Кіріспе

Италияның Турин қаласындағы Виа Ницца көшесінде орналасқан Lingotto – ғимараттар кешені. Бұл кешен бұрын итальяндық Fiat автокөлік компаниясы салған автомобиль зауытын қамтыды, ал қазірде өндірушінің әкімшілік бас кеңсесі және архитектор Ренцо Пиано жобалаған көп функциялы орталыққа айналған.

Тарих

Кешеннің құрылысы 1916 жылы басталды және 1923 жылы пайдалануға берілді. Жас архитектор Джакомо Матте Трукконың жобасы ерекше болды, себебі ол бес қабаттан тұрды, ал шикізаттар жер қабатына түсіп, ғимарат ішінде жоғары қарай созылған конвейерде автомобильдер құрастырылды. Дайын машиналар 1,5 шақырымдық сынақ жолына шығу үшін шатыр деңгейіне жетті. Құрылысты G.A. Porcheddu компаниясы жүзеге асырды. Ол кезде бұл әлемдегі ең ірі автомобиль зауыты болды. Линготто ғимараты өз заманы үшін авангардты, ықпалды және таң қалдыратын болды. Ле Корбюзье оны «өндірістің ең таңғажайып көріністерінің бірі» және «қала құрылысы саласындағы нұсқаулық» деп атады. Өмірлік кезеңінде онда 80 түрлі автомобиль моделі, соның ішінде 1936 жылғы Fiat Topolino шығарылды. 1970 жылдардың соңына қарай зауыттың технологиясы ескірді, оны үлкен әрі жетілдірілген Fiat Mirafiori зауыты ығыстырды, нәтижесінде 1982 жылы оны жабу туралы шешім қабылданды. Зауыттың жабылуы оның болашағы және жалпы өнеркәсіптік құлдыраудан қалай шығу туралы көптеген қоғамдық пікірталастарға әкелді. Архитектуралық конкурс өткізіліп, нәтижесінде қала үшін жаңа және тартымды қоғамдық кеңістік құруды ұсынған Ренцо Пиано жеңіске ие болды. Ескі зауыт концерт залдары, театр, конгресс орталығы, сауда галереялары және қонақ үйі бар заманауи кешенге айналдырылды. Ғимараттың шығыс бөлігі Турин политехникалық университетінің Автомобиль инженерлері факультетінің бас кеңсесі болып табылады. Жұмыс 1989 жылы аяқталды. Сынақ жолы сақталды және бүгін де сауда орталығы мен қонақ үйдің жоғарғы қабатында көруге болады. Осыған ұқсас шатырлардағы сынақ жолдары бар, мысалы, Бельгиядағы Нессонводегі Impéria және Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласындағы Palacio Chrysler. 1928 жылдан 1958 жылға дейін Impéria зауытында 1 шақырымнан астам ұзындығы бар жол болды, ол зауыттың бір бөлігінің үстіне салынған.

Танымал мәдениетте

Линготто ғимараты Альберто Латтуаданың «Мафиози» (1962) фильмінде кеңінен көрсетілген. Түпнұсқа Lingotto шатырындағы сынақ жолы «Итальяндық жұмыс» (1969) фильміндегі қашу эпизодында қысқаша көрінеді. Бұл ғимарат сондай-ақ «The Amazing Race» телешоуының 20-шы маусымының төртінші бөлімінде де көрсетілді, ол 2012 жылдың 11 наурызында АҚШ-та тұңғыш рет эфирге шықты. Ғимарат және сынақ трассасы Джеймс Мейдің «Халық көліктері» бағдарламасының бірінші эпизодында пайда болды.