Кіріспе

Американдық карикатурист және жазушы Дэниел Гиллеспи Клоуз (/k//l//aʊ//z/; 14 сәуір 1961 жылы туған) – американдық карикатурист, графикалық романдар авторы, иллюстратор және сценарийші. Клоустың көптеген туындылары алғаш рет "Eightball" жеке антологиялық комикс сериясында жарияланды. "Eightball" санында әдетте бірнеше қысқа жұмыс және кейін жиналып, графикалық роман ретінде басылған ұзақ әңгіменің бір бөлімі болады, мысалы, "Темірге құйылған барқыт қолғап" (1993), "Адам әлемі" (1997), "Дэвид Боринг" (2000) және "Сабыр" (2016). Клоустың иллюстрациялары "The New Yorker", "Newsweek", "Vogue", "The Village Voice" және басқа басылымдарда пайда болды. Режиссер Терри Звигоффпен бірлесіп, Клоуз "Адам әлемі" комиксінен 2001 жылы фильм жасады, ал тағы бір "Eightball" әңгімесінен 2006 жылы "Суретшілер мектебінің құпиясы" фильмін түсірді. Клоустың комикстері, графикалық романдары мен фильмдері көптеген наградаларға ие болды, оның ішінде графикалық әдебиеттегі ең үздік туынды үшін "Pen Award", оннан астам "Harvey" және "Eisner" сыйлықтары, сондай-ақ "Оскар" жүлдесіне ұсынылым.

Ерте өмір және мансап, 1961-1988

Клаус Чикаго қаласында, Иллинойс штатында, автомеханик анасы мен жиһаз шебері әкесінің отбасында дүниеге келді. Оның анасы еврей, ал әкесі "сақ WASPish Пенсильвания" отбасынан шыққан; Клаустың тәрбиесі діни емес еді. 1979 жылы ол Чикаго университетінің лабораториялық мектептерін бітіріп, Бруклиндегі Пратт институтына түсті, онда 1984 жылы BFA дәрежесін алды. Праттта ол әріптесі Рик Альтерготтпен танысып, дос болып, бірге шағын баспа комикстерін шығарды. Клаус зерттеушісі Кен Парилдің айтуынша, карикатурист төрт жасында "графикалық" комикстен қатты әсер алған, ол "Strange Adventures" комиксінің мұқабасында ыстықтан қаза тапқан отбасының суретін көргенде жылап, басын қабырғаға соғып бастаған. Кейіннен ол ағасынан "Арчи және Фантастикалық Төрттік сияқты 1950 және 1960 жылдардағы классикалық комикстердің көптеген даналарын" алды, ол оны әйгілі карикатурист Р. Крамбтың туындыларымен таныстырды. Клаустың алғашқы кәсіби жұмысы 1985 жылы "Cracked" журналында жарияланды, ол 1989 жылға дейін журналға түрлі псевдонимдермен жұмыс істеді, ең танымалсы "Стош Гиллеспи" есімі болды, сондай-ақ қызметінің соңында өз атымен де жарияланды. Клаус пен жазушы Морт Тодд "Уггли отбасы" атты "Cracked" журналының тұрақты рубрикасын жасады. 1985 жылы Клаус өзінің кейіпкері Ллойд Льюэллиннің тұңғыш комиксін салды. Ол осы әңгімені "Fantagraphics" компаниясының Гэри Гроттіне жіберді, ал оның жұмысы көп ұзамай Эрнандес ағай-інілерінің "Love and Rockets" комиксінің #13 санында жарияланды. "Fantagraphics" 1986 және 1987 жылдары Ллойд Льюэллиннің алты журналдық, қара-ақ түсті комиксін шығарды, ал тағы бір әңгіме "Doomsday Squad" (1986) қайта басылған кітабында және "The All New Lloyd Llewellyn" комиксінде, Льюэллиннің соңғы комиксі 1988 жылы жарық көрді.

Сегіздік, 1989-2004

1989 жылы Fantagraphics компаниясы Клоустың "Eightball" комиксінің бірінші санын жариялады. Бірінші санның бетінде Клоуз бұл антологияны "Ашкөздік, кек алу, үмітсіздік, қайғы және жыныстық ауытқулар тойы" деп сипаттады. "Eightball" жиырма үш санға созылды және 2004 жылы аяқталды. Американың ең танымал балама комикстерінің бірі саналатын ол екі оннан астам жүлде алды, ал Клоустың "Eightball" сериалдарының барлығы жиналып, графикалық роман ретінде жарық көрді. Бірінші саннан он сегізінші санға дейін "Eightball" комиксінің әр санында түрлі жанрдағы қысқа туындылар жарияланды: мысқылдаушы шақырғандардан және Фрейдтік талдаудан бастап, ертегілер мен мәдени сынға дейін. Бұл сандарда Клоуз кейіннен графикалық роман ретінде жинаған сериалдың бөлімдері де болды: "Темірге құйылған барқыт қолғап" (1993), "Pussey!" (1995) және "Көшпелі әлем" (1997). Он тоғызыншы санмен Клоуз антология форматынан бас тартты. Үлкен, қара-ақ түсті жиырма бірінші санға дейін, әр санында Клоустың үш актілі "Дэвид Боринг" туындысының бір актісі жарияланды, ол 2000 жылы графикалық роман ретінде жарық көрді. Клоуз жиырма екінші санмен форматын тағы да өзгертті. "Eightball" комиксінің алғашқы толық түсті саны болған жиырма екінші санда "Ice Haven" графикалық романының толық көлеміндегі бір туындысы жарияланды. Соңғы саны, жиырма үшінші сан, 2004 жылы жарық көрген толық түсті, бір оқиғалы комикс "The Death Ray" болды. 1990 жылдардың басында Клоуз Сиэтл қаласындағы Sub Pop лейблімен байланыста болды, Thee Headcoats, The Supersuckers, The John Peel Sessions және The Sub Pop Video Program жинақтарына арналған суреттер жасады. Ол лейблдің талисманы Панкиді ойлап тапты, ол футболкаларда, доптарда, сағаттарда және басқа да тауарларда пайда болды. 1994 жылы Клоуз Ramones тобының "I Don't Want to Grow Up" бейнеклипіне суреттер салды.

Сегіздік топтан кейінгі кезең, 2005-2023

2004 жылы Eightball аяқталғаннан кейін Клоуз толық түсті графикалық романдарды шығара бастады, 2005 жылы Eightball #22-де жарияланған комикстің қайта қарастырылған нұсқасы – Ice Haven романымен бастап. 2010 жылы Drawn and Quarterly баспасы Клоустың Eightball-да жарияланбаған алғашқы графикалық романы – Уилсонды шығарды. Келесі жылы Pantheon Mister Wonderful романын жариялады, бұл 2007 және 2008 жылдары The Sunday New York Times Magazine журналында апта сайын серияландырылған, Клоуз «романтика» деп сипаттаған туындының қайта қарастырылған және жаңа форматтағы нұсқасы еді. 2011 жылы Drawn and Quarterly баспасы The Death Ray романын қатты мұқабамен шығарды, ол алғаш рет Eightball #23-те пайда болған. Осы кезеңде Клоуз бірнеше New Yorker журналының мұқабасын жасады және Зейди Смиттың «Басқа адамдардың кітабы» (2008) мен ықпалды өнер комикстері антологиясы Kramers Ergot (#7, 2008) үшін комикстер үлесін қосты. 2006 жылы денсаулық мәселесі туындағаннан кейін Клоуз ашық жүрек операциясын жасады. Оның ең ұзақ графикалық романы Patience 2016 жылдың наурыз айында АҚШ-та жарық көрді. Оның соңғы графикалық романы Моника 2023 жылдың 3 қазанында Fantagraphics баспасынан шықты. Клоуз әйелі Эрика және баласымен Калифорния штатының Окленд қаласында тұрады.

Мәдени контексттер

Клоустың жұмысы 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басындағы американдық баламалы комикстер ортасынан туындады және комикстерге сыншылар, ғалымдар мен оқырмандар тарапынан жаңа деңгейде құрметке ие болуына маңызды үлес қосты. Ghost World американдық «әдеби» комикстердің алғашқыларының бірі болып, дәстүрлі кітап дүкендерде графикалық роман ретінде сатылды. (Клоуз «әдеби комикстер» және «графикалық роман» терминдерін сынаған.) Ол Eightball журналының #11–#18 санында (1993–1997) бөлім-бөліммен жарияланды. Ghost World және "The Party" сияқты оның ең танымал туындылары X буынымен байланысты ("The Party" Дуглас Рашкоффтың 1994 жылғы GenX Reader-інде қайта басылды). Бұл қозғалыстың жасөспірім шақтан кейінгі мақсатсыздыққа деген қызығушылығы 1990 жылдары Клоустың басты тақырыптарының бірі болды. Ол Адриан Томин және Крейг Томпсон сияқты суретшілерге жол көрсетті, олар да жасөспірім шақтан кейінгі кейіпкерлердің күйбеңдеуіне назар аударды. Фильм режиссері Дэвид Линч сияқты, Клоуз китч пен гротеск элементтерін үйлестірумен белгілі. Суретшінің 1950 және 1960 жылдардағы теледидар, кино, бағытты және авангардты комикстерге, сондай-ақ Mad журналына деген қызығушылығы оның 1990 жылдардағы жұмысында, әсіресе Like a Velvet Glove Cast in Iron графикалық романында көрінеді. 1990 жылдары китч пен қорқыныштың үйлесімі көркем өнерде, тәуелсіз кинода және авангардты комикстерден кейін замана рухының бір бөлігіне айналды. Клоустың 2000 жылдан кейінгі графикалық романдары тақырып пен формадағы өзгерістерді көрсетті. Ice Haven, The Death Ray, Wilson және Mister Wonderful ересек жастағы кейіпкерлерді бейнелейді және ерлік пен қартаю мәселелерін зерттейді. Оның әріптес суретшілері Крис Уэр және Арт Шпигельман сияқты, бұл комикстер американдық комикстер тарихына қызығушылық танытты, газеттегі комикстерге ұқсас макеттерді, түстерді және сурет салу стилін пайдаланды, әсіресе XX ғасырдың басындағы және ортасындағы үлкен жексенбілік комикстерге ұқсас.

Марапаттар

Клауз өзінің комикстері мен кино жұмысы үшін ондаған наградалар мен номинацияларды алды. 2002 жылы ол «Адам әлемі» фильмі үшін бірнеше марапатқа ұсынылды, соның ішінде бұрын жарық көрген материал негізінде ең жақсы сценарий үшін «Оскар» сыйлығына, жылдың сценарисі үшін AFI сыйлығына, Чикаго кино сыншылары қауымдастығының ең жақсы сценарий үшін сыйлығына және тағы да басқаларына. Комикстері үшін Клауз көптеген Харви сыйлықтарын жеңіп алды, соның ішінде 1997 және 2005 жылдары «Ең үздік автор»; 1990, 1991, 1992 және 1997 жылдары «Ең үздік серия»; 1991 және 1997 жылдары «Ең жақсы хат»; 1990, 1991, 1998 және 2005 жылдары «Ең жақсы жеке нөмір немесе әңгіме»; және 2002 жылы «Ең жақсы карикатурист». Ол сондай-ақ көптеген Айснер сыйлықтарын жеңіп алды, соның ішінде 2000 және 2002 жылдары «Драма жанрындағы ең жақсы автор/суретші»; 2002 және 2005 жылдары «Ең жақсы жеке нөмір/жеке әңгіме»; 2008 жылы «Ең жақсы қысқа әңгіме»; 2011 жылы «Ең жаңа графикалық альбом». 2011 жылы ол графикалық әдебиеттегі ең үздік еңбектері үшін «Pen Award» сыйлығын жеңіп алды. Клауз 2006 жылы Inkpot сыйлығымен марапатталды. Клауз 2024 жылдың қаңтар айында «Ангулем фестивалі» BD-нің 51-ші шақырылысында «Моника» альбомы үшін беделді Fauve d'Or сыйлығын алды.

Көрмелер

Клоустың түпнұсқа туындылары американдық топтық көрмелерде, сондай-ақ Бельгия, Франция, Германия, Жапония және басқа да елдердегі көрмелерде қойылды. Оның алғашқы жеке көрмесі 2003 жылы Лос-Анджелестегі Ричард Хеллер галереясында өтті. 2012 жылы Сьюзан Миллер оның алғашқы музейлік ретроспективасын – «Қазіргі заманғы карикатурашы: Дэниел Клоустың өнері» – Калифорнияның Оукленд мұражайында ұйымдастырды. Көрмеде 100 жұмыс қойылды, оның ішінде қалам мен сиямен салынған суреттер, түсті қаламмен жасалған иллюстрациялар, гуашь және «The New Yorker», «Eightball» журналдарының, сондай-ақ Клоустың графикалық романдарының обложкалары болды. 2013 жылы көрме Чикаго қаласындағы заманауи өнер мұражайына көшті, ал 2014 жылдың ортасында Огайо штатының Колумбус қаласындағы Векснер орталығында көрсетілді. Көрме Еуропа мен Азияға да барар мүмкін.

Сценарий жазу

1990 жылдардың аяғында Клоуз сценарий жазушы ретінде мансапқа кірісті. Оның алғашқы фильмі – 2001 жылғы «Адам әлемі» («Ghost World»). Клоустың сол аттас комиксіне негізделген және режиссер Терри Звигоффпен бірлесіп жазылған бұл фильм, есімдері айтылмаған американдық қалашықта өтеді. Онда мектептегі көптеген сыныптастарын жек көретін екі жақын дос – Энид (Тора Бирч) мен Ребекканың (Скарлетт Йоханссон) басынан өткен оқиғалар баяндалады. Бітіруден кейін олар бірге тұрып, колледжге бармауды жоспарлайды, бірақ ересек өмірдің қысымы артып, бірте-бірте алыстай бастайды. Қыздар Сеймур (Стив Буссеми) атты пластинкалар коллекционерімен әзіл ойнайды, ол Энидтің күтпеген досы мен жақынына айналады, ал Ребеккамен қарым-қатынасы нашарлайды. Фильм көптеген марапаттарға ұсынылды, ең бастысы – 2002 жылғы «Үздік бейімделген сценарий» номинациясындағы «Оскар». 2001 жылы «Fantagraphics» баспасы «Ghost World: A Screenplay» кітабын шығарды. Клоуздың екінші фильмі – «Суретшілер мектебінің құпиясы» («Art School Confidential»), ол суретшінің 1980 жылдардың басындағы «Pratt Institute» тәжірибесіне негізделген. (Клоуздың төрт беттік «Art School Confidential» комиксі де осы тәжірибелердің бір бөлігін қамтиды.) Звигофф режиссерлік еткен, сценарийін Клоуз жазған фильмде әлемдегі ең ұлы суретші болу арманындағы өнер студенті Джеромның (Макс Мингелла) өмірі көрсетіледі. Бұл фильм «Адам әлемі» сияқты сәтті болмады. 2006 жылы «Fantagraphics» «Art School Confidential: A Screenplay» кітабын жариялады. Клоуздың графикалық романының үшінші бейімделуі – «Уилсон» («Wilson») фильмі, оны Крейг Джонсон түсірді, басты рөлде Вуди Харрельсон ойнады, ал сценарийін Клоуз жазды. Фильм 2017 жылы көрермендерге ұсынылды. Кем дегенде төрт басқа фильм жобасы талқыланды немесе жартылай дамыды, біреуі тоқтатылды, ал екеуі жеті жылдан астам уақыт бойы тоқтап тұр. Клоуз бен режиссер Мишель Гондри Руди Раккердің «Ғарыш пен уақыт шебері» («Master of Space and Time») романы негізінде фильм түсіруді жоспарлады, Клоуз сценарий жазып, Гондри режиссерлік ететін болды, бірақ жоба осы кезеңнен әрі дамымады. Клоуз фильм туралы: «Мен 2006 жылғы Сан-Диего [Комик] Конда оның түсірілмейтінін жарияладым» деді. 2006 жылы Клоуз өзінің «Өлім сәулесі» («The Death Ray») комиксіне негізделген сценарий жаза бастады. Сонымен қатар, ол жеті жыл бойы «Жоғалған сандықтың іздеушілері» («Raiders of the Lost Ark») фильмінің кадр сайын қайта түсірілімін түсірген үш жігіттің оқиғасына негізделген сценарий жазды. 2018 жылдың соңына дейін «Өлім сәулесі» және «Жаршы» («The Death Ray») жобаларына рұқсат берілмеді. 2016 жылы Клоуз өзінің «Сabr Patience» графикалық романын «Focus Features» үшін бейімдейтіні жарияланды. 2018 жылдың соңына дейін жоба дамып келеді.

Шиа Лабафтың плагиаттығы

2013 жылдың желтоқсанында Шиа ЛаБёуфтың "Howard Cantour.com" қысқаметражды фильмі интернетте қолжетімді болды. Содан кейін, инди комикстерді жақсы білетін адамдар оның 2008 жылғы "Басқа адамдардың кітабы" атты қайырымдылық антологиясына Дэниел Клоуз салған "Джастин М. Дамиано" комиксімен керемет ұқсас екенін байқады. ЛаБёуф бұл фильмді алып тастады, ол Клоузді "көшірмегенін", керісінше, одан "шабыттанғанын" және "шығармашылық процесте адасқанын" мәлімдеді. Кейін ЛаБёуф Twitter-де бірнеше рет кешірім сұрап, "жаңадан бастаған фильмші ретінде менің әуесім мен тәжірибесіздігімнен шығармашылық процеске беріліп, дұрыс авторлық құқықты сақтауды ұмытып қалдым" және "осы оқиғалардың осылай орын алуына қатты өкінемін және @danielclowes оның еңбектерін өте құрметтеймін" деп жазды. Клоуз: "Мен фильм туралы бүгін таңертең біреу маған сілтеме жібергенде алғаш рет естідім. Мен мырза ЛаБёуфпен ешқашан сөйлескен де емеспін, кездескен де емеспін. Оның не ойлап отырғанын тіпті елестете алмаймын". Клоуздің заңдық өкілдері ЛаБёуфке Клоуздің еңбегін плагиаттау ниетімен екінші фильм түсіруге қатысты тағы бір твитке байланысты тоқтату туралы хат жіберді.

Жарайды Сода

1993 және 1994 жылдары Клоуз Coca Cola-ның X ұрпағына арналған OK Soda сусынын үшін көркемдік жұмыстар жасады. Бұл сусын 1994 және 1995 жылдары таңдамал американ қалаларында сынақтан өтіп, кейін өндірілімі тоқтатылды. Оның суреттері банкалардың, бөтелкелердің, ондаған бөліктің қораптарының, плакаттардың, сату автоматтарының және басқа да тауарлардың үстінде, сондай-ақ сату орнындағы көрнекі материалдарда пайда болды. Клоуздің суреттері екі банка/бөтелкеде (алға қарап тұрған жас жігіттің және жас әйелдің бейнесі) бейнеленген, бірақ ол басқа OK сусын банкаларының дизайны үшін теріс айыпталады.

Суреттер

Клоуз 25-тен астам LP, EP және CD мұқабаларын салған, оның ішінде Фрэнк Френч пен Кевин Киннидің Everything Looks Better in the Dark (1987) жұмысы, Thee Headcoats тобының Heavens to Murgatroyd, Even! It's Thee Headcoats! (Already) және Supersuckers тобының The Smoke of Hell (1992) альбомы бар. Оның суреті Santa Cruz Skateboards компаниясы үшін скейтборд декінде пайда болды (1991 ж., 2006 ж. қара-ақ түспен қайта басылды). Оның туындыларын Ramones тобының Том Уэйтстің "I Don't Want to Grow Up" (1994) әніне түсірген бейнеклипінде көруге болады. Кристофер Гесттің "Гуффманды күту" (1997) мокьюментари фильмінде Клоустің суреті бар OK Soda автоматтары бірнеше кадрда пайда болады. Ол Тодд Солондздың "Бақыт" (1998) фильміне постер жасады. Ол Грег Моттоланың "Пол" (2011) фильмінде көрсетілген Encounter Briefs комиксінің мұқабасын салған. Ол Сэмюэл Фуллердің "Шоқ дәліз" және "Жылаңаш сүйіспеншілік" (2011) фильмдерінің Criterion Collection нұсқалары үшін мұқабалар мен буклеттерге суреттер салған. Ол HBO "Кремнийлік Аңғар" сериалының 4-ші маусымына түйінделген көркемдік суреттерді жасады (2017 ж.).

Комикстер

Ллойд Ллевелин #1–6 (1986–1987) және арнайы нөмір (1988). Eightball #1–23 (1989–2004).

Антологиялар

#$@&! : Ллойд Ллевеллиннің ресми жинағы (Fantagraphics, 1989). Клоустың алғашқы антологиясы, бұл кітап Ллойд Ллевеллиннің жеті комиксінен он үш әңгімені жинақтайды. "Дүрліксіздік!" (Fantagraphics, 1991). Бұл кітапқа Eightball #1–6 санынан әңгімелер, сондай-ақ Клоустың Blab!, Young Lust және Weirdo альтернативті комикс антологиялары үшін салған жолақтары енген. Ллойд Ллевеллиннің еркек әлемі: Оның толық шығармаларының алтын қоры (Fantagraphics, 1994). Клоустың жалғыз қатты мұқабалы антологиясы, бұл том Ллевеллиннің жеті комиксінен, Eightball-дың алғашқы нөмірлерінен, Love & Rockets #13 және басқа да жерлерден барлық әңгімелерді жинақтайды. Ылғалды байланыс (Fantagraphics, 1996). Бұл антологияда Eightball #7–16 санынан әңгімелер, сондай-ақ Details журналы мен National Lampoon-нан бір беттік комикстер жинақталған. Карикатура (Fantagraphics, 1998). "Тоғыз әңгіме" деген тақырыпта, Caricature Eightball #13–18 комикстерін, сонымен қатар редактор Дейв Эггерстің тапсырысымен Esquires жылдық көркем әдебиет санында жарық көрген алғашқы комикс "Жасыл көз сызығын" жинақтайды. ХХ ғасырдың Eightball-ы (Fantagraphics, 2002). Ұзын юморлық комикстерге баса назар аударатын бұл жинақ, карикатуристің "Көркем мектеп құпиясы" және "Ұсқынсыз қыздар" сияқты ең танымал туындыларын қайта басып шығарады. Ол 2003 жылы бұрын жарық көрген ең жақсы графикалық альбом үшін Харви сыйлығын жеңіп алды. Ghost World: Арнайы басылым (Fantagraphics, 2008). Бұл қатты мұқабалы кітап "Аруақ әлемі" көркем романы мен сценарийін, сондай-ақ басқа да қатысты материалдарды жинақтайды. Толық Eightball, #1–#18 (Fantagraphics, 2015). Бұл екі томдық қатты мұқабалы жинақ Клоустың комикс сериясының алғашқы он сегіз нөмірін қайта басып шығарады.

Басқа көріністер

Джастин М. Дамиано "Басқа адамдар кітабында" (2008)

Коммерциялық жұмыстар

OK Soda – Клоуз, OK Soda банкалары мен баспа материалдарының иллюстрациясын жасаған негізгі суретшілердің бірі болды, осымен қатар Fantagraphics суретшісі Чарльз Бернс та осы жұмыстарға қатысты.