Кіріспе

Yahoo Widgets – Mac OS X және Microsoft Windows, атап айтқанда Windows XP, Vista және Windows 7 үшін қолданыстан шығарылған тегін қолданбалар платформасы. Бұл бағдарламалық жасақтама бұрын Konfabulator деп аталатын, бірақ 2005 жылдың 25 шілдесінде Yahoo компьютерлік қызметтер компаниясы сатып алғаннан кейін қайта аталды. Кейін Konfabulator атауы негізгі рендеринг қозғалтқышының атауы ретінде қайта қолданылды. Қозғалтқыш виджеттер деп аталатын шағын бағдарламаларды іске қосу үшін XML интерпретаторымен біріктірілген JavaScript орындалу ортасын пайдаланады, сондықтан ол виджет қозғалтқыштары деп аталатын бағдарламалық қосымшалар класына жатады. 2012 жылдың 27 ақпанында Yahoo лицензиялық келісімді жаңартты, соған сәйкес 2012 жылдың 3 сәуірінен бастап Yahoo! Widgets жүктеуге қолжетімді болады, бірақ оған қолдау көрсету және дамыту тоқтатылады.

Ерекшеліктері

Yahoo Widget Engine пайдаланушыларды бастау үшін бірнеше стандартты виджеттерді қамтиды, оның ішінде ауа райы виджеті, цифрлық сағат және күнтізбе сияқтылар бар. Ең көп жүктелгендердің қатарында әлемдік уақыт белдеуі сағаты, арнайы таймерлер, қарапайым RSS оқырмандары және веб-камераны қарау мүмкіндігі бар. Әр виджет өзінің жеке жүйелік процесінде жұмыс істейді, ол басқа виджеттерден және Konfabulator негізгі жүйелік процесінен бөлек, соның арқасында бағдарламалық қамтамасының тұрақтылығы артады. Егер Konfabulator виджетінде қандай да бір мәселе туындап, оны тоқтату қажет болса, басқа виджеттерге немесе Konfabulator негізгі қосымшасына әсер етпей-ақ, тек сол виджетті тоқтатуға болады. Мұның бір кемшілігі – әр процестің жұмыс істеуі үшін қажетті компьютерлік жад еді, ол сол кездегі компьютерлерде, әдетте 512 МБ немесе 2 ГБ оперативті жадпен жабдықталған машиналарда проблема тудыруы мүмкін. Бұл виджеттердің графикалық мүмкіндіктері салдарынан көп жадты қажет етуімен салыстырғанда шағын мәселе болды, бұл оларды дәстүрлі тіктөртбұрышты десктоптық бағдарламалардан көбірек жадты қажет ететін етеді.

Басты дисплей/Консось

Yahoo Widgets ашық виджеттердің бәрін жұмыс үстелінің алдыңғы қатарына жылдам әкелу мүмкіндігін ұсынады. Оны пайдаланушы белгілейтін ыстық перне арқылы қосуға болады. Бұл виджеттердің бәрін алдыңғы планға шығарып, қалған қолданбаларды көлеңкелейді. Виджеттерді тек Konsposé режимінде жұмыс істеуге де орнатуға болады, яғни олар Konsposé қосылғанда ғана көрінеді. Алғашқыда Konsposé деп аталған (Mac OS X-тің Exposé мүмкіндігіне сілтеме жасап), Yahoo Widget Engine нұсқасымен "Heads Up Display" деп өзгертілді.

(Қойма)

Yahoo Widget Engine 4.0 енгізілгеннен кейін, қозғалтқышқа «dock» деп аталатын мүмкіндік қосылды. Dock барлық виджеттерді оларды көрсететін таңбашалармен ұсынады. Егер виджеттерге суреттер берілмесе, олар ресми виджеттер галереясынан алынған скриншоттарымен немесе әдепкі виджет таңбашасымен көрсетіледі, екеуі де оң жақта орналасқан. Егер сіз тышқан курсорын dock-қа келтірсеңіз, ол пайдаланушыларға виджетті жабу, виджет параметрлерін көрсету және виджетті экранның жоғарғы жағынан ашуға арналған батырмалар арқылы виджеттерін басқаруға көмектеседі. Докты әрдайым көруді қаламайтын пайдаланушылар үшін, белсенді болмаған кезде автоматты түрде жасыру немесе толығымен жабу опциялары бар.

Жасаушы/API мүмкіндіктері

Yahoo Widget Engine (Konfabulator) – JavaScript-ке негізделген өте икемді қолданбалы бағдарламалау интерфейсі (API), және ол әзірлеушілер үшін пайдалы көптеген мүмкіндіктерге ие. Негізгі мүмкіндіктерге мәтіндік өрістер, кескіндер және таймерлер жатады. Басқа мүмкіндіктердің ішінде интернеттен веб-беттерді жүктеу, сондай-ақ файлдарды енгізу/шығару және визуалды эффекттерге көмектесетін аниматор объектілері бар. Виджет әзірлеушілеріне Windows жүйесінде shell скрипттері мен COM қосымшаларын, ал Mac жүйесінде AppleScript сияқты операциялық жүйеге тән кодты орындауға мүмкіндік беретін кіріктірілген интерфейс қарастырылған. Yahoo Widget Engine 4.0 нұсқасынан бастап SQLite қозғалтқышы енгізілді, бұл әзірлеушілерге деректер базасын жасауға және өңдеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, 4.0 нұсқасына векторлық сурет салуға мүмкіндік беретін Canvas класы да қосылды. Canvas "кескіндерін" JPG немесе PNG форматты кескін файлына сақтауға болады. Док панелі енгізілгеннен бастап виджеттер өздерінің док белгішелерін орната алады. Док белгішелері қозғалтқыштың мүмкіндіктерінің шағын бөлігін қолдайды, сондықтан олар бірнеше кескін мен мәтінді көрсетуге қабілетті. Бұл сағат немесе ауа райы болжамы сияқты виджеттер үшін өте пайдалы. Мәтін объектілеріне форматтау үшін қарапайым CSS стильдерін қолдау да қосылды. 4.0 нұсқасында енгізілген тағы бір жаңа мүмкіндік – галереядан жүктелген виджеттерді автоматты түрде жаңартуларды тексеру мүмкіндігі. Бұрын бұл мүмкіндік тек ресми Yahoo виджеттері үшін ғана қолжетімді болған, бірақ 2007 жылдың 17 тамызында барлық үшінші тарап виджеттерінің авторлары үшін қолдауға алынды. 2007 жылдың 29 қарашасында жарық көрген Yahoo Widgets 4.5 нұсқасы WebKit және Adobe Flash қолдауын енгізді, бұл XML, HTML және JavaScript тілдерін пайдаланып, Flash мүмкіндіктерін қолдана отырып виджеттерді жасауға мүмкіндік берді. WebKit қолдауы плагиндерді қамтымайды, сондықтан Flash жеке туынды объектіні пайдалану арқылы қолдау көрсетіледі.

Бастапқы дамуы

Yahoo Widgets бастапқыда Arlo Rose, Perry Clarke және Ed Voas Pixoria бағдарламалық жасақтама фирмасының негізгі әзірлеу тобымен Konfabulator ретінде әзірленген. Алғаш рет 2003 жылдың 10 ақпанында Mac OS X үшін 24,95 доллар (кейін 2.0 нұсқасы шыққанда 19,95 АҚШ доллары) бағамен шығарылған, ал Windows нұсқасы 2004 жылдың 8 қарашасында Konfabulator 1.8 нұсқасымен бірге шығарылды. Pixoria 2005 жылдың 25 шілдесінде Yahoo-ға сатылғаннан кейін Konfabulator 2.1 нұсқасы тегін қолжетімді болды. Осыған дейін Apple, Mac OS X Tiger операциялық жүйесінің бір бөлігі ретінде ұқсас виджет қозғалтқышын – Dashboard-ты шығарды. Windows платформасында Konfabulator-дың басты коммерциялық бәсекелесі – Stardock компаниясының DesktopX бағдарламасы. Осыған ұқсас мүмкіндіктерді ұсынатын басқа бағдарламаларға Capsules және AveDesk (Windows үшін), gDesklets (GNOME үшін) және SuperKaramba (KDE үшін) жатады. Konfabulator қолданатын JavaScript қозғалтқышы Mozilla SpiderMonkey-ді пайдаланады және Mozilla JavaScript 1.5 нұсқасының стандарттарына сәйкес келеді (Mozilla кеңейтімдерімен бірге ECMAScript 262 3-ші нұсқасына тең). Konfabulator идеясы 1998 жылы пайда болды, Арло Роуз өзінің компьютерінде жұмыс істейтін MP3 медиаплеерін теңшеу мүмкіндігін байқады. Оның мақсаты – «десктоптағы қалаулы ақпаратты теңшеу» болатын. Бұрын ол Apple Macintosh операциялық жүйелері үшін теңшеу бағдарламасы болған Kaleidoscope-пен тәжірибе жинаған, ол WindowBlinds-қа ұқсас. Ол өзінің идеясын сипаттау үшін «Konfabulator» терминін қолданды, содан кейін басқа бағдарламашыларға ұсынып көрді. 2002 жылға дейін ол сәттілікке жете алмады, осы жылы Перри Кларк (кейін Konfabulator-дың негізгі әзірлеушілерінің бірі) оның идеясы туралы естіп, жобада бірге жұмыс істеуге келісті. 2003 жылдың 10 ақпанында Роуз және Кларк Konfabulator 1.0 нұсқасын жариялады. Жариялауға дейін Роуз Konfabulator не екенін сұрап, дамылып келе жатқанда қонақтарға арналған веб-сайт жасады. Шығарылғаннан кейін Konfabulator пайдаланушылары виджеттер идеясына қатты әсерленді, нәтижесінде оның танымалдылығы күрт өсті, бұл Konfabulator әзірлеушілерін таң қалдырды. Оның танымалдылығының арқасында Роуз бен Кларк Konfabulator-ға толық уақыт жұмыс істеу үшін жұмыстарын тастауға мәжбүр болды. 2003 жылдың шілдесінде Роуз бен Кларк тағы бір бағдарламашымен бірге Windows нұсқасын жасауға кірісті, бірақ ішкі келіспеушіліктер оларды айырды және жасалған жұмыстың бәрін жоюға мәжбүр болды. Кейін Роуз Эд Воасты (ол кезде Роуздың досы және Apple Computer-де 10 жылдық бағдарламалау тәжірибесі бар, кейін Konfabulator-дың негізгі әзірлеу тобының үшінші мүшесі болды) олар үшін Windows нұсқасын жасауға көндірді. Алғаш ол бас тартты, бірақ кейін екі күн ішінде жұмыс істейтін прототип жасап, Konfabulator әзірлеу тобына ұсынды. 2004 жылдың қарашасында Konfabulator 1.8, Konfabulator-дың алғашқы кросс-платформалық нұсқасы шығарылды. Windows нұсқасы Mac OS X операциялық жүйесі үшін жазылған Konfabulator виджеттерінің көпшілігін Windows машиналарында үздіксіз орындауға қабілетті болды, керісінше де мүмкіншілік болды. Кейін дамытылған кейбір виджеттер платформаға қатысты болды. Бірнеше айдан кейін, 2005 жылдың 18 мамырында Konfabulator 1.0 нұсқасынан бері алғашқы ірі жаңару – Konfabulator 2.0 (кейде K:2 деп қысқартылады) шығарылды, виджеттердің визуалды жағы жақсартылып, функционалдығы күшейтілді және бұрынғы 24,95 доллардан 19,95 долларға төмендетілді (бұл көптеген пайдаланушылар, әсіресе Windows қолданушылары тегін және басқа арзан виджет қозғалтқыштарына дағдыланғандықтан, жоғары бағаға наразылық білдіргеннен кейін жасалды). Konfabulator танымалдылығы осыдан кейін күшейді, ал компаниялар өз жобаларында Konfabulator-ды пайдалануға тырысты. Konfabulator сұранысын қанағаттандыру және виджет әзірлеушілерге (кейбіреулері виджеттері үшін ақпаратты веб-сайттардан іздеді) дұрыс ақпарат көзін ұсыну үшін Konfabulator әзірлеу тобы Konfabulator-ды Yahoo-ға сатуды шешті.

Konfabulator компаниясын сатып алу

2005 жылдың 25 шілдесінде Konfabulator Yahoo компаниясымен сатып алынды, және Yahoo Konfabulator-ды тегін таратты. Konfabulator фреймворкі Yahoo Widgets деп қайта аталғанымен, оның негізгі қозғалтқышы 2005 жылдың желтоқсанына дейін Konfabulator деп танылды. Yahoo компаниясы Konfabulator-ды сатып алу себебін виджет әзірлеушілер қауымдастығына өздерінің API-ларын оңай ашу және оларға Yahoo веб-сайтындағы ақпаратқа ыңғайлы қол жеткізуді қамтамасыз ету қажеттігімен түсіндірді. Бұл арқылы виджеттерге арналған API және Konfabulator фреймворкі туралы ақпаратты іздеу немесе веб-сайттардан жинау қажеттілігінсіз құруға болады. 2006 жылдың 23 мамырында Yahoo Widget Engine-дің 3.1.4 нұсқасы Intel процессорларындағы Macintosh компьютерлерінің пайдаланушыларына қолжетімді болды. 2006 жылдың тамызында виджет қозғалтқышының Mac нұсқасын жасаған инженер Перри Кларк Yahoo Widgets командасынан кетіп, кейіннен Арло Роуз да одан кетті. 2008 жылдың тамызында Konfabulator-дың алғашқы Windows нұсқасын дамытқан Эд Воас та команданы тастап кетті.

Жабылу

2012 жылдың 2 наурызында Yahoo компаниясы Yahoo Widget Engine қолдауын тоқтату және Yahoo Widget Gallery-ні толығымен жабу туралы хабарлады. Бұл туралы хабарлама Yahoo галереясының бас бетінде және Konfabulator форумында жарияланды. Yahoo компаниясы жабылу себебін екі фактормен түсіндірді: галереяны қолдаған ескі серверлерді жаңалаудың жоғары құны және Yahoo! Connected TV виджет платформасын дамытуға адам ресурстарын қайта бағыттау.

Қазіргі техникалық жай-күй

Windows – Yahoo Widget қозғалтқышы Windows XP, Vista, Windows 7, 8 және 10 жүйелерінде жұмыс істейді. XP жүйесінде виджет толыққанды жұмыс істейді. NT6 жүйелерінде (Vista +) дыбысты басқару мүмкіндігі шектеулі, себебі Windows UAC виджеттік қосымшаларға әкімшілік құқықсыз жүйе дыбысын өзгертуге рұқсат бермейді, ал қалған барлық функциялар жоспарланғандай жұмыс істейді. Mac OSX – 10.11 El Capitan нұсқасынан бастап Yahoo виджет док-ы дұрыс жұмыс істемейді. Дегенмен, тиісті plist конфигурациялық файлын өңдеу арқылы докты өшіруге болады, содан кейін виджеттерге мәзір арқылы қол жеткізуге болады. Бұл салыстырмалы түрде шағын шектеуге қарамастан, виджеттер OSX-тің бұрынғы нұсқаларында күтілгендей жұмыс істейді. Linux – Yahoo виджет қозғалтқышы Ubuntu Linux 10.10-ға көшіріліп, Yahoo! Connected TV қозғалтқышына түрлендірілді. Linux нұсқасы десктоп Linux-та виджеттерді іске қосуға арналған дербес қозғалтқыш ретінде емес, теледидарлардың кіріктірілген операциялық жүйелері үшін Ubuntu-ны хост ретінде пайдалануға бағытталған. Алайда, Ubuntu Linux 10.10-ды әдеттегі компьютерде орнатып, Yahoo! Connected TV қозғалтқышын әзірлеу/тестілеу мақсатында жергілікті түрде іске қосуға болады. 2018 жылдың 30 наурызында, Konfabulator тұңғыш рет пайда болғанына он бес жыл толып, Yahoo (қазір Verizon меншігінде) «Kon» қосымшаларын Yahoo! Connected TV қозғалтқышына жариялауды тоқтатып, әзірлеушілерді HTML5 коннекторлық қосымшаларын ұсынуға шақырады. Бұл Konfabulator-дың соңғы, үздіксіз жалғасқан тармағының тоқтатылуын білдіреді.

Ауа райы туралы мәліметтерді беруді бұзған

2016 жылдың мамыр айынан бастап Yahoo-ның танымал ауа райы виджеті жұмыс істеуін тоқтатты. Бұл виджет Yahoo-ның ең көп қолданылатын виджеттерінің бірі болды, себебі ол Yahoo-ның ауа райы деректеріне тегін қол жеткізуді қамтамасыз етті. Yahoo ауа райы деректеріне қол жеткізу әдісін өзгертті, бұл ауа райы виджетін ғана емес, оны пайдалануға тырысатын барлық бағдарламалар мен сайттардың жұмысын тоқтатты. Yahoo-ның жаңартылған құжаттамасында былай делінген: "Қауіпсіздікті арттыру және YDN клиенттеріне қызмет көрсетуді жақсарту мақсатында ауа райы деректерінің көзі 2016 жылдың 15 наурызынан бастап OAuth 1 стандартын қолдануға көшеді. API сұранымдарын OAuth 1 қолдану арқылы (YQL пайдаланған жағдайда OAuth /v1/yql нүктесі арқылы) Yahoo App кілті мен құпия сөздеріңізді пайдаланып жаңартыңыз". Ауа райы виджеті енді қолдау көрсетілмейтіндіктен, Yahoo қызметкерлері оны жөндеу үшін ешқандай өзгеріс жасамайды. Дегенмен, барлық виджеттерді бастапқы JavaScript кодына дейін кері декомпиляциялауға болады, сондықтан әзірлеушілер виджетті Yahoo-ның жаңа рұқсаттама талаптарына сәйкес өзгерте алады немесе деректерді басқа ауа райы көзінен алуға болады. Басқа виджеттер де осылай өзгертілді және мысалы, https://aviationweather.gov/adds/dataserver сияқты баламалы деректер көздерінен мәліметтер алады.