Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық математик
American mathematician
Өмірбаян
Туки 1915 жылы Массачусетс штатының Нью-Бедфорд қаласында дүниеге келді. Оның әкесі латын тілінен сабақ берген, ал анасы жеке репетитор болып жұмыс істеген. Оны көбінесе анасы оқытқан, ал француз тілі сияқты кейбір пәндерді ғана мектепте оқыған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Туки Өртке бақылау зерттеу кеңсесінде жұмыс істеді және Сэмюэл Уилкс пен Уильям Кокранмен ынтымақтастықта болды. Ол U-2 тыңшы ұшағының жобасын жасауға көмектескен деген мәлімдеме бар. Соғыстан кейін ол Принстонға қайтып, уақытын университет пен AT&T Bell Laboratories арасында бөлісті. 1962 жылы Туки Америка философиялық қоғамына сайланды. Ол 35 жасында толық профессор атанды және 1965 жылы Принстон статистика бөлімінің алғашқы төрағасы болды.
Tukey was born in New Bedford, Massachusetts, in 1915, to a Latin teacher father and a private tutor. He was mainly taught by his mother and attended regular classes only for certain subjects like French. During World War II, Tukey worked at the Fire Control Research Office and collaborated with Samuel Wilks and William Cochran. He is claimed to have helped design the U 2 spy plane. After the war, he returned to Princeton, dividing his time between the university and AT&T Bell Laboratories. In 1962, Tukey was elected to the American Philosophical Society. He became a full professor at 35 and founding chairman of the Princeton statistics department in 1965.
Деректерді талдау және деректерді зерттеу негіздері
Джон Туки статистикалық тәжірибеге және жалпы деректерді талдауға зор үлес қосты. Шындығында, кейбіреулер Джон Тукиді дерек ғылымының әкесі деп санайды. Ең болмағанда, ол кейіннен дерек ғылымы деп аталатын саланың негізгі қағидаларын қалады. Деректерді түсінудің ұзақ тарихы бар және оны статистиктер, математиктер, ғалымдар және тағы басқалар көптеген жылдар бойы зерттеді. 1960 жылдары Туки сол кезде басым болған, өзі "растаушы деректер талдауы" деп атаған, қатаң математикалық үлгілерге негізделген статистикалық талдауды сынға алды. Туки деректерді талдауға көбірек икемділікпен қараудың және оларда қандай құрылымдар мен ақпарат болуы мүмкін екенін анықтау үшін деректерді мұқият зерттеудің маңыздылығын атап өтті. Ол мұны "зерттеуші деректер талдауы" (ЗДТ) деп атады. ЗДТ көп жағынан дерек ғылымының алға күрсіні болды. Туки сонымен қатар ЗДТ үшін компьютерлік ғылымның маңыздылығын түсінді. Графика ЗДТ әдістемесінің ажырамас бөлігі болып табылады және Тукидің жұмысының көп бөлігі қолмен салынатын статикалық кескіндерге (мысалы, қораптық диаграммаларға) бағытталған болса да, ол компьютерлік графиканың көп өлшемді деректерді зерттеу үшін әлдеқайда тиімді болатынын түсінді. PRIM 9, көп өлшемді деректерді қарауға арналған алғашқы бағдарлама, ол 1970-ші жылдардың басында жасаған. Деректерді талдау мен компьютерлік ғылымның осы біріктірілуі қазір дерек ғылымы деп аталады. Туки зерттеуші деректер талдауы мен растаушы деректер талдауы арасындағы маңызды айырмашылықты көрсетті, көптеген статистикалық әдістемелер соңғысына тым көп мән береді деп сенді. Ол екі талдау түрін бөліп қарастырудың пайдалылығына сенсе де, кейде, әсіресе табиғаттану ғылымдарында, бұл қиындық тудыратынын атап өтті және мұндай жағдайларды «қысыңқы ғылым» деп атады. А.Д. Гордон статистикалық тәжірибе үшін Тукидің қағидаларын былай қорытындылады:
John Tukey contributed greatly to statistical practice and data analysis in general. In fact, some regard John Tukey as the father of data science. At the very least, he pioneered many of the key foundations of what came later to be known as data science. Making sense of data has a long history and has been addressed by statisticians, mathematicians, scientists, and others for many many years. During the 1960s, Tukey challenged the dominance at the time of what he called "confirmatory data analysis", statistical analyses driven by rigid mathematical configurations. Tukey emphasized the importance of having a more flexible attitude towards data analysis and of exploring data carefully to see what structures and information might be contained therein. He called this "exploratory data analysis" (EDA). In many ways, EDA was a precursor to data science. Tukey also realized the importance of computer science to EDA. Graphics are an integral part of EDA methodology and, while much of Tukey's work focused on static displays (such as box plots) that could be drawn by hand, he realized that computer graphics would be much more effective for studying multivariate data. PRIM 9, the first program for viewing multivariate data, was conceived by him during the early 1970s. This coupling of data analysis and computer science is what is now called data science. Tukey articulated the important distinction between exploratory data analysis and confirmatory data analysis, believing that much statistical methodology placed too great an emphasis on the latter. Though he believed in the utility of separating the two types of analysis, he pointed out that sometimes, especially in natural science, this was problematic and termed such situations uncomfortable science. A. D. Gordon offered the following summary of Tukey's principles for statistical practice:
Тукидің лекциялары ерекше деп сипатталды. МакКаллах 1977 жылы Лондонда өткен лекциясын былай сипаттады:
Tukey's lectures were described to be unusual. McCullagh described his lecture given in London in 1977:
Бит терминінің пайда болуы
Джон фон Нойманмен бірге алғашқы компьютерлерді жобалау кезінде, Туки "бинарлық сан" деген сөздің біріктірілімінен "бит" деген сөзді қолданды. "Бит" термині алғаш рет 1948 жылы Клод Шеннонның мақаласында пайда болды.
While working with John von Neumann on early computer designs, Tukey introduced the word bit as a portmanteau of binary digit. The term bit was first used in an article by Claude Shannon in 1948.