Кіріспе

АҚШ-тың 29-шы төртжылдық президенттік сайлауы

1900 жылғы АҚШ президенттік сайлауы 1900 жылғы 6 қарашада, сейсенбі күні өткен 29-шы төртжылдық президенттік сайлау болды. 1896 жылғы жарыстың қайталануында, қазіргі Республикалық президент Уильям Маккинли өзінің Демократтық қарсыласы Уильям Дженнингс Брайанды жеңді. Маккинлидің жеңісі оны 1872 жылы Улисс С. Гранттан кейін қайтадан сайлауда жеңіске жеткен алғашқы президент етті. 1956 жылға дейін бұл толық мерзім қызмет еткеннен кейін қайта сайлануға қол жеткізген соңғы Республикалық президент болды. Бұл сайлау президенттік тарихындағы бесінші реванш болды, және мұндай жағдай 1956 жылға дейін қайталанбады. Бұл екі рет те бірдей жеңімпазды шығарған алғашқы реванш сайлауы еді. Маккинли мен Брайан өз партияларында аз ғана қарсылыққа тап болды. Кейбір «Алтын демократтар» адмирал Джордж Дьюидің үгіт науқанын жүргізу мүмкіндігін қарастырғанмен, Дьюи жарыстан бас тартқаннан кейін Брайан 1900 жылғы Демократиялық Ұлттық конвентте оңай қайта тағайындалды. Маккинли 1900 жылғы Республикалық Ұлттық конвентте бірауыздан қайта тағайындалды. Вице-президент Гаррет Хобарт 1899 жылы қайтыс болғандықтан, Республикалық конвент Нью-Йорк штатының губернаторы Теодор Рузвельтті Маккинлидің серігі етіп тағайындады. Экономикалық өркендеудің қайта оралуы және Испан-Америка соғысындағы жеңіс Маккинлиге шешуші жеңіске қол жеткізуге көмектесті, ал Брайанның империализмге қарсы ұстанымы мен биметализмді қолдауы шектеулі қолдауға ие болды. Маккинли «Мықты Оңтүстік» штаттарынан басқа көптеген штаттарда жеңіске жетті және жалпы дауыс берудің 51,6 пайызын алды. Сайлау нәтижелері 1896 жылғы сайлау нәтижелеріне ұқсас болды, бірақ Маккинли бірнеше Батыс штаттарын, ал Брайан Кентукки штатын жеңді. Екінші мерзіміне кіргеннен кейін алты ай өткен соң Маккинли қаза тапты және оның орнына вице-президенті Теодор Рузвельт келді.

Демократиялық партияның кандидатурасы

1900 жылғы Демократиялық партияның тізімі Президенттікке кандидат Вице-президенттікке кандидат АҚШ өкілі Небраска штатының 1-ші округінен (1891–1895) АҚШ-тың 23-ші вице-президенті (1893–1897) Науқан

Халық партиясының кандидатурасы

Ұлттың үшінші ірі партиясы ретінде популистер 1896 жылы ұлттық деңгейде Демократиялық партиямен "бірігу" туралы ұйымдық шешім қабылдады, өздерінің жеке басын екі түрлі вице-президенттік үміткерді ұсыну арқылы сақтап қалды. Штат деңгейіндегі жергілікті популистік партиялар өздері қалағандай әрекет етуге еркіндік алды. Жазық дала штаттарында популистер демократтармен бірігіп, кейбір штаттарда оларды толығымен ығыстырды. Оңтүстікте популистер Республикалық партиямен бірікті. Нәтижесінде, Брайан жеңілгенімен, популистер Конгрестегі өкілдіктерін 10-нан 26-ға дейін арттырды. Алайда, оңтүстік штаттарының бірнешеуінде заң шығарушы органдар әлі де демократтардың бақылауында болды, және олар популистердің маңызды тобын әлсірету мақсатымен қара нәсілді сайлаушылардың сайлау құқығын жоюға бағытталған бірқатар заңдар қабылдады. Бұл әрекет күтілген салдарға алып келді; 1898 жылғы ара сайлауда Өкілдер палатасындағы популистердің өкілдігі 9-ға дейін төмендеді, бұл партия құрылғаннан бергі ең төменгі көрсеткіш. Демократтардың популистерге қатысты әрекеттері партия ішінде жікке бөлуге әкелді. 1899 жылдың 17 мамырында популистік көшбасшылар Сент-Луис қаласында бас қосып, партияның болашақтағы бірігу әрекеттерін тоқтата тұруға шақыратын "Орта жол" саясатын жариялаған үндеу шығарды. Бұл мәлімдеме ең алдымен партияның ұлттық төрағасы, Солтүстік Каролина штатынан АҚШ сенаторы Марион Батлерге бағытталған еді, ол Солтүстік Каролина республикашылдарымен біріккен соң Сенатқа сайланған және 1900 жылғы популистік тізім бойынша Уильям Дженнингс Брайанды қайта тағайындау үшін жұмыс істеп жатқан болатын. Популистердің бірігуді жақтаған көшбасшылары 1900 жылдың басында қарсылық көрсетті. Бірінші бөлінген штаттық партия Небраска штатының партиясы болды, ол 19 наурыздағы штаттық съезде екі топқа бөлінді. Екі фракция да Цинциннатиде өтетін ұлттық съезге делегаттарды тағайындады. Ақырында, Огайо популистері бірігуді жақтамайтыны және Брайанды ұсынбайтын съезд ұйымдастыруға тырысқаны белгілі болған соң, біріккен популистер жеке ұлттық съезд өткізуге шешім қабылдады.

"Қорылысу" популистік номинациясы

1900 жылғы "Фьюзионист" Халық партиясының президенттікке кандидаттығы Вице-президенттікке кандидат АҚШ өкілі Небраска штатының 1-сайлау округінен (1891–1895) АҚШ-тың 23-вице-президенті (1893–1897) Науқан

"Фьюзионист" популистік ұлттық конвенциясы 9 мамырда Оңтүстік Дакота штатының Сиукс-Фоллс қаласының батысында орналасқан үлкен шатырда жиналып, Брайанды президенттікке бірауыздан ұсынды. Күміс республикалық партиясының жетекшісі Чарльз Таун вице-президенттікке кандидат ретінде дерлік бірауыздан ұсынылды, тек Огайо штатынан келген өкіл Джон Ленцтен ғана әлсіз қарсылық көрінді. Адлай Стивенсон Демократиялық партияның вице-президенттікке кандидаттығын жеңіп алғаннан кейін Таун жарыстан шығып, "Фьюзионист" популистер Стивенсонды қолдады.

Линкольн Республикалық партияның кандидатурасы

1900 жылғы Линкольн Республикалық билеті Президенттікке Вице-президенттікке АҚШ Өкілі, Небраска штатының 1-ші сайлау округі (1891–1895) АҚШ-тың 23-ші Вице-президенті (1893–1897) Науқан

Линкольн Республикалық партиясы, бұрынғы Күміс Республикалық партиясы, 1900 жылға қарай биметализм мәселесі империализм мәселесімен ығыстырылғанын мойындады және Абрахам Линкольннің құндылықтарына сай келетін кең платформа партияның тек қана күміс мәселесінен арылуына мүмкіндік береді деп үміттенді. Линкольн Республикалықтары Канзас-Ситиде, Миссури штатында Демократиялық Ұлттық Конвентпен бір уақытта жиналды. Көптеген қатысушылардың басты мақсаты Вильям Дженнингс Брайанды президенттікке қолдау көрсетумен қатар, Демократиялық партияның вице-президенттік лауазымына Ұлттық төраға Чарльз Таунды ұсынуды ілгерілету болды, бұл күш-жігерге екі ай бұрын сол лауазымға Таунды ұсынған Фьюзионисттік популистер де қолдау көрсетті. Бірақ Таунды қолдағандардың күткені кері кетіп, Брайан мен Таунның тізімін дайын факт ретінде көрсету арқылы Таунға ыңғайлы болатын Демократиялық делегаттарды ығыстырып жіберуі мүмкін. Оңтүстік Демократиялық делегаттар бұрынғы төрт жылда Солтүстік-Шығыс және Орта Батыста Демократиялық партия жоғалтқан сайлаушыларға сәуекел болатын вице-президенттік үміткерді артық көреді. Брайанның Таунды жеке қолдауы туралы үміттер де күңкіреп қалды, өйткені Брайан, осы кандидаттардың ішінде Таунды артық көріп, қабылдау сөзінде осы туралы айтады деп күтілген болатын, алайда конвентке бармауға және вице-президенттік сайысқа араласпауға шешім қабылдады. Нәтижесінде Таун үшінші орынды иеленді, ал Адлай Стивенсон жеңіске жетті. Бұрын Гровер Кливлендтің вице-президенті болған Стивенсонның тағайындалуы Линкольн Республикалықтарының көптеген өкілдерін ашуландырды, содан кейін Чарльз Таунды вице-президенттікке ұсынуға әрекеттер жасалды. Тек Чарльз Таунның өзі сөз сөйлегенде ғана ашу басылды. Өзін ұсыну әрекеттерінен бас тартып, Таун қатысушы делегаттардан Демократиялық билетті қабылдап, қолдау көрсетуге шақырды, Брайан оның басында екенін және Демократиялық платформаның көп бөлігі Линкольн Республикалықтарының платформасына сәйкес келетінін атап өтті. Сенатор Фред Дюбуа, сенатор Генри Теллер және Джон Шафрот сияқты басқалар да Брайан мен Стивенсонды қолдауға шақырып, ұқсас сөздер айтты. Ақырында вице-президенттік тағайындау мәселесін Ұлттық комитет қарастырады деп шешілді. Олар келесі күні Таунның тілегін орындап, вице-президенттікке Адлай Стивенсонды ресми түрде бекітеді.

Антиимпериалистік лиганың кандидатурасы

1900 жылғы Империализмге қарсы лиганың президенттікке үміткерлік билеты Вице-президент АҚШ өкілі Небраска штатының 1-ші округінен (1891–1895) АҚШ-тың 23-ші вице-президенті (1893–1897) Науқан

Американдық Империализмге қарсы лига 1898 жылы Филиппин аралдарын қосып алуға қарсы құрылған, оның аннексиясы «үкіметтің келісімі» қағидасын бұзады деп саналды. Саяси партия ретінде ресми тіркелмегенімен, Лига ішінде тек империализмге қарсы платформада бағытталған тәуелсіз үміткерді ұсынуға тырысқан, не болмаса, оған қолдау көрсетуге ұмтылған қозғалыс болды – егер ол Республикалық немесе Демократиялық партиядан шыққан, өзі империализмге қарсы болған кандидат болса. Бірақ Маккинли мен Брайанның кандидаттығы жарияланғаннан кейін, Брайан мен Демократиялық платформаны қолдау мәселесі бойынша бірден дау туды. Көптеген республикашылдар мен «Алтын демократтар» оның империализмді айыптауынан басқа, өздерінің саяси көзқарастарына қайшы екенін айтты. Мамыр айында кейбіреулер қарашада Маккинлиді қолдауды қарастырды. Сол айдың соңында 15 тамызда Индианаполисте ұлттық конвент өткізуге шақыру жасалды, мақсаты – жалпы сайлауға үміткерлерді бекіту немесе ұсыну. Ұлттық демократиялық партияның қалдықтарымен бірігу мүмкіндігі талқыланды, бірақ олардың ұлттық комитеті бұл ұсыныстан бас тартты. Президенттікке үміткерлер ретінде бұрынғы спикер Томас Рид, бұрынғы мемлекеттік хатшы Ричард Олни, бұрынғы Массачусетс штатының губернаторы Джордж Бутвелл және бұрынғы сенатор Джон Хендерсон талқыланды. Бастапқыда, жағдай Брайанның пайдасына болды. Конвенттің төрағасы Джордж Бутвелл Демократиялық билетті қолдауға шақырды, содан кейін бұрынғы генерал Джон Битти, Эдгар Банкрофт және Гамалиел Брэдфорд сөз сөйледі. Бірақ Брайанды қолдау туралы резолюция ұзақ талқылауларға түсті, оның басты қарсыластары Томас Осборн басқаратын «үшінші билет» қозғалысының өкілдері болды. Осборн мен оның жақтастары көптеген империализмге қарсы адамдар Брайанға немесе Демократиялық платформаға дауыс беруге дайын болмайтынын, өз кандидаттарымен жақсы қызмет ететінін болжады. Резолюция авторы Чарльз Кодман мен Эдвин Буррит Смит барлық мәселелер империализм мәселесіне қарағанда екіншілік екенін, ал империализмге қарсы адамды билікке келтірудің ең тиімді жолы қолдану керектігін айтты. Дауыс беру нәтижесінде «Еркіндік конгресі» деп аталған платформасы көпшілік дауыспен қабылданды, Брайан/Стивенсон билетін қолдауға қарсы барлық ұсыныстар қабылданбады. Осборн мен басқа «үшінші билет» жақтастары сол кезде ұйымдасып жатқан Ұлттық партияға қосылды.

Ұлттық партияның кандидатурасы

1900 жылғы Ұлттық партияның президенттікке кандидаттығы, вице-президенттікке кандидаттығы, Луизиана штатынан АҚШ сенаторы (1892–1901) (Тағайындаудан бас тартты): 21 қыркүйек, Массачусетс штатынан заңгер және тарихшы (Тағайындаудан бас тартты): 22 қыркүйек. Ұлттық партия – Антиимпериалистік лига ішіндегі «үшінші билет» қозғалысының нәтижесі болды. Оның құрылуына алғашқы қадамдар Томас Осборн мен Джон Джей Чэпмен сияқты бірнеше антиимпериалистердің Ұлттық демократиялық партияны үшінші партияның кандидатурасын ұсынуға немесе қолдауға көндіре алмағаннан кейін жасалды. Содан кейін Нью-Йорктен келген Лига делегаттары мәлімдеме жасады, онда Республикалық және Демократиялық партиялар сынға алынды, Филиппин мен Порто-Риконың тәуелсіздігі қолдалынды, алтын стандарт пен берік банк жүйесін жақтады, ерекше артықшылықтарды жоюды талап етті және тек қана лайықтылыққа негізделген мемлекеттік қызметті қалады. Олар 14-15 тамыз аралығында ұлттық конвент өткізуді де талап етті, бұл оны 15-16 тамыз аралығында өткен «ұлттық» Лига конвентімен қатар қойды. Делегаттар Индианаполиске келген кезде Лиганы үшінші партияның кандидатурасын ұсынуға көндіруге үміттенді, содан кейін Ұлттық партия қолдауын білдіретін еді. Бірақ Антиимпериалистік лига конвентінің көпшілігі Брайанды қолдауға дайын екенін және оған жақтас екенін көрсетті. Президенттік жарыс тақырыбы бойынша платформаны кем дегенде бейтарап қалдыруға тырысқан Брайанға қарсы делегаттардың әрекеттері сәтсіз аяқталды. Ұлттық партиямен байланысты Лига делегаттары кейін шығып, Томас Осборнды тұрақты төраға етіп сайлады және 5 қыркүйекте жаңа ұлттық конвент өткізуді талап етті. Осы уақытта Мурфилд Сториге Ұлттық партияның президенттік кандидатурасы ұсынылған, бірақ ол бас тартты және ақырында Массачусетс штатының 11-ші округінде антиимпериалистік тәуелсіз кандидат ретінде сайлауға түсуді жөн көрді. Уильям Джексон Палмер оныңмен бірге сайлауға түсу үшін вице-президенттікке ұсынылды. 5 қыркүйекте Карнеги залында (бұрынғы Камералық музыка залы) өткен жиынға қатысқан Ұлттық партия ресми түрде Луизиана штатынан сенатор Донелсон Каффериді президенттікке, ал Массачусетстен тарихшы Арчибальд Хоуды вице-президенттікке ұсынды. Каффери ұсынылса, ол кандидатураны қабылдай ма деген алаңдаушылық болғанмен, Осборн Кафферимен байланыста болғанын және оның Ұлттық партияға жақтас екенін және президенттікке үміткер болуға дайын екенін мәлімдеді. Партияның платформасы шілдеде Лига комитеті ұсынған бағдарламаға ұқсас болды, бірақ «ерекше артықшылықтар» анықтамасы «субсидиялар, сыйлықтар, лайықсыз зейнетақылар немесе трасттарға қарсы тарифтер» деп берілді. Сонымен қатар, сайлаушылардың толық тізімін ұсыну мүмкін емес штаттарда бір ғана сайлаушыны ұсыну стратегиясы қабылданды, бұл сайлаушыларға Ұлттық билетке және өздерінің таңдауы бойынша басқа бір кандидатқа дауыс беруге мүмкіндік берді. Бұл Ұлттық партия Брайан немесе МакКинлиден дауыстарды алмас еді деген қауіптерді сейілтуге көмектесетін деп үміттенді. Алайда, Ұлттық партияның сенаторы Каффери бірнеше аптадан кейін кандидатурадан бас тартты, нәтижесінде Артур Бриггс Фаркуар, Пенсильвания ауыл шаруашылығы жұмыстарының иесі, мүмкін орынбасар ретінде қарастырылды. Бір күннен кейін, 21 қыркүйекте партияның Массачусетс штатындағы бөлімшесі таратылуға дауыс берді. Содан кейін ант бермеген сайлаушылар ұсынылуы мүмкін деген үміт болды, бірақ қағаздар тек Массачусетс штатынан Эдвард Уолдо Эмерсонға ғана берілді.

Басқа да ұсыныстар

Одақ реформа партиясы президенттікке Огайо штатынан Сет Х. Эллисті, ал вице-президенттікке Сэмюэл Т. Николсонды ұсынды. Біріккен христиан партиясы президенттікке Джона Ф. Р. Леонардты, вице-президенттікке Дэвид Х. Мартинді ұсынды. Алғашқыда партия президенттікке Сайлас С. Суоллоуды, вице-президенттікке Джон Г. Вуллиді ұсынған еді, бірақ екеуі де бас тартты. Олардың орнына, Тыйым салу партиясының үміткерлігі үшін күресуді жөн көрді (сонда Вулли жеңіске жетті).

Науқан

1900 жылы экономика гүлденіп тұрды, сондықтан республикашылдардың «Төрт жылдық толық кешкі ас» слоганы 1898 жылғы испан-американ соғысындағы жеңіспен үйлесіп, сайлауда зор тартымдылыққа ие болды. Тедди Рузвельт соғыста Кубада ұлттық батыр атанды және осы себепті республикалық партияның ықпалды өкілі болды. Рузвельт жоғары энергетикалық және Уильям Дженнингс Брайанның әйгілі кампаниялық стиліне тең келді. Рузвельт Маккинли Америкаға бейбітшілік пен өркендеу әкелді және қайта сайлануға лайық екенін жеткізді. Рузвельт қарбалас кампания барысында 23 штатта 480 аялдама жасады. Сөздерінде ол соғыстың әділ болғанын және кубалықтар мен филиппиндықтарды испандық зорлық-зомбылықтан азат еткенін қайта-қайта айтты: Төрт жыл бұрын ел алаңдады, себебі біздің есігіміздің алдында американдық арал ортағасырлық деспотизмден де жаман қиналып жатты. Бізге Армения сияқты жағдай қажет болды. Кубадағы жағдай бізді үнсіз отыруға және өзімізге деген бір ұнсым да сыйлық қалдырмады. Біз қылыш суырып алып, осы буын көрген ең әділ және сәтті сыртқы соғысты бастадық. Брайанның кампаниясы 1896 жылғы кампаниядағы басты мәселесінің қайталануына негізделді: Ақысыз күміс. 1900 жылы бұл үміттерге жетпеді, өйткені өркендеу ауыр депрессияны алмастырды және Маккинли осы жетістікке өзінің еңбегін жатқызды. Ақша айналымын арттыру арқылы бағаны көтеруді жақтағандар әлемдік экономикаға көп мөлшерде жаңа алтын ағылып жатқанын мойындауға мәжбүр болды, ал бағаның төмендеуі енді қауіп тудырмады. Брайанның екінші маңызды кампаниялық тақырыбы Маккинлидің империализміне қарсы бағытталды; Брайан соғысты қолдады, бірақ Филиппиннің аннексиясына қарсы болды. Ол Маккинли қатыгез испандық зорлық-зомбылықты қатыгез американдық зорлық-зомбылықпен алмастырғанын айтты. Брайан филиппиндық партизандардың қанды көтерілісін басуға жасалған американдық әскери күш-жігерді қатты сынады. Бұл тақырып бұрынғы қарсыластарының кейбіреулерін, әсіресе «қатаң ақша» немістерін, бұрынғы алтын демократтарын және Эндрю Карнеги сияқты антиимпериалистерді өз жағына тартты. Екі үміткер де 1896 жылғы кампаниялық тәсілдерін қайталады, Маккинли Огайо штатының Кантон қаласындағы үйінің алдынан тағы да кампания жүргізді. Кампанияның шарықталу кезінде ол бір күні 16 делегацияны және 30 мың қолдаушыны қарсы алды. Осы уақытта Брайан қайтадан теміржолмен сапар шекті, Орта Батыс және Шығыс аймақтарында жүздеген митингілерге қатысу үшін 18 000 мильді жүріп өтті. Бұл жолы оған Теодор Рузвельт те қосылды, ол 24 штатта осы деңгейде белсенді кампания жүргізді, пойызбен 21 000 мильді басып өтті. Испанияға қарсы соғыста американдық армия мен флоттың жеңісі республикашылдарды қолдаудың шешуші факторы болды. Демократтар соғыс Филиппиндегі бүлікшіліктен туындағандықтан аяқталмағанын дәлелдеуге тырысты; бұл олардың басты мәселесі болды. Филиппин-американ соғысы аяқталып бара жатқандығы туралы пікір республикашылдар үшін сайлау активі болар еді, ал Маккинли әкімшілігі сол жердегі әскерлердің саны азайғанын мәлімдеді. Республикашылдар Маккинли қайта сайланғаннан кейін 60 күн ішінде Филиппиндегі шайқастар өздігінен тоқтап қалады деп уәде берді. Алайда, бір лейтенант әйеліне жазған хатында: «Қағазда жақсы көрінеді, бірақ шындығында бұл жерде күш азайтылмаған. Бұл батальондар [үйлеріне қайтарылатын] әскери қызметтен босатылатын адамдардан құралған» делінген. Сонымен қатар, соғыс министрі Элиу Рут 1900 жылдың қыркүйегінде МакАртурдан алған есепті сайлаудан кейін ғана жариялады. Генерал Артур Макартур кіші төрт ай бойы Филиппинге басшылық етіп, Вашингтонға соғыстың тоқтамайтынын және оның аяқталмайтынын ескертті. Макартур соғыстың партизандық кезеңі жаңадан басталып келе жатқанын және филиппиндіктер тәжірибе арқылы өздерінің тактикасын жетілдіріп жатқанын сенді. Сонымен қатар, Филиппин көшбасшысы Эмилио Агиналдоның стратегиясы халық тарапынан қолдау тапқан. Макартур жазды: «Бұл бірегей соғыс жүйесінің табыстылығы бүкіл жергілікті халықтың іс-әрекетінің толық бірлігіне байланысты. Мұндай бірлік факт екендігі сөзсіз, оны қалай жасау және сақтау оңай емес. Бұл мақсатта қорқытудың көп пайдасы бар екені анық, бірақ қорқыныш ғана миллиондаған адамдардың бірігіп, өздігінен әрекет етуіне себеп бола алмайды. Әр қалада бір сатқын болса, осындай күрделі ұйымды жояды. Ықтимал, бұл принциптің этиологиялық біртектіліктен туындауы мүмкін, ол адамдарды уақытша туысқандық жетекшіліктің шақыруына жауап беруге итермелейді, тіпті мұндай әрекет олардың мүдделеріне және ыңғайлылығына қарсы болған жағдайда да. Дегенмен, Филиппиндегі әскерилердің көпшілігі Брайанды қолдамады. Әскерилердің хаттары мен күнделіктерінде 1900 жылғы сайлау туралы кез келген айтылым Маккинли мен Рузвельттен құралған республикалық билетке толық қолдау көрсеткенін көрсетеді. Сержант Беверли Далейдің сөзіне қарағанда, тіпті «қайғылы демократтардың» өзі Маккинлиді жақтады. Қатардағы Хамблетон: «Әрине, Брайанның бәрі екенін ойлайтын жігіттер де бар, бірақ олар тым көп айтпайды» деп жазды. Брайанның белсенді күш-жігеріне қарамастан, Маккинли кезіндегі жаңа өркендеу және испан-американ соғысына қатысты халықтың қолдауы Маккинлиге жеңіске жетуге мүмкіндік берді.

Екіншілік көздер

Уиллис Дж. Эббот және т.б. "1900 жылғы шайқас: әрбір американдық азамат үшін ресми нұсқаулық".

Фахи, Джеймс Дж. "Популистік дискурсты құру: 1896–2016 жылдардағы АҚШ президенттік сайлауларындағы популистік коммуникацияны талдау". Әлеуметтік ғылымдар тоқсаны 102.4 (2021): 1268–1288. Онлайн.

Хилперт, Джон М. (2015) "Америкалық циклон: Теодор Рузвельт және оның 1900 жылғы саяхат үгіт науқаны" (Миссисипи университетінің баспасы, 2015). xii, 349 б.