Жордан музыкасы: дәстүрден заманаға дейін

Кіріспе

Иорданияның дәстүрлі музыкасының ұзақ тарихы бар. Ауылдық зажал әндері, миджвиз, табла, аргул, уд, рабаб және қамыс сырнайымен сүйемелденіп орындалатын, импровизациялық өлеңдермен танымал. Ескі мәдени музыканың бүкіл әлемге танымал поп әндеріне айналуы байқалды. Соңғы кезде Иорданияда белгілі диджейлер мен поп жұлдыздары пайда болуда.

Халықтық музыка

Жалпы алғанда, иорданиялық музыканың екі түрі бар: көңілді, шаттыққа толы мәдени әндер мен терең мағынасы бар патриоттық әндер. Олардың әрқайсысының өзіндік платформалары мен сан алуан шығармалары бар. Жылдар өте келе, жаңа әншілер мен композиторлар пайда болды. Иордания музыкасының қалыптасуына бедуин және араб мәдениетінің күшті ықпалы тиді. Оның әртүрлі элементтері бірегей стильді құрайды. Иорданиялық топтар мен әртістер араб-батыс электрондық поп музыкасын әлемге таныстыруда. Өткен онжылдықтарда Диана Каразон және тағы басқалар халық арасында ең танымал болды, ал 2000 жылдардың ортасында JadaL сияқты инди-топтар пайда болып, Иордания мен аймақтағы жастар арасында белгілі бір деңгейде сәттілікке жетті. Бедуин әншісі Омар Әл-Абдаллат ("Хашеми, Хашеми" патриоттық әнімен танымал), Диана Каразон (Pop Idol араб нұсқасының жеңімпазы), Тони Катан және әнші Хани Митваси (2010 жылғы Иордания сыйлығының иегері) – Иорданияның ең ірі жұлдыздары деп айтуға болады. Иорданияның танымал музыканттарының қатарында Қамар Бадуан (2000 жылғы Қайыр ән фестивалінде алтын жүлде алған) және перкуссияшы Хани Насер де бар. 1998 жылы құрылған "Рум" тобы да танымалдыққа ие болды. Инди-рок сахнасы Иорданиялық-канадтық әнші-күйші Pinwheel Valley (бұрын KAIS, 2009-2012 жж.), Ибрагим Баггили және Хани Митваси сияқты артистердің арқасында дамыды. Иорданияның астанасы Амман қаласында соңғы онжылдықтарда альтернативті музыка қозғалысы күшейді. Батыс және шығыс ықпалдарын үйлестіретін рок-топтар көбірек танымал болып келеді. Осы саладағы белгілі жергілікті музыкалық топтарға Hayajan (2013) және Zaed Naes (2014) жатады. Жергілікті және аймақтық сахнада JadaL (2003), Autostrad (2007), Akher Zapheer (2007), El Morabba3 (2008), Aziz Maraka және тағы басқалар да табысқа жетті. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басындағы рок және андеграунд топтары шығыс пен рок немесе джаз музыкасын біріктіруімен ерекшеленді. Иорданияда Bilocate (doom/death metal) және Ajdath сияқты топтар бар, олар қазір Польшада тұрады. Augury (black metal) және Darkcide (doom/death metal) сияқты басқа топтар қолдау таппағандықтан немесе топ мүшелері елден кеткендіктен тоқтауға мәжбүр болды. Иорданиядағы араб хип-хоп және рэп әртістері музыкалық аренаны жаңарып отыр. Олардың арасында El Far3i, Torabyeh және Sotusura сияқты есімдер бар. Жергілікті батыс хип-хоп сахнасында Last Standing Poet (2012) алғашқылардың бірі болды. Ал AceQuared (2016-2023) жаңа буын өкілі. Иорданиялық электрондық би музыкасы мен поп музыка продюсерлері соңғы он жылда өркендеп келеді. Аях Марар, Кальвин Харриспен бірлесіп жазған "Thinking About You" хитімен әлемге танымал. Иорданиялық-египеттік Bedouin дуэті де Virgil Abloh және Black Coffee сияқты артистермен ынтымақтастықта жұмыс істеп, әлемдік аренада танылды. 2022 жылы олар Петрадағы Cercle үшін тікелей концерттік жиынтық жазды. Иорданияның электрондық және поп музыкасының өкілдеріне King Deco (Дана Салах ретінде де танымал) және Llunr жатады. Иорданияның болашағы зор электрондық музыка өнерпаздарының қатарында прогрессив хаус дуэті Fairplay бар. Иорданиядағы ең көне музыканттардың бірі – Факир отбасы, олардың тарихы бір ғасырдан астам. Иорданияның батыс радиостанциялары Play 99.6, Beat 102.5 және Spin 94.1 жаңа жергілікті артистерді, соның ішінде көптеген батыс поп әншілерін насияттауға тырысады. Музыка индустриясының әртүрлі салаларында иорданиялық ұлтты музыканттар мен композиторлардың саны артып келеді. Олардың ішінде Хана Малхас, Руба Сақр, Сахар Халифе, Суад Бушнақ және Зейна Азука бар. Иорданиялық классикалық музыка орындаушылары мен композиторларына Кәрим Саид пен Заде Дирани жатады. Кәрим Саид 1988 жылы Амманда дүниеге келді және бес жасында фортепиано ойнауды бастады. 2009 жылы ол Лондон қаласында ағылшын камералық оркестрімен концерттерде орындап, көпшіліктің назарына ілікті. Заде Дирани – халықаралық деңгейде танымал композитор және пианист, "Dime Que No" (2020) шығармасымен әйгітелген.

Generally, there are two types of Jordanian music, each with unique platforms and various tracks: cheerful/fun/happy cultural songs and strong meaning patriotic songs. Over the years, new varieties of singers and composers have emerged. Jordan's music formed from the strong Bedouin and sub Arabian area. It has a diverse variety of elements which creates a unique platform. Jordanian bands and artists are blending Arab Western electronic pop to the world stage. Over the years, a new variety of singers and composers have emerged. Over the past decades Diana Karazon and others were the most popular among the mass audience, in mid 2000s indie bands such as JadaL and others emerged and found a moderate amount of success amongst the youth in Jordan and the region. The Bedouin singer Omar Al Abdallat (known for his patriotic song "Hashemi, Hashemi"), Diana Karazon (winner of the Arab version of Pop Idol), Toni Qattan, and singer Hani Mitwasi (the winner of the Jordan Awards 2010) are perhaps Jordan's biggest stars. Other well known Jordanian musicians are Qamar Badwan (who won the golden prize in the 2000 Cairo Song Festival) and percussionist Hani Naser. A new age group called Rum has gained popularity since its inception in 1998. The indie rock scene grew thanks to artists such as Jordanian Canadian singer songwriter Pinwheel Valley, formerly known as KAIS (2009 2012), Ibrahim Baggili, and Hani Mitwasi. In Amman, the capital of Jordan, there has been a movement of alternative music in the last decades. Rock bands that mix Western and Eastern influences are becoming more popular. Notable local music groups in this spectrum include Hayajan (2013) and Zaed Naes (2014). The local and regional scene also flourished with bands such as JadaL (2003), Autostrad (band) (2007), Akher Zapheer (2007), El Morabba3 (2008), Aziz Maraka, and others. Rock and underground bands in the late 1990s and early 2000s were known for mixing oriental with rock or jazz music. Jordan also has an underground heavy metal scene with bands such as Bilocate (doom/death metal), and Ajdath, who currently reside in Poland. Other bands, like Augury (black metal) and Darkcide (doom/death metal) had to stop due to lack of support or band members leaving the country. Arabic hip hop and Arabic rap artists in Jordan have added to the music scene. These artists include names like El Far3i, Torabyeh and Sotusura. Trailblazers in the local Western hip hop scene include artists such as Last Standing Poet (2012). Newer artists include AceQuared (2016 2023). Electronic dance music and pop music producers from Jordan have thrived in the last decade. Notable artists include Ayah Marar, known for her global hit "Thinking About You" with Calvin Harris. The Jordanian Egyptian duo Bedouin has also broken onto the world scene, having collaborated with artists like Virgil Abloh and Black Coffee. In 2022 they recorded a hybrid live set for Cercle in Petra. Other Jordanian electronic and pop music artists include King Deco (also known as Dana Salah), and Llunr. Upcoming Jordanian electronic music artists include the progressive house duo Fairplay

Some of the more ancient musicians in Jordan are the Faqir family, which extends back more than a century. Jordan's western radio stations, Play 99.6, Beat 102.5, and Spin 94.1, have worked towards exposing new local artists, including many Western pop singers. And of various industries and music genres, the number of female musicians and composers of Jordanian nationality is growing. Some are: Hana Malhas, Ruba Saqr, Sahar Khalifeh, Suad Bushnaq, and Zeina Azouqah. Classical music performers and composers of Jordanian origin include Karim Said and Zade Dirani. Karim Said was born in 1988 in Amman and started studying piano when he was five. He came to the public's attention in 2009 playing concertos in London with the English Chamber Orchestra. Zade Dirani is an internationally known composer and pianist, known for his release Dime Que No (2020).