Кіріспе
1993 жылы Скотт Смиттің шығарған триллері "Қарапайым жоспар" – 1993 жылы Скотт Смиттің жазған триллер романы. "Нью-Йорк Таймс" газетінің пікірінше, кітапта "көңілді жағдайды өте шеберлікпен бейнелейтін, эмоционалдық тұрғыдан нақты сюжет" бар. Сэм Райми режиссерлік еткен фильм 1998 жылы экранға шықты; "Таймс" газетінің мәліметінше, роман тым қараңғы болғандықтан, оқиғаның соңы жұмсақ болу үшін өзгертілді.
A Simple Plan is a 1993 thriller novel by Scott Smith. The New York Times review said the book had "emotional accuracy with an exceptionally skilled plot." A film adaptation, directed by Sam Raimi, was released in 1998; according to the Times review, the novel is so dark that the story was adjusted to soften the ending.
Сюжет
Бұл оқиға Огайо штатының солтүстігіндегі қыста қармен жабылған шағын қалада орын алады. Баяндаушы – Хэнк Митчелл, есепші және отбасылық адам. Ол ата-анасы көлік апатында қаза болғанын айтады; Ханк ата-анасының қарызға батып, дұрыс басқара алмағандықтан, бұл өз-өзіне қол жұмсау болды деп санайды. Жаңа жыл қарсаңында Хэнк пен оның үлкен ағасы Джейкоб, Джейкобтың жалғыз досы Лумен бірге ата-аналарының қабірін зияратқа барады. Түлкі Джейкобтың жүк көлігінің алдынан секіріп өткенде, ол рульді бұрып, арыққа құлайды. Джейкобтың иті қашып бара жатқан түлкіні табиғат қорығына дейін қуалайды. Үш ер адам иттің соңынан шығып, құлаған ұшақты табады; ұшақтың ішінде қаза тапқан ұшқыш және 100 долларлық банкноттармен толтырылған 4,4 миллион долларлық спорттық сумка бар. Хэнк ақшаны билік органдарына тапсырғысы келеді, бірақ Джейкоб пен Лу, екеуі де жұмыссыз, оны өзінде қалдырғысы келеді. Хэнк ақшаны көктемде ұшақ табылғанға дейін сақтап қалуға келіседі. Егер жоғалған ақша туралы әңгіме болса, ол оны өртеп жібереді; әйтпесе, алты айдан кейін олар оны тең бөлісіп, қаладан кетіп қалады. Хэнктың әйелі Сара бұл идеяны бастапқыда тартыншақпен, кейін құлшыныспен қабылдайды. Келесі күні Сараның ұсынысымен Хэнк пен Джейкоб ұшаққа оралып, пилот кабинасына бес жүз мың доллар салады. Бірақ көрші Педерсон қардағы іздерді көріп, қорқып, Джейкоб оны соққыға жығып, өлтіреді. Хэнк қайтып келгенде Педерсонның әлі де тыныс алып жатқанын көріп, оны тұншықтырып өлтіреді. Ақшаның үлесін күтіп, қарызға батқан Лу Хэнкке ақшаның үштен бір бөлігін уақтылы алғысы келіп, шантаж жасауға тырысады. Сараның кеңесімен Хэнк пен Джейкоб Луны көршісін өлтіргенін таспаға түсіріп алады, ал одан кейін болған төбелес кезінде Лу мен оның сүйіктісі қаза табады. Хэнк бұл оқиғаны отбасылық дау ретінде көрсету үшін көрші үйдің иесі Сонниді өлтіреді. Джейкоб бұл жағдайға наразы екенін білдіреді, сондықтан Хэнк оны атып өлтіреді. Полиция, БАҚ және қала тұрғындары Хэнктың оқиғаға берген түсіндірмесіне сенеді. Кейін Хэнк аукционда пәтер сатып алады, бірақ бұл алаяқтық екені белгілі болады. Олар жинаған ақшаларының көп бөлігін жоғалтқандықтан, оларға ұшақтан табылған ақша одан да қажет болады. Біраз уақыттан кейін Хэнк ФБР-дің бортында 4,4 миллион долларлық ақшасы бар жоғалған ұшақты іздеп жүргенін біледі. Қала шерифі мен қалған ұрлаушы ұшақты іздеу кезінде қаза тапқанда, Сара енді қауіпсіздікте екендеріне сенеді. Бірақ тергеуге шақырылған Хэнк әрбір оныншы банкноттың сериялық нөмірі тіркелгенін біледі және таңбаланған банкноттарды таңбаланбағандарынан ажырату мүмкін емес. Егер ақша жұмсалса, оның қайдан шыққанын анықтауға болады. Сара Хэнкке бір банкнотты дүкенде жұмсап қойғанын айтады, ол оны қайтарып алу үшін сол дүкенге барады. Кассирмен төбелес кезінде Хэнк оны кескішпен өлтіреді. Дүкенге кіруді талап еткен қарт әйелді де өлтіреді. Хэнк банкнотпен қашып кетеді және оны ешкім күдіксіз қалдырады. Хэнк үйіне оралып, Сараның қарсылығына қарамастан ақшаны өртеп жібереді. Эпилогта Сара ұл табады, оған Джейкоб деп ат қояды. Бала дүниеге келгеннен кейін бірнеше апта өткен соң, олардың қызы суға батып, миына зақым алады. Хэнк пен Сара бұл олардың жасаған қылмыстары үшін жаза деп қабылдайды. Хэнк ағасы Джейкобты кейде еске алатынын айтады, себебі оның естелігі ғана оны адам сезінетінін сезіндіреді.
Сыни қабылдау
1993 жылғы шолуында «Нью-Йорк Таймс» газеті «Жай жоспарды» «тамаша басқарылған және мазасыздық тудыратын тұңғыш роман» деп атады. «Чикаго Трибьюн» газеті кітапты «Серра-Мадренің қазынасы» сияқты тартымды, нық қадамды және аяусыз қараңғылыққа толы қайғылы сапар ретінде сипаттады.