1770-1854 жылдардағы шахмат автоматтарының алдауы

Кіріспе

Шахмат ойнайтын автоматтың аңызы (1770–1854)

[[File:Racknitz The Turk 3. jpg|right|thumb|Ракництегі Түріктің қимасы, оператордың қарсыласын ойнаған кезде ішінде қалай отырғанын көрсетуде. Ракниц оператордың орны мен автоматтың өлшемдерін туралы дайын болған жоқ. 1770 жылы Вольфганг фон Кемпелен (1734–1804) Австрия императоршасы Мария Терезияны таң қалдыру үшін құрастырып, көрсеткен бұл механизм, адам қарсыласына қарсы күшті шахмат ойынын ойнай алатын сияқты көрінді, сондай-ақ шахмат тақтасының әрбір шаршысын бір рет басып өтуді талап ететін аттың жүрісі сияқты қиын жұмбақты шеше алатын. Бірақ Түрік – ішінде жасырынып отырған шахмат шеберінің машинаны басқаруына мүмкіндік берген механикалық иллюзия еді. Шебер оператордың арқасында Түрік 84 жылға жуық Еуропа мен Америкадағы көрсетілімдерде ойнаған көптеген ойындарды жеңіп, Наполеон Бонапарт және Бенджамин Франклин сияқты мемлекеттік қайраткерлерге қарсы да жеңіске жетті. Құрылғы кейін 1804 жылы Иоганн Непомук Мелзельге сатылып, көрмеге қойылды. Оны құпия түрде басқарған шахмат шеберлерінің арасында Иоганн Аллгейер, Бонкур, Аарон Александер, Уильям Льюис, Жак Муре және Уильям Шламбергер болды, бірақ Кемпеленнің алғашқы сапарында механизмде болған операторлардың кім екені әлі де белгісіз.

Көрме

Түрік 1770 жылы Шёнбрунн сарайында, Пеллетье көрсетілімінен кейін шамамен алты ай өткен соң таныстырылды. Кемпелен сарайға жиналғандарға сөз сөйлеп, өзі жасаған нәрсені көрсетті және машина мен оның бөліктерін демонстрациялауды бастады. Түріктің әрбір көрсетілімінде Кемпелен шкафтың есіктері мен шумақтарын ашып, көрермендерге машинаны тексеруге мүмкіндік беретін. Осыдан кейін Кемпелен машинаның қарсыласты қабылдауға дайын екенін жариялап, ойыншыға Түрік ақ фигуралармен ойнайтынын және бірінші қадам жасауға құқылы екенін хабарлайды (сол кезде ақ фигуралардың бірінші қадам жасауы туралы ереже қалыптаспағандықтан, бұл мәлімдемелер артық болған жоқ). Екі қадам арасында Түрік сол қолын жастыққа қоятын. Егер Түрік қарсыластың ханымын қауіпке тікелей ұшыратса, екі рет, ал патшаны шахқа қойса үш рет бас иеді. Егер қарсылас қате қадам жасаса, Түрік бас шайқап, фигураны орнына қойып, өзі қадам жасап, қарсыластың қадамын күшпен жоятын. Түріктің көрсетілімін көрген саяхатшы Луи Дютенс машинаны алдауға тырысып, "маликаға аттың қадамын жасауға" рұқсат берді, бірақ оның механикалық қарсыласы оған мойын бұйырған жоқ; ол менің ханымды алып, мен жылжытқан орнына қайта қойды. Кемпелен матч кезінде бөлмені аралап, бақылаушыларды шкафқа магниттер, темірлер және тас магниттер әкелуге шақырды, машинаның жұмысы магнетизм немесе салмақтардың күшімен байланысты емеуін тексеру үшін. Түрікпен алғашқы ойын ойнаған адам – сарайдағы австриялық сарайлық кеңесші граф Людвиг фон Кобенцль болды. Ол сол күні басқа қарсыластармен бірге тез жеңілді, ал матчты бақылағандар машинаның агрессивті ойнағанын және әдетте қарсыластарын отыз минут ішінде жеңіп шығатынын айтты. сол жақтағы тұмбадағы аттың айналымы, Түрік шешкендей. Осындай жабық цикл құрылымының арқасында айналымды тақтаның кез келген нүктесінен бастауға болады. Машинаның тағы бір көрсетілімі – танымал шахмат жұмбағы – "аттың айналымын" аяқтау болды. Бұл жұмбақта ойыншы шахмат тақтасында атты жылдырып, жол бойында әрбір шаршыға бір рет тиюі керек. Сол кездегі көптеген тәжірибелі шахматшылар әлі де осы жұмбақты шеше алмаса, Түрік оператордың жұмбақтың схемасы бар пернелі тақтасы арқылы кез келген бастапқы нүктеден қиындықсыз айналымды аяқтауға қабілетті болды. Ол мұны ағылшын, француз және неміс тілдерінде орындай алды. Университет профессоры Карл Фридрих Гинденбург Түрік Лейпцигте болған кездегі әңгімелерді жазып алып, 1789 жылы "Über den Schachspieler des Herrn von Kempelen und dessen Nachbildung" (немесе Мырза фон Кемпеленнің шахматшысы және оның көшірмесі) деген атпен жариялады. Түрікке қойылған және жауап берілген сұрақтардың тақырыптары оның жасы, отбасылық жағдайы және оның құпия жұмысы болды.

The Turk made its debut in 1770 at Schönbrunn Palace, about six months after Pelletier's act. Kempelen addressed the court, presenting what he had built, and began the demonstration of the machine and its parts. With every showing of the Turk, Kempelen began by opening the doors and drawers of the cabinet, allowing members of the audience to inspect the machine. Following this display, Kempelen would announce that the machine was ready for a challenger. Kempelen would inform the player that the Turk would use the white pieces and have the first move (note that the convention that White moves first was not yet established, so these were not redundant statements). Between moves the Turk kept its left arm on the cushion. The Turk could nod twice if it threatened its opponent's queen, and three times upon placing the king in check. If an opponent made an illegal move, the Turk would shake its head, move the piece back and make its own move, thus forcing a forfeit of its opponent's move. Louis Dutens, a traveller who observed a showing of the Turk, attempted to trick the machine "by giving the Queen the move of a Knight, but my mechanic opponent was not to be so imposed upon; he took up my Queen and replaced her in the square from which I had moved her". Kempelen made it a point to traverse the room during the match, and invited observers to bring magnets, irons, and lodestones to the cabinet to test whether the machine was run by a form of magnetism or weights. The first person to play against the Turk was Count Ludwig von Cobenzl, an Austrian courtier at the palace. Along with other challengers that day, he was quickly defeated, with observers of the match stating that the machine played aggressively, and typically beat its opponents within thirty minutes. left|thumb|The knight's tour, as solved by the Turk. The closed loop that is formed allows the tour to be completed from any starting point on the board. Another part of the machine's exhibition was the completion of the knight's tour, a famed chess puzzle. The puzzle requires the player to move a knight around a chessboard, touching each square once along the way. While most experienced chess players of the time still struggled with the puzzle, the Turk was capable of completing the tour without any difficulty from any starting point via a pegboard used by the operator with a mapping of the puzzle laid out. was able to do this in English, French, and German. Carl Friedrich Hindenburg, a university mathematician, kept a record of the conversations during the Turk's time in Leipzig and published it in 1789 as Über den Schachspieler des Herrn von Kempelen und dessen Nachbildung (or On the Chessplayer of Mr. von Kempelen And Its Replica). Topics of questions put to and answered by the Turk included its age, marital status, and its secret workings.

Еуропалық тур

Оның алғашқы нұсқасы шыққаннан кейін бүкіл Еуропа бойынша машинаға қызығушылық артып кетті. Алайда Кемпелен басқа жобаларына көбірек қызығушылық танытты және түрік машинасын көрмеге қоюдан аулақ болды, көбінесе машинаның жөндеу жағдайы туралы болашақ қарсыластарына өтірік айтты. Бірде фон Виндиш Кемпеленнің "достарының және барлық елдерден келген қызығушылық танытқан адамдардың көптігінен бас тартқанын" жазды. Шёнбрунн сарайындағы дебюттен кейінгі онжылдықта түрік тек бір қарсыласқа қарсы ойнады, шотландтық дворян сэр Роберт Мюррей Кит, және Кемпелен бұл матчтан кейін түрікке толығымен қарсы шықты. Кемпеленнің бұл өнертабысты "жөн ғана ойыншық" деп атағаны туралы айтылған, өйткені ол оның танымалдығына риза болмаған және адам сөйлеуін қайталайтын бу қозғалтқыштары мен машиналары бойынша жұмысты жалғастыруды жөн көрді. 1781 жылы император Жозеф II Кемпеленге түрік киелі үйін қайта тұрғызуды және оны Ресейдің Ұлы князі Пауыл мен оның әйеліне арналған Венаға жеткізуді тапсырды. Келу өте сәтті өтті, сондықтан Ұлы герцог Павел түрік үшін Еуропаға саяхат жасауды ұсынды, бұл өтінішке Кемпелен еріксіз келісті. 1783 жылы Парижде түрікпен жекпе-жекте Андре Даникан Филидор жеңіске жетті. Түрік 1783 жылы Еуропалық турнеге шықты, сәуір айында Францияда болды. 17 сәуірде Версальда тоқтағаннан кейін, Париждегі көрмеге барды, онда түрік Шарль Годфруа де Ла Тур де Оверньге, Буйон герцогына қарсы жеңілді. 1783 жылы мамыр айында Парижге келгеннен кейін, ол көпшілікке көрсетілді және шахматта екінші орынды иеленген Бернард мырза есімді заңгерді қоса алғанда, әртүрлі қарсыластарды ойнады. Версальдағы сессиялардан кейін өз заманының ең үздік шахматшысы деп саналатын Франсуа Андре Даникан Филидормен кездесуге деген талап көбейді. Кафе де ла Регенске көшіп, машина көптеген шебер ойыншыларды ойнады, көбінесе жеңіліске ұшырады (мысалы, Бернард пен Вердониге қарсы), Академия ғылымдарында Филидормен кездесуге дейін. Филидор түрікпен жекпе-жекте жеңіске жеткенде, оның ұлы әкесі оны "өзінің ең шаршамалы шахмат ойыны" деп атағанын айтады. Түрік Парижде соңғы ойынға АҚШ-тан Франция елшісі болып қызмет етіп жүрген Бенджамин Франклинге қарсы өтті. Франклин түрікпен ойынға қызығушылық танытқан және өмірінің қалған бөлігінде машинаға қызығушылық танытқан, Филип Тікнесседің "Сөз сөйлейтін фигура және автомат шахматшы, ашылып, анықталды" кітабының көшірмесін жеке кітапханасында сақтаған. Парижге саяхаттан кейін Кемпелен "Түрік" картинасын Лондонға көшіріп әкелді, онда ол күн сайын бес шиллингке қойылды. Өз заманында скептик ретінде танымал болған Тікнес машинаның ішкі жұмысын ашу үшін түрікпен кездесті. Ол Кемпеленді "өте тапқыр адам" деп құрметтеген.

Following word of its debut, interest in the machine grew across Europe. Kempelen, however, was more interested in his other projects and avoided exhibiting the Turk, often lying about the machine's repair status to prospective challengers. Von Windisch wrote at one point that Kempelen "refused the entreaties of his friends, and a crowd of curious persons from all countries, the satisfaction of seeing this far famed machine". In the decade following its debut at Schönbrunn Palace the Turk only played one opponent, Sir Robert Murray Keith, a Scottish noble, and Kempelen went as far as dismantling the Turk entirely following the match. Kempelen was quoted as referring to the invention as a "mere bagatelle", as he was not pleased with its popularity and would rather continue work on steam engines and machines that replicated human speech. In 1781, Kempelen was ordered by Emperor Joseph II to reconstruct the Turk and deliver it to Vienna for a state visit from Grand Duke Paul of Russia and his wife. The appearance was so successful that Grand Duke Paul suggested a tour of Europe for the Turk, a request to which Kempelen reluctantly agreed. right|frame|François André Danican Philidor won a match against the Turk in Paris in 1783. The Turk began its European tour in 1783, beginning with an appearance in France in April. A stop at Versailles beginning on April 17, preceded an exhibition in Paris, where the Turk lost a match to Charles Godefroy de La Tour d'Auvergne, the Duc de Bouillon. Upon arrival in Paris in May 1783, it was displayed to the public and played a variety of opponents, including a lawyer named Mr. Bernard who was a second rank in chess ability. Following the sessions at Versailles, demands increased for a match with François André Danican Philidor, who was considered the best chess player of his time. Moving to the Café de la Régence, the machine played many of the most skilled players, often losing (e. g. against Bernard and Verdoni), until securing a match with Philidor at the Académie des Sciences. While Philidor won his match with the Turk, Philidor's son noted that his father called it "his most fatiguing game of chess ever!" The Turk's final game in Paris was against Benjamin Franklin, who was serving as ambassador to France from the United States. Franklin reportedly enjoyed the game with the Turk and was interested in the machine for the rest of his life, keeping a copy of Philip Thicknesse's book The Speaking Figure and the Automaton Chess Player, Exposed and Detected in his personal library. Following his tour of Paris, Kempelen moved the Turk to London, where it was exhibited daily for five shillings. Thicknesse, known in his time as a skeptic, sought out the Turk in an attempt to expose the inner workings of the machine. While he respected Kempelen as "a very ingenious man",

Лондонда бір жыл болғаннан кейін Кемпелен мен түрік Лейпцигке сапар шегіп, жол бойында Еуропаның әртүрлі қалаларында тоқтады. Лейпцигтен ол Дрезденге барды, онда Жозеф Фридрих Фрайхерр фон Ракниц түрікке қарап, оның зерттеулерін Über den Schachspieler des Herrn von Kempelen und dessen Nachbildung басылымында жариялады, сонымен бірге машинаның қалай жұмыс істегені туралы оның сенімін көрсететін суреттермен бірге. Кейін ол Амстердамға көшіп барды, содан кейін Кемпелен Пруссия королі Фридрих Ұлы Потсдамдағы Сансуци сарайына шақыруды қабылдады. Әңгіме бойынша, Фредерик түрікпен қатты ұнағандықтан, түрік құпиясына айырбастау үшін Кемпеленге көп ақша төледі. Фредерик құпияны ешқашан айтпады, бірақ машинаның қалай жұмыс істейтінін білгенде, көңілі қалды. Бұл оқиға, әрине, апокрифтік; түріктің Фредерикпен кездесуі туралы ешқандай дәлел жоқ, оның алғашқы аталуы 19 ғасырдың басында, ол кезде түрік Ұлыбританияның Джордж III-іне қарсы ойнады деп қате айтылған. Бұл машина Шёнбрунн сарайында екі онжылдықтан астам уақыт бойы ұйықтап қалған сияқты, бірақ Кемпелен оны соңғы жылдары сатуға тырысты. Кемпелен 70 жасында 1804 жылы 26 наурызда қайтыс болды.

Мелзель мен машина

Кемпеленнің қайтысынан кейін Түрік 1805 жылға дейін көрмеге қойылмады, сонда Кемпеленнің ұлы оны бавариялық музыкант Иоганн Непомук Мелцельге сатуға шешім қабылдады. Мелцель, оның табыстары метрономның бір түрін патенттеуді қамтиды, ол бұрын Түрікке сатып алуға тырысқан, Кемпеленнің қайтысына дейін. Алғашқы әрекеті сәтсіз аяқталды, себебі Кемпеленнің сұраныс бағасы 20 000 франк болды; Кемпеленнің ұлы машинаны Мелцельге осы соманың жартысына сатты. Түрікке ие болғаннан кейін, Мелцель оның құпияларын біліп, оны жұмыс істеуге келтіру үшін бірнеше жөндеу жұмыстарын жасауы тиіс болды. Оның мақсаты Түрік туралы түсіндіруді одан да қиын ету еді. Бұл мақсатқа жетуіне он жыл кетті, бірақ Түрік әлі де көрсетілімдерде болды, әсіресе Наполеон Бонапартпен. 1809 жылы Франция королі Наполеон I Шёнбрунн сарайына Түрікпен ойнауға келді. Куәгерлердің айтуынша, ойынды дайындаған кезде Мелцель машинаны жасауды өз мойнына алды, ал Түрік (Жохан Баптист Аллгейер) матч басталғанға дейін Наполеонға сәлем берді. Осы кездесудің егжей-тегжейі жылдар бойы көптеген есептерде жарияланды, олардың көпшілігі қарама-қайшы. Брэдли Эварттың айтуынша, Түрік өзінің кабинетінде отырды, ал Наполеон бөлек шахмат үстелінде отырды деп есептеледі. Наполеонның үстелі арқанмен белгіленген аймақта болды және оған Түріктің аймағына өтуге рұқсат етілмеді, Мелцель әр ойыншының қозғалысын жасау үшін алға-артқа өтіп, көрермендерге ашық көрінетіндей етті. Наполеон таңғаларлық қадам жасап, әдеттегідей Түрікке бірінші қадам жасауға мүмкіндік бермей, бірінші кезекте өтті; бірақ Мелцель ойынды жалғастыруға рұқсат берді. Көп ұзамай Наполеон заңсыз әрекет жасады. Түрік ойыншысының бұл қозғалысын байқаған соң, ол фигураны бастапқы орнына қайтарып, ойынды жалғастырды. Наполеон екінші рет заңсыз қадам жасады, ал Түрік ойынды тақтадан алып тастап, өзінің кезегін жасады. Наполеон үшінші рет әрекет жасағанда, Түрік қолымен жауап беріп, тақтадағы барлық фигураларды құлатты. Наполеонның көңілі көтерілді де, машинамен нағыз ойын ойнады, он тоғыз қадам жасап, патшасын бас иіп, жеңіліске ұшырады. Оқиғаның басқа нұсқаларында Наполеонның машинаға жеңілгеніне наразы болғаны, машинаны кейінірек ойнағаны, тақтада магнитпен бір матч ойнағаны және Түріктің басы мен денесін шалмен жауып, оның көру қабілетін жасыруға тырысқаны айтылады. 1811 жылы Мелцель Түрікті Миланға, Венеция ханзадасы және Италияның вице-королі Евгений де Боарнаиспен бірге көрсету үшін әкелді. Боарнаис машинадан қатты ләззат алып, оны Мелцельден сатып алуды ұсынды. Бірнеше күрделі сауда-саттықтардан кейін Боарнаис Түрікке 30 000 франк – Мелцель төлегеннен үш есе көп – төлеп, оны төрт жыл бойы сақтады. 1815 жылы Мелцель Мюнхендегі Боарнаиске оралып, Түрікті қайта сатып алуды өтінді. Оның қанша төлеуі керектігі туралы екі нұсқа бар, ақырында келісімге келді. Бір нұсқасы француз тіліндегі "Le Palamède" журналында жарияланды. Толық оқиғаның мәні жоқ, себебі Мелцель Парижге тағы да барды, сондай-ақ ол өзінің "Мәскеудің өртеніп жануы" шығармасын импорттауға мүмкіндік алды. оң жақтағы суретМелцельдің Лондондағы Түрікпен кездесуі туралы жарнамаАртық сатып алудан кейін Мелцель Түрікпен Парижге оралды, онда ол Café de la Régence-те көптеген жетекші шахматшылармен танысты. Мелцель машинамен бірге Францияда 1818 жылға дейін болды, содан кейін ол Лондонға көшіп барды және Түрікпен және оның басқа көптеген машиналарымен бірқатар көрсетілімдер ұйымдастырды. Лондонда Мелцель және оның қойылымы үлкен жаңқаға ие болды, ол машинаны жетілдіруді жалғастырды, соңында машина ойыншыны шахтаға қойғанда "Шах!" деп айта алатын дауыс қорабын орнатты. 1819 жылы Мелцель Түрікпен Ұлыбританияға саяхатқа барды. Ойынның бірнеше жаңалықтары болды, мысалы қарсыластың бірінші қадам жасауына рұқсат беру және Түріктің фигураларынан патшаның пілінің пешкасын алып тастау. Бұл иесі бар баспана Түрікке қызығушылық туғызды және В. Дж. Хуннеманның осы баспанамен ойналған матчтарды баяндаған кітабының жарық көруіне себеп болды. Жеңіске қарамастан, Түрік (сол кезде Море басқарған) 45 жеңіске, 3 жеңіліске және 2 тең түсуге жетті.

Following the death of Kempelen, the Turk remained unexhibited until 1805 when Kempelen's son decided to sell it to Johann Nepomuk Mälzel, a Bavarian musician with an interest in various machines and devices. Mälzel, whose successes included patenting a form of metronome, had tried to purchase the Turk once previously, before Kempelen's death. The original attempt had failed, owing to Kempelen's asking price of 20,000 francs; Kempelen's son sold the machine to Mälzel for half this sum. Upon acquiring the Turk, Mälzel had to learn its secrets and make some repairs to get it back in working order. His stated goal was to make explaining the Turk a greater challenge. While the completion of this goal took ten years, the Turk still made appearances, most notably with Napoleon Bonaparte. In 1809, Napoleon I of France arrived at Schönbrunn Palace to play the Turk. According to an eyewitness report, Mälzel took responsibility for the construction of the machine while preparing the game, and the Turk (Johann Baptist Allgaier) saluted Napoleon before the start of the match. The details of the match have been published over the years in numerous accounts, many of them contradictory. According to Bradley Ewart, it is believed that the Turk sat at its cabinet, and Napoleon sat at a separate chess table. Napoleon's table was in a roped off area and he was not allowed to cross into the Turk's area, with Mälzel crossing back and forth to make each player's move and allowing a clear view for the spectators. In a surprise move, Napoleon took the first turn instead of allowing the Turk to make the first move, as was usual; but Mälzel allowed the game to continue. Shortly thereafter, Napoleon attempted an illegal move. Upon noticing the move, the Turk returned the piece to its original spot and continued the game. Napoleon attempted the illegal move a second time, and the Turk responded by removing the piece from the board entirely and taking its turn. Napoleon then attempted the move a third time, the Turk responding with a sweep of its arm, knocking all the pieces off the board. Napoleon was reportedly amused, and then played a real game with the machine, completing nineteen moves before tipping over his king in surrender. Alternate versions of the story include Napoleon being unhappy about losing to the machine, playing the machine at a later time, playing one match with a magnet on the board, and playing a match with a shawl around the head and body of the Turk in an attempt to obscure its vision. In 1811, Mälzel brought the Turk to Milan for a performance with Eugène de Beauharnais, the Prince of Venice and Viceroy of Italy. Beauharnais enjoyed the machine so much that he offered to purchase it from Mälzel. After some serious bargaining, Beauharnais acquired the Turk for 30,000 francs—three times what Mälzel had paid—and kept it for four years. In 1815, Mälzel returned to Beauharnais in Munich and asked to buy the Turk back. There exist two versions of how much he had to pay, eventually working out an agreement. One version appeared in the French periodical Le Palamède. The complete story does not make a lot of sense since Mälzel visited Paris again, and he also could import his "Conflagration of Moscow". right|thumb|An advertisement for Mälzel's appearance with the Turk in LondonFollowing the repurchase, Mälzel brought the Turk back to Paris, where he made acquaintances of many of the leading chess players at Café de la Régence. Mälzel stayed in France with the machine until 1818, when he moved to London and held a number of performances with the Turk and many of his other machines. In London, Mälzel and his act received a large amount of press, and he continued improving the machine, ultimately installing a voice box so the machine could say "Échec!" when placing a player in check. In 1819, Mälzel took the Turk on a tour of the United Kingdom. There were several new developments in the act, such as allowing the opponent the first move and eliminating the king's bishop's pawn from the Turk's pieces. This pawn handicap created further interest in the Turk, and spawned a book by W. J. Hunneman chronicling the matches played with this handicap. Despite the handicap, the Turk (operated by Mouret at the time) ended up with forty five victories, three losses, and two stalemates.

Солтүстік Америкадағы мельцель

Түрік машинасының пайда болуы Мэлзель үшін тиімді болды, ол оны және басқа машиналарын АҚШ-қа алып баруын жалғастырды. 1826 жылы ол Нью-Йорк қаласында көрме ашты, ол бірте-бірте танымал бола бастады, көптеген газет мақалалары мен құпияны ашу туралы анонимдіқ қауіп-қатерлер пайда болды. Мэлзельдің мәселесі – машинаны басқаруға лайықты оператор табу болатын, ол Америка Құрама Штаттарына келмес бұрын Францияда белгісіз әйелді оқытқан еді. Соңында ол бұрынғы оператор Уильям Шламбергерді Еуропадағы Эльзастан Америкаға шақырып, Мэлзель Шламбергердің жол ақысын төлей алғаннан кейін қайтадан жұмыс істеуге иктерді. Шламбергер келгеннен кейін Түрік Бостонда дебют жасады, Мэлзель Нью-Йорк шахматшылары толық партияларды ойнауға қабілетсіз екенін, ал Бостондықтар мықты қарсыластар екенін айтты. Бұл бірнеше апта бойы сәтті аяқталды, содан кейін тур үш айға Филадельфияға көшті. Филадельфиядан кейін Түрік Балтиморға көшті, онда бірнеше ай ойнады, соның ішінде Тәуелсіздік жариянамасына қол қойған Чарльз Кэрроллға қарсы матчта жеңілді. Балтимордағы көрмеде екі бауырдың өз машинасы – «Уокер шахматшысын» жасағаны хабарланды. Мэлзель бәсекелес машинаны қарап, оны сатып алуға тырысты, бірақ ұсыныстан бас тартты. Көшірме машина бірнеше жыл бойы гастрольдік сапарлар жасады, бірақ Мэлзель машинасындай атаққа ие болмады және ақырында ұмытқа кетті. Мэлзель 1828 жылға дейін АҚШ айналасында көрмелер өткізді, содан кейін демалып, Еуропаға сапар шекті, 1829 жылы қайтып келді. 1830 жылдары ол АҚШ-та гастрольдік сапарларын жалғастырып, машинаны Миссисипи өзеніне дейін, сондай-ақ Канадаға көрсетті. Вирджиния штатының Ричмонд қаласында Түрікке Эдгар Аллан По куә болды, ол «Оңтүстік әдеби жаршысы» үшін жазып жүрген. Поның «Мэлзельдің шахматшысы» атты мақаласы 1836 жылдың сәуір айында жарияланды және ол Түрік туралы ең танымал мақала болып саналады, тіпті Поның көптеген болжамдары дұрыс болмаса да (мысалы, шахмат ойнайтын машина әрқашан жеңуі керек). Мэлзель Түрікті екінші рет Кубаның Гавана қаласына алып барды. Кубада 1838 жылдың ақпан айында Шламбергер сары қызылшадан қайтыс болды, бұл Мэлзельді машинасына операторсыз қалдырды. Көңілі құлаған Мэлзель 1838 жылдың шілде айында 65 жасында қайтып келе жатқанда теңізде қайтыс болды, өзінің машиналарын кеме капитанына қалдырды.

The appearances of the Turk were profitable for Mälzel, and he continued by taking it and his other machines to the United States. In 1826, he opened an exhibition in New York City that slowly grew in popularity, giving rise to many newspaper stories and anonymous threats of exposure of the secret. Mälzel's problem was finding a proper operator for the machine, having trained an unknown woman in France before coming to the United States. He ended up recalling a former operator, William Schlumberger, from Alsace in Europe to come to America and work for him again once Mälzel was able to provide the money for Schlumberger's transport. Upon Schlumberger's arrival, the Turk debuted in Boston, Mälzel spinning a story that the New York chess players could not handle full games and that the Boston players were much better opponents. This was a success for many weeks, and the tour moved to Philadelphia for three months. Following Philadelphia, the Turk moved to Baltimore, where it played for a number of months, including losing a match against Charles Carroll, a signer of the Declaration of Independence. The exhibition in Baltimore brought news that two brothers had constructed their own machine, the Walker Chess player. Mälzel viewed the competing machine and attempted to buy it, but the offer was declined and the duplicate machine toured for a number of years, never receiving the fame that Mälzel's machine did and eventually falling into obscurity. Mälzel continued with exhibitions around the United States until 1828, when he took some time off and visited Europe, returning in 1829. Throughout the 1830s, he continued to tour the United States, exhibiting the machine as far west as the Mississippi River and visiting Canada. In Richmond, Virginia, the Turk was observed by Edgar Allan Poe, who was writing for the Southern Literary Messenger. Poe's essay "Maelzel's Chess Player" was published in April 1836 and is the most famous essay on the Turk, even though many of Poe's hypotheses were incorrect (such as that a chess playing machine must always win). Mälzel eventually took the Turk on his second tour to Havana, Cuba. In Cuba, Schlumberger died of yellow fever in February 1838, leaving Mälzel without an operator for his machine. Dejected, Mälzel died at sea in July 1838 at the age of 65 during his return trip, leaving his machinery with the ship captain.

Құпияларды ашу

Түрік машинасының өмірінде оның қалай жұмыс істегені туралы көптеген кітаптар мен мақалалар жазылған болса да, олардың көпшілігі дұрыс емес, сыртқы байқаулардан жасалған қателікті тұжырымдарға негізделген. Бұл механизм туралы алғашқы мақалалар 1834 жылы Le Magasin pittoresque атты француз журналында жарық көрді. Тек Сайлас Митчеллдің "Шахмат айлығы" журналындағы мақалалар сериясында ғана құпия толық ашылды. Түрік машинасының соңғы жеке меншік иесінің ұлы Митчелл: «Түрік машинасы сияқты құпия ешқашан сақталған емес. Көп рет болжаулар жасалды, бірақ ешбір түсіндірме бұл қызықты жұмбақты шеше алмады» деп жазды. Түрік осы басылым жарық көрген кезде өрттен жойылғандықтан, Силас Митчелл шахмат әуесқойларынан «осы ежелгі жұмбақтың шешімін жасырудың қажеті жоқ» деп ойлады. Кейін 1859 жылы Литтлдің "Жанды дәуір" журналында француз фокусшысы Жан-Эжен Робер Уденнің «Түрік» туралы әңгімесі деп танылған мақала жарық көрді. Бұл мақалада оқиғалардың күндеріне, аяқтары ампутацияланған поляк офицері туралы аңызға дейін қателіктер көп болды, бірақ Кемпелен оны құтқарып, машинаның ішінде Ресейге контрабандалық жолмен әкелді деген аңыз тарады. Түрік туралы жаңа мақала 1899 жылға дейін жарияланбады, ол кезде «Американдық шахмат журналы» түрік пен Наполеон Бонапарттың ойыны туралы есеп жариялады. Бұл есеп негізінен бұрынғы есептерді қайта қарау болды, ал толыққанды жарияланған есеп 1947 жылға дейін күткен еді, ол кезде «Шахмат шолу» журналы Кеннет Харкнес пен Джек Стрели Баттеллдің Түрік машинасының толық тарихы мен сипаттамасын жариялады, бұл алдыңғы басылымдардан алынған ақпаратты синтездеген жаңа схемалармен толықтырылды. 1960 жылы «American Heritage» журналында жарияланған Эрнест Виттенбергтің мақаласында оператордың шкафтың ішінде қалай отырғанын көрсететін жаңа схемалар ұсынылды. Генри А. Дэвидсонның 1945 жылғы «Шахматтың қысқаша тарихы» кітабында Эдгар Аллан Поның эссесіне едәуір мән берілді, ол қате түрде шахматшының Түрік машинасының ішінде емес, шкафтың ішіндегі жылжымалы орындыққа отырғанын ұсынды. Осындай қателік 1978 жылы Алекс Г. Беллдің «Машина шахмат ойнайды» кітабында да орын алды, онда «оператор – сахнада немесе театрда жасырылған шахматшының нұсқауларын орындаған жаттығулы бала (немесе өте кішкентай ересек адам) болды» деп жалған мәлімдеме жасалды. 20 ғасырдың соңына қарай Түрік машинасы туралы тағы да көп кітаптар жарық көрді. Беллдің кітабымен қатар, Чарльз Майкл Кэрроллдің «Ұлы шахмат автоматы» (1975) кітабы Түрік машинасының зерттеулеріне көбірек назар аударды. Брэдли Эварттың «Шахмат: Адам машинаға қарсы» (1980) кітабында Түрік машинасы және басқа шахмат ойнайтын автоматтары туралы айтылды. Тек IBM компаниясының әлемдегі ең үздік ойыншыларға қарсы шыға алатын компьютер жасауға жасаған талпынысы – Deep Blue құрылысымен ғана қызығушылық қайтадан артып, тағы екі кітап жарық көрді: Джеральд М. Левитттің «Түрік, шахмат автоматы» (2000) және Том Стендейдждің «Түрік: Атақты он сегізінші ғасырдағы шахмат ойнайтын машинасының өмірі мен уақыты» (2002). Түрік машинасы 2003 жылы түсірілген «Ойын аяқталды: Каспаров және машина» атты деректі фильмінде Deep Blue машинасының бейнесі ретінде пайдаланылды.

While many books and articles were written during the Turk's life about how it worked, most were inaccurate, drawing incorrect inferences from external observation. The first articles on the mechanism were published in a French magazine entitled Le Magasin pittoresque in 1834. It was not until Silas Mitchell's series of articles for The Chess Monthly that the secret was fully revealed. Mitchell, son of the final private owner of the Turk, wrote that "no secret was ever kept as the Turk's has been. Guessed at, in part, many times, no one of the several explanations ever solved this amusing puzzle". As the Turk was lost to fire at the time of this publication, Silas Mitchell felt that there were "no longer any reasons for concealing from the amateurs of chess, the solution to this ancient enigma". Later in 1859, an uncredited article appeared in Littell's Living Age that purported to be the story of the Turk from French magician Jean Eugène Robert Houdin. This was rife with errors ranging from dates of events to a story of a Polish officer whose legs were amputated, but ended up being rescued by Kempelen and smuggled back to Russia inside the machine. A new article about the Turk did not turn up until 1899, when The American Chess Magazine published an account of the Turk's match with Napoleon Bonaparte. The story was basically a review of previous accounts, and a substantive published account would not appear until 1947, when Chess Review published articles by Kenneth Harkness and Jack Straley Battell that amounted to a comprehensive history and description of the Turk, complete with new diagrams that synthesized information from previous publications. Another article written in 1960 for American Heritage by Ernest Wittenberg provided new diagrams describing how the operator sat inside the cabinet. In Henry A. Davidson's 1945 publication A Short History of Chess, significant weight is given to Poe's essay which erroneously suggested that the player sat inside the Turk figure, rather than on a moving seat inside the cabinet. A similar error would occur in Alex G. Bell's 1978 book The Machine Plays Chess, which falsely asserted that "the operator was a trained boy (or very small adult) who followed the directions of the chess player who was hidden elsewhere on stage or in the theater "

More books were published about the Turk toward the end of the 20th century. Along with Bell's book, Charles Michael Carroll's The Great Chess Automaton (1975) focused more on the studies of the Turk. Bradley Ewart's Chess: Man vs. Machine (1980) discussed the Turk as well as other purported chess playing automatons. It was not until the creation of Deep Blue, IBM's attempt at a computer that could challenge the world's best players, that interest increased again, and two more books were published: Gerald M. Levitt's The Turk, Chess Automaton (2000), and Tom Standage's The Turk: The Life and Times of the Famous Eighteenth Century Chess Playing Machine, published in 2002. The Turk was used as a personification of Deep Blue in the 2003 documentary Game Over: Kasparov and the Machine.