Кіріспе
26-шы төртжылдық АҚШ президенттік сайлауы
1888 жылғы АҚШ президенттік сайлауы – 1888 жылдың 6 қарашасында өткен 26-шы төртжылдық президенттік сайлау. Республикалық партияның үміткері, Индиана штатының бұрынғы сенаторы Бенджамин Харрисон, Нью-Йорк штатының демократ президенті Гровер Кливлендті жеңді. Бұл АҚШ-тың өткізілген бес президенттік сайлаудың үшіншісі (және 12 жыл ішінде екіншісі) болды, онда жеңімпаз ұлттық дауыс беруде жеңіске жетпеді, мұндай жағдай 2000 жылғы АҚШ президенттік сайлауына дейін қайталанбады. Кливленд, Америка Азамат соғысынан кейінгі алғашқы демократ президенті, 1888 жылғы Демократтардың ұлттық конвентінде бірауыздан қайта тағайындалды. Бұрынғы президент Уильям Генри Харрисонның немересі Харрисон 1888 жылғы Республикалық ұлттық конвентіндегі сегізінші дауыс беруде республикалық үміткер болып сайланды. Ол сенатор Джон Шерман және бұрынғы губернатор Рассел Алгер сияқты басқа да көрнекті партия басшыларын жеңді. Бұл 1840 жылдан бері президенттің қайта сайланудан жеңіліске ұшыраған алғашқы сайлау болды. Сайлаудағы басты мәселе тариф саясаты болды, себебі Кливленд тарифтерді күрт төмендетуді ұсынды, жоғары тарифтер тұтынушылар үшін әділетсіз екенін айтты. Харрисон тарифтерді жоғары деңгейде ұстап тұруды қалаған өнеркәсіпшілер мен фабрика жұмысшыларының жағына шықты. Кливлендтің Азамат соғысы зейнетақыларына және инфляциялық валютаға қарсылығы ардагерлер мен фермерлер арасында наразылық тудырды. Екінші жағынан, ол Оңтүстік және шекаралық штаттарда күшті қолдауға ие болды және бұрынғы республикалық «мугвамптарға» үндеді. Кливленд көпшілік дауыспен жеңіске жетті, бірақ Харрисон сайлаушылар алқасының көпшілігімен сайлауды жеңіп алды, бұл (2024 жылға дейін) екі партияның президентінің бірі сайлауда жеңіске жеткенімен, қайта сайлануға үміткерлігін жоғалтқан жалғыз жағдай. Харрисон Солтүстік және Орта Батыс аймақтарының көп бөлігін, соның ішінде Нью-Йорк және Индиана штаттарын жеңіп алды. Бұл демократтардың 1856 жылдан бері қатарынан өткен сайлауларда халық дауысын жеңіп алған алғашқы реті болды.
Республикалық партияның кандидатурасы
1888 жылғы Республика партиясының президенттікке және вице-президенттікке кандидаттар тізімі. АҚШ сенаторы (Индиана штаты, 1881–1887), АҚШ-тың Франциядағы елшісі (1881–1885).
Республика партиясының кандидаттары: Индиана штатынан бұрынғы сенатор Бенджамин Харрисон, Огайо штатынан сенатор Джон Шерман, Мичиган штатының бұрынғы губернаторы Рассел А. Алгер, Индиана штатынан бұрынғы қазынашылық хатшысы Уолтер К. Грешем, Айова штатынан сенатор Уильям Б. Эллисон және Нью-Йорк орталық темір жолының президенті, Нью-Йорктан Чонси Депью. 1888 жылғы 19–25 маусымда Чикагода өткен Республика партиясының съезінде жетекші кандидат Джеймс Блейн жарыстан бас тартты, себебі ол тек үйлесімді съезд ғана қазіргі президент Кливлендті жеңе алатын, жеткілікті күшті Республика партиясының кандидатын шығара алады деп сенді. Блейн партияның оны қызыл тізе бастамайтынын түсінді. Ол бас тартқаннан кейін, Блейн Бенджамин Харрисон мен Джон Шерманға сенім білдірді. Харрисон сегізінші дауыспен ұсынылды. Республикашылар Харрисонды оның соғыс өлімі, ардагерлер арасындағы танымалдылығы, Республика партиясының көзқарастарын жеткізу қабілеті және Индиана штатында тұрғандығы үшін таңдады. Республикашылар бұрынғы президенттік сайлауда Кливлендке берілген Индиана штатының 15 сайлаушы дауысын жеңуге үміттенді. Вице-президенттікке бұрынғы Нью-Йорк қалалық конгрессмені және елші Леви П. Мортон, оның ең жақын бәсекелесі Уильям Уолтер Фелпстен басымдықпен ұсынылды.
Біріккен Еңбек партиясының кандидатурасы
Біріккен Еңбек партиясының съезі Роберт Х. Коудриді бірінші кезегінде президенттікке кандидат етіп ұсынды. Канзас штатынан В. Х. Т. Уэйкфилд Нью-Йорк штатынан Виктор Х. Уайлдерден 50-12 есебесімен вице-президенттікке кандидат ретінде басымдық танытты.
Жасыл-ақ партия
Гринбек партиясы Кливленд әкімшілігінің барлық кезеңінде құлдырап кетті. 1884 жылғы сайлауда партия Өкілдер палатасында тікелей бірде-бір орынды жеңе алмады, бірақ Алаң штаттары демократтарымен (Джеймс Б. Уивер) бірігіп бір орынды ұтып алды, сондай-ақ демократиялық үміткерді қолдау арқылы тағы бірнеше орынды иеленді. 1886 жылғы сайлауда Гринбек партиясынан екі ондаған кандидат ғана Өкілдер палатасына түсті, ал тағы алты кандидат біріккен тізімдер бойынша сайлауға қатысты. Қайтадан, Уивер партияның жалғыз жеңімпазы болды. 1888 жылдың басында Гринбек партиясы туралы көптеген жаңалықтар Мичиган штатында тарады, онда партия әлі де белсенді болды. 1888 жылдың басында Гринбек партиясы тағы бір ұлттық съезд өткізе ме, жоқ па екені белгісіз болды. Гринбек партиясының төртінші ұлттық конвенті 1888 жылдың 16 мамырында Цинциннатиде өтті. Делегаттардың саны өте аз болғандықтан, ешқандай шешім қабылданбады. 1888 жылдың 16 тамызында ұлттық комитеттің төрағасы Джордж О. Джонс ұлттық конвенттің екінші сессиясын шақырды. Ұлттық конвенттің екінші сессиясы 1888 жылдың 12 қыркүйегінде Цинциннатиде өтті. Оған барлығы жеті делегат қатысты. Төраға Джонс екі үлкен партияны сынап, үнқатысу жасады, бірақ делегаттар ешқандай үміткерді ұсынбады. Конвент сәтсіз аяқталғаннан кейін Гринбек партиясының қызметі тоқтатылды.
Америка партиясының кандидатурасы
Америка партиясы өзінің үшінші және соңғы Ұлттық съезін Вашингтондағы Ұлы армия залында өткізді. Бұл партия солтүстік штаттарда түрлі партиялық атаулармен сайлауға түскен антимасондық партия еді. Съезд жиналғанда 126 делегат болды, олардың ішінде Нью-Йорк штатынан 65, Калифорния штатынан 15 делегат бар еді. Нью-Йорк пен Калифорния барлық мәселелер бойынша бірігіп дауыс беріп, съездті бақылауға тырысқанда, басқа штаттардың делегаттары съезден шығып кетті. Президенттік дауыс беру басталған кезде, қатысқан делегаттардың саны 64-ке дейін азайды. Съезд Нью-Йорк штатынан Джеймс Л. Кертисті президенттікке, Теннесси штатынан Джеймс Р. Грирді вице-президенттікке ұсынды. Грир үміткерліктен бас тартқандықтан, оның орнына Калифорниядан Питер Д. Виггинтон таңдалды.
Президенттік сайлау қорытындысы:
1. Джеймс Л. Кертис – 45 дауыс
2. Абрам С. Хьюитт – 15 дауыс
3. Джеймс С. Негли – 4 дауыс
Тең құқықты партияның кандидатурасы
Екінші тең құқықты партияның ұлттық конвенті Айова штатының Де-Мойн қаласында жиналды. Конвентте поштамен келген дауыс бюллетеньдері саналды. Делегаттар 350 бюллетеньнің 310-ын келесі кандидаттарға берді: президенттікке Бельва А. Локвуд және вице-президенттікке Альфред Х. Лав. Лав ұсыныстан бас тартты, ал оның орнына Нью-Йорктік Чарльз С. Уэллс сайланды.
Индустриялық реформа партиясының кандидатурасы
Индустриялық реформа партиясының ұлттық съезі Вашингтон қаласындағы Гранд Армия залында өтті. Съезде 49 делегат қатысты. Альберт Редстон тарап бара жатқан Гринбек партиясының бірқатар көшбасшыларының қолдауын алды. Ол Монтгомери Advertiser газетіне Алабама, Нью-Йорк, Солтүстік Каролина, Арканзас, Пенсильвания, Иллинойс, Айова және Миссури штаттарын жеңіп алуға үміттенетінін мәлімдеді.
Мәселелер
Кливленд 1887 жылдың желтоқсан айында Конгреске жолдаған жылдық үндеуінде тарифтерді күрт төмендетуді ұсынғанда, науқанның басты мәселесін белгіледі. Кливленд тарифтің қажетсіз жоғары екенін және артық салық салудың әділетсіздік екенін мәлімдеді. Республикашылар жоғары тариф американдық өнеркәсіпті шетелдік бәсекеден қорғайтынын және жоғары жалақы, үлкен пайда мен экономикалық өсімді қамтамасыз ететінін жауап ретінде айтты. Тариф мөлшері туралы протекционистер мен еркін сауда жақтастары арасындағы тартыс 1816 жылғы тарифтен бері жалғасып келе жатқан ескі мәселе еді. Іс жүзінде, АҚШ көптеген салаларда (жүннен басқа) ең төмен құнмен өндіруші болғандықтан және еуропалықтар одан арзан өндіре алмағандықтан, тариф өнеркәсіптік тауарларға қатысты маңызсыз болды. Дегенмен, тариф мәселесі екі тарапты да қозғады. Экономикалық мәселелерден өзге, тариф талқылауы этникалық мәселеге де қатысты. Ол кезде еркін сауда саясатын Британ империясы ең ынталы түрде қолдады, сондықтан еркін сауданы жақтаған кандидаттың британдықтарға жақын және ирланд-американдық сайлаушыларға қарсы деген айып тағу қаупі туды. Кливленд бұл қауіпті Канадаға (автономияға ие болғанымен, Британ империясының құрамында болған) балық аулау құқықтары жөніндегі дау кезінде жазалау шараларын қолдану арқылы тиімді бейтараптандырды. Харрисон партия белсенділерінен қаржылық қолдау алып, сол заманғы стандарттар бойынша қарқынды науқан жүргізді, Индианаполистегі үйінің алдында көптеген сөздер сөйледі, олар газеттерде жарияланды. Кливленд президенттік кандидаттардың науқан жүргізбеу дәстүрін сақтап, өз кабинетінің де науқанға қатысуын тыйым салды, өзінің 75 жастағы вице-президенттік кандидат Thurman-ды науқанының жетекшісі етіп тағайындады.
Бестік блок
Уильям Уэйд Дадли (1842–1909), Индианаполис заңгері, демократиялық сайлау алаяқтықтарымен күрескен және оларды сотқа берген белсенді адам болды. 1888 жылы Бенджамин Харрисон Дадлиді Республикалық Ұлттық Комитеттің қазынашысы етіп тағайындады. Бұл науқан ондаған жылдар ішіндегі ең қарқынды науқан болды, Индиана штатындағы жағдай тең есті. Ұлттық комитет штаттық саясатқа араласуға құқылы болмаса да, Дадли Индиана штатының округтік төрағаларына айналымды хат жазып, оларға «сайлаушыларды беске бөліп, әр топқа сенімді адамды, қажетті қаражатпен бірге тағайындап, ешкім қашып кетпесін және барлығы біздің тізімге дауыс берсін деп тапсырыңыз» деді. Дадли жеткілікті қаржыландыруды уәделеді. Оның бұл алдын ала соққысы кері әсер етті, себебі демократтар хатты қолға түсіріп, науқанның соңғы күндері бүкіл ел бойынша жүздеген мың данасын таратты. Дадлидің жағымсыз беделіне байланысты, көптеген адамдар оның жоққа шығаруын сендіргісі келмеді. Индианада шамамен бірнеше мың «еркін сайлаушы» болды – өз дауыстарын 2 долларға сатуға дайын адамдар. Олар әдетте 50/50 бөлісіп (немесе, мүмкін, 5000 долларға 5000 доллар), дауыс беру нәтижесіне көзге көрінбейтін әсер етті. «Бес топқа» жасалған шабуыл, сондай-ақ ізгі ниетті генерал Харрисон сайлауды сатып алуға тырысып жатыр деген ұсыныс демократтардың науқанына серпін берді және партиялар басып шығарған бюллетеньдерді құпия дауыс беру бюллетеньдерімен алмастыру жөніндегі жалпыұлттық қозғалысты ынталандырды.
Мерчисонның хаты
Калифорниялық республикашы Джордж Осгудби "Чарльз Ф. Мёрчисон" деген жалған атпен АҚШ-тағы британдық елші сэр Лайонель Саквилл Уэстке хат жазып, өзін бұрынғы ағылшын, қазір Калифорния азаматы деп сипаттап, алдағы президенттік сайлауда қалай дауыс беру керектігін сұрады. Сэр Лайонель оған жауап жазып, "Мурчисон хатында" Кливленд британдықтардың көзқарасынан алғанда ең қолайлы кандидат болуы мүмкін екенін ашық айтты. Республикашылар бұл хатты сайлауға екі апта қалғанда жариялады, оның ирланд-американдық сайлаушыларға тигізген әсері алдыңғы сайлаудағы "Ішімдік, римдік және бүлік" қатесімен тең болды: Кливленд Нью-Йорк пен Индиана штаттарын (соның салдарынан президенттікке де) жоғалтты. Саквилл Вест британдық елшіліктен алынды.
Мемлекет бойынша нәтижелер
Источник: Уолтер Дин Бернхэмның мәліметтері, Президенттік сайлау бюллетеньдері, 1836–1892 (Джонс Хопкинс университетінің баспасы, 1955) 247–57 беттер. Кливленд/Терман жеңген штаттар/округтар Гаррисон/Мортон жеңген штаттар/округтар Гровер Кливленд Демократ Бенджамин Гаррисон Республикалық Клинтон Фиск Тыйым салу Элсон Стритер Бірлескен еңбек Айырмасы Штат Барлығы Штат сайлаушы дауыстары саны % сайлаушы дауыстары саны % сайлаушы дауыстары саны % сайлаушы дауыстары саны % сайлаушы дауыстары саны % # Алабама 10 117,314 67.00 10 57,177 32.66 594 0.34 60,137 34.35 175,085 AL Арканзас 7 86,062 54.80 7 59,752 38.04 614 0.39 10,630 6.77 26,310 16.75 157,058 AR Калифорния 8 117,729 46.84 124,816 49.66 8 5,761 2.29 7,087 2.82 251,339 CA Колорадо 3 37,549 40.84 50,772 55.22 3 2,182 2.37 1,266 1.38 13,223 14.38 91,946 CO Коннектикут 6 74,920 48.66 6 74,584 48.44 4,234 2.75 240 0.16 336 0.22 153,978 CT Делавэр 3 16,414 55.15 3 12,950 43.51 399 1.34 3,464 11.64 29,764 DE Флорида 4 39,557 59.48 4 26,529 39.89 414 0.62 13,028 19.59 66,500 FL Джорджия 12 100,493 70.31 12 40,499 28.33 1,808 1.26 136 0.10 59,994 41.97 142,936 GA Иллинойс 22 348,351 46.58 370,475 49.54 22 21,703 2.90 7,134 0.95 22,124 2.96 747,813 IL Индиана 15 261,013 48.61 263,361 49.05 15 9,881 1.84 2,694 0.50 2,348 0.44 536,949 IN Айова 13 179,877 44.51 211,603 52.36 13 3,550 0.88 9,105 2.25 31,726 7.85 404,135 IA Канзас 9 102,745 31.03 182,904 55.23 9 6,779 2.05 37,788 11.41 80,159 24.21 331,149 KS Кентукки 13 183,830 53.30 13 155,138 44.98 5,223 1.51 677 0.20 28,692 8.32 344,868 KY Луизиана 8 85,032 73.37 8 30,660 26.46 160 0.14 39 0.03 54,372 46.92 115,891 LA Мэн 6 50,472 39.35 73,730 57.49 6 2,691 2.10 1,344 1.05 23,258 18.13 128,253 ME Мэриленд 8 106,188 50.34 8 99,986 47.40 4,767 2.26 6,202 2.94 210,941 MD Массачусетс 14 151,590 44.04 183,892 53.42 14 8,701 2.53 32,302 9.38 344,243 MA Мичиган 13 213,469 44.91 236,387 49.73 13 20,945 4.41 4,555 0.96 22,918 4.82 475,356 MI Миннесота 7 104,385 39.65 142,492 54.12 7 15,311 5.82 1,097 0.42 38,107 14.47 263,285 MN Миссисипи 9 85,451 73.80 9 30,095 25.99 240 0.21 55,356 47.81 115,786 MS Миссури 16 261,943 50.24 16 236,252 45.31 4,539 0.87 18,626 3.57 25,691 4.93 521,360 MO Небраска 5 80,552 39.75 108,425 53.51 5 9,429 4.65 4,226 2.09 27,873 13.76 202,632 NE Невада 3 5,149 41.94 7,088 57.73 3 41 0.33 1,939 15.79 12,278 NV Нью-Гэмпшир 4 43,456 47.84 45,728 50.34 4 1,593 1.75 2,272 2.50 90,835 NH Нью-Джерси 9 151,508 49.87 9 144,360 47.52 7,933 2.61 7,148 2.35 303,801 NJ Нью-Йорк 36 635,965 48.19 650,338 49.28 36 30,231 2.29 627 0.05 14,373 1.09 1,319,748 NY Северная Каролина 11 147,902 51.79 11 134,784 47.20 2,840 0.99 13,118 4.59 285,563 NC Огайо 23 396,455 47.18 416,054 49.51 23 24,356 2.90 3,496 0.42 19,599 2.33 840,361 OH Орегон 3 26,522 42.88 33,291 53.82 3 1,677 2.71 6,769 10.94 61,853 OR Пенсильвания 30 446,633 44.77 526,091 52.74 30 20,947 2.10 3,873 0.39 79,458 7.97 997,568 PA Род-Айленд 4 17,530 42.99 21,969 53.88 4 1,251 3.07 18 0.04 4,439 10.89 40,775 RI Южная Каролина 9 65,824 82.28 9 13,736 17.17 52,088 65.11 79,997 SC Теннесси 12 158,699 52.26 12 138,978 45.76 5,969 1.97 48 0.02 19,721 6.49 303,694 TN Техас 13 234,883 65.70 13 88,422 24.73 4,749 1.33 29,459 8.24 146,461 40.97 357,513 TX Вермонт 4 16,788 25.65 45,192 69.05 4 1,460 2.23 1,977 3.02 28,404 43.40 65,452 VT Вирджиния 12 152,004 49.99 12 150,399 49.46 1,684 0.55 1,605 0.53 304,087 VA Западная Вирджиния 6 78,677 49.35 6 78,171 49.03 1,084 0.68 1,508 0.95 506 0.32 159,440 WV Висконсин 11 155,232 43.77 176,553 49.79 11 14,277 4.03 8,552 2.41 21,321 6.01 354,614 WI ИТОГО: 401 5,538,163 48.63 168 5,443,633 47.80 233 250,017 2.20 149,115 1.31 94,530 0.83 11,388,846 US
Танымал мәдениетте
1968 жылы Майкл П. Антуан компаниясы Уолт Дисней компаниясының "Бір ғана, нағыз, түпнұсқа отбасылық ансамбль" музыкалық фильмін жасады, ол 1888 жылғы сайлау және Дакота аймағының штаттарға қосылып, бөлінуі (сайлаудың маңызды мәселесі болған) төңірегіндегі оқиғаны көрсетеді.