде тағы бір шифрланған хабарды анықтап, оның көзін түрмеге жеткізеді, сонда Кирк көпірде қалуға шешім қабылдайды. Телевтің денесін тексеру кезінде оның антенналарының бірі жалған екені және кішкентай радиоалыпқап тартқышы жасырылғаны анықталады. Белгісіз кеме жақындап келіп, шабуылдайды, "Энтерпрайз" фазерлерімен нысанаға алуға үлгермейді. Кеме шабуылдаушы кемеден бірнеше рет зақым алады. Маккой Сарекке операция жасауды бастайды, оған тікелей Споктан қан құйылады. Кирк Телевті көпірге әкелуге бұйрық береді және оны өзі және шабуылдаушы кеме туралы сұраққа алады, бірақ Телев жауап бермейді. Кирк алдау жолымен "Энтерпрайз" ішкі қуатын өшіріп, оны зардап шеккендей көрсетуге шешім қабылдайды. Шабуылшы жақындап келіп, жарықтан кем жылдамдыққа төмендейді, сонда "Энтерпрайз" оны күтпеген фазерлік шабуылмен жояды. Зақымдалған кеме өзін-өзі жояды. Телев өзінің де, кемесінің де өлімге дейін бағытталған миссияда болғанын айтады, содан кейін уланудан құлайды. Кирк медициналық бөлімге оралып, Спок пен Саректің екеуі де есінде екенін көреді, операция сәтті аяқталған. Спок Телев пен шабуылдаушы кеме Орионнан келгенін болжайды, ал соңғысының жылдамдығы мен қуаты өлімге дейін бағытталған миссияға сәйкес келеді, барлық энергия шабуылға жұмсалды. Кирк пен Спок Телевтің "Энтерпрайзге" келген мақсаты Федерация мүшелері арасында сенімсіздік себу және шабуылдан бұрын "Энтерпрайзды" әлсірету болды деп санайды. Бұл теорияны Орионның Кордианға шабуыл жасап, соғыс кезінде екі тарапқа да дилитий сатудан пайда табуы растайды. Аманда Сарекке Споктың өмірін сақтағаны үшін алғыс айтуын сұрайды, бірақ Сарек иық көтеріп, бұл логикалық ғана болды дейді. Аманда логикаға деген осы бейілге ашуланып, Спок анасының ашуын байқап, Саректен неге оған үйленгенін сұрайды. Сарек: "Сол кезде бұл логикалық шешім болды", - деп жауап береді және Амандаға қол ұсынады. Содан кейін Маккой Кирк пен Спокқа төсекте тыныш жатуға бұйрық береді, соңғы сөзді айтады.

Өндіріс

Уайт 1950-ші жылдардағы "Атасы жақсы біледі" комедиялық сериалында танымал болды, онда ол Элинор Донахьюдың анасын сомдады. Осы эпизодтан бір апта бұрын эфирге шыққан "Метаморфоз" эпизодында Донахью арнайы қонақ ретінде Zefram Cochrane-дің "Серігі" болған комиссар Нэнси Хедфорд рөлін ойнады. Бұл эпизодта андориандықтар мен теллариттер түрлері алғаш рет көрсетілді. Телларит елшісі Гавтың рөлін ойнаған Джон Уилер протездік гримдегі көз тесіктері арқылы көруде қиындыққа тап болды және басқа актерлерді көру үшін басын көтеруге мәжбүр болды, бұл оған жоғарыпарсылық көрініс берді. Андориандық антенналар (осы және түпнұсқа серияның басқа эпизодтарында да бас артынан шығып тұрған) кейінірек "Star Trek: Enterprise" сериалында маңдайдан шығып, қозғалмалы ретінде бейнеленді.

Қабылдау

1996 жылы франшизаның 30 жылдығына орай, TV Guide "Бабилге саяхат" эпизодын тізімінде 5-орынға қойды. Io9 2014 жылы "Жұлдыздар жолы" франшизасының ең жақсы 100 эпизодының тізімінде "Бабилге саяхат" эпизодын 700-ден астам эпизодтың ішінде 39-шы орынға орналастырды; олар бұл эпизодтың Споктың ата-анасымен таныстыратынын және дипломатияға ерекше назар аударатынын атап өтті. 2015 жылы SyFy бұл эпизодты түпнұсқа "Жұлдыздар жолы" сериясының ең маңызды Spock эпизодтарының бірі деп санады. Келесі жылы олар Марк Ленардты (Сарек рөлінде) және Джейн Уайтты (Аманда рөлінде) түпнұсқа сериядағы үшінші ең жақсы қонақ актерлер деп атады. 2016 жылы The Hollywood Reporter "Бабилге саяхат" эпизодын түпнұсқа серияның ең жақсы 15 эпизодының қатарына қосты. Эпизодта Споктың ата-анасы – Сарек пен Аманда таныстырылды, олар кейін серияда қайта пайда болмады, бірақ "Жұлдыздар жолы" франшизасының маңызды кейіпкерлеріне айналды. Сарек – Споктың жартылай бауыры Сибоктың (Star Trek V: Соңғы шекарада таныстырылған) әкесі, ал екеуі де Майкл Бернхэмді (Star Trek: Discovery-де таныстырылған) Споктың үлкен қарындасы ретінде қабылдады. 2016 жылы The Washington Post бұл эпизодты "Жұлдыздар жолы" франшизасының ең жақсы тоғызыншы жанды эпизоды деп бағалады, Споктың отбасының күрделі саясаты, Федерация саясаты және Марк Ленардтың Сарек рөліндегі өнеріне назар аударды. 2016 жылы Business Insider "Бабилге саяхат" эпизодын түпнұсқа серияның ең жақсы 7 эпизодының бірі деп атады. 2016 жылы Newsweek "Бабилге саяхат" эпизодын түпнұсқа серияның ең жақсы эпизодтарының бірі деп мойындады. Олар эпизодта "Жұлдыздар жолы" франшизасының вулкандықтар, андориандықтар және теллариттер сияқты әртүрлі ғарышкерлерінің ғарыш конференциясына қатысқанын атап өтті. Эпизод Федерация, саясат және Споктың ата-анасымен қарым-қатынасы туралы маңызды сабақтар беретін оқу мүмкіндігі екенін де айтты. 2016 жылы Vox бұл эпизодты барлық "Жұлдыздар жолы" серияларының ең маңызды 25 эпизодының бірі деп бағалады. 2017 жылы Inverse "Бабилге саяхат" эпизодын "Жұлдызды жол: Дискавери" сериалын көру үшін міндетті деп ұсынды. 2020 жылы ScreenRant бұл эпизодты түпнұсқа серияның (TOS) 8-ші ең жақсы эпизоды деп атады, оның "TOS-ты ұлық ететін барлық нәрсенің жиынтығы" екенін мақтады. Онда шығармашылық және қызықты ғарышкерлер, саяси шиеленістер мен оларды шешу, жеке драма және үлкен тәуекелдер бар. 2021 жылы CBR "Бабилге саяхат" эпизодын түпнұсқа серияның "көрілуге тиіс" эпизоды деп атады, "Бабилге саяхат" серияның қандай мүмкіндіктерге ие екенін тамаша көрсетеді, әрекет, драма және көңілді ойын-сауық сыйлайды" деді және екі қызықты сюжет желісін атап өтті: бірі саяси интригалар, екіншісі – әке мен ұлдың қарым-қатынасы.