Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мерзімдік салымдардан ғана несие беру ұсынысы
Offering of loans exclusively from time deposits
Толық резервті банктік жүйе (сонымен қатар 100% резервті банктік жүйе немесе мемлекеттік ақша жүйесі деп те аталады) – банктер талап бойынша депозиттерді несиелендірмей, тек мерзімдік салымдардан ғана несие беретін банктік жүйе. Бұл, банктердің салымдағы қаражатты несиелендіре алатын жартылай резервтік банктік жүйеден өзгеше. Толық резервтелген банктер әрбір клиенттің талап бойынша депозиттерінің толық сомасын қолма-қол ақшада сақтап, дереу алуға мүмкіндік беруі керек. Ақша реформалары, оның ішінде толық резервтік банктік жүйе, бұрын ұсынылған, атап айтқанда 1935 жылы Ирвинг Фишерді қоса алған экономистер тобы Ұлы депрессияға жауап ретінде «Чикаго жоспары» деп аталатын реформа ұсынған. Қазіргі уақытта әлемдегі ешбір елде негізгі несиелік мекемелерде толық резервтік банктік жүйені міндетті ету қарастырылмаған, бірақ Исландия мұны қарастырған. 2018 жылғы референдумда Швейцария сайлаушыларының 75% Швейцарияның ақша жүйесін реформалау жоспарының маңызды бөлігі болып табылатын Егеменді Ақша Инициативасына қарсы дауыс берді, аталған инициатива толық резервтік банктік жүйені қамтитын.
Full reserve banking (also known as 100% reserve banking, or sovereign money system) is a system of banking where banks do not lend demand deposits and instead only lend from time deposits. It differs from fractional reserve banking, in which banks may lend funds on deposit, while fully reserved banks would be required to keep the full amount of each customer's demand deposits in cash, available for immediate withdrawal. Monetary reforms that included full reserve banking have been proposed in the past, notably in 1935 by a group of economists, including Irving Fisher, under the so called "Chicago plan" as a response to the Great Depression. Currently, no country in the world requires full reserve banking across primary credit institutions, although Iceland has considered it. In a 2018 ballot referendum, 75% of Swiss voters voted against the Sovereign Money Initiative which had full reserve banking as a prominent component of its proposed reform of the Swiss monetary system.
Жақсы деп
Экономист Мильтон Фридман бір кезде талап-тартылғы шоттары үшін 100% резервтік талапты жақтады, ал экономист Лоренс Котликов та бөлшек резервтік банктік жүйені тоқтатуға шақырды. Австрия мектебінің экономисі Мюррей Ротбард 100% төмен резервтер банктердің алаяқтығы болып табылады және заңсыз болуы керек екенін, ал толық резервтік банктік жүйе банктерге жүгіру тәуекелін жоятынын жазды. Австрия мектебінің тағы бір экономисі Хесус Хуерта де Сото да толық резервтік банктік жүйе және бөлшек резервтік банктік жүйенің қылмыстық жазалануын қолдады. 2007-2008 жылдардағы қаржы дағдарысы толық резервтік банктік жүйеге және орталық банк шығарған мемлекеттік ақшаға деген қызығушылықты жаңартты. Ақша реформаторлары бөлшек резервтік банктік жүйенің төленбес қарызға, экономикалық теңсіздікке, сөзсіз банкроттыққа және тұрақты емес экономикалық өсуге алып келетінін көрсетеді. Financial Times басылымының бас экономисі Мартин Вольф "ол үлкен артықшылықтар әкелер еді" деп толық резервтік банктік жүйені қолдады. Financial Times басылымының экономикалық сарапшысы Мартин Вольф көптеген адамдардың банктердің не істейтіні туралы түсінігі бұрыс және тым қарапайым деп санайды. Лоренс Котликов пен Эдвард Лимер "Бізге сенім артуға болатын банктік жүйе" атты мақаласында қазіргі қаржы жүйесі оған тағайындалған пайданы әкелмегенін айтады. Нақты өнімділік пен инвестицияларды қаржыландырудың орнына және әділ активтер бағасын құрудың орнына, Уолл-стрит казиноға айналды, онда бағалы қағаздардың сауда көлемі инвестиция деңгейіне немесе экономикалық өсуге оң әсерін тигізбей көтеріледі. Ұлы депрессиядан кейін Чикаго жоспарын жасаған экономистер банктерге бөлшек резервтерге ие болуға рұқсат беру, оларға берілген несиелердің көлемін өзгерту арқылы айналыстағы ақша мөлшерін анықтауға мүмкіндік беру арқылы банктердің қолына тым көп билік береді деп мәлімдеді.
Economist Milton Friedman at one time advocated a 100% reserve requirement for checking accounts, and economist Laurence Kotlikoff has also called for an end to fractional reserve banking. Austrian School economist Murray Rothbard has written that reserves of less than 100% constitute fraud on the part of banks and should be illegal, and that full reserve banking would eliminate the risk of bank runs. Jesús Huerta de Soto, another economist of the Austrian school, has also strongly argued in favor of full reserve banking and the outlawing of fractional reserve banking. The financial crisis of 2007–2008 led to renewed interest in full reserve banking and sovereign money issued by a central bank. Monetary reformers point out that fractional reserve banking leads to unpayable debt, growing economic inequality, inevitable bankruptcy, and an imperative for perpetual and unsustainable economic growth. Martin Wolf, chief economist at the Financial Times, endorsed full reserve banking, saying "it would bring huge advantages". Martin Wolf, Chief Economics Commentator at the Financial Times, argues that many people have a fundamentally flawed and oversimplified conception of what it is that banks do. Laurence Kotlikoff and Edward Leamer agree, in a paper entitled "A Banking System We Can Trust", arguing that the current financial system did not produce the benefits that have been attributed to it. Rather than financing real productivity and investment, and generating fair asset prices, Wall Street has come to resemble a casino, in which trade volume of securities skyrockets without having positive impacts on the investment rate or economic growth. Economists that formulated the Chicago Plan following the Great Depression argue that allowing banks to have fractional reserves puts too much power in the hands of banks by allowing them to determine the amount of money in circulation by changing the amount of loans they give out.
Банкке қатысты сынық резервті қолдану бойынша алаяқтық мәселелері
Депозитпен айналысатын банктер, нақтыда бар активтермен қамтамасыз етілмеген жалған қойма түбіртегін шығарғанда несие беруші банктерге айналады, бұл алаяқтық құрайды.
Deposit bankers become loan bankers when they issue fake warehouse receipts that are not backed by the assets actually held, thus constituting fraud.
Баланс негіздері
Сонымен қатар, Ротбард фракциялық резервтік банктің негізінен дұрыс еместігін банктің балансының уақыт кезеңімен байланыстырады. Кәдімгі фирманың активтері оның міндеттемелерінің төлену мерзімінен бұрын толуы керек, осылайша міндеттемелерді төлеуге болады. Ал фракциялық резервтік депозиттік банктегі талап бойынша депозиттер кез келген уақытта талап етуге болады, ал оның активтері – яғни, басқа біреудің салымдарымен берілген несиелер – кейінірек мерзімде толады. Дегенмен, орталық банктердің нөлдік және теріс пайыздық ставка саясатын жүзеге асыратын экономикаларда, кейбір авторлар салым салушылар фракциялық резервтік банктерге ақша салмақ үшін қазірдің өзінде төлем жасап жатқанын айтады.
Furthermore, Rothbard argues that fractional reserve banking is fundamentally unsound because of the timescale of a bank's balance sheet. While a typical firm should have its assets be due prior to the payment date of its liabilities, so that the liabilities can be paid, the fractional reserve deposit bank has its demand deposit liabilities due at any point the depositor chooses, and its assets, being the loans it has made with someone else's deposits, due at some later date. However, in economies where central banks enact zero and negative interest rate policies, some writers have noted depositors are already paying to put their savings in fractional reserve banks.
Көлеңкелі банктік қызмет және реттелмеген мекемелер
Қаржы дағдарысы туралы әсерлі мақаласында экономистер Дуглас У. Даймонд пен Филип Х. Дибвиг толық резервтік банктік жүйеде банктерге талап бойынша шоттардағы қаражатты несиеге беруге рұқсат берілмегендіктен, бұл функцияны реттелмеген мекемелер өз мойнына алатынын ескертті. Реттелмеген мекемелер (мысалы, жоғары өнімді қарыз эмитенттері) экономикалық тұрғыдан қажетті қаржылық делдалдық және мерзімдік трансформация рөлін қабылдап, осылайша қаржы жүйесін тұрақсыздандырып, қаржы дағдарыстарының жиілеуіне әкеледі. Пол Кругман толық резервтік банктік жүйеге қолдау білдірген түрлі авторларға жауап ретінде бұл идеяның "әлбетте, талқылауға лайық" екенін, бірақ оның банктік жүйеден тыс қаржылық белсенділікті аз реттелетін көлеңкелік банктік жүйеге ықпал етуі мүмкін деп алаңдайды.
In their influential paper on financial crises, economists Douglas W. Diamond and Philip H. Dybvig warned that under full reserve banking, since banks would not be permitted to lend out funds deposited in demand accounts, this function would be taken over by unregulated institutions. Unregulated institutions (such as high yield debt issuers) would take over the economically necessary role of financial intermediation and maturity transformation, therefore destabilizing the financial system and leading to more frequent financial crises. Writing in response to various writers' support for full reserve banking, Paul Krugman stated that the idea was "certainly worth talking about", but worries that it would drive financial activity outside the banking system, into the less regulated shadow banking system.
Мәселесін түсінбеу
Кругман 2008 жылғы қаржылық дағдарыстың негізінен коммерциялық банктерден депозиттерді алуға тырысқан салымшылардың салдары емес, көлеңкелік банктік жүйеге масштабты шабуылдың нәтижесі деп санайды. Қаржы нарықтары "нақты экономикадан" гөрі жылдам қалпына келгендіктен, Кругман осы төмендеуді артық қарыз алу және үй шаруашылықтарының қаржылық жағдайымен байланысты мәселелердің салдары деп есептейді. Оның пікірінше, коммерциялық банктерге толық резервтік талап қою бұл мәселелердің ешқайсысын шешпейді.
Krugman argues that the 2008 financial crisis was not largely a result of depositors attempting to withdraw deposits from commercial banks, but a large scale run on shadow banking. As financial markets seemed to have recovered more quickly than the 'real economy', Krugman sees the recession more as a result of excess leverage and household balance sheet issues. Neither of these issues would be addressed by a full reserve regulation on commercial banks, he claims.
Реформаны одан әрі жүргізу
Котликов пен Лимер шектеулі мақсаттағы банктер (LPB) тұжырымдамасын қолдайды, онда банктер, қазір өзара қорлар, қаржылық активтерге иелік етуге тыйым салынғандықтан және олардың қарыз алуы тек өз қызметін қаржыландырумен шектелгендіктен ешқашан құлдырамайды. Барлық LPB өзара қорларын бағалау, тексеру, жариялау және клиринг жүргізу міндеті бар Федералдық қаржы органы құру арқылы, мұндай міндеттерді бұрыс ынталандырулары немесе жеткілікті бақылауы жоқ жеке компанияларға беру қажеттілігі болмайды. АҚШ долларының құнымен байланысты тек қолма-қол ақшаны ұстайтын қолма-қол ақша қорлары да құрылады, бұл банктерге қарсы шабуылдар қаупін жояды, ал сақтандыру қорлары өзара қордың бір бөлігіне ие болғандардың зиянын өтеу үшін құрылады, себебі сақтандыру компаниялары қазіргі уақытта сақтандырылған тараптардың толық зиянын өтеуге мүмкін емес оқиғаларға сақтандыру жоспарларын сата алады. Авторлар LPB кез келген тәуекел өнімдерін, соның ішінде кредиттік дефолттық своптарды қабылдай алады деп мәлімдейді. LPB аясында мұндай қорлар нарыққа қолжетімді болады, бұл олардың сұранысын арттырады және банк қызметкерлеріне төленетін жалақы мөлшерін анықтайды. Ең маңыздысы, шектеулі мақсаттағы банктер ешбір банкты CDS тәуекеліне ұшыратпайды, өйткені CDS өзара қорларына банктер емес, жеке тұлғалар ие болады.
Kotlikoff and Leamer promote the concept of limited purpose banking (LPB), in which banks, now mutual funds, would never fail, as they would be barred from owning financial assets, and their borrowing would be limited to financing their own operations. By establishing a Federal Financial Authority, with the task of rating, verifying, disclosing and clearing all LPB mutual funds, there would be no need to outsource such tasks to private entities with perverse incentives or lack of oversight. Cash mutual funds would also be created, holding only cash tied to the value of the United States dollar, eliminating the threat of bank runs, and insurance mutual funds would be established to pay off the losses of those that own part of the mutual fund, as insurance companies are currently able to sell plans that purport to insure events for which it would be impossible for them to pay off the entirety of the losses experienced by the insured parties. The authors contend that LPB can accommodate any conceivable risk product, including credit default swaps. Under LPB, liquidity would increase as such funds become publicly available to the market, which would determine how much bank employees would be paid. Most importantly, what limited purpose banking won't do is leave any bank exposed to CDS risk since people, not banks, would own the CDS mutual funds.