Дэвид Оуэн: Британ саяхатшысы және дәрігердің өмірбаяны

Кіріспе

Британдық саясаткер (1938 жылы туған)

Дэвид Энтони Льюэллин Оуэн, Барон Оуэн, (2 шілде 1938 жылы туған) – британдық саясаткер және дәрігер, 1977 жылдан 1979 жылға дейін Джеймс Каллаган басшылығымен Еңбек партиясының депутаты ретінде Сыртқы істер және Ұлттар Достастығы жөніндегі мемлекеттік хатшы қызметін атқарды, кейін Социал-демократиялық партияны (СДП) жетектеді. Ол 1966 жылдан 1992 жылға дейін 26 жыл бойы парламент мүшесі болды. Оуэн 1977-1979 жылдары Ұлыбританияның Сыртқы істер министрі қызметін атқарды, ол 38 жасында соңғы қырық жылда осы лауазымға тағайындалған ең жас адам болды. 1981 жылы Оуэн Еңбек партиясынан шығып, Социал-демократиялық партияны құруға қатысқан "Төрттік топтың" мүшесі болды. Либералдық партиямен бірігіп құрылған Либералдық демократтар партиясына "Төрттік топтың" өкілдерінен ол ғана қосылмады. Оуэн 1983 жылдан 1987 жылға дейін Социал-демократиялық партияны, ал 1988 жылдан 1990 жылға дейін СДП-ны жетектеді. 1992 жылы өмірлік пэр ретінде тағайындалып, 2014 жылдың наурызына дейін Лордтар палатасында тәуелсіз депутат ретінде отырды, қазір "тәуелсіз әлеуметтік демократ" ретінде белсенділік етеді. Мансабында Оуэн бірнеше жоғары лауазымды атқарды және олардан бас тартты. Ол алғаш рет 1972 жылы Еңбек партиясының қорғаныс жөніндегі өкілі лауазымынан, Еуропалық экономикалық қауымдастыққа қатысты бұрынғы премьер-министр Харольд Уилсонның көзқарасына наразылық білдіріп кетті, кейін сол мәселе бойынша Еңбек партиясының көлеңкелік кабинетінен де шықты, ал 1980 жылдың қарашасында Майкл Фут Еңбек партиясының басшысы болғанда бір жақты қарусыздану мәселесіне байланысты келіспеді. Ол 1981 жылдың ақпанында Еңбек партиясы "бір мүше – бір дауыс" қағидасын қабылдамағандықтан партиядан кетті, сондай-ақ партия мүшелері Либералдық партиямен бірігуге дауыс бергеннен кейін ол құрылуына көмектескен Социал-демократиялық партия төрағасы лауазымынан кетті.

Ерте өмір

Оуэн 1938 жылы Англияның Девон графтығындағы Плимут қаласына жақын Плимптон қаласында уэльстік ата-анасының отбасында дүниеге келген. Оның швейцариялық және ирландтық тегі бар. Тау Хаус мектебінде (Тависток) және Брэдфилд колледжінде оқығаннан кейін, 1956 жылы Кембридж қаласындағы Сидни Суссекс колледжіне медицина факультетіне түсіп, екінші санаттағы диплом алды; 1977 жылы колледждің құрметті профессоры атанды. 1959 жылдың қазан айында Санкт-Томас ауруханасында клиникалық тәжірибесін бастады. Оуэнге 1956 жылғы Суэц дағдарысы зор әсер етті, сол кезде Энтони Иденнің консервативтік үкіметі Насердің оны ұлттандыру шешімінен кейін Суэц каналын қайтарып алу үшін әскери операция жүргізді. Ол кезде 18 жаста болған ол Кембриджге барар алдында жұмысшы болып жұмыс істеді. Кейінірек Оуэн Кеннет Харриске былай деді: "[Т] Мұнда Гейтскелл Иденді сынап жатты, ал менің қасымда жұмыс істейтін, оның табиғи қолдаушылары болуы керек адамдар оған ашуланып, наразылық білдірді. Daily Mirror Гейтскеллді қолдады, бірақ бұл адамдар Daily Mirror-ды күнде жыртып тастады. Менің жұмыстастарым Иденді толық қолдады. Олар маған өздері сияқты адамдардың қалай ойлайтынын ғана емес, менің өзім қалай ойлауым керек екенін де көрсетті. Сол кезде бастап, мен өзімді либералдық (кішкентай "л" әрпімен) элитамен байланыстырмайтын болдым. Осы тәжірибе арқылы мен британдық өмірдің көптеген салаларында кездесетін белгілі бір автоматтылыққа күмәндана бастадым. Бұл – соғысқа дейінгі Кембридждегі елшілерде көрінген жеңілісшіл, тіпті сатқындық көзқарас. Менің ойымша, бұл татуласу жылдарындағы жағдайдың көрінісі еді. Оның қазіргі заманғы нұсқасы – Ұлыбританияның соғыстан кейінгі экономикалық құлдырауына бейтарап қарау.

Медицина және саясат

1960 жылы Оуэн Лейбористік партияның Воксхолл бөлімшесіне және Фабиан қоғамына қосылды. 1962 жылы дәрігер мамандығын алып, Сент-Томас ауруханасында жұмыс істей бастады. 1964 жылы ол Торрингтон округінен Лейбористтік партияның кандидаттығына түсіп, консерваторлар партиясының үстемдігіне қарсы күресті, бірақ бұл дәстүрлі консервативтік-либералдық сайлау округі болғандықтан жеңіліске ұшырады. Ол екі жыл бойы Сент-Томас ауруханасында неврология және психиатрия саласындағы интерн болды, доктор Уильям Сарганттың ассистенты, содан кейін Паркинсон ауруының салдары мен нейрофармакологияны зерттеу бойынша медициналық бөлімде ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді.

Парламент мүшесі

1966 жылы өткен келесі жалпы сайлауда Оуэн туған қаласына оралып, Плимут-Саттон сайлау округінің Лейбористік партиясынан парламент мүшесі болып сайланды. 27 жасында ол парламенттегі ең жас депутаттардың бірі болды. 1974 жылдың ақпан айындағы жалпы сайлауда Оуэн Плимут Девонпорт сайлау округінен Лейбористік партия атынан депутат болып сайланды, бұл округті консерватор Дэм Джоан Викерстен аз дауыс айырмасымен (437 дауыс) жеңіп алды. Ол 1979 жылғы жалпы сайлауда да осы округті ұстап қалды, тағы да шамалы айырмамен (1001 дауыс). Бірақ 1981 жылдан бастап Социал-демократиялық партиямен (SDP) байланысының арқасында сайлау округінде көптеген жақтастары пайда болды және содан кейін ол SDP кандидаттығымен сенімді үлкен дауыс айырмасымен қайта сайланды. Ол 1992 жылы пэрлікке көтерілгенге дейін Плимут Девонпорт округінің депутаты болып қалды. 1968 жылдан 1970 жылға дейін Оуэн Гарольд Уилсонның бірінші үкіметінде Әскери-теңіз күштері жөніндегі Парламенттік мемлекеттік хатшысы қызметін атқарды. 1970 жылғы жалпы сайлауда Лейбористік партия жеңілгеннен кейін, ол 1972 жылға дейін партияның Қорғаныс ісі жөніндегі кіші хатшысы болды, бірақ Лейбористік партияның Еуропалық қауымдастыққа қарсылығына байланысты Рой Дженкинспен бірге отставкаға кетті. 1974 жылдың наурыз айында Лейбористік партия үкіметке оралғанда, ол Денсаулық сақтау жөніндегі Парламенттік хатшы болып тағайындалды, ал 1974 жылдың шілдесінде Денсаулық сақтау министріне дейін көтерілді.

Үкіметте

Денсаулық сақтау министрі ретінде ол Ұлыбританияны VIII фактор сияқты қан өнімдерін "өздігінен қамтамасыз етуге" шақырды, бұл ұсынысты Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы да қолдады. Бұл негізінен шетелдегі қауіпті қан донорларынан – көбінесе ақы алатын және "қанағаттандырылмаған аймақтардан" – гепатит жұқтыру қаупіне байланысты болды. Дэвид Оуэн өзінің "Өзін-өзі қамтамасыз ету" саясаты іске аспағанын айтты (ол өзі Денсаулық сақтау министрі болғанымен) және бұл 5000 британдық гемофилиялықтың гепатит С жұқтыруына, ал олардың 1200-інің ВИЧ жұқтыруына әкелген "Зақымдалған қан" даулы жағдайына себеп болды. Бұл жағдай Лордтар палатасында "Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі тарихындағы ең ауыр емдеу апаты" деп сипатталды. 1976 жылдың қыркүйегінде бес айлық премьер-министр Джеймс Каллаган Оуэнды Сыртқы істер министрлігінде мемлекеттік министр етіп тағайындады, осылайша ол Ұлыбританияның құпия кеңесіне қабылданды. Бірақ бес айдан кейін Сыртқы істер министрі Энтони Кросленд күрт қайтыс болды, ал Оуэн оның орнына тағайындалды. 38 жасында ол 1935 жылдан берігі ең жас Сыртқы істер министрі болды (сол кезде Энтони Иден). 1977 жылы Оуэнды қара нәсілді азаматтардың құқықтары үшін күрескен Билли Стречан британдық колонияда екі қара нәсілді бермудиялықты асылудан тыйып қоймағаны үшін сынады. Сыртқы істер министрі ретінде Оуэн Родезия үшін ағылшын-американдық жоспарды жақтады, ол оның торилік ізбасары лорд Каррингтон 1979 жылғы желтоқсанда келіскен Ланкастер Хаус келісімінің негізін құрады. Байланыс тобы 1978 жылы БҰҰ-ның 435 қаулысын қолдады, осы қаулының арқасында Намибия он екі жылдан кейін тәуелсіздікке ие болды. Ол "Адам құқықтары" атты кітап жазды және Африка мен Кеңес Одағында осы мәселені қорғады. Кейін ол Сыртқы істер министрі қызметін атқарып жүргенде Иди Аминды өлтіруді ойластырғанын мойындады, бірақ оның орнына Танзания президенті Ньеререге Угандаға шабуыл жасау үшін қару-жарақ сатып алуға қаржы жәрдемдеуді шешті, нәтижесінде Амин Сауд Арабиясына қуылды. 1979 жылғы жалпы сайлауда Лейбористер партиясы жеңілгеннен кейін және жаңа көлеңкелі кабинет сайланғаннан кейін Каллаган Оуэнды көлеңкелі Сыртқы істер министрі лауазымынан көлеңкелі Энергетика министрі лауазымына ауыстырды, бұл қадам төмендету ретінде қарастырылды. Лейбористер партиясы биліктен кеткеннен кейін он сегіз ай өткен соң, партияның болашағына қатысты дағдарыс тудырған Лейбористер партиясының орталық саясатты ұстанатын мүшелерінің (Оуэн сияқты) қарсылығына қарамастан, Майкл Фут партия басшысы болып сайланды.

As Minister of State for Health he encouraged Britain to become "self sufficient" in blood products such as Factor VIII, a recommendation also promoted by the World Health Organisation. This was principally due to the risk of Hepatitis infection from high risk blood donors overseas who were often paid and from "skid row" locations. David Owen has been outspoken that his policy of "Self Sufficiency" was not put into place (although he was, himself, Minister of Health) and gave rise to the Tainted Blood Scandal which saw 5,000 British Haemophiliacs infected with Hepatitis C, 1,200 of those were also infected with HIV. It was later described in the House of Lords as "the worst treatment disaster in the history of the National Health Service". In September 1976, Owen was appointed by the new Prime Minister of five months, James Callaghan, as a Minister of State at the Foreign Office, and was consequently admitted to the Privy Council of the United Kingdom. Five months later, however, the Foreign Secretary, Anthony Crosland, died suddenly and Owen was appointed his successor. Aged 38, he became the youngest Foreign Secretary since Anthony Eden in 1935. In 1977, Owen was condemned by Black civil rights leader Billy Strachan for refusing to prevent the hanging of two Black Bermudians in the British colony. As Foreign Secretary, Owen was identified with the Anglo American plan for Rhodesia, which formed the basis for the Lancaster House Agreement, negotiated by his Tory successor, Lord Carrington, in December 1979. The Contact Group sponsored UN Resolution 435 in 1978 on which Namibia moved to independence twelve years later. He wrote a book entitled Human Rights and championed that cause in Africa and in the Soviet Union. He later admitted to at one stage contemplating the assassination of Idi Amin while Foreign Secretary but settled instead on backing President Nyerere of Tanzania with money for arms purchases for his attack on Uganda which led to the exile of Amin to Saudi Arabia. Shortly after Labour's defeat in the 1979 general election and following the election of a new Shadow Cabinet Callaghan moved Owen from the position of Shadow Foreign Secretary to Shadow Energy Secretary, a move which was reported as being a demotion. Eighteen months after Labour lost power, the staunchly left wing politician Michael Foot was elected party leader, despite vocal opposition from Labour Party moderates (including Owen), sparking a crisis over the party's future.

Социал-демократиялық партия және Либералды-СДП Альянсы

Майкл Футтың Лейборист партиясының басшысы болып сайлануы партияның сол қанатқа қарай бет бұруы мүмкін екенін көрсетті және 1980 жылы ЕЭК-тен тіпті референдум өткізбей шығуға міндеттенді (Лейбористтер 1975 жылы референдум өткізген болатын). Сондай-ақ, Лейбористтер бір жақты ядролық қарусыздануды қолдады және басшылыққа сайлау өткізу үшін сайлау коллегиясын құрды, мұнда коллегияның 40% кәсіподақтардың блоктық дауысына тиесілі болды. 1981 жылдың басында Оуэн және тағы үш жоғары лауазымды Лейборист саясаткері – Рой Дженкинс, Билл Роджерс және Ширли Уильямс – «Социал-демократиялық кеңес» құру үшін Лейборист партиясынан бөліну ниеттерін жариялады. Бұл жариялау «Лаймхаус декларациясы» деп аталды, ал төрт саясаткер «Төрттік» деп танылды. Олар құрған кеңес Әлеуметтік-демократиялық партияға (СДП) айналды, оның басшылығы бірлесіп жүргізілді. Оуэн партияның негісқалаушыларының бірі болғанымен, сол орталықта жарылыс жасауға әрқашан құлшыныс танытпады, 1981 жылдың қаңтарында Глазго геральдіна берген сұхбатында «Егер Лейборист партиясы бөлініп кетсе, сол орталық қайтадан Ұлыбританияда үкімет құра алмайды» деген мүмкіндік оны мазалап жүргенін айтты. Жаңа партияға тағы 28 Лейборист және бір консервативті депутат (Кристофер Броклбанк Фаулер) қосылды. 1981 жылдың соңында СДП Ұлыбританияның «бірінші өткен орын» сайлау жүйесінде екі партияның мүмкіндіктерін арттыру үшін Либералдық партиямен СДП-Либералдық альянсын құрды. Альянс жақсы нәтиже көрсеткендіктен, 1982 жылдың басында келесі сайлауда сол орталық коалициялық үкімет құрылатын сияқты көрінді. 1982 жылы Альянстың әрекетіне наразы болған Оуэн СДП басшылығы үшін Дженкинске қарсы күресті, бірақ 26 256 дауысқа қарсы 20 864 дауыспен жеңіліске ұшырады. Келесі жылғы жалпы сайлауда Альянс 25% дауыс жинады, бұл Лейборист партиясынан аздап қалып қойды, бірақ «бірінші өткен орын» сайлау жүйесіне байланысты 650 орынның тек 23-ін ғана жеңіп алды. Сайланғаннан кейін Дженкинс СДП басшылығынан кетіп, Оуэн қалған алты СДП депутаты арасында бәсекесіз басшылыққа ие болды. 1982 жылы Фолкленд соғысы кезінде Оуэн Аргентинаға қарсы санкцияларды жақтаған Билдерберг жиналысында сөз сөйледі. Алайда, соғыстағы табыс СДП-нің 1983 жылғы сайлауда жеңіске жететін үмітін жойды. Торилер жоғары жұмыссыздық деңгейі мен 1980 жылдардың басындағы экономикалық дағдарысқа байланысты үлкен даңққа ие болмады. Алайда, Ұлыбританияның қақтығыстағы табысы Маргарет Тэтчер мен оның Тори үкіметінің рейтингін қайта көтерді, ал жыл соңына қарай экономикалық жағдай жақсарғандықтан оның беделі одан әрі нығайды.

Michael Foot's election as Labour party leader indicated that the party was likely to become more left wing, and in 1980 committed itself to withdrawing from the EEC without even a referendum (as Labour had carried out in 1975). Labour also endorsed unilateral nuclear disarmament and introduced an electoral college for leadership elections, with 40% of the college going to a block vote of the trade unions. Early in 1981, Owen and three other senior moderate Labour politicians – Roy Jenkins, Bill Rodgers and Shirley Williams – announced their intention to break away from the Labour Party to form a "Council for Social Democracy". The announcement became known as the Limehouse Declaration and the four as the "Gang of Four". The council they formed became the Social Democratic Party (SDP), with a collective leadership. Although Owen was one of the founding members of the party, he was not always enthusiastic about creating a schism on the centre left, saying to the Glasgow Herald in January 1981 that he felt "haunted by the possibility that, if the Labour Party splits, the centre left will never again form the Government in Britain". Twenty eight other Labour MPs and one Conservative MP (Christopher Brocklebank Fowler) joined the new party. In late 1981, the SDP formed the SDP–Liberal Alliance with the Liberal Party to strengthen both parties' chances in the UK's "first past the post" electoral system. The alliance performed so well that for much of the early part of 1982, it appeared that it would become a centre left coalition government at the next election. In 1982, uneasy about the Alliance, Owen challenged Jenkins for the leadership of the SDP, but was defeated by 26,256 votes to 20,864. In the following year's general election, the Alliance gained 25% of the vote, only slightly behind the Labour Party, but because of the first past the post voting system, it won only 23 out of 650 seats. Although elected, Jenkins resigned the SDP leadership and Owen succeeded to it without a contest among the six remaining SDP MPs. In 1982, during the Falklands War, Owen spoke at the Bilderberg meeting advocating sanctions against Argentina. Ironically, the success of the war ended any hope that SDP might have had of winning the 1983 election. The Tories were proving unpopular largely due to high unemployment and the early 1980s recession. However, Britain's success in the conflict saw Margaret Thatcher and her Tory government surge back to the top of the opinion polls, and her position was strengthened further by the end of the year as the recession died down.

СДП басшылығы

Оуэн, кем дегенде, партияның қабілетті басшысы болды деп кеңінен мойындалған. Ол өзінің басшылығы кезеңінде, SDP – Либералдық Альянс сияқты, жоғары халыққа танымал болды. Оуэн өте белсенді болды, сондықтан "Спиттінг Имидж" сатирикалық қуыршақ шоуында Либералдық партияның көшбасшысы Дэвид Стил Оуэннің қалтасынан секіріп шығатын ойыншық сияқты бейнеленді. Ол партияны халық назарында ұстап тұрды және 1983 жылғы парламент бойы либералдықтардан тәуелсіздігін сақтап қалды. Сонымен қатар, оның басшылығымен СДП өкілдігін алтыдан сегіз орынға дейін арттырды, бұл Майк Хэнкоктың Портсмут-Саутта (1984) және Рози Барнстың Гринвичте (1987) өткен сайлаулардағы жеңісі арқасында мүмкін болды. Дегенмен, екі партия арасындағы саяси келіспеушіліктер СДП – Либералдық Альянстың жалпы табысына кедергі келтірді. Біріншісі 1984–1985 жылдардағы шахтерлер ереуіліне қатысты, Оуэн мен СДП-ның көпшілігі қатаң ұстанымды жақтады, ал либералдықтар келісімге келу мен келіссөздерді ұсынды. Көбірек маңызға иесі, Альянс Ұлыбританияның тәуелсіз ядролық қаруларының болашағы туралы дауға ұшырады. Оуэн мен СДП Polaris-ты Trident-пен алмастыруды маңызды деп есептеді, ал либералдықтардың көпшілігі бұл мәселеге бейжай қарады немесе қаруды жоюға бел буды. СДП радикалды әлеуметтік нарықтық экономиканы жақтады, ал либералдықтар көбінесе белсенді, корпоративтік стильдегі тәсілді қолдады. Бұл келіспеушіліктердің жиынтығы Альянсты сайлаушылар алдындағы ықтимал үкімет ретінде сенімсіз етуіне әкелді. Сонымен қатар, Оуэн, Дженкинстен айырмашылығы, Нил Киннок басшылығымен күшейіп келе жатқан Лейборист партиясымен және серге жол ашқан консервативтік үкіметпен бетпе-бет келді. 1987 жылғы жалпы сайлау Альянс үшін 1983 жылғы сайлау сияқты көңіл көншітпеді және ол бір орыннан айырылды. Дегенмен, ол сол кездегі дауыс берудің 23% -дан астамын жеңіп алды, бұл 1929 жылдан бері британдық саясатта үшінші орын алған екінші ірі көрсеткіш болды.

Толық тараптардың бірігуі

1987 жылы сайлаудан кейін Либералдық партияның басшысы Дэвид Стил Либералдық және СДП партияларын толық біріктіруді ұсынды, ал Рой Дженкинс, Ширли Уильямс және Билл Роджерс СДП тарапынан бұл ұсынысты қолдады. Оуэн бұл идеяны бірден қабылдамады, себебі ол және басқа социал-демократтар Батыс Еуропасында қалыптасқан социал-демократия принциптеріне адал қалуды қалады, және біріккен партияның тіпті оның басшылығымен болса да, мұны істей алатыны екі күмәнді болды. Дегенмен, СДП мүшелерінің көпшілігі бірігуді жақтады. Либералдық партия мен СДП 1988 жылдың наурызында Социал-либералдық демократтар (СЛД) партиясын құру үшін бірікті, ал 1989 жылдың қазанында олар Либералды демократтар деп аталды. Қалған екі СДП депутаты, Джон Картрайт пен Рози Барнстың өтінішімен Оуэн жалғастыратын, әлдеқайда кіші СДП партиясын басқаруын жалғастырды, онда барлығы үш депутат болды. Партия алғашқы сайлауында жақсы нәтиже көрсетті, оның үміткері 1989 жылғы Ричмондтағы қосымша сайлауда екінші орынға ие болды, бірақ одан кейін бірқатар нашар және ақыры апатты қосымша сайлау нәтижелері тіркелді, соның ішінде 1990 жылдың мамырындағы Бутльдегі сайлауда Ресми Монстр Равинг Луни партиясынан қалып қою, бұл Оуэннің 1990 жылы партияны таратуына себеп болды. Оуэн СДП-ның құлдырауын 1983 жылы Кинноктың партия басшысы болып сайлануынан кейін Лейборист партиясында жүргізілген реформаларға байланыстырады. Бірақ кейбір бөлімшелер СДП атауын пайдалануды жалғастырды; Бридлингтон бөлімшесі 2006 жылға дейін сақталды. Лорд Холм кейіннен Оуэннің 1987 жылғы жалпы сайлауда Альянстың сәттілікке жете алмауына кінәлады, біріккен партияның Лейборист партиясынан гөрі жақсы нәтижелер көрсетуі және одан да көп дауыс пен мандаттар алуы мүмкін деп сенді.

СДП-дан кейінгі кезең: өмірлік теңеу ретінде саяси адалдық

Қайта құрылған СДП-ны таратып жібергеннен кейін Оуэн келесі жалпы сайлауда депутаттық өкілдіктен бас тартатынын мәлімдеді. Ол қалған мерзімін тәуелсіз депутат ретінде аяқтады және 1992 жылғы жалпы сайлаудан кейін өмір бойына Лорд атанды, сол кездегі консервативті премьер-министр Джон Мейджор оны Девон графтығындағы Плимут қаласының бароны Оуэн деп тағайындады. Бұл туралы 1992 жылғы 30 маусымдағы Патент хатында көрсетілген. Лордтар палатасының мүшесі ретінде ол «Лорд Оуэн» деп аталады және 2014 жылға дейін кроссбеншер ретінде отырды (төменде қараңыз). Оуэнге 1992 жылы Плимут университетінің құрметті докторлық дәрежесі табысталды. 1992 жылғы сәуірде өткен сайлау науқанында Оуэн The Mail on Sunday газетінде сайлаушыларға жеңіске жету мүмкіндігі бар жерде Либералды демократтарға дауыс беруді, ал Нил Кинноктың премьер-министр болуына жол бермеу үшін консерваторларға дауыс беруді кеңес берді. Оуэн консервативтік партияға ешқашан қосылмайтынын мәлімдеді, бірақ Джон Мейджордың кабинетінің кем дегенде үш министрінің естеліктерінде Мейджордың Оуэнды өз кабинетіне тағайындауға қатты ниеттенгені айтылады, бірақ кабинет ішіндегі отставка талаптары оған мұны істеуге кедеріс келтірді. 1988 жылғы 18 желтоқсанда Вудроу Уайаттпен болған әңгімеде Маргарет Тэтчер Оуэнды өзіне келіп сұраған жағдайда үкіметіне қабылдай ма деген сұраққа: «Жоқ, бірден емес. Мен оны бірден қабылдамас едім деп ойлаймын. Ол Солтүстік Ирландиядағы терроризм мәселесінде өте жақсы жұмыс істеді. Қазір өмірін текке кетіруде. Бұл өте қайғылы. Оның шынайы қабілеті бар, оны пайдалану керек» деді. 1990 жылғы 4 маусымда Уайаттпен болған басқа бір әңгімеде Тэтчер Оуэннің табиғи отаны консервативтік партия екенін айтты. 1996 жылы оппозиция жетекшісі Тони Блэр Оуэнге жеке келіп, «Жаңа лейбористерді» қолдауға дайын екендігін сұрады. Лорд Оуэн Блэрдің премьер-министр болғанда Еуроаймаққа қосылу ниетімен келіспегендіктен бас тартты. 2019 жылы Оуэн Блэрдің егер ол лейбористерге қайта қосылса, «саяси болашақ» күтіп тұрғанын айтқанын еске алды. Оуэн «өзін қатты азғырылып, бірақ кейін [Блэр] евро туралы сөйлесе бастады» деді. Оуэн Блэрдің Ұлыбританияны Еуроға енгізуге «күшті ниеттенгенін» айтты, сондықтан Оуэн бас тартты. 2005 жылғы мамыр айында Блэрдің өте жақын адамы оған жалпы сайлаудан екі күн бұрын лейбористерді қолдауға шақырды. Ол бас тартты, өйткені консервативтік үкіметті қаламайтын болса да, либералды демократтардың көпшілікке ие болуы үшін жеткілікті нәтижеге қол жеткізуін қалады. 2007 жылғы қыркүйекте британдық баспасөзде Лорд Оуэннің жаңа премьер-министр Гордон Браунмен кездескені және одан кейін келесі жалпы сайлауда лейбористерді қолдауды жоққа шығармағаны хабарланды. Кейіннен ол NHS-ке кеңес беретін «барлық таланттардың үкіметі» бастамасының бір бөлігі болуы мүмкін екені белгілі болды, бірақ Оуэн бас тартты. 2009 жылғы қазан айында ол The Times газетінде консерваторлардың көпшілікке ие болуы екіталай екенін болжап мақала жазды. Ол «Хартия 2010» веб-сайтын құруға көмектесті, ол парламенттік сайлаудың мүмкіндіктерін түсіндіру және насихаттау үшін құрылған. Сайттың кампаниясы 2010 жылдың қаңтар айында консерваторлардың жеңіске жетуі мүмкін болған кезде басталды. Бірнеше апта ішінде сауалнамалар өзгерді және сайт парламенттік сайлау туралы ақпараттың маңызды көзіне айналды. 2010 жылғы мамыр айында The Sunday Times Оуэнды «коалицияның пайғамбары» деп атады. 2011 жылғы «Альтернативті дауыс» референдумы кезінде ол The Guardian газетінде жарияланған хатқа қол қойып, «Альтернативті дауыс» жүйесіне қарсы екенін, бірақ пропорционалды сайлау жүйесін қолдауды жалғастыратынын мәлімдеді. 2011 жылғы қаңтар айында Оуэн өзінің «жүрегі лейбористермен» екенін және лейбористерге қайтадан дауыс бере алатын уақытты күткенін айтты. Ол бұрынғы кедергісі лейбористік партияның жетекшісін сайлау тәсілі болғанын және сайлау коллегиясының реформасы қажет екенін айтты, сондай-ақ болашақта лейбористік партияға қосылу мүмкіндігін жоққа шығармады. Ол 2011-12 жылдары денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық туралы заңға қарсы күресті. «Өлтірікті қате» атты памфлетінде ол 1980 жылдары қолдаған ішкі нарықтан емес, заң жобасы сыртқы нарықты енгізгенін көрсетті және ол Лордтар палатасындағы лейбористік фракциямен тығыз жұмыс істеді. 2014 жылғы наурыз айында Оуэннің лейбористік партияға 7500 фунт стерлингтен астам қаржы жұмсағаны белгілі болды, бұл лейбористік партия жетекшісі Эд Милибэндтің партияның кәсіподақтармен байланысын реформалауына байланысты болды. Оуэн енді кроссбеншер ретінде отыруға құқылы болмағандықтан, ол Лордтар палатасында «Тәуелсіз социал-демократ» ретінде отырды. Бірақ 2019 жылғы наурыз айында Оуэн лейбористерді қолдамайтынын мәлімдеді, Корбиннің жетекшілігін лейбористік партиядағы антисемитизмді «нақты жоюдағы» сәтсіздігі үшін сынады. 2019 жылғы желтоқсан айында өткен жалпы сайлауда Оуэннің ескертуіне сәйкес, лейбористер 60 орынды жоғалтты, соның ішінде ЕО-дан шығуды қолдаған «қызыл қабырғадағы» ұзақ жылдар бойы лейбористердің орындары болды.

After winding up the re formed SDP, Owen announced his intention to stand down as an MP at the next general election. He then served the remainder of his term as an independent MP and after the 1992 general election was made a life peer, nominated by then Conservative Prime Minister, John Major, with the title, Baron Owen, of the City of Plymouth in the County of Devon. in Letters Patent dated 30 June 1992. As a member of the House of Lords, he is called "Lord Owen" and he sat as a crossbencher until 2014 (see below). Owen was awarded an Honorary Doctorate of Letters from Plymouth University in 1992. During the April 1992 election campaign, Owen writing in The Mail on Sunday newspaper advised voters to vote Liberal Democrat where they had a chance of victory and to vote Conservative rather than let Neil Kinnock become Prime Minister. Owen maintained his long standing position that he would never join the Conservative Party, although the memoirs of at least three of John Major's cabinet ministers refer to Major being quite keen to appoint Owen to his cabinet, but threats of resignation from within the Cabinet prevented him from doing so. When asked in a conversation with Woodrow Wyatt on 18 December 1988 whether she would have Owen in her government if approached by him, Margaret Thatcher replied: "Well, not straight away. I don't think I would do it straight away. He was very good on the Northern Ireland terrorist business. He's wasting his life now. It's so tragic. He's got real ability and it ought to be used". In another conversation with Wyatt on 4 June 1990 Thatcher said Owen's natural home was the Conservative Party. Owen was approached privately by Tony Blair, then leader of the Opposition, in 1996 on whether he was ready to support New Labour. Lord Owen declined mainly because he disagreed with Blair's intention, as Prime Minister, to join the eurozone. In 2019, Owen recounted that Blair implied that a “political future” awaited him if he rejoined Labour. Owen said he "was very tempted, but then [Blair] started to talk about the euro.” Owen concluded that Blair was “passionately committed” to taking Britain into the Euro; thus, Owen said no. In May 2005, he was approached two days before the general election by someone very close to Tony Blair to endorse Labour. He declined, because though he did not want a Conservative government, he wanted the Liberal Democrats to do sufficiently well to ensure a greatly reduced Labour majority. In September 2007, it was reported in the British press that Lord Owen had met the new Prime Minister Gordon Brown and afterwards had refused to rule out supporting Labour at the next general election. It later emerged that he could have been part of the "government of all the talents" initiative advising on the NHS, but Owen declined. In October 2009 he wrote an article in The Times predicting that the Conservatives, then well ahead in the opinion polls, were unlikely to win an outright majority. He helped create the web based Charter 2010 to explain and promote the potential of a hung parliament. The website campaign was launched in January 2010 while the Conservatives still appeared on course to win outright. Within weeks the polls changed and the website became a major source of information about hung parliaments. In May 2010 The Sunday Times called Owen "the prophet of the coalition". During the 2011 Alternative Vote referendum he signed a letter in The Guardian stating that he opposed AV but would continue to campaign for proportional representation. In January 2011, Owen said that his "heart was with Labour" and that he looked forward to the time when he could vote Labour again. He added that what hampered him in the past was the way the Labour Party elects its leader and it was very necessary for the electoral college arrangement to be reformed and he refused to rule out joining the Labour Party in the future. He vigorously opposed the Health and Social Care Bill in 2011–12. In a pamphlet, "Fatally Flawed", he demonstrated that far from the internal market, which he had championed in the 1980s, the Bill introduced an external market and he worked closely with the Labour Front Bench in the House of Lords. In March 2014, it was revealed that Owen had donated over £7,500 to the Labour Party, following the Labour leader Ed Miliband's reforms of the party's links with trade unions. No longer eligible to sit as a crossbencher, Owen now sits in the House of Lords as an "Independent Social Democrat". However in March 2019, Owen said he would not support Labour, criticising Corbyn's leadership for its failure to "unequivocally" root out antisemitism in the Labour Party. In the subsequent December 2019 general election, true to Owen's warning, Labour lost 60 seats, including long time Labour seats in the red wall which supported leaving the EU.

Кейінгі халықаралық рөлі

1992 жылдың тамызында Оуэнды Ұлыбританияның премьер-министрі Джон Мейджор Лорд Кэррингтонның орнына бұрынғы Югославия конференциясының ЕО төрағасының орынбасары ретінде таңдады, ал БҰҰ төрағасының орынбасары ретінде АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Сайрус Вэнс тағайындалды. Британдық сатиралық журнал "Private Eye" Оуэннің өзін-өзі құртуға бейімділігіне байланысты әжуалық айтыс жасады. "Бұл – жоғалған іс", – деп Майджордың аузынан шыққан көпіршік айтады. "Мен сенің адамыңмын", – деп Оуэннің аузынан шыққан көпіршік жауап береді. Еңбек партиясының Сыртқы істер жөніндегі көлеңке министрі Джек Каннингэм Мейджордың Оуэнды британдық Парламентке тағайындауын былай қарсы алды: "Премьер-министрдің таңдауы парламент мүшелері және өзім үшін біршама ерекше болып көрінеді. Ол [Оуэн] көптеген қасиеттерімен танымал, бірақ делдал ретінде емес. Шындығында, ол бірнеше саяси партияны бөліп-жарып тастаған". Кейбір адамдар Дэвид Оуэннің Адам Ле Бордың "Милошевич: Биография" кітабында жағымсыз бейнеленгенін айтады: "1992 жылы бұрынғы Югославия бойынша Еуропалық қауымдастықтың келіссөзшісі болып тағайындалғаннан кейін Лорд Оуэн мен оның әйелі Дебби Милошевичпен және оның әйелі Мирамен жеке достық қарым-қатынас орнатты, Титоның бұрынғы сарайларының бірінде олармен түскі асқа тікұшақпен ұшып барып, Мира Милошевичке баспа саласында кеңес берді". 1992 жылдың тамызында, Босния соғысы басталғанына бес ай өткен соң Оуэн: "Енді Милошевичтің бейбітшілікке мүмікін екенін қалағаны анық" деді. Оуэн 1993 жылдың қаңтарында этникалық бөлінуге қатысты болжамдардан бас тартуға бағытталған Ванс-Оуэн бейбітшілік жоспарының (VOPP) бірлескен авторы атанды. Американың Югославиядағы соңғы елшісінің сөзіне сүйенсек, Босния үкіметі VOPP-ты қабылдауға дайын болған, бірақ Клинтон әкімшілігі қолдау көрсетуде кешігіп, оны іске асыру мүмкіндігін жоғалтты. VOPP 1993 жылдың мамырында Афинада барлық тараптардың, соның ішінде босниялық сербтердің басшысы Радован Караджичтің қысымымен келісілді, бірақ кейіннен Босния сербтерінің Паледегі жиналысы келісімді ратификациялау құқығы бар екенін талап еткеннен кейін қабылдамады. Ванс кеткеннен кейін Оуэн мен Торвальд Столтенберг 1993 жылдың желтоқсанындағы ЕО әрекет жоспарын жасады. Олар АҚШ/Ұлыбритания/Франция/Германия және Ресейдің Байланыс тобына 1994 жылдың жазында өз жоспарын ұсынуға көмектесті. 1994 жылдың басында Еуропалық Парламент Оуэнды жұмыстан босату туралы 160 дауыспен, 90 дауысқа қарсы және 2 дауыссыз қабылдады, бірақ оны Еуропалық Одақтың барлық 15 мүше мемлекетінің үкіметтері қолдады. Америкада Оуэннің "бетарап келіссөзші ретінде өзінің міндеттерін толық орындамайтындығы" туралы пікір қалыптасты. Алайда, Оуэнге Еуропалық Одақтың барлық 15 мүшесі тұрақты қолдау көрсетті, ал 1994 жылдың шілдесінде Германия президенті, сондай-ақ 1995 жылдың қаңтарында Франция президенті оны қызметін жалғастыруға шақырды. Оуэн 1994 жылы бұрынғы Югославиядағы қызметі үшін Ұлыбританияның Құрмет серіктері орденімен марапатталды. 1995 жылдың қаңтарында Лорд Оуэн Франция президенттігінің аяқталуына дейін қызметтен кетуге ниетті екенін білдіре отырып, Франсуа Миттеранға хат жазды. 1995 жылдың мамыр айының соңында оның орнын бұрынғы швед премьер-министрі Карл Бильдт басты. "Егер мен жас болсам, американдықтар Ванс-Оуэн бейбітшілік жоспарынан бас тартқанда, мен отставкаға кетер едім". Оуэн Югославияның бұрынғы президенті Слободан Милошевичтің ісінде сот куәгері ретінде куәлік берді.

In August 1992, Owen was British Prime Minister John Major's choice to succeed Lord Carrington as the EU co chairman of the Conference for the Former Yugoslavia, along with Cyrus Vance, the former US Secretary of State as the UN co chairman. Private Eye, the British satirical magazine, playfully alluded towards Owen's legendary tendency towards self destruction. "It's a lost cause", says the bubble emanating from Major's mouth. "I'm your man", says the bubble from Owen's mouth. The Labour Shadow Foreign Minister, Jack Cunningham, greeted Major's appointment of Owen in the British House of Commons by saying that the Prime Minister's choice "was regarded as somewhat eccentric by [MPs] and myself – he [Owen] is known for many qualities, but not as a mediator. Indeed he has Balkanised a few political parties himself." Some believe David Owen comes across badly in Adam Le Bor's book, Milosevic: A Biography: "After he was appointed the European Community negotiator for the former Yugoslavia in 1992, Lord Owen and his wife Debbie cultivated a personal friendship with Milosevic and his wife Mira, flying in a helicopter to lunch with them in one of Tito's former palaces and offering publishing advice to Mira Milosevic". In August 1992, five months after the Bosnian war started, Owen said, "Now it is clear that Milosevic really wants peace". Owen became a joint author of the Vance–Owen Peace Plan (VOPP), in January 1993, which made an effort to move away from the presumption of ethnic partition. According to America's last ambassador to Yugoslavia, the Bosnian Government were ready to accept the VOPP, but unfortunately the Clinton Administration delayed in its support, thus missing a chance to get it launched. The VOPP was eventually agreed in Athens in May 1993 under intense pressure by all parties including Bosnian Serb leader Radovan Karadžić but then rejected later by the Bosnian Serb Assembly meeting in Pale, after Karadžić insisted that the Assembly had the right to ratify the agreement. After Vance's withdrawal, Owen and Thorvald Stoltenberg brokered the EU Action Plan of December 1993. They both helped the Contact Group of the US/UK/France/Germany and Russia to present its plan in the summer of 1994. In early 1994, the European Parliament voted by 160 votes to 90, with 2 abstentions, for Owen's dismissal, but he was supported by all 15 EU Member State governments. There was a perception in America that Owen was "not fulfilling his function as an impartial negotiator". Owen, however, was consistently supported by all 15 EU Member States and the German Presidency in July 1994 urged him to remain as did the French Presidency in January 1995. Owen was made a Member of the Order of the Companions of Honour for his services in the former Yugoslavia in 1994. In January 1995, Lord Owen wrote to François Mitterrand as President of the European Union to say that he wished to step down before the end of the French presidency. At the end of May 1995, he was succeeded by the former Swedish Prime Minister Carl Bildt. "Had I been younger, I would probably have resigned when the Americans ditched the Vance Owen Peace Plan". Owen testified as a witness of the court in the trial of Slobodan Milošević, the former president of FR Yugoslavia.

Кейінгі саяси түсініктеме

Лорд Оуэн халықаралық мәселелер, оның ішінде ядролық қару тарату және шектеулі араласу туралы пікір білдіруді жалғастырып келеді. 2011 жылы ол Ливия үстінде "ұшуға тыйым салынған аймақ" құруға шақырған алғашқы саясаткер болды. 27 ақпан 2011 жылы "Санди Таймс" газетінің редакциондық мақаласында былай делінген: "Шамамен 32 жылдан бері қызметте болмаған Лорд Оуэн, бұрынғы сыртқы істер министрі, Ливия бойынша ең шешен британдық дауысқа ие болды. Оның ұшуға тыйым салынған аймақ құру туралы шақыруы дұрыс әсер қалдырды".

Қоқыс жұқтырған қан туралы жанжал

Бұрынғы Денсаулық сақтау министрі Лорд Оуэн бұрынғы үкіметтерді ластанған қан скандалындағы рөлдері мен оны шешу жолы үшін ұзақ уақыттан бері қатаң сынап келеді. 2002 жылы ол басқармалық бұзушылықтарды айыптап, мәселені тергеуді бастауға тырысты, оған Англия мен Уэльстің бұрынғы Бас прокуроры лорд Арчер, Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтердің бұрынғы оппозициялық хатшысы лорд Дженкин және басқалар қосылды. 2009 жылы осы күш-жігердің нәтижесінде, Лорд Оуэннің белсенді қатысуымен жеке қаржыландырылған және тәуелсіз "Арчер есебі" жарияланды. Алайда, ол куәгерлерді шақыруға құқығы болмағандықтан, мемлекеттік тергеу емес еді, сондықтан тоқтатылды. Кезекті үкіметтер бұл мәселе бойынша мемлекеттік тергеу жүргізуден бас тарды және коммерциялық мүдделерді нысана етіп, құжаттарды беруден жалтарды. Осы мәселені тергеу кезінде ол министр қызметін атқарган кезеңдегі архивтік құжаттары мен файлдарын алуға тырысты. Бастапқыда оған "таба алмадық" деді, кейін барлығы жойылды деді. Осы құжаттардың жойылған себебі әлі де құпия болып қалуда және Алистер Берт сияқты депутаттардың арасында сұрақтар тудыруда. Лорд Оуэн бұқаралық ақпарат құралдарына өзінің қастандық теориясын қолдамайтынын, бірақ мемлекеттік қызметкерлер тарапынан жасыру болғанына күдіктенетінін, және бұл Францияда мемлекеттік қызметкерлерге қарсы қылмыстық іс қозғалып, сотталғаннан кейін жасалғанын айтады. 2016 жылдың қыркүйек айында "Жаман қан: сақтандыру оқиғасы" атты деректі фильмнің көрсетілімінде ол 15 минуттық сөйлеуін "Мен сәтсіздікке ұшырадым және бұл туралы өте қайғылымын" деп аяқтады. 2016 жылдың қазан айында Мемлекеттік қызмет комиссиясы Лорд Оуэннің жойылған құжаттарын тексеру туралы өтінішті қабылдамады, ал Денсаулық сақтау департаменті "Департаменттің бұл мәселеге қатысы бар кіші лауазымды шенеуніктердің атын жариялау жоспары жоқ" деп мәлімдеді. 2017 жылдың 10 мамырында ол BBC Panorama бағдарламасының "Ластанған қан: шындықты іздеу" атты эпизодында болды. 2020 жылдың 22 қыркүйегінде Лорд Оуэн Лондондағы Жұқтырған қанды зерттеу комиссиясына куәлік берді. Ол куәлігінде: "Шетелден келген қанға, әсіресе ақшаға қан берген адамдардан келген қанға сенудің қаншалықты қауіпті екенін білуіміз керек еді" деді.

As former Minister of State for Health, Lord Owen has long been highly critical of previous governments for their role in and handling of the tainted blood scandal. Alleging maladministration in 2002 he sought to bring about an inquiry into the matter and was joined in his efforts by former Solicitor General for England and Wales Lord Archer, former Shadow Secretary of State for Health and Social Services Lord Jenkin and others. In 2009 the culmination of these efforts, the privately funded and independent "Archer Report" in which Lord Owen was heavily involved, published its findings but was thwarted because it had no power to compel witnesses as it was not a statutory public inquiry. Successive governments have refused to hold a public inquiry into the matter and continue to withhold documentation on grounds of commercial interest. During his investigation into the matter he attempted to access his archived documents and files from his time as minister. At first he was told "they couldn't find them" and was later told they had all been destroyed; the exact series of events that led to the destruction of these documents remains a mystery and continues to raise questions amongst MPs such as Alistair Burt. Lord Owen has regularly told the media that he is not a conspiracy theorist but that he does suspect there has been a cover up carried out by the Civil Service and that this was done after prosecutions and jail sentences were brought against government officials in France. In September 2016 at a film screening of the documentary Bad Blood: A Cautionary Tale, he dramatically ended a 15 minute speech on the subject proclaiming: "I have failed and I feel very miserable about it". In October 2016, the Civil Service Commission refused a request to investigate Lord Owen's destroyed documents and separately the Department of Health advised that "the Department does not have any plans to make public the identity of junior officials involved in this matter". On 10 May 2017 he featured in an episode of BBC Panorama called "Contaminated Blood: The Search for the Truth". On 22 September 2020, Lord Owen gave evidence to the Infected Blood Inquiry in London. As part of his testimony he said: "We should have realised how dangerous it was to rely on blood coming in from abroad from people who were given blood for money".

Еуропалық Одақ және кейіннен Brexit-ті қолдау

Оуэн бұрын Ұлыбританияның Еуропалық Одаққа мүшелігін қолдаған (өзін "евроскептик емес" және "сенімді еуропалық" деп айтқан), бірақ соңғы жылдары Еуропалық Одақтың күшейе түсуіне қарсылық білдірді, мысал ретінде бірыңғай валюта (еуро), бірыңғай қорғаныс күштері және бірыңғай сыртқы саясатты "Еуропа Біріккен Штаттарының құрылымы" деп атады. "Жаңа Еуропа" төрағасы ретінде ол "Бизнес фунт стерлинг үшін" ұйымымен бірлесіп "Еуроға жоқ" науқанына жетекшілік етті. 2005 жылы Ұлыбритания үкіметі еуроға қатысу мәселесін күн тәртібінен шығарғаннан кейін, Франция мен Нидерландыдағы референдумда Еуропалық Одақ Конституциясының жеңіліске ұшырауынан кейін бұл науқан тоқтатылды. Ол Ұлыбритания Лиссабон шартын ратификацияламас бұрын референдум өткізуді талап етті және "Еуропалық жылдам ден қою күштерін" құру туралы ұсыныстарға алаңдаушылық білдірді. 2010 жылдың ақпан айында ол "Әлеуметтік нарық қоры" үшін "Еуропалық әлеуметтік нарық және әлеуметтік саясат" атты памфлет жазды. Оуэн 2011 жылғы Еуропалық Одақ заңындағы референдум талаптарын қолдайды. Лорд Оуэн 2011 жылдың желтоқсанында Дэвид Кэмеронның жариялаған "ветосын" сынға алып, еуроаймаққа қосылу немесе одан шығу құқығы бар ресми еуроаймақтан тыс топ құруды ұсынды. 2012 жылдың маусым айында Лорд Оуэн "Еуропаны қайта құрылымдау" атты кітап жариялады, онда Еуроодақты қайта құрылымдау жоспары баяндалды, бұл еуроаймаққа одан да теріс интеграцияланғысы келетін елдерге көмектесуге, ал тек Бірыңғай нарық қауымдастығына кіргісі келетіндерге мүмкіндік беруге бағытталған. Ол Ұлыбританияның ЕО-мен қарым-қатынасы туралы референдум өткізудің сөзсіз болатынын мәлімдеді. 2016 жылдың ақпан айында ол 2016 жылғы референдумда Ұлыбританияның ЕО-дан кетуін қолдайтынын жариялады, бұл "біздің ұлтты жаңаруға қажетті серпіліс болуы мүмкін: бұл қиындық және мүмкіндік" деді. Ол "Vote Leave" ұйымын қолдады және Трансатлантикалық сауда және инвестициялық серіктестікке қарсы митингтерде сөйледі, Оуэн бұл NHS-ті қауіпке ұшыратады деп мәлімдеді. Оуэн Brexit-ті қолдауын Еуропа Біріккен Штаттары тұжырымына қарсылығымен байланыстырды және еуроаймақтың "бұзылғанын" айтты, сондай-ақ ЕО-ның Грекияның қарыз дағдарысы кезіндегі әрекеттерін айыптады. Оуэнмен 2012 жылы Парламент тарихының ауызша тарих жобасы аясында сұхбат жүргізілді.

Owen had previously been a supporter of Britain's membership of the European Union (saying that he was "not a Eurosceptic" and a "convinced European"), but in recent years has opposed what he sees as the increased federalisation of the EU, citing examples such as a unified currency (the euro), a unified defence force and a unified foreign policy as "structure[s] for a United States of Europe". As chairman of New Europe, he was the co leader of the 'No to the Euro' campaign with Business for Sterling, which ceased when the UK Government declared in 2005 that Euro membership was off the agenda following the defeat of the EU Constitution in referendums in France and the Netherlands. He called for a referendum before Britain's ratification of the Lisbon treaty, and expressed concerns about proposals for the creation of a 'European Rapid Reaction Force'. In February 2010, he wrote a pamphlet for the Social Market Foundation thinktank entitled "EU Social Market and Social Policy". Owen supports the referendum requirements within the European Union Act 2011. Lord Owen continued to argue for engagement, criticising David Cameron's so called 'veto' in December 2011 and arguing instead for a formal non eurozone grouping with the right to join or leave the eurozone. In June 2012 Lord Owen published Europe Restructured, outlining a blueprint for restructuring the EU to allow for those countries that wish to be part of a more integrated eurozone to be facilitated while those who may only want to belong to a Single Market community are enabled to do so. He stated that a referendum on the UK's relationship with the EU was inevitable. In February 2016, he announced that he was backing the UK leaving the EU for the 2016 referendum, arguing that "There are many positive aspects to leaving the EU. It could be the spark we need to re energise our nation: a challenge and an opportunity." He has supported Vote Leave and spoken at rallies against the Transatlantic Trade and Investment Partnership, which Owen stated would put the NHS in danger. Owen also cited his support for Brexit due to his opposition to the concept of a United States of Europe and stated that the Eurozone was “broken”, condemning how the EU treated Greece during its debt crisis. Owen was interviewed in 2012 as part of The History of Parliament's oral history project.

Украина

2022 жылдың ақпан айында ол Роберт Скидельский және басқалармен бірге Financial Times газетіне Украина туралы хатқа қол қойды, онда ол былай деді: "НАТО үкіметтері Ресейдің қауіпсіздік алаңдаушылықтарын қарастыруға дайын екендерін дұрыс айтты, бірақ сосын бірден Ресейдің заңды қауіпсіздік алаңдаушылықтары жоқ десті, себебі НАТО – таза қорғаныс альянсы. Бізге ұнаса да, ұнамаса да, Ресеймен шекаралас НАТО, болашақта Ресейдің одан да көп бөлігімен шекаралас болуы мүмкін, Ресей үшін қауіпсіздік алаңдаушылығын тудырады".

Кәсіпорындар мен серіктестіктер

Лорд Оуэн 2002-2005 жылдары бұрынғы ресейлік мұнай компаниясы «ЮКОС»-тың бөлімшесі – Yukos International UK BV төрағасы, ал 1996-2011 жылдары АҚШ денсаулық сақтау компаниясы Abbott Laboratories басқармасының мүшесі болды. 2015 жылға дейін ол Europe Steel Ltd компаниясының атқарушы емес төрағасы және Алишер Усмановқа тиесілі Epion Holdings компаниясының консультанты болып жұмыс істеді. 2009 жылдан 2014 жылға дейін Лорд Оуэн Техас штатында орналасқан Hyperdynamics Corporation компаниясының басқармасында қызмет етті, бұл Батыс Африкадағы Гвинея Республикасының жағалау аймағына эксклюзивті жалдау құқығына ие мұнай компаниясы. Сондай-ақ ол 1994 жылдан 2001 жылға дейін Coats Viyella компаниясының басқармасында қызмет атқарды. Оуэн 1996 жылдан 2009 жылға дейін Ливерпуль университетінің канцлері болды. Ол ауру мен саясат арасындағы байланыс туралы көп жазды, әсіресе билікке ие адамдарға әсер ететін «көкіректік синдром» деп аталатын құбылысқа ерекше назар бөлді. Бұл тұжырым Brain журналында бірлесіп жазылған мақалада толыққанды дамытылды. «Көкіректік синдром» ұғымын профессор Джеральд Рассел талдады. Лорд Оуэн – «Дейдалус» қорының қорғаншылар кеңесінің төрағасы, ол өмірдің барлық салаларында «биліктің баурауы» жеке тұлға мен шешім қабылдауға қалай әсер ететінін зерттеуді қолдау және қаржыландыру мақсатымен құрылған.

Жеке өмір

1968 жылы американдық әдеби агент Дебора Оуэнге (Шаберт) үйленді. Олардың екі ұлы – Тристан мен Гарет, және бір қызы – Люси бар.

Танымал мәдениетте

Оуэн Стив Уотерстің 2017 жылы Донмар қоймасында тұңғыш рет көрсетілген «Лаймхаус» пьесасының басты кейіпкері болды; Оуэн рөлін Том Гудман Хилл сомдады, ал оның әйелі рөлін Натали Армин ойнады.