Кіріспе

Тоғыз жақты пішін. Геометрияда нонагон (/nɒnəɡɒn/) немесе эннеагон (/ɛniəɡɒn/) – тоғыз жақты көпбұрыш немесе 9-гон. Нонагон атауы латын тілінен алынған (nonus, "тоғызыншы" + gonon) гибридтік префикс болып табылады, ол 16 ғасырда француз тілінде nonogone, ал 17 ғасырда ағылшын тілінде кездеседі. Эннеагон атауы грек тіліндегі enneagonon (εννεα, "тоғыз" + γωνον (γωνία = "бұрыш")) сөзінен шыққан, және "нонагон" сөзінен кем таралған болса да, дәлірек деп есептелуі мүмкін.

Құрылыс

Түз нонагонды тек қана сызғыш пен циркуль көмегімен салу мүмкін емес (өйткені 9 = 32, ал бұл Ферматтың ерекше алғашқы сандарының көбейтіндісі емес), бірақ өте жақын жуықтама беретін өте көне салу әдістері бар. Оны neusis арқылы немесе бұрыш үш бөлікке бөлетін құралды пайдалануға рұқсат ету арқылы да салуға болады.

Симметрия

Әдеттегі энеагон Dih9 симметриясына ие, реті 18. 2 диэдрлік симметрияның кіші тобы бар: Dih3 және Dih1, сондай-ақ 3 циклдік топтық симметрия бар: Z9, Z3 және Z1. Бұл 6 симметрия энеагонның 6 ерекше симметриясында көрінеді. Джон Конвей оларды әріп және топ ретімен белгілейді. Қалыпты пішіннің толық симметриясы r18, ал симметрия жоқ болса a1 деп белгіленеді. Диэдрлік симметриялар олар төбелерден (диагональ үшін d) немесе қабырғалардан (перпендикуляр үшін p) өтетініне байланысты бөлінеді, ал i - шағылысу сызықтары қабырғалар мен төбелердің екеуінен де өткенде. Орта бағанадағы циклдік симметриялар олардың орталық айналу ретіне қарай g әрпімен белгіленеді. Әр кіші топтың симметриясы бұрыс пішіндер үшін бір немесе бірнеше еркіндік дәрежесіне мүмкіндік береді. Тек g9 кіші тобында еркіндік дәрежесі жоқ, бірақ оны бағытталған қабырғалар ретінде қарастыруға болады.

Тақташалар

Тұрақты энеагон евклидтік мозаиканы бос кеңістіктермен жабуға болады. Бұл бос кеңістіктерді тұрақты алтыбұрыштар және теңқабыршалы үшбұрыштармен толтыруға болады. Симметроэдр нотациясында бұл мозаика H(*;3;*;[2]) деп аталады, мұнда H жазықтықтағы *632 гексагональды симметрияны көрсетеді.

Поп-мәдениет сілтемелері

They Might Be Giants-тің Here Come the 123s атты балалар альбомында "Nonagon" деген ән бар. Ол, "келісімге келгендердің бәрі көп жақты көпбұрыштан тұратын" кештегі қатысушыға және осы кеште орындалатын биге қатысты. Slipknot логотипі де нонагонның бір түрі, ол үшбұрыштардан құралған тоғыз қырлы жұлдыз, бұл топтың тоғыз мүшесін білдіреді. King Gizzard & the Lizard Wizard-тың "Nonagon Infinity" атты альбомы бар, альбом мұқабасында толық нонагондық граф бейнеленген. Альбомда тоғыз ән бар және ол цикл бойынша қайталана береді.

Сәулет

Бахаи дінінің ғибадатханалары, Бахаи ғибадат үйлері деп аталады, тоғызбұрышты болуы тиіс. U.S. Steel Tower – бұл дұрыс емес тоғызбұрыш. Литвадағы Garsų Gaudyklė. Италиядағы Palmanova.