Кіріспе

Заманауи йога мектебі – К. Паттабхи Джойс танымал еткен йоганың динамикалық стилі.

Аштанга виниаса йога – ХХ ғасырда К. Паттабхи Джойс тарапынан кеңінен танымал болған, жаттығу ретіндегі йога стилі. Ол классикалық үнді (хатха) йогасының динамикалық түрі ретінде жиі насибдалады. Джойс бұл жүйені өзінің ұстазы Тирумалай Кришнамачарьядан үйренгенін мәлімдеді. Бұл стиль энергиялы, тыныс-құбылысын және қозғалыстарды үйлестіреді. Жеке позалар (асаналар) ағынмен орындалатын қозғалыстармен (винясалар) байланыстырылған. Джойс 1948 жылы өзінің Аштанга Йога зерттеу институтын құрды. Қазіргі оқыту стилі практика алғаш рет оқытылған Үндістан қаласының атымен "Майсор стилі" деп аталады. Аштанга виниаса йогасы қуат йогасының түрлі салаларын дамытуға себеп болды.

Қадамдасу

Дәстүр бойынша, аштанга виниаса йогасының оқушылары бір ретті жаттап алып, мұғалімнің жетекшілігі болмай, бірге жаттығушы еді. Мұғалімдермен жүргізілетін сабақтар К. Паттаби Джойстың өмірінің соңғы жылдарында енгізілді. Мұндай сабақтар көбінесе аптасына екі рет, Майсор стиліндегі сабақтардың орнына өткізіледі. Мұғалімдер жаттығуды басқарады, поздарды түзетуге көмектеседі және студенттер тобын бір уақытта бірнеше поздар арқылы жетелейді.

Оқыту әдісі

Паттаби Джойстың немересі Р. Шарат Джойстың сөзіне сүйенсек, жаттығушылар әрбір позуді жеке-жеке игеруі керек, содан кейін келесі позуларға көшуге болады. Дегенмен, Паттаби Джойстың ұлы Манжу Джойс оған қарама-қарсы пікір білдірді; оның ойынша, студенттерге кейде позуларды сызықтық емес тәртіппен орындауға рұқсат етілуі мүмкін. ХХІ ғасырдың басынан бастап аштанга виниаса йоганың жаңа буын мұғалімдері Шараттың ережелерін қабылдап, өзгерістерсіз сызықтық стильде сабақ береді. Әдетте, жаттығулар Шараттың мақұлдауымен жүзеге асырылатын қатаң Майсор стиліндегі ортада, мұғалімнің жетекшілігімен өтеді. Семинарлар, егжей-тегжейлі дұрыс орындау туралы нұсқаулар және күш жинауға арналған жаттығулар осы әдісте практик үшін де, мұғалім үшін де қолданылмауы керек. Алайда, Шараттан білім алған көптеген мұғалімдер іс жүзінде жоғарыда аталған әдістерді, жаттығуларды және позуларды сабақтарында пайдаланады.

Негізгі қағидалар

Аштанга виниаса йогасы нақты бір маңызды элементтерге баса назар аударады, атап айтқанда тристханаға («әрекет немесе назар шоғырландырудың үш орны», немесе позалардың физикалық жақтары) және виниасаға (Шарат Джойс оны тыныс-қозғалыс жүйесі деп анықтайды).

Тристана

Тристхана – назар немесе әрекеттің үш орны: тыныс алу жүйесі (пранаяма), дене күйі (асана) және назар аудару нүктесі (дришти). Бұл аштанга йога практикасының негізгі ұғымдары болып саналады, дене, жүйке жүйесі және сананы тазалаудың үш деңгейін қамтиды. Олар бірлесіп орындалуға тиіс. Тыныс алу мүмкіндігінше тегіс әрі тұрақты болуы керек, соның ішінде тыныс алу мен шығарудың ұзақтығы да бірдей болуы қажет.

Виняса

Виньяса - бұл әр асананы келесісімен байланыстыратын қозғалыстардың ағып тұратын тізбегі. Сонымен қатар, қазіргі заманғы виньяса йогасы тынысты асаналар арасындағы виньясалық өту қозғалыстарымен үйлестіреді. Шарат Джойстің айтуынша, виньясалардың мақсаты – қанды тазарту, себебі, басқаша айтқанда, асаналарды орындау кезінде ол қызып, ластанады. Ол былай түсіндіреді: «Егер тыныс алуыңыз он секундқа дейін созылса, он секунд дем алыңыз; егер он бес секундқа мүмкін болса, он бес секунд дем алыңыз. Жүз секундқа мүмкін болса, жүз секунд орындаңыз. Бес секундқа мүмкін болса, бес секунд орындаңыз». Әртүрлі беделді тұлғалар аштанга виньяса йогасындағы тыныс алу процесін талқылады. Паттабхи Джойс ауызды жабық күйде толық және терең тыныс алуды ұсынды, бірақ ол оны нақты түрде уджайы тынысы деп атамады. Дегенмен, Манжу Джойс диргха речака пурака деп аталатын тыныс алу стилін атады, яғни ұзақ, терең және баяу дем шығару мен дем алу. «Ол ұзақ болуы керек, музыка сияқты. Дыбыс өте маңызды. Сіздер уджайы пранаяма жасауыңыз керек». Ол бұл ойды 2013 жылы өткен конференцияда қайталады: «Дыбыспен қалыпты тыныс алыңыз, дем алыңыз және дем шығарыңыз. Уджайы тынысы – пранаяманың бір түрі. Бұл жай ғана тыныс алу». Пранаяманың басқа түрлеріне келетін болсақ, оларды асаналарды меңгергеннен кейін ғана орындау керек деген консенсус бар. Паттабхи Джойс бастапқыда пранаяманы екінші серияны орындаушыларға үйретті, бірақ кейіннен ойын өзгертті және үшінші сериядан кейін пранаяманы үйретті. Шарат Джойс кейіннен жаңадан бастаушыларға мұрыннан ауыстырып тыныс алуды үйрететін видеолар сериясын жасады. Бұл пранаямалық тәжірибе оның атасы ешқашан жаңадан бастаушыларға үйретпеген, және бұл Шараттың аштанга йогасын оқыту әдістемесіне енгізген көптеген өзгерістерінің бірі. Шарат Джойс былай дейді: «Бандаларсыз тыныс дұрыс болмайды, ал асаналар ешқандай пайда бермейді». Санскрит мәтіні: vande gurūṇāṁ caraṇāravindesaṁdarśita svātma sukhāvabodheniḥśreyase jāṅ̇galikāyamānesaṁsāra hālāhala mohaśāntyai ābāhu puruṣākāraṁśaṅ̇kha cakrāsi dhāriṇamsahasra śirasaṁ śvetampraṇamāmi patañjalim Гурулардың лотос аяқтарына иіліп, өзіңнің бақытыңды оятушы, жақсырақ, джунглидегі емші сияқты әрекет ететін, Самсараның уыты, алдауды басатын. Иығына дейін адам бейнесінде, қолында раковина, диска және қылыш ұстап, мың ақ баспен, Патанджалиге сәлем айтамын. және «мангала мантрасымен» (Локаксэма) аяқталады: Бұл мәтінді Кришнамачарьяға 1900 жылдардың басында оның гуруы Йогешвара Рамамохана Брахмачари берген. Джойс мәтінде аштанга жүйесінің барлық асаналары мен виньясалары сипатталғанын айтады. Алайда, мәтінді құмырсқалар жеген, сондықтан оның мәлімдемесін тексеру мүмкін емес. Сонымен қатар, Кришнамачарьяның «Йога макаранда» (1934) және «Йогасанагалу» (шамамен 1941 ж.) кітаптарында мәтінге сілтеме жасалмағаны ерекше. Манжу Джойстің айтуынша, аштанга йогасының тізбегін Кришнамачарья жасаған. Бұған «Йога макарандада» қолдау бар, онда Паттабхи Джойстің негізгі сериясының барлық ұстанымдары және виньясаға сілтеме жасап сипатталған аралық және озық сериялардың бірнеше ұстанымдары келтірілген. Аштанга йога сериясында үнді күресшілері мен британдық гимнасттар қолданған жаттығулар бар екендігіне де дәлел бар. Соңғы ғылыми зерттеулер ХХ ғасырдың басындағы физикалық журналдар Кришнамачарьяның асана жүйесіне ұқсас дене пішіндеріне толы екенін көрсетеді. Джойс үшінші аяқтың асана екенін ойлады, және одан кейін ғана қалған жеті аяқты меңгеруге болады. Алайда, Джойс қолданған аштанга атауы, йога ғалымы Марк Синглтонның пікірінше, данд гимнастикалық жаттығулар жүйесіндегі сурья намаскардың ескі атауынан шыққан болуы мүмкін. Бұл жүйедегі түпнұсқалық ұстанымдардың бірі аштанга намаскара (қазір оның орнына чатуранга дандасана) деп аталды, онда сегіз дене бөлігінің барлығы жерге тиеді, Патанджалидің йогасы емес. Кейбір айырмашылықтар тізбектегі ұстанымдарды қосу немесе алып тастау және белгілі бір адамдарға арналған нақты тәжірибелік нұсқаулар болып табылады. Тәжірибе басталғаннан бері бірнеше өзгерістер енгізілді. Нэнси Гилгофф, ерте оқушы, ол аштанганы оқыту әдісі мен қазіргі оқыту әдісі арасындағы көптеген айырмашылықтарды сипаттайды. Берил Бендер Берч 1995 жылы «Йога журналының» «түпнұсқалық күш-қуат йогасы» деп атаған нәрсені жасады. К. Паттабхи Джойстен аштанга йогасын оқыған Брайан Кест және Бикрам йогасының жанкүйері Барон Баптист бұл стильге жеке өзгерістер енгізіп, оның брендін жасады. Баптисттің не Кесттің күш-қуат йогасы да аштанга йогасымен бірдей емес. 1995 жылы Паттабхи Джойс «Йога журналына» жазған хатында өзінің аштанга йогасы мен жаңадан табылған күш-қуат йогасы арасындағы байланысқа наразылығын білдірді, оны «білімсіз бодибилдинг» деп атады.

Жарақат алу қаупі

"Экономист" журналында жарияланған мақалада "Жоис мырзаның көптеген оқушылары тізелері мен арқалары ауырып, үнемі ақсап жүргендей көрінеді, себебі олар оның "реттеулерін" қабылдаған, оларды лотос позына, сплитке немесе керілген позыға тартып алған" делінген. Тим Миллер, Жоис шәкірттерінің бірі, "реттеулер өте күшті болды" деп көрсетеді. Жоис аштанга йогасымен байланысты жарақаттар Huffington Post мақаласында талқыланды. 2008 жылы Еуропадағы йога зерттеушілері аштанга йогасын тәжірибелеушілердің арасында жүргізілген сауалнамада сұрақтың 62 пайызы кем дегенде бір айдан астам уақытқа созылған жарақат алғанын көрсетті. Дегенмен, сауалнамада бақылау тобы болмады (осы емге ұшырамаған ұқсас адамдар, мысалы, басқа йога түрлерін тәжірибелегендер), бұл оның сенімділігін шектеді.