Кіріспе
Американдық ойын-сауық парктерінің желісі SeaWorld штаб-пәтері Флорида штатының Орландо қаласында орналасқан. Ол теңіз сүтқоректілері парктерінің, океанариумдардың, жануарларға арналған ойын-сауық парктерінің және United Parks & Resorts иелігіндегі оңалту орталықтарының иесі. Парктерде кашалоттар, теңіз арыстандары мен дельфиндердің шоулары, сондай-ақ түрлі теңіз жануарларының зоологиялық экспонаттары көрсетіледі. SeaWorld Orlando-дағы Kraken, Mako және Manta сияқты тартымды аттракциондар, ал SeaWorld San Antonio-дағы Steel Eel және The Great White аттракциондары бар. Атлантикаға саяхат – бұл үш паркте де кездесетін роллеркостер мен суға түсетін аттракционның біріктірілген түрі. Парктердің филиалдары АҚШ-та – Флорида штатының Орландо, Калифорния штатының Сан-Диего, Техас штатының Сан-Антонио қалаларында, ал кейіннен АҚШ-тан тыс – Біріккен Араб Әмірліктерінің Абу-Даби қаласында және бұрын Огайо штатының Аврора қаласында орналасқан. 2007 жылдың 5 наурызында SeaWorld Orlando өзінің ойын-сауық паркіне Aquatica су паркін қосатынын хабарлады, ол SeaWorld және Discovery Cove парктерін де қамтиды. 1989 жылы парктерді Anheuser Busch компаниясының отбасылық ойын-сауық бөлімшесі – Busch Entertainment Corp сатып алды, бұл компания сыра қайнатумен ең танымал. 2009 жылы Busch Entertainment компаниясы Blackstone Group компаниясына сатылып, кейін SeaWorld Entertainment деп қайта аталды. 2013 жылы Blackstone SeaWorld Entertainment компаниясының 37%-ын биржада сатты, ал 2017 жылы қалған 21%-ын Zhonghong Zhuoye компаниясына сатты. SeaWorld Entertainment – Six Flags, Cedar Fair, Disney Experiences және Universal Destinations & Experiences ойын-сауық парктерінің ірі бәсекелесі. Парктердегі теңіз сүтқоректілері жинағы жылдар бойы көптеген пікірталастар мен сынға ұшырады, өйткені сыншылар парктің әрекеттері жануарларға қатысты зорлық-зомбылыққа алып келеді деп санайды. 2013 жылы түсірілген «Blackfish» атты деректі фильмі, SeaWorld Orlando-дағы дрессировщикті кашалоттың өлтіруінен кейін түсірілді, келушілер санының, кірістің және компания акцияларының құнсыздануына себеп болды. 2018 жылы SeaWorld-ке келушілер саны мен кіріс жаңа аттракциондар, шоулар мен жануарлар экспонаттарының ашылуымен, сондай-ақ парктің табиғатты қорғау және жануарларды құтқару жұмыстары туралы насихатты күшейту арқасында қайта жандана бастады. 2016 жылы SeaWorld парктегі кашалоттарды өсіру бағдарламасын тоқтатып, Калифорния штатының заңнамасының талабына сәйкес (ол кашалоттарды пайдалануға тыйым салады) Сан-Диегоден бастап кашалоттарды қатыстыратын театрлық шоуларды тоқтатуға уағдаланды. Сол жылы SeaWorld Абу-Дабиде кашалоттарсыз және АҚШ-тан тыс алғашқы паркін салуды жоспарлап отырғаны жарияланды. Алайда, 2020 жылы SeaWorld өз шешімін кері қайтарып, қонақтарға жаңа кашалоттар шоуларын ұсына бастады.
SeaWorld is an American theme park chain with headquarters in Orlando, Florida. It is a proprietor of marine mammal parks, oceanariums, animal theme parks, and rehabilitation centers owned by United Parks & Resorts. The parks feature orcas, sea lion, and dolphin shows and zoological displays featuring various other marine animals. The parks also feature thrill rides, including roller coasters like Kraken, Mako and Manta at SeaWorld Orlando, and Steel Eel and The Great White at SeaWorld San Antonio. Journey to Atlantis, a combination roller coaster and splashdown ride, can be found at all three parks. There are operations located within the United States in Orlando, Florida; San Diego, California; San Antonio, Texas; later outside the United States such as Abu Dhabi, United Arab Emirates; and previously Aurora, Ohio. On March 5, 2007, SeaWorld Orlando announced addition of the Aquatica water park to its adventure park, which already includes SeaWorld and Discovery Cove. The parks were bought in 1989 by Busch Entertainment Corp., the family entertainment division of Anheuser Busch, which is best known for brewing beer. In 2009, Busch Entertainment was sold to the Blackstone Group and subsequently renamed SeaWorld Entertainment. In 2013, Blackstone sold 37% of SeaWorld Entertainment in an initial public offering and sold its remaining 21% holding to Zhonghong Zhuoye in 2017. It is a major theme park competitor to Six Flags, Cedar Fair, Disney Experiences and Universal Destinations & Experiences. The parks' marine mammal collections have been the subject of public debate and criticism over the years, with critics saying that the park's practices entail animal abuse. The 2013 documentary film Blackfish, produced after a SeaWorld Orlando trainer was killed by one of the park's orcas, led to initial decreases in attendance, profits and the company's share price. In 2018, SeaWorld's attendance and revenue began to recover with the addition of new rides, shows, and animal exhibits at its parks, as well as increased marketing about the parks' conservation and rescue efforts. In 2016, SeaWorld announced that they would end their in park orca breeding program and eventually phase out their theatrical orca shows altogether (due to state legislation in California that banned shows using orcas) starting in San Diego. It was announced later in the same year, that SeaWorld would build their first park without killer whales and outside of the United States in Abu Dhabi. However, in 2020, SeaWorld reversed course and started introducing new orca live shows to guests.
Тарих
SeaWorld 1964 жылы Милтон С. Шедд, Кен Норрис, Дэвид Демотт және Джордж Миллейлер құрды. UCLA-ның төрт түлегі бастапқыда су астындағы мейрамхана мен теңіз жануарларының шоуын салуды жоспарлаған. Су астындағы мейрамхана тұжырымдамасы мүмкін емес деп табылғаннан кейін, олар бұл жоспарлардан бас тартып, оның орнына парк салуды шешті және SeaWorld San Diego 1964 жылдың 21 наурызында ашылды. Паркте бірнеше дельфин, теңіз арыстандары, 6 түрлі аттракцион болды және ол сәттілікке ие болды, алғашқы 12 айда 400 000-нан астам қонақ келді. Орталық батыстағы басқа да мүмкіндіктерді қарастырғаннан кейін, оның ішінде Янгстаунның батысындағы Милтон/Ньютон Фолс аймағы, SeaWorld-тің жаңа орны Аврора, Огайо штаты болады деп шешілді. Парк 1970 жылдың 29 мамырында ашылды. Аврора орны Милтон көлінен солтүстік-батысқа қарай 24 шақырым, ал Кливлендтен оңтүстік-шығысқа қарай 48 шақырым қашықтықта орналасқан. Осы уақытқа дейін компанияның негізін қалаушылары жануарлардың бірнеше түрін ұстап алған, оның ішінде жаңа нысанға әкелінген қасқыр кит. Қыстың суық климаты саябақтың тек мамырдың ортасынан қыркүйектің ортасына дейін ғана ашық болуына мүмкіндік берді. Флорида штатының Орландо қаласындағы Уолт Дисней әлем курорты SeaWorld Ohio-ның екінші операциялық маусымының соңында ашылды. Диснейдің Орландодағы табысы туристер арасында танымал болған орынды қамтамасыз етті. SeaWorld Orlando 1973 жылы ашылды. 1976 жылы Harcourt Brace Jovanovich, Inc. (HBJ) компаниясы оны сатып алды, ал 12 жылдан кейін Техас штатында жаңа парк салды. 1988 жылы Сан-Антонио қаласынан бірнеше шақырым жерде SeaWorld San Antonio ашылды. Қаланың өсуі сыртқа қарай жылдамдады және қазір SeaWorld San Antonio Батыс Сан-Антониодағы Вестовер-Хиллз қауымдастығында орналасқан. Парк 1988 және 1989 жылдары Калифорния мен Флоридадағы бауырлас парктері сияқты жыл бойы ашық болды, содан кейін маусымдық кестеге көшті. 1987 жылдың мамырында Роберт Максвеллдің Британдық баспа және байланыс корпорациясы (BPCC) HBJ-ді сатып алуға сұраныссыз ұсыныс жасады. HBJ компаниясы өзгеріске қарсы тұрып, акционерлерге үлкен ақшалай төлемдер жасау үшін қарызға батты. Сатып алуға қарсы күресуден туындаған қарыз, сондай-ақ HBJ-дің негізгі баспа және сақтандыру бизнесіне қайта бағытталуының стратегиялық шешімі 1989 жылы HBJ-дің ойын-сауық парктерін сату туралы шешім қабылдауына себеп болды. Anheuser Busch компаниясы SeaWorld парктерін сатып алуға ұсыныс жасады. HBJ сонымен қатар Cypress Gardens және Boardwalk and Baseball тағы екі паркіне ие болды және басқа екі паркті сатуға сатып алушы таба алмаудан қорқып, оларды жеке-жеке сатудан бас тартты. Ұзақ келіссөздерден кейін Anheuser Busch 1989 жылы барлық алты паркті сатып алды: Сан-Диегодағы SeaWorld, Аврора, Орландо және Сан-Антонио, сондай-ақ Зимний Хейвендегі Cypress Gardens және Хейнс Ситидегі Boardwalk and Baseball. Сату аяқталғаннан кейін көп ұзамай Буш Cypress Gardens-ті парк басшылығына сатты және Boardwalk and Baseball-ді жапты. Anheuser Busch саябақтарды жаңғырту және олардың ұзақ өмір сүруін қамтамасыз ету үшін миллиондаған доллар инвестициялады. SeaWorld зоопарктар мен аквариумдар қауымдастығының (AZA) аккредиттеуіне ие. 2008 жылдың шілдесінде Anheuser Busch компаниясын бельгиялық-бразилиялық сыра қайнатушы InBev сатып алды. InBev шығындарды қысқартуға бағытталған компания ретінде танымал болды және сусыннан басқа бизнесті ұстауға қызығушылық танытпады. 2009 жылы біріктірілген AB InBev өзінің Busch Entertainment бөлімін Blackstone Group-қа сатты. Компания 2009 жылдың желтоқсан айында SeaWorld Parks & Entertainment деп қайта аталды. 2013 жылы Blackstone SEAS акцияларының 37%-ын бастапқы ашық сауда-саттықта сатты. 2016 жылы SeaWorld қызметкерлерін жануарлар құқығын қорғау ұйымы PETA-ға тыңдау үшін белсенділер ретінде жібергенін мойындады. Сыртқы заң фирмасының жүргізген тергеуінен кейін SeaWorld директорлар кеңесі басқарушыларға бұл тәжірибені тоқтатуды тапсырды.
Сан-Диего теңіз дүниесі
SeaWorld San Diego, SeaWorld-тің алғашқы паркі 1964 жылғы 21 наурызда ашылды. Паркте теңіз арыстандары мен суыржандардың қатысуымен комедиялық «Sea Lions Live» шоуы, дельфиндер шоуы – «Dolphin Days» және қасқырлар (киттер) мен олардың жабайы табиғаттағы мінез-құлқы туралы ақпараттық «Orca Encounter» шоуы көрсетіледі. Жазда көптеген маусымдық шоулар ұйымдастырылады, оның ішінде «Cirque Electrique» ерекше аталады. «Кеме апаты» (Shipwreck Rapids) – Intamin өзендік серуені, «Манта» – Mack Rides отбасылық жылдам костері, «Электрлік бақа» (Electric Eel) – Premier Rides Sky Rocket II, «Атлантиске саяхат» (Journey to Atlantis) – Mack Rides су костері, «Император» (Emperor) – Bolliger & Mabillard тік құлау костері және «Арктикалық құтқару» (Arctic Rescue) – Intamin отбасылық жылдам Straddle Coaster сияқты аттракциондар бар. «Electric Ocean» – парктегі түнгі жаздық шара, онда поп және электрондық стильдегі музыка, жарық шоулары мен маусымдық қойылымдар ұйымдастырылады, соның ішінде «Sea Lions Tonite» (басқа SeaWorld шоулары мен аттракциондарының пародиалары бар түнгі теңіз арыстандары шоуы), «Atlantis Ignites» (Тесла катушкасы мен проекция шоуы) және «Cirque Electrique» (судағы Cirque du Soleil стиліндегі шоу, ол «Cirque de la Mer» шоуының жаңартылған нұсқасы).
Орландо теңіз дүниесі
SeaWorld Orlando 1973 жылдың 15 желтоқсанында ашылды. 2011 жылдың 22 сәуірінде тұңғыш рет көрсетілген One Ocean атты қасқыр балықтар шоуы, кейін "Orca Encounter" қойылымымен алмастырылды, сондай-ақ, парктің дельфиндер шоуы – Dolphin Days және 2015 жылдың 14 маусымында дебют жасаған Клайд пен Сеамордың теңіз арыстандарының жоғары мектебі (Clyde and Seamore's Sea Lion High) атты жаңа шоу да болды. Бұл шоу 2021 жылдың ортасында Sea Lion & Otter Spotlight деп өзгертілді. Паркте 3 негізгі американдық тау-кені бар, төртіншісі 2022 жылы ашылды, оған бір кішкентай тау-кен қосылды. Олар: мифтік теңіз жаратылысына негізделген еденсіз тау-кен – Kraken, мантаның қозғалысын имитациялайтын тау-кен – Manta және теңіздегі ең жылдам акулаға арналған гипер тау-кен – Mako. Барлық 3 тау-кен B&M компаниясымен жасалған, ал парктің Сезам көшесі тақырыбындағы аймағында орналасқан балаларға арналған Super Grover's Box Car Derby тау-кенін Zierer компаниясы салған. SeaWorld Orlando-ның жаңа тау-кені – 2022 жылы ашылған Ice Breaker, ол SeaWorld Orlando-ның барлық негізгі тау-кендерінің ең тік құлауына ие және Premier Rides компаниясымен салынған. Орландо паркі сонымен қатар Mack Rides компаниясының жасаған күрделі тақырыбы бар су тау-кені – Journey to Atlantis-тің бастапқы орны болып табылады. SeaWorld's Electric Ocean – SeaWorld Orlando-ның түнгі бағдарламасы, онда от шашулар Ignite, теңіз арыстандары шоуы Sea Lions Tonite, дельфиндер шоуы Touch The Sky және қасқыр балықтар шоуы Shamu's Celebration: Light Up the Night көрсетіледі.
Сан-Антониодағы SeaWorld
SeaWorld San Antonio 1988 жылдың 27 мамырында ашылды. Алғашқы жылы SeaWorld San Antonio-ға 3,3 миллион адам келді, бұл бастапқыда күтілгеннен 10% артық. Паркте «Orca Encounter» – білім беру мақсатындағы қасқыр киттер шоуы, дельфиндер мен белуга киттерін көрсететін «Ocean Discovery» – білім беру шоуы, сондай-ақ теңіз арыстандары Клайд пен Сеамордың теңізді қорғау орталығын аралап көрсететін «Sea Lion & Otter Spotlight» – теңіз арыстандары шоуы көрсетіледі. Парктегі көңіл көтеру шаралары: екі рет жылдамдығын арттыратын «Wave Breaker: The Rescue Coaster» аттракционы, «The Great White» – кері дөңгелекті тау-кен, «Steel Eel» – 150 фут (шамамен 45 метр) биіктікке жететін тау-кен, «Journey to Atlantis» – Атлантиданың мифтік жеріне сумен жүретін тау-кен және «Texas Stingray» – ағаш пен болаттан жасалған гибридті тау-кен.
SeaWorld Abu Dhabi (Абу-Дабидің теңіз әлемі)
2008 жылы Busch Entertainment Дубайда төртінші SeaWorld паркін ашу жоспарларын жариялаған, бірақ халықаралық қаржылық дағдарыс салдарынан бұл жоспарлар тоқтатылды. 2014 жылдың мамыр айында SeaWorld Таяу Шығыста парктің құрылысын қайта жаңартуды хабарлады, бірақ нақты мерзімін немесе орналасқан жерін көрсетпеді. 2016 жылдың 13 желтоқсанында SeaWorld 2022 жылы Абу-Дабидегі Яс аралында өзінің алғашқы шетелдік ойын-сауық паркін ашатынын мәлімдеді. Бұл сондай-ақ SeaWorld парктерінің алғашқы франшизалық паркі болар еді. SeaWorld 2022 жылдың қазан айында парктің 90% дайын болғанын және ашылуға дайын екенін хабарлады. Соңында, 2023 жылдың 24 мамырында SeaWorld Abu Dhabi көпшілікке есігін ашты.
SeaWorld Ohio сату, қайта тууы және ақыр соңында ауысуы
2001 жылдың ақпан айында Anheuser Busch SeaWorld Ohio паркін, көршілес Six Flags Ohio паркінің (алғашқыда 2000 жылға дейін Geauga Lake деп аталған) операторы Six Flags, Inc. компаниясына сатты. Сату рәсімі аяқталған соң, екі парк 2001 жылдың көктемінде "Six Flags Worlds of Adventure" деген "мега-парк" болып біріктірілді. Бұл парк "бір парк ішінде үш парк" ерекшелігімен мақтанды: су паркі, ойын-сауық паркі және жабайы жануарлар паркі – барлығы бір кіру билетінің құнына кіретін. SeaWorld басшылары парктің жануарлар бөлімінің қысқа маусымдылығы, Солтүстік-Шығыс Огайоның суық қыс айлары және басқа SeaWorld парктеріндегідей аттракциондар салуға қажетті рұқсаттарды ала алмауы себебімен сатқанын мәлімдеді. 2004 жылдың наурыз айында Six Flags компаниясы Six Flags Worlds of Adventure паркін Огайо штатының Сандуски қаласындағы Cedar Point ойын-сауық паркінің операторы Cedar Fair Entertainment Company компаниясына сатқанын хабарлады. Cedar Fair парктің атауын бастапқы Geauga Lake есіміне қайтарды және компанияның лицензиялық құқықтары болмағандықтан Looney Tunes және DC Comics брендтеріне қатысты барлық тауарларды, соның ішінде франшизалардың кейіпкерлерінің костюмдерін алып тастады. Six Flags жануарларға меншік құқығын сақтап қалғандықтан, парктің жануарлар бөлігінің көп бөлігі, оның ішінде барлық экспонаттар мен жануарларға арналған ареналар 2004 жылғы маусымға дейін босатылды немесе қоршаумен жабылды. Шамамен бір маусым күткеннен кейін, Cedar Fair компаниясы пайдаланылмаған бөлікке қатысты жоспарларын жариялады. Бұл жердің барлық бөлігі үлкен су паркіне, Wildwater Kingdom-ге айналдырылды, ол екі кезеңде ашылды: бірінші кезең 2005 жылы, екінші кезең 2006 жылы. Бұл шешім теңіз жануарлары паркінің жұмысын тоқтатты. Барлық жануарларға арналған ареналар мен ғимараттар бұзылды немесе басқа мақсаттарға бейімделді. SeaWorld паркінің кейбір бөліктері сақталды, бірақ жасырылды немесе өзгертілді. Сақталған бөліктерге бұрынғы теңіз арыстандары мен итішкендердің орналасқан жері, шаңғы стадионы (2006 жылы Lumberjack шоуы үшін пайдаланылды), аквариум (белгісіз мақсаттар үшін пайдаланылды) және екі кинотеатр/симулятор кірді, онда бұрын 3D/4D фильмдер көрсетілген. 2008 жылы шаңғы стадионы Coconut Cove, яғни сусын станциясы/көру алаңына орын беру үшін алынып тасталды. Бұл нысандардың барлығы, Wildwater Kingdom-нен басқасы, 2007 жылы жабылды. 2016 жылы Wildwater Kingdom 2016 жылғы маусымнан кейін жабылатынын хабарлады.
Қарабалық
2013 жылы SeaWorld-тің тұтқында ұсталған қасқыр киттерге қатысты әрекеттері «Blackfish» фильмінің негізі болды. Фильм Тиликумның тарихын баяндайды – Тынық мұхитында ұсталған, кейін SeaWorld Orlando құтқарып алған және үш адамның өліміне қатысқан қасқыр кит. Фильм жарық көргеннен кейін Мартина Макбрайд, 38 Special, REO Speedwagon, Cheap Trick, Heart, Barenaked Ladies, Триша Йервуд және Уилли Нельсон SeaWorld парктеріндегі жоспарланған концерттерін тоқтатты. SeaWorld фильмнің дәлдігіне күмән келтіріп, оны «пропаганда» және «эмоционалды манипуляция» деп атады. Компания 15 миллион доллар жұмсаған жарнамалық кампания ұйымдастырып, киттерді зерттеу және оларды сақтауға қосқан үлесін көрсетті. Компания бұл қадамның «Blackfish» деректі фильмінің жарыққа шығуына байланысты емес екенін мәлімдеді. Жабайы қасқыр киттер күніне 160 шақырымға дейін жүзе алады, ал сыншылар бұл жануарлардың мөлшері мен интеллектуалдық қабілеттері тұтқындыққа жарамсыз деп есептейді. 2016 жылы SeaWorld кеңейту жобасын аяқтау жоспарларынан бас тартқанын хабарлады. Киттерді тұтқындықта ұстауға қарсы PETA ұйымы ойын-сауық паркі операторының киттерді теңіз жағалауындағы қауіпсіздік аймақтарында орналастыруын ұсынды. Компания қасқыр киттерді зерттеуге 10 миллион доллар көмектесуге уәде берді. 2016 жылдың 17 наурызында SeaWorld өсіру бағдарламасын тоқтату туралы хабарлады, бұл Такара сол кезде жүкті болғанымен, олардың күтіміндегі тұтқындықтағы соңғы қасқыр киттер буынының соңына жеткенін білдіреді. Театрлық киттер шоуы 2017 жылы SeaWorld San Diego-да, ал 2019 жылы Орландо мен Сан-Антониода аяқталды. 2014-2015 жылдар аралығында екінші тоқсандағы таза табыс 84% төмендеп, 37,4 миллион доллардан 5,8 миллион долларға дейін түсті, ал кіріс 405 миллион доллардан 392 миллион долларға дейін азайды. 2020 жылдың ақпан айында SeaWorld компаниясы деректі фильмнің паркқа келушілерге тигізген әсері туралы алдағандығын айыптаған инвесторлармен 65 миллион долларлық келісімге келгенін жариялады.
Жануарларды құтқару және оңалту бағдарламасы
SeaWorld өзінің қорғау бағдарламасын Ішкі істер департаментімен, Ұлттық теңіз балық шаруашылығы қызметімен және мемлекеттік агенттіктермен бірлесіп жүргізеді; оның құтқару және қалпына келтіру бағдарламасы 1972 жылғы теңіз сүтқоректілерін қорғау туралы заңға және 1973 жылғы жойылып бара жатқан түрлер туралы заңға сәйкес әзірленді. Құрылғалы бері SeaWorld Parks & Entertainment 40 000-нан астам жануарды құтқарып, оларға көмек көрсетті, соның ішінде ауру, жетім қалған немесе тастап кетілген, сондай-ақ жарақат алған мантилер, дельфиндер, балық киттері, теңіз тасбақалары және құстар. Осы бағдарламалардың құндылығын мойындаған сыншылар мен жануарлар құқығын қорғаушылар SeaWorld-тің ойын-сауық парктерінің коммерциялық қызметімен қатар, табиғатты қорғау және білім беру арасындағы теңгерімге күмән келтірді. 1998 жылы SeaWorld, АҚШ жағалау күзетінің көмегімен, 14 ай бойы SeaWorld San Diego-да қалпына келтірілгеннен кейін сұр кит J. J.-ді босатып жіберді. SeaWorld-тің тұтқынға алынған қасқыр киттер популяциясының денсаулығы мен қауіпсіздігіне алаңдайтын топтар оларды босатуға шақырды. SeaWorld жануарларды ұстау туралы шешімін қорғай отырып, жылдар бойы тұтқындықтан кейін олардың жабайы табиғатта тіршілік ете алмайтынын айтты.