Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық физик және өнертапқыш (1783–1850)
British physicist and inventor (1783–1850)
Уильям Стерджен (22 мамыр 1783 – 4 желтоқсан 1850) – ағылшын физигі және өнертапқышы, алғашқы электромагниттерді жасаған және алғашқы практикалық электр қозғалтқышын ойлап тапқан адам.
William Sturgeon (22 May 1783 – 4 December 1850) was an English physicist and inventor who made the first electromagnets, and invented the first practical electric motor.
Ерте өмір
Стерджен 1783 жылдың 22 мамырында Ланкашир графтығындағы Карнфорт қаласының жанындағы Уиттингтон елді мекенінде дүниеге келді және аяқ киім шеберінің шәкірті болды.
Sturgeon was born on 22 May 1783 in Whittington, near Carnforth, Lancashire, and became apprenticed to a shoemaker.
Мансап
1802 жылы Стёрджен армияға қосылып, математика мен физиканы өздігінен үйренді. 1824 жылы ол Суррейдегі Аддискомбедегі Шығыс Үндістан компаниясының әскери семинариясында ғылым және философия пәндерінен дәріс берді. Келесі жылы ол өзінің алғашқы электромагнитін көрсетті. Ол оның қуатын, бір батареядан ток өткізілген сыммен оралған жеті унция темірді тоғыз фунтқа дейін көтеріп көрсетті. 1832 жылы ол Лондондағы Адлеида галереясының практикалық ғылымдарының оқытушылар құрамына тағайындалды, онда ол тұңғыш рет коммутатормен жабдықталған DC электр қозғалтқышын көрсетті. 1836 жылы ол «Электр, магнетизм және химия жылнамалары» журналын құрды және сол жылы гальванометрді ойлап тапты. 1840 жылы ол Манчестердегі практикалық ғылымдар Корольдік Виктория галереясының директоры болды. Ол галереяның демеушілерінің бірі Джон Дэвис және Дэвистің шәкірті Джеймс Прескотт Джоулмен жақын әлеуметтік байланыс орнатты, бұл байланысқа кейін Эдвард Уильям Бинни және хирург Джон Ли де қосылды. 1842 жылы галерея жабылып, ол дәріс оқып, демонстрациялар көрсету арқылы күнкөрісін тапты. 1843 жылы ол «Философиялық жаңалықтар жылнамасы» және «Практикалық ғылымның прогресі туралы ай сайынғы баяндама» атты ай сайынғы журналды шығарды; 1-томның 1-шы саны 1843 жылдың шілдесімен белгіленген. Әр айлық санында түпнұсқа «ұзын» мақалалар (5 беттен астам), шетелдік журналдардан қайта басылған мақалалар (қажет болған жағдайда аударылған) және қысқа мақалалар жарияланды. Алайда журнал сәтті болмады және 1843 жылдың желтоқсан айында 1-томының соңында жабылды. Бұл бір том материал Internet.org сайтында сақталған.
Sturgeon joined the army in 1802 and taught himself mathematics and physics. In 1824 he became lecturer in Science and Philosophy at the East India Company's Military Seminary at Addiscombe, Surrey, and in the following year he exhibited his first electromagnet. He displayed its power by lifting nine pounds with a seven ounce piece of iron wrapped with wire through which a current from a single battery was sent. In 1832 he was appointed to the lecturing staff of the Adelaide Gallery of Practical Science in London, where he first demonstrated the DC electric motor incorporating a commutator. In 1836 he established the journal Annals of Electricity, Magnetism and Chemistry, and in the same year he invented a galvanometer. In 1840 he became superintendent of the Royal Victoria Gallery of Practical Science in Manchester. He formed a close social circle with John Davies, one of the Gallery's promoters, and Davies's student James Prescott Joule, a circle that eventually extended to include Edward William Binney and the surgeon John Leigh. The Gallery closed in 1842, and he earned a living by lecturing and demonstrating. In 1843 he started the monthly journal, The Annals of Philosophical Discovery and Monthly Reporter of the Progress of Practical Science; issue 1 of volume 1 is dated July 1843. Each month's issue contains a mixture of original "long" papers (over 5 pages long), republished papers from foreign journals (translated where necessary) and shorter articles. However, the journal did not prove successful, and ceased publication at the end of volume 1, in December 1843. This single volume is archived at Internet. org.
Өлім және жерлеу
Стерджен 1850 жылдың 4 желтоқсанында Ланкаширдің Прествич қаласында (қазіргі Үлкен Манчестерде) қайтыс болды. Ол сол жерде, Әулие Мария Куны шіркеуінің қорымында жерленген: оның қабір тасында "Уильям Стерджен – Электрик" деп жазылған.
Sturgeon died in Prestwich, Lancashire (now in Greater Manchester) on 4 December 1850. He is buried there, in the churchyard of the St Mary the Virgin: he is identified on his grave slab as "William Sturgeon – The Electrician".