Кіріспе

Британдық лейборист саясаткері

Клайв Джеймс Чарльз Беттс (13 қаңтар 1950 жылы туған) – британдық Лейборист партиясының саясаткері және бұрынғы экономист. Ол 2010 жылдан бері Шеффилд Оңтүстік-Шығысы округінің Парламент депутаты болып қызмет етеді, ал бұрын 1992 жылдан 2010 жылға дейін Шеффилд Аттерклифф округін өкілдік еткен.

Ерте өмір

Беттс 1950 жылдың 13 қаңтарында Шеффилд қаласында дүниеге келген. Ол Шеффилдтегі Лонгли мектебінде, Шеффилдтегі Король Эдуард VII мектебінде және Кембридждегі Пемброк колледжінде оқыды, онда экономика және саясат мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. 1969 жылы Еңбек партиясына, ал 1971 жылы Ұлттық кәсіби одақтар конгресіне (Trades Union Congress) экономист ретінде қосылды. 1973 жылы Дербишир округі кеңесіне экономист болып тағайындалды, 1974 жылы Оңтүстік Йоркшир округі кеңесіне ауысты, онда 1986 жылға дейін экономист қызметін атқарды. Шеффилд қалалық кеңесінің мүшесі ретінде ол алты жыл бойы Тұрғын үй комитетінің төрағасы, бір жыл бойы қаржы комитеті төрағасының орынбасары және үш жыл бойы Лейбористтік фракцияның бас саяси жетекшісі болды. Сонымен қатар, ол бұрын фракция хатшысы болып жұмыс істеген. Беттс 1986 жылы Дэвид Бланкеттің басшылығымен Шеффилд қалалық кеңесінің орынбасары болды. 1987 жылы Бланкеттің Шеффилд Бригсайд сайлау округінен парламент депутаты болып сайлануынан кейін кеңес басшысы қызметін атқарды. Кеңес басшысы ретінде Беттс 1991 жылғы Дүниежүзілік студенттер ойындарын қаржыландыру туралы кеңестің даулы шешіміне жетекшілік етті.

Парламенттік мансап

1974 жылдың қазан айында ол Шеффилд Халлам округіндегі консерваторлардың берік билігіндегі орынға Еңбек партиясынан кандидат ретінде сайлауға түсіп, ағымдағы депутат Джон Осборннан жеңілді. Келесі жалпы сайлауда ол Лут округіндегі консерваторлардың берік билігіндегі орын үшін күресті, бірақ Майкл Бротхертоннан жеңілді. Еңбек партиясының тәжірибелі депутаты Патрик Даффи зейнетке шыққаннан кейін ол Шеффилд Аттерклиф округіндегі Еңбек партиясының берік билігіндегі орынға кандидат болып таңдалды. 1992 жылғы жалпы сайлауда Беттс үлкен артықшылықпен сайланды және 1992 жылдың 6 мамырында, Патшайымның сөйлеген күні, өзінің тұңғыш сөйлеуін жасады, бұл осылай еткен алғашқы жаңа депутат болды.

Мемлекеттік мансап

Беттс 1996 жылы Тони Блэр басшылығымен оппозициялық парламенттік таяқшасы (whip) болып тағайындалды, ал 1997 жылғы жалпы сайлаудан кейін үкіметке парламенттік таяқшасының көмекшісі ретінде кірді. 1998 жылы ол толыққанды парламенттік таяқшаға, сондай-ақ Қаржы министрлігінің лорд-комиссары лауазымына көтерілді, бірақ 2001 жылғы жалпы сайлаудан кейін үкімет құрамынан шығарылды.

Таңдамалы комитет мүшелігі

2010 жылдың 10 маусымынан бастап ол Қоғамдық бірлестіктер және жергілікті басқару комитетінің төрағасы болды және 2015 жылдың 19 маусымында қарсылығыз болмаған жағдайда қайтадан төраға болып сайланды. Басқа комитеттерде Беттс Қаржы комитетінің, Төрағалар кеңесінің, Ұлттық саясаттар жөніндегі кіші комитетінің және Байланыс комитетінің құрамында жұмыс істейді. Ол сондай-ақ Қазынашылық және мемлекеттік қызмет комитетінде, Қазынашылық комитетінде, Сайлау комитетінде, Көлік, жергілікті басқару және аймақтар комитетінде, Қалалық мәселелер жөніндегі кіші комитетінде, Йоркшир және Хамбер аймақтық комитетінде, Парламенттің реформалау комитетінде, Байланыс комитетінде және Премьер-министрдің орынбасарының комитетінде болды.

Күші жойылды

2003 жылы Беттс бразилиялық студент Хосе Гаспароны жұмысқа орналастыру және виза мәселелеріндегі тәртіп бұзушылықтар үшін жеті күнге Парламенттен шеттетілді. Бұл Хосе Гаспаро бұрын ер адамдарға қызмет көрсету тәжірибесі бар студент еді. 2010 жылдың 10 шілдесінде «Дейли телеграф» газеті Бетстің серігі және парламенттік көмекшісі Джеймс Томас бұл фактіні жасыру мақсатында Бетстің ағылшын тіліндегі Уикипедия бетінен өңдеуге тырысқанын хабарлады. Беттс депутаттардың әдеп кодексін бұзғаны үшін кінәлі деп танылды, Стандарттар және артықшылықтар комитеті оның «өте ойсыздықпен» әрекет еткенін және Парламенттің беделіне нұқсан келтіру қаупін тудырғанын мәлімдеді. Ерекше алаңдаушылық тудырған мәселелердің бірі – оның Гаспароның өткені туралы парламенттік органдарға хабарламауы және Бетстің Гаспароның атынан өңделген құжатты көшіруге біліп-біліп келісімі болды. Беттс есеп жарияланған кезде депутаттарға жасаған жеке мәлімдемесінде «толық кешірім сұрады».

Шығыстар

2003 жылы Беттс «қиын жағдай» деген негізбен депутаттардың жәрдемақысын арттыру үшін үгіт жүргізгеннен кейін, оның тұрғын үй шығындары сынға ұшырады. The Times газеті Беттс Йоркширде «елдік үй» сатып алғаннан кейін, оны Лондонға қайта ауыстырып, ондағы пәтеріне үлкен ипотека рәсімдегенін жазды. Беттс бұл заңсыздық емес екенін айтып, Йоркширдегі мүлік «ескі, қалпына келтіруді қажет ететін екі ғимараттан» тұрғанын және ол партиялық таңдаулы болған кезде өзінің негізгі тұрғын үйін Лондон пәтері деп жариялауға міндетті болғанын мәлімдеді. 2004 жылы ол, 15 депутатпен бірге McDonald's тамақ желісі төлеген барлық шығындармен Португалияға саяхат жасағаны үшін Британ медицина қауымдастығы тарапынан сынға ұшырады. Беттс депутаттар тамаққа қатысты «қатаң көзқарас» танытса, адамдар олардың сөздеріне құлақ қоймайтынын айтты. 2010 жылы ол тағы да сынға ұшырады, себебі ол Лондонда «екінші үйді» жалға алып, мемлекеттік қаражат есебінен қалада «үшінші үйді» жалға алу шығындарын талап еткен сегіз депутаттың бірі болды. Бұл заңмен рұқсат етілгенімен, сыншылар «қиындық» депутаттарға парламенттік жәрдемақы ережелері қатаңдатқаннан кейін табыстарын арттыруға мүмкіндік береді деп мәлімдеді. Беттс өзінің серігін 45 000 фунт стерлингке дейін жалақымен аға парламенттік көмекшісі ретінде жұмысқа алған. Ол The Daily Telegraph және The Guardian газеттеріндегі мақалаларда депутаттардың туыстарын жұмысқа алуының туысқандыққа ұқсас жағдайды тудыратыны туралы сынға ілікті. 2017 жылы тұңғыш рет сайланған депутаттарға туыстарын жұмысқа алуға тыйым салынғанымен, бұл шектеу кері күшінде емес, яғни Беттстің серігін жұмысқа алуы заңды.

Саясаты мен көзқарасы

Беттс 2016 жылы Ұлыбританияның Еуропалық Одақта қалуын қолдады. Ол 2016 жылғы Лейбористік партия төрағалығы сайлауында Оуэн Смитты қолдаған.

Жеке өмір

Бетс Дербишир шекарасындағы шаруа үйінде өзінің серіктесі Джеймс Томаспен бірге тұрады, ол сонымен қатар оның парламенттік көмекшісі ретінде жұмыс істейді. Ол крикет ойнайды, «Шеффилд Уэнсдей» футбол клубын жақтайды және бұрын сквош пен футбол ойнаған, ал бұрынғыда Шеффилд марафонына қатысып жүретін.