Тұң Ен Лин: Құрылыс инженері және керілген бетонның дамуына үлес қосқан тұлға

Кіріспе

Қытайлық-американдық құрылыс инженері
қытайлық-американдық құрылыс инженері

Тунг Йен Лин (; 1912 жылдың 14 қарашасы – 2003 жылдың 15 қарашасы) – қытайлық-американдық құрылыс инженері, алдын ала керілген бетонды пайдалануды стандарттауды бастаушы болған.

Өмірбаян

Фучжоу қаласында, Қытай Республикасында (ҚХР) он бір баланың төртіншісі болып дүниеге келген ол Пекин қаласында өсті, оның әкесі ҚХР Жоғарғы Сотының судьясы болды. 11 жасқа дейін ресми білім алмады, себебі оның ата-анасы оның туған жылын 1911 жыл деп өзгертіп, оқуға қабылдану шарттарын орындауға мүмкіндік жасады. 14 жасында Цзяотун университетінің Таншань инженерлік колледжіне (қазіргі Оңтүстік-Батыс Цзяотун университеті) математикадан ең жоғары ұпай жинап, емтихан нәтижесі бойынша екінші орын алып түсті. 1931 жылы азаматтық инженерлік мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алып, АҚШ-қа кетіп, 1933 жылы Берклидегі Калифорния университетінде азаматтық инженерлік бойынша магистр дәрежесін қорғады. Линнің магистрлік диссертациясы – Америка инженерлік-құрылыс қоғамы жариялаған алғашқы студенттік жұмыс болды. Бітірген соң Қытайға оралып, Қытай теміржол министрлігінде жұмыс істеді. Ұзақ уақыт өтпей, ол "жақсы инженер" репутациясын қабылдады. Бұл оның Юньнань-Чунцин теміржолының бас инженері болуына және 1000-нан астам көпірлердің жобалау мен құрылысын бақылауына мүмкіндік берді. 1946 жылы Беркли университетінің профессоры болып қайта оралды және алдын ала керілген бетонды зерттеу және дамыту жұмыстарын бастады. Ол алдын ала керілген бетонды өнертапқан жоқ, бірақ оны практикалық қолдануға енгізді. Алдын ала керілген бетонды өнертапқан француз ғалымы – Эжен Фрейсинет. 1976 жылы зейнеткерлікке шығып, 1954 жылы өзі құрған T. Y. Lin International фирмасында толық уақыт жұмыс істеді. Фирманы сатқаннан кейін, 1992 жылдың 1 маусымында Қытайдағы инженерлік жобаларды басқаратын Lin Tung Yen China фирмасын құрды. 1986 жылы президент Рональд Рейганнан Ұлттық ғылым медалін алғанда, ол Аляска мен Сібірді Беринг бұғазы арқылы байланыстыратын 16 беттік көпір жоспарын ұсынды, бұл жобаны ол "Континенттер аралық бейбітшілік көпірі" деп атады. Сондай-ақ, ол Гибралтар бұғазы арқылы салынатын, үлкен қанаттары мен биік мұнаралары болатын көпірді ұсынды. Лин сонымен қатар A. S. C. E. (Американдық инженерлік-құрылыс қоғамы) өмір бойы жеткен жетістіктері үшін марапаттаудың алғашқы иегері болды және қоғам алдын ала керілген бетон саласындағы сыйлықты T. Y. Lin атымен атады. 1900 жылдардың басында инженерлер көбінесе сәулетшілер де болған, бірақ 1940 жылдардың соңына қарай инженерліктің бұл аспектісі ұмытылды. Лин бұл жағдайға қатты ренжіді: Лин экономикалық қиындықтарға қарсы тұрып, көпірлеріне эстетикалық элементтерді қосып, шығындарды азайтатын жаңа технологиялар жасады. Лин "инженерлік көзқарас көпірдің жаһандық тұрғысынан қарауға тиіс деп сенді. Ол қоршаған ортаға үйлесімді болуы, құрылымдық күштер мен моменттерді, сондай-ақ табиғаттың өзін көрсете алуы керек". Көпірдің ерекшеліктеріне ғана емес, сонымен қатар айналасындағы ландшафтқа да назар аудару қажет болды. Бетонды алдын ала керілген күйге келтіру Линге бірегей пішіндерді құруға, сонымен қатар экономикалық тиімділіктен бас тартпауға мүмкіндік берді. Оның инженерлік жетістіктерінің ішінде Сан-Францискодағы Москон конгресс орталығы, Тайваньдағы Куан-Ду көпірі және Венесуэладағы Каракастағы Ұлттық жарыс жолының шатыры бар. 1996 жылы ол Chi Epsilon ұлттық азаматтық инженерлік құрмет қоғамының 53-ші құрметті мүшесі атанды. 91 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның Калифорния штатының Ел-Серито қаласындағы үйі – әлемдегі алғашқы алдын ала керілген бетоннан салынған тұрғын үй. Үйінде оның сүйікті хоббиі – билеуге арналған би алаңы бар. Оның әйелі Маргарет Као Лин де бұрынғы ҚХР Жоғарғы Сотының судьясының қызы.

Born in Fuzhou, Republic of China (ROC), as the fourth of eleven children, he was raised in Beijing where his father was a justice of the ROC's Supreme Court. He did not begin formal schooling until age 11, and only so because his parents forged his birth year to be 1911 so that he would qualify. At only 14, entered Jiaotong University's Tangshan Engineering College (now Southwest Jiaotong University), having earned the top score in math and the second best score overall in the college entrance exams for his entering class. He graduated with a bachelor's degree in civil engineering in 1931 and left for the United States, where he earned his master's degree in civil engineering from the University of California, Berkeley in 1933. Lin's master's thesis was the first student thesis published by the American Society of Civil Engineers. Lin returned to China after graduation to work with the Chinese Ministry of Railways. Before too long he earned the reputation of being a "good engineer". This positioned him to become the chief bridge engineer of the Yunnan Chongqing Railway and oversaw the design and construction of more than 1,000 bridges. He returned to UC Berkeley to join its faculty in 1946, and began to research and develop the practice of prestressed concrete. He did not invent prestressed concrete, but he did develop it for practical use. The inventor of prestressed concrete is Eugene Freyssinet of France. Lin retired in 1976 to work full time at T. Y. Lin International, a firm he founded in 1954. After selling that firm, he left it to found Lin Tung Yen China on June 1, 1992, which oversees engineering projects in China. When Lin received the National Medal of Science from President Ronald Reagan in 1986, he handed over a 16 page plan for a bridge linking Alaska and Siberia across the Bering Strait, a project he dubbed the Intercontinental Peace Bridge. He also proposed a bridge across the Strait of Gibraltar that would have spans and tall towers. Lin was also the first recipient of the A. S. C. E. lifetime achievement in design award, and the society renamed the prestressed concrete award to the T. Y. Lin award. Engineers were often architects in the early 1900s, but by the late 1940s, this aspect of engineering had been all but forgotten. Lin was saddened by this situation commenting:

Lin fought against the pressures of economy by incorporating more aesthetics into his bridges and developing new techniques that increased economy. Lin believed that "engineering approach should be a global vision of the bridge. To fit the environment and to express the structural forces and moments, and nature itself." Attention had to be paid not only to the details of the bridge, but also to the surrounding landscape. Pre stressing the concrete allowed Lin to accomplish the goal of incorporating unique shapes without sacrificing the bottom line. Among his engineering accomplishments were the Moscone Convention Center in San Francisco, the Kuan Du Bridge in Taiwan, and the roof of the National Racetrack in Caracas, Venezuela. In 1996, he was named the 53rd National Honor Member of Chi Epsilon, the national civil engineering honor society. He died of a heart attack at age 91. His El Cerrito, California home is the world's first residential structure made of prestressed concrete. His home features a dance floor serving as monument to his favorite pastime, dancing. His widow, Margaret Kao Lin is also the daughter of a former ROC supreme court justice.