Кіріспе

Науру тілінде сөйленетін аустронезиялық тіл. Науру немесе Науру – аустронезия тілдер тобына жататын тіл, ол Науру аралы мемлекетінде туған тіл ретінде қолданылады. Оның басқа микронезия тілдерімен байланысы толыққанды зерттелмеген.

Стресс

Соңғы буын дауыстымен аяқталса, екпін алдыңғы соңғы буынға түседі, соңғы буын дауыссызмен аяқталса – соңғы буынға, ал қайталама сөздерде – басына түседі. a [ɑ/a], ã [ɛ], e [e/e̞/ɛ], i [i/ɪ/ɨ], o [o/ɔ], õ [ø], u [ʊ/ʉ], ũ [y], b [b], bw [b͡w], c [k/s], d [d], di [ʤi], f [f], g [g], gw [g͡w], h [h], j [ʤ̊], k [k], kw [k͡w], nng [ŋː], l [l], m [m], n [n], ñ [ŋ], p [p], qu [k͡w], r [ɾ/r], s [s], t [t], ti [ʧi], ts [ʤ̊], v [f/v], w [w/ɣ], x [k͡s], y [j/ʝ], z [z].

Диалектілері

1937 жылы Австралияның Сидней қаласында жарияланған бір баяндамаға сәйкес, Науру 1888 жылы Германияның колониясы болғанға дейін диалектілердің көптеген түрлері болған және Науру тіліндегі алғашқы мәтіндер жариялана бастады. Осы аймақтардың диалектілері соншалықты ерекшеленгендіктен, әртүрлі аудандардан келген адамдардың бір-бірін толық түсінуі қиын болды. Шетел тілдерінің күшейе берген ықпалымен және Науру тіліндегі мәтіндер санының артуымен диалектілер біртіндеп стандартталған тілге бірікті, оны Алоис Кайзер мен Филип Делапорте сөздіктер және аудармалар арқылы насихаттады. Бүгінде диалектілік айырмашылықтар едәуір азайды. Ярен ауданында және оның төңірегінде сол атаумен белгілі диалект қолданылады, ол басқа түрлерден аздап ғана ерекшеленеді.

Делапорте сөздігі

1907 жылы Филип Делапорте өзінің кішігірім неміс-науру тіліндегі сөздігін жариялады. Сөздік кішкентай (10,5 × 14 см), оның 65 беті сөздікке, ал тағы он шақты беті сөз тіркестеріне арналған, неміс тіліндегі әліпби бойынша реттелген. Шамамен 1650 неміс сөзі науру тілінде түсіндірілген, көбінесе сөз тіркестерімен немесе синонимдермен. Глоссаларда шамамен 1300 "ерекше" науру тіліндегі формалары бар, диакритикалық белгілерді ескермей, сөз тіркестерінде кездесетін барлық формалар да оның ішінде. Онда қолданылған әріптердің үстіндегі белгілер (акценттер) жиі қолданылмайды; бүгінде тек бір белгі (тилда) қолданыста.

Үлгі мәтін

Келесі мәтіннің мысалы Киелі кітаптан алынған (Жаратылыс, 1.1–1.8): 1Ñaga ã eitsiõk õrig imin, Gott õrig ianweron me eb. 2Me eitsiõk erig imin ñana bain eat eb, me eko õañan, mi itũr emek animwet ijited, ma Anin Gott õmakamakur animwet ebõk. 3Me Gott ũge, Enim eaõ, me eaõen. 4Me Gott ãt iaõ bwo omo, me Gott õekae iaõ mi itũr. 5Me Gott eij eget iaõ bwa Aran, me eij eget itũr bwa Anũbũmin. Ma antsiemerin ma antsioran ar eken ũrõr adamonit ibũm. 6Me Gott ũge, Enim tsimine firmament inimaget ebõk, me enim ekae ebõk atsin eat ebõk. 7Me Gott eririñ firmament, mõ õ ekae ebõk ñea ijõñin firmament atsin eat ebõk ñea itũgain firmament, mõ ũgan. 8Me Gott eij egen firmament bwe Ianweron. Ma antsiemerin ma antsioran ar eken ũrõr karabũmit ibũm. Бұл мәтін науру тіліндегі неміс тілінен алынған бірнеше сөзді (мысалы, Gott, "Құдай"; және Firmament, "аспан сферасы") көрсетеді, бұл неміс миссионерлерінің күшті әсерінен туындаған.