Кіріспе

Лазерлік дискі ойнатқыш (немесе оптикалық дискі ойнатқыш) – стандартты LP пластинкаларын (және басқа граммофондық жазбаларды) дәстүрлі дискі ойнатқыштардағы сияқты инемен емес, лазерлік сәулелерді қолданып ойнататын фонограф. Бұл ойнатқыштар компакт-дискі ойнатқыштардағыдай лазерлік қабылдағыштарды пайдаланғанымен, сигнал аналогтық күйінде қалады және цифрланбастан жазылады.

Тарих

1977 жылы мамыр айында 57-ші аудио инженерлік қоғамының (AES) конгресінде Уильям К. Хайн "Лазерлік сканерлеулі грампластинка ойнатқышы" деген тақырыпта баяндама жасады. Бұл мақалада Хайн жасаған, грампластинканың жолағын оқу және стерео дыбысты нақты уақытта қайта өндіру үшін 2,2 мВт гелий-неон лазерін пайдаланатын әдіс туралы толық мәлімет берілген. 1972 жылдан бері жасалып келген бұл прототип "ЛАСЕРФОН" деп аталды, ал оның ойнату әдістері 1976 жылғы 16 қарашада АҚШ-тың 3 992 593 нөмірімен патенттелді. Хайн өз баяндамасында лазерлерді грампластинка ойнатуда қолдануға қызығушылық артады деп үміттенгенін білдірді.

Қорытынды

Төрт жыл өткен соң, 1981 жылы Стэнфорд университетінің инженерлік мамандығы бойынша аспиранты Роберт С. Рейс «Оптикалық дискіайналдырғыш» тақырыбында магистрлік диссертация жазды. 1983 жылы ол және Стэнфордтың электр инженері Роберт Э. Стоддард Finial Technology компаниясын құрып, лазерлік дискіайналдырғышты жасап, нарыққа шығару үшін 7 миллион доллар көлемінде венчурлік капитал тартылды. 1984 жылы серво басқару саласындағы сарапшы Роберт Н. Старк бұл жобаға қосылды. 1984 жылғы Тұтынушы Электроникасы Көрмесінде (CES) ұсынылған Finial дискіайналдырғышының жұмыс істемейтін прототипі көрсетілді, бұл үлкен қызығушылық пен құпиялылықты тудырды, себебі патенттер әлі бекітілмеген еді және бұл туралы мәліметтерді құпия ұстау қажет болды. Бірінші жұмыс істейтін модель, Finial LT 1 (Лазерлік дискіайналдырғыш 1), 1986 жылғы CES-ке дейін аяқталды. Прототип лазерлік дискіайналдырғыштардың бір қызықты кемшілігін көрсетті: олар өте дәлдікпен жұмыс істейтін болғандықтан, дискідегі шаң мен кірдің әрбір бөлшегін итерудің орнына «ойнатып» алады. Контактісіз лазерлік оқудың артықшылығы – жазбаның тозуын, ілеспе шуды, дискіайналдырғыштың гулын және динамиктерден келетін кері байланысты болдыру, бірақ дыбысы компакт-дискіге қарағанда LP дискісіне көбірек ұқсас еді. Көшедегі бағасы 2500 доллар (кейін 1988 жылы 3786 долларға дейін өсті) әлеуетті нарықты мамандармен (кітапханалар, радиостанциялар және мұрағаттар) және бірнеше жақсы жабдықталған аудиофилдермен шектеді. Finial дискіайналдырғышы өндіріске енгізілген жоқ. Finial бірнеше қолмен жасалған (және қиын) прототиптерді көрсеткеннен кейін, жабдықтарды жеткізудегі кешігулер, компоненттердің қолжетімсіздігі (арзан лазерлер пайда болғанға дейін), маркетингтік қателіктер және жоғары даму шығындары шығарылым күнін ықпалдастырып отырды. Лазерлік дискіайналдырғыштың ұзақ дамуы екі маңызды оқиғамен дәл сәйкес келді: 1980 жылдардың басындағы экономикалық дағдарыс және Digital Compact Disc-тің енгізілуі, ол көп ұзамай нарықты LP-лермен салыстырылатын бағада (CD ойнатқыштар 300 доллар шамасында) толтыра бастады. Винил пластинкаларының сатылымы күрт төмендеді, нәтижесінде көптеген белгілі дискіайналдырғыш өндірушілер бизнестен шықты. 20 миллион доллардан астам венчурлік капитал инвестицияланған Finial маркетингтік дилеммаға тап болды: көптеген тұтынушылар үшін тым жоғары болатын сату бағасымен алға жылжу немесе әлдеқайда төмен бағамен жаппай өндіріске шығуға тырысып, нарық шығындарды төмендетуге үміттенеді. Екеуі де қарқынды қысқарып бара жатқан нарықта тиімді болып көрінбеді.

ELP

Ақырында, 1989 жылдың соңында шамамен жеті жылдық зерттеулерден кейін, Finial инвесторлары залапты азайтып, фирманы сатып жіберді, патенттерін жапондық айналдыру аппаратын жасаушы CTI Japan компаниясына сатты. Бұл компания өз кезегінде «супер аудиофильдік» айналдыру аппаратын одан әрі дамыту үшін ELP Japan құрды. Тағы сегіз жылдық дамытутан кейін лазерлік айналдыру үстелі 1997 жылы сатылымға шығарылды – бастапқы ұсыныстан кейін жиырма жыл өткен соң. Ол ELP LT 1XA лазерлік айналдыру үстелі ретінде, тізімдік бағасы 20 500 АҚШ долларымен (2003 жылы бағасы 10 500 АҚШ долларына дейін төмендетілді) ұсынылды. Айналдыру үстелі екі лазерді ойықты оқу үшін және үш лазерді инені орналастыру үшін пайдаланады. Бұл ойықты оқу тереңдігін өзгертуге мүмкіндік береді, бұл мүмкін болашақта пластинканың тозуын азайтуға көмектеседі. Дегенмен, ол мөлдір немесе түрлі-түсті винил пластинкаларын оқи алмайды. ELP екі нұсқада (LT basic және LT master) тапсырыс бойынша жасалған лазерлік айналдыру үстелін тікелей тұтынушыларға сатады, базалық модельдің бағасы шамамен 16 000 АҚШ долларын құрайды (жарияланбаған).

Оптора

2018 жылдың мамыр айында жапондық Almedio компаниясы, компьютерлік дисктерді өндіруші, Мюнхендегі HIGH END аудио көрмесінде Optora ORP 1 оптикалық (лазерлік) дискі айналдырғышын таныстырды. Компания көп мәлімет бермеді, себебі 1984 жылы Finial дискі айналдырғышының таныстырылымы сияқты, Optora да жұмыс істемейтін үлгі болды. Компания өкілдері бұл айналдырғышта бес лазер қолданылатынын және ELP сияқты белдікпен жұмыс істейтінін мәлімдеді. Бірақ, бірнеше промо-материалдар жарияланғаннан кейін (кейіннен өшірілген), бағасы жарияланбады және Optora нарыққа шығарылмады. Компанияның бұл дискіге арналған веб-сайты да өшірілді.