Кіріспе

1999 жылы АҚШ-тың ірі полициялық тергеуі

"Аваланш" операциясы – 1999 жылы Форт-Уорт, Техас штатында "Ландслайд Продакшнс" атты интернет порнографиялық бизнесін жүргізген Томас және Дженис Ридилер тұтқындалып, сотталғаннан кейін басталган, интернеттегі балалар порнографиясына қатысты АҚШ-тың ірі тергеуі. 2001 жылғы тамыздың басында "Аваланш" операциясы аяқталғанда 144 күдіктінің 100-і тұтқындалды деп хабарланды. Бұдан кейін Ұлыбританияда "Ore" операциясы, Канадада "Snowball" операциясы, Германияда "Pecunia" операциясы, Ирландияда "Amethyst" операциясы және Швейцарияда "Genesis" операциясы жүргізілді. АҚШ-тағы қылмыстық іс басқа дәлелдер негізінде қозғалғанмен, кейіннен "Ландслайд" сайтының қайта құрылуы және Ұлыбританиядағы компьютерлік дискілерді қарау полицияның криминалистикалық процедураларындағы кемшіліктерді анықтады және Ридилердің соттарында берілген веб-сайтқа қатысты мәліметтерге қайшы келді. Атап айтқанда, "Ландслайд" деректерін зерттеу көптеген тізімдегі есімдердің кредиттік карта алаяқтығының құрбандары болғанын және сотта куәлік бергендердің айтуынша, пайдаланушыны балалар порнографиялық сайттарына жетелейтін сілтеме "Ландслайд" сайтының бас бетінде болмағанын көрсетті.

Landslide Productions, Inc. компаниясы

Томас Риди Форт-Уорт, Техас аймағында тұратын, өздігінен білім алған компьютер бағдарламашысы және кәсіпкер болды. Ол медбике болып оқып, жұмыс істеген, бірақ Интернеттен табыс табу мүмкіндігін түсінген соң, жақсы кіріс әкелетін ересектерге арналған порнографиялық веб-сайт ашты. Көп ұзамай ол ересектерге арналған порнография индустриясына делдалдық қызметтер ұсынудың тиімді стратегиясын жасады. 1997 жылы ол Landslide Productions, Inc. компаниясын құрды, оны әйелі Джениспен бірге басқарды, ол компанияның бухгалтерлік есебін жүргізді. Landslide тез арада үш континентке тараған, 60 елде 300 000-ға жуық абоненті бар ересектерге арналған порнография империясына айналды. Екі жылдың ішінде компания 10 миллион доллар табыс тауып, иелеріне сәнді өмір салтын сыйлады. Landslide әртүрлі елдердің ересектерге арналған веб-мастерлері үшін төлем жүйелерін ұсынды. Жүйелер автоматтандырылған: веб-мастерлер жүйеге онлайн тіркеле алатын, ал веб-сайттарға кіретін пайдаланушылар төлем немесе кіру жүйесінен өтіп, кіруге рұқсат алатын. Басты жүйелер AVS, яғни ересектерді тексеру жүйесі, және Keyz болды, себебі ол keyz.com домендік атауы арқылы жұмыс істеді, ол Landslide-ке тиесілі еді. AVS жүйесі компанияларды кәмелетке толмағандарға порнография таратуға қарсы заңдардан қорғау мақсатында жасалды, өйткені кредиттік карта пайдаланушының белгілі бір веб-сайтқа кіруге тырысқанда, оның веб-сайт мазмұнын көруге заңды жасқа жеткендігін тексеру үшін қолданылды. Пайдаланушылар несиелік карталарымен тіркеліп, серіктес сайттарға кіре алатын, олар тіркелу ақысының 65%-ын алды, ал Landslide қалғанын алып, кредиттік карта компанияларымен мәмілелерді жүргізді. 1998 жылы Томас Риди әртүрлі кредиттік карталардың бір интернет-адрестен бір веб-сайтқа бірнеше рет тіркелгенін анықтады, бұл жүйелі түрде жасалған алаяқтық еді. Ұрланған карта туралы мәліметтерді пайдаланған жағдайда, Landslide картаны шығарған банк талап еткен жағдайда шығынды өтеуге міндетті болар еді, сонымен қатар айыппұл да төлеуге тура келер еді; сондай-ақ, кредиттік карта индустриясы қайтару үшін ең жоғары 1% мөлшерін белгіледі. Бизнесін сақтап қалу үшін Риди трафиктің көзін анықтады, бір интернет-адрестен келетін карта нөмірін ұстау үшін Badcard.com деп аталатын жаңа веб-сервис құрды және күдікті пайдаланылған көрінетін адрестер мен карта нөмірлерінің тізімін жасады. Алайда, оның күш-жігері алаяқтық төлемдерді тоқтатуға жеткіліксіз болды.

Жер сілкінісін тексеру

1999 жылдың сәуір айында Техас штатында АҚШ Пошталық инспекциясы пошта инспекторы Роберт Адамстан ішкі шағым алды. Адамс Сент-Пол қаласындағы (Миннесота штаты) танысы Ронни Миллерден ақпарат алған, ол балалар порнографиясын жарнамалайтын веб-сайт туралы мәлімет берген. Бұл сурет Индонезиядағы веб-сайттан алынған еді, бұл ретте USPIS оны заңды түрде тергеуге және соттауға құқылы ма деген сұрақ туындады. 1999 жылдың басында АҚШ Пошталық инспекциясы осы суреттің Индонезиядан келгенін анықтағаннан кейін, оны тергеуді жалғастыру үшін Даллас полиция департаментіне жүгінді. Әділет департаментінің Жастардың құқықтарын қорғау және девиантты мінез-құлқымен күресу басқармасының (OJJDP) қаржыландыруымен жүзеге асырылған ұлттық бастаманың аясында, АҚШ Әділет департаменті 1998 жылдың 10 қаңтарында Даллас полиция департаментіне Балаларға қарсы интернет қылмыстарына қарсы күрес тобының (ICAC) бағдарламасынан грант бергенін жариялады. ICAC-тің мақсаты – балаларға қарсы жасалған интернет қылмыстарын тергеу және соттау. Landslide Productions компаниясына қарсы сот ісінің стенограммасынан Даллас полиция департаментінің бағдарламалық жасақтаманы жасаушы компания өз қызметкерлерін өмір сүретін қоғамдастықты жақсарту үшін өз уақытын ерікті түрде жұмсауға шақырғаннан кейін Microsoft Corporation компаниясымен байланыс орнатқаны белгілі болды. Сурет Индонезиядан алынғанын растағаннан кейін, қылмыстық іс қозғау қиын болатынын түсінген Даллас полиция департаменті жергілікті Microsoft еріктілерінен суретті тексеруге көмектесуді сұрады. Web Buddy – географиялық карталарда интернет-трафикті көрсетуге арналған компьютерлік бағдарламаны пайдалана отырып, еріктілер Даллас полициясына Ронни Миллердің шағымына қатысты интернет-трафиктің Форт-Уорт қаласындағы Landslide Productions роутерлері арқылы өтіп жатқанын анықтауға көмектесті. Landslide веб-сайтының ересектерге арналған бөлімінде Landslide компаниясына тиесілі Keyz парольдерін алмастыру туралы ұсыныстар жарияланған, ал заңсыз балалар порнографиялық сайттары Keyz төлем жүйесін пайдаланып отырғаны анықталды. АҚШ Пошталық инспекциясы (USPIS) және Даллас полициясы өздерінің қорытындыларын Даллас/Форт-Уорт аймағындағы аудандық прокурордың көмекшісі Терри Мурге ұсынды және Landslide компаниясының кеңсесі мен Ридилердің үйін тінтуге ордер алды. 1999 жылдың тамызында бірнеше агенттіктерден 45-50 құқық қорғау қызметкері Форт-Уорт қаласындағы Landslide компаниясының кеңсесіне рейд жүргізді. Ридилердің Форт-Уорт қаласындағы үйіне жасалған рейд нәтижесінде үйдегі компьютер тәркіленді, компьютерлік сарапшы Дэйн Хейскел осы компьютерде Ридидің төлем жүйесін балалар порнографиясына қол жеткізу үшін пайдаланған клиенттер туралы ақпаратты растайтын бизнес-хаттарды тапты. Бұл компьютерде балалардың ұялтқыш суреттері де табылды. Полиция Landslide компаниясының активтерін және жазбаларын тәркілеп, Томас пен Дженис Ридилерді қамауға алды (АҚШ v. Риди, 4:00 cr 00054 ісін қараңыз). Прокуратура Томасқа 20 жыл, ал Джениске 5 жыл бас бостандығынан айыру жазасын ұсынды, егер олар кінәлі деп мойындаса, бірақ Ридилер үшінші тарап веб-сайттарының мазмұны үшін жауапкершілікке тартыла алмаймыз деп, ұсыныстан бас тартты. Риди өзінің заңды бизнесін жүргізу үшін алаяқтықты азайтуға арналған бағдарламалық жасақтама жазып, Федералдық тергеу бюросына (ФБР) заңсыз сайттар туралы хабарлап, содан кейінгі тергеулерге ынтымақтасқандығын мәлімдеді. Ридидің сөзіне сүйенсек, арнайы агент Фрэнк Супер оған сайттарды кейінірек тексеру үшін индексте қалдыруды тапсырған. 2000 жылдың қаңтар айында Томас Риди куәгерлердің көрсетуі бойынша, оның ішінде SOCA/NCS ұлыбританиялық полиция қызметкері Шарон Гирлингтің куәлігі бойынша балалар порнографиясын таратуда айыпты деп танылды. Ұлыбританиядағы полиция тергеуіне сүйене отырып, Гирлинг Landslide төлем жүйесін пайдаланған веб-сайттағы суреттердегі құрбандарды анықтады. Томас Риди 1335 жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ апелляциялық сотта бұл жаза 180 жылға қысқартылды.

" Аваланша " операциясы

Риди ісі нәтижесінде бүкіл ел бойынша балаларға қарсы интернет қылмыстарына қарсы күресу үшін 30 федералды қаржыландырылатын жұмыс тобы құрылды. 2001 жылдың тамызында Бас прокурор Джон Эшкрофт және Бас пошта инспекторы Кеннет Уивер «Аваланш» операциясын бастауды жариялады, бұл операция «Лендслайд» шлюзі мен төлем жүйесін пайдаланушыларына қарсы айғақтар жинауға бағытталған. Тәркіленген деректер базасында 35 000 АҚШ абонентінің ақпараты болды, олардың кейбіреулері пошта арқылы балалар порнографиясын сатып алу туралы ұсынымдар алған. «Chicago Tribune» басылымы үкіметтің «Reedys» Landslide веб-сайтын бірқашан уақытқа соңғысының құрылтайшыларына қарсы операцияның бөлігі ретінде іске қосып, жалғастырғанын хабарлады. «Аваланш» операциясының нәтижесінде 37 штатта 144 іздестіру жүргізіліп, 100 күдікті ұсталды. ФБР дерекқордағы жеке тұлғалар туралы мәліметтерді басқа елдердің полиция ұйымдарына жіберді, оның ішінде Ұлыбританияда 7 272 және Канадада 2 329 есім тіркелді. Операцияның алғашқы нәтижелері жағымды болды, себебі шлюздік сайт пен төлем жүйесі жабылды және балалар порнографиясы веб-сайттарын пайдаланушы мыңдаған адам кейін тергеу үшін анықталды.

Даулар

Ұлыбританияда жүргізілген "Ore" операциясы барысында полиция АҚШ және Ұлыбритания заңдарының айырмашылығына байланысты барлық есімдерді тергеуге алды. Бұл, егер карта балалар порнографиясын тарату мақсатымен немесе басқа да заңды ересектерге арналған сайттар үшін "алдап" қолданылса да, тек дерекқорда есімнің болуы балалар порнографиясын таратуға итермелеу айыбымен қамауға алуға мүмкіндік берді. Ұлыбритания заңнамасы әдепсіз суреттерді таратуға итермелеу негісінде соттауға рұқсат береді; сондықтан, сайттардың заңдылығына қарамастан, дерекқорда болу қылмыстық жауапкершілікке тарту үшін жеткілікті болды. Барлығы 3744 адам тергелді, олардың 1451-і сотталды. Бірақ, кейіннен бұл операцияға қатысқан адамдардың шағымдары "Landslide" сайтының тәуелсіз қайта құрылуына және дерекқор мен төлем амалдарының жақыннан тексеруіне әкелді. 2005 және 2007 жылдары Ұлыбританияның тергеуші журналисі Дункан Кэмпбелл полицияның криминалистикалық процедураларын және соттағы дәлелдерді сынаған бірнеше мақала жазды. "Landslide" қатты дискілерінің көшірмелерін алғаннан кейін, Кэмпбелл үлкен масштабтағы несие картасы алаяқтығының дәлелдерін анықтады, оның ішінде порнографиялық сайттарға қатынасы жоқ мыңдаған төлемдер де болды. Кэмпбелл: "Computer Investigations" компаниясының тәуелсіз компьютерлік сарапшысы Джим Бейтс «Алаяқтықтың, әсіресе хакерлік шабуылдардың көлемі көзге бірден түсті» деді. Кэмпбеллдің мақалаларында Даллас детективі Стив Нельсон мен АҚШ пошта инспекторы Майкл Мид берген куәліктердің жалған екендігі көрсетілді. Олар "Landslide" сайтына кіру үшін "Балалар порнографиясы (осы жерде) басыңыз" деген түймесі бар алдыңғы беттің экраны арқылы кіретіндіктерін айтты. Бірақ, кейіннен жүргізілген тергеуде бұл түйме веб-сайттың басты бетінде ешқашан болмағаны анықталды. Оның орнына, ол "Landslide" ұсыныстарының арасындағы басқа веб-сайттың жарнамалық баннерінде жасырылған еді. Кэмпбеллдің мақалалары жарияланғаннан кейін, "Computer Investigations" компаниясының тәуелсіз компьютерлік сарапшысы Джим Бейтс өзінің біліктілігі туралы жалған мәлімдеме жасағаны үшін төрт айыптама алды және бір рет жалған куәлік бергені үшін сотталды, сондай-ақ сарапшы куә ретінде қатысуға тыйым салынды. Кейіннен ол "Ore" операциясы барысында әдепсіз суреттерді сақтағаны үшін тұтқындалды. Алайда, Бейтстің үйіндегі іздеу заңсыз деп танылды.