Кіріспе
АҚШ, Калифорния штатындағы ерлер түрмесі
Сан-Квентин оңалту орталығы (SQ), бұрын Сан-Квентин мемлекеттік түрмесі деп аталған, Калифорнияның Түзету және оңалту департаментіне қарасты, Сан-Францисконың солтүстігінде, Марин округындағы Сан-Квентин ауылында орналасқан ерлерге арналған мемлекеттік түрме. 1852 жылы құрылып, 1854 жылы есігін ашқан Сан-Квентин Калифорниядағы ең көне түрме. Штаттағы ер адамдарға арналған жалғыз өлім жазасы орындалатын орын, сонымен қатар АҚШ-тағы ең ірісі осы түрмеде орналасқан. Мұнда газ камерасы бар, бірақ 1996 жылдан бері өлім жазасы уытты инъекция арқылы жүзеге асырылады, алайда 2006 жылдан бері түрмеде өлім жазасы қолданылмаған. Түрме кинофильмдерде, радиоспектакльдерде, бейнежазбаларда, подкасттарда және телеарналарда көрсетілген; осы түрме туралы көптеген кітаптар жазылған; концерттер өткізілген; және көптеген танымал қылмыскерлер осында қамтылған.
Мекемелер
Түзеу кешені Сан-Франциско шығанағының солтүстік жағындағы Сан-Квентин мүйісінде орналасқан. Түрме кешенінің өзі 2001 жылғы зерттеуде 129 миллион доллардан 664 миллион долларға дейін бағаланған. 2022 жылдың 31 шілдесіне қарай, Сан-Квентинде тұтқындардың саны жобалық сыйымдылығының 105% құрады, яғни 3239 адам қамауда отырды.
Өлім жазасына кесілгендер
Калифорнияда өлім жазасына кесілген ер адамдар (кейбір ерекшеліктермен) Сан-Квентинде ұсталуға тиіс, ал сотталған әйелдер Чоучилладағы Орталық Калифорния әйелдер мекемесінде ұсталады. 2001 жылы Сан-Квентиннің өлім жазасына кесілгендер қатары "Батыс жарты шардағы ең ірісі" деп сипатталды; 2005 жылы ол "АҚШ-тағы ең көп тұтқынды өлім жазасын орындауға дайындау камерасы" деп аталды. Сан-Квентиндегі өлім жазасына кесілгендер үш бөлімге бөлінеді: 1934 жылы "бұзылғандық тудырмайтын" тұтқындар үшін салынған тыныш "Солтүстік Сегрегация" немесе "Солтүстік Сег"; 1927 жылы салынған "Шығыс Блок" – "құлап, ақабалы лабиринт"; және "ең қатыгездері" үшін "Түзету орталығы". Тұтқындарға арналған жеке психиатриялық мекеме бар. Шығыс Блоктағы бұрынғы душ бөлімінде діни қызметтер өтеді. Түрмедегі көптеген бағдарламалар өлім жазасына кесілгендерге қолжетімді емес. Мемлекет жаңа өлім жазасына кесілгендерді ұстау орталығын салуды жоспарлаған, бірақ губернатор Джерри Браун 2011 жылы бұл жоспарларды тоқтатты. 2015 жылы Браун заң шығарушылардан жаңа өлім жазасына кесілгендер орталығы үшін қаражат сұрады, себебі қазіргі өлім жазасына кесілгендер орталықтары толып бара жатқан еді. Сол кезде өлім жазасын алмаған тұтқындардың саны азайып, өлім жазасына кесілгендерге орын ашылды. 2015 жылғы мәліметтер бойынша Сан-Квентиндегі өлім жазасына кесілгендер орталығының сыйымдылығы 715 тұтқынды құрады.
Өлім жазалары
Калифорниядағы барлық өлім жазалары (еркек және әйел) Сан-Квентинде орындалады. Өлім жазасы орындалатын камера Шығыс блогына жақын бір қабатты үйірімде орналасқан. Сан-Квентинде өлім жазасын орындау әдістері уақыт өте келе өзгеріп келді. 1893 жылға дейін округтер сотталғандарды өлім жазасына тартқан. 1893 және 1937 жылдар аралығында Сан-Квентинде 215 адам асылып өлтірілді, содан кейін 196 тұтқын газ камерасында қайтыс болды. 2007 жылдың сәуірінде Калифорния заңнамалық талдау кеңсесінің қызметкерлері Сан-Квентинде жаңа өлім жазасы камерасы салынып жатқанын анықтады; заң шығарушылар кейіннен «губернаторды жобаны заң шығарушы орган мен жұртшылықтан жасырғаны үшін айыптады». Ескі жазалау инъекциясы орнында инъекция бөлмесі және бір ғана қарау алаңы болған, ал салынып жатқан жаңа ғимаратта инъекция камерасы және отбасы, құрбан болғандардың туыстары мен баспасөз үшін үш қарау алаңы болды. Губернатор Арнольд Шварценеггер келесі аптада ғимарат құрылысын тоқтатты. Кейін заң шығарушы орган жобаны аяқтау үшін 180 000 доллар бекітті, содан кейін ғимарат аяқталды. Мемлекеттік өлім жазаларынан басқа, Сан-Квентинде үш федералдық өлім жазасы да орындалды. Сэмюэл Ричард Шокли мен Миран Эдгар Томпсон Алькатрас аралындағы федералдық түрмеде тұтқындалып, 1948 жылдың 3 желтоқсанында Алькатрас шайқасы кезінде екі түрме күзетшісін өлтіргені үшін жазаланды. Карлос Ромеро Очоа Калифорнияның Эль-Центро қаласының жанында заңсыз көшіп келушілерді шекарадан өткізу кезінде ұсталғаннан кейін федералдық иммиграциялық қызметкерді өлтірді. Ол 1948 жылдың 10 желтоқсанында Сан-Квентиндегі газ камерасында өлім жазасына кесілді.
Бағдарламалар
"Түрмеден жұмысқа орналасу" бағдарламасы Сан-Квентин мемлекеттік түрмесінің бостандыққа шығуға жақын немесе шартты түрде босатылуды жоспарлап отырған тұтқындарына ұсынылады. 14 апталық жұмысқа дайындық бағдарламасын сәтті аяқтағаннан кейін, тұтқындар Жұмыс берушілер күніне шақырылады. Әлеуетті жұмыс берушілер (PEC серіктестері) түрмеге келіп, тұтқындармен сұхбаттасады, олардың резюмелерін қарап, босатылғаннан кейін жұмысқа орналасуына қатысты кеңес және қолдау көрсетеді. VVGSQ – Вьетнам ардагерлері тобы Сан-Квентин. Топ біраз уақыттан бері жинала бастағанмен, атауы ресми түрде 1987 жылдың 7 сәуірінде бекітілді. 1988 жылы олар жыл сайынғы Рождестволық ойыншық сыйлау акциясын бастады, соның арқасында балаларға ойыншықтар таратты. 1989 жылы жоғары сынып оқушылары үшін жыл сайынғы стипендиялық қор құрылды. Олар қаржы жинаумен айналысып, 1987 жылдан бері қоғамға 80 000 доллардан астам қаржы бөлді. The Last Mile бағдарламасы 2011 жылы Крис Редлицтің (кәсіпкер және венчурлық капитал иесі) бастамасымен іске қосылды. Бағдарламаның мақсаты – түрмедегілерге ресурстар мен жетекшілік беру, оларға технологиялық стартаптарға жол табуға көмектесу және рецидив деңгейін төмендету. Сан-Квентин драмалық шеберханасы түрмеде 1958 жылы өткен жылы "Годоны күту" қойылымынан кейін ашылды. 1964 жылы құрылған Сан-Квентин SQUIRES ("Сан-Квентиндегі тұтқындардың ресурстарын, тәжірибесін және зерттеулерін пайдалану") бағдарламасы АҚШ-тағы ең көне жасөспірімдерге арналған білім беру бағдарламасы деп есептеледі. Бұл бағдарлама түрмедегі тұтқындардың қиын жағдайдағы жастармен өзара әрекеттесуін қамтиды, олардың қылмысқа қадалуына жол бермеу мақсатында, және 1978 жылы түсірілген "Сан-Квентиннің сақшылары" атты деректі фильмнің тақырыбы болды. 1983 жылы жарияланған бақылаулы зерттеуде бұл бағдарламаның жалпы қылмыстылықты азайтуға көмектеспегені анықталды. 1920 жылдан бері Сан-Квентин түрмесінің тұтқындарына бейсбол ойнауға рұқсат беріледі. 1994 жылдан бастап түрмедегілер түрмеден тыс ойыншылармен ойын өткізе бастады. Ойындар жаз бойы аптасына екі рет өтеді. Бастапқыда "Пиратыз" деп аталған, түрмеден тыс ойыншылар командасы "Иә" деп аталады. Төрешілер мен жанкүйерлер – тұтқындар, ал алаңдағы жаттықтырушылар – еріктілер. "Жасыңызды шығармаңыз" бағдарламасы Сан-Квентиндегі түрмеде отырған адамдардың бірлескен бастамасы. Бұл бағдарлама қоғамдағы зорлық-зомбылықты тоқтатуға және ой-өрісті өзгертуге бағытталған. Бағдарлама түрмедегілермен семинарлар өткізу арқылы жалғасады: ойлау жүйесін өзгерту, зорлық-зомбылыққа жауап беру, жұмысқа орналасу, ауданды жақсарту. Барлық тұтқындар мен еріктілер бағдарламаның мақсатына жету үшін жұмыс істейді: жастардың зорлық-зомбылық әрекеттерін тоқтатуға бел буып, жақындары мен отбасыларының көз жастарын тоқтату. 2003 жылы Сан-Квентиндегі Калифорнияның қайта оралту бағдарламасы "жазасын өтегеннен кейін түрмедегілердің қоғамға қайта кіруіне көмектеседі". Сан-Квентин Ньюс – Калифорниядағы тұтқындардың өзі шығаратын жалғыз газет және әлемдегі сирек газеттердің бірі.
Тарих
Бұл аймақтағы көптеген қалалар мен елді мекендер рим-католик әулиелерінің есімдерімен аталатын болса да, ал "Сан-Квинтин" испан тілінде "Аквали Квинтин" дегенді білдірсе де, түрмеге сол әулиенің есімі берілмеген. Ол орналасқан жер, Квентин нүктесі, Квентин есімді жағалау Мивок жауынгерінің есімімен аталады, ол сол жерде тұтқынға алынған Мариң бас қолбасшысының басшылығымен шайқасқан. 1851 жылы Калифорнияның алғашқы түрмесі ашылды; ол Сан-Франциско шығанағына бекітілген және 30 тұтқынға арналған 268 тонналық ағаш кемесі болды. "Уабан" кемесінің ағаш бөліктері түрмедегі жаңа аурухана құрылысының бір бөлігі болып сақталған. Бірқатар жер мәмілелері мен заңнамалық даулардан кейін, "Уабан" кемесінде орналасқан тұтқындар 1854 жылы Сан-Квентин түрмесінің алғашқы камера блогын, "Тастар" деп аталған, ашты. Бұл бастапқы бөлім толыққандай зейнеткерлікке шыққанға дейін, үстіне жаңа құрылыстар салынғаннан кейін, түрме шұңқыры ретінде пайдаланылды. Дегенмен, "Тастар" осы күнге дейін сақталған және Калифорниядағы ең көне қоғамдық құрылыс саналады. Клинтон Даффи 1940 жылдан 1952 жылға дейін түрме бастығы болды. Ол түрме құрылымын қайта ұйымдастыру және түрме басшылығын реформалау бойынша жаңа көзқарастар ұсынды. Даффиге дейін Сан-Квентинде зорлық-зомбылық, адамгершілікке жат жазалар және тұтқындардың құқықтарын бұзу жылдар бойы жалғасты. Бұрынғы директор отставкаға кетуге мәжбүр болды. Даффи кінәлі түрме күзетшілерін жұмыстан босатып, Сан-Квентинге кітапханашы, психиатрлар және бірнеше хирургтарды тағайындады. Даффидің баспасөз хатшысы кең ауқымды реформаларды жариялады. Сан-Квентинде тұтқындарды өлтіретін қатыгездік әлі де жалғасты. 1944 жылы Сан-Квентинде тергеудің мақұлданған әдісі ретінде азаптауға тыйым салынды. 1941 жылы Анонимді алкоголиктердің алғашқы түрмедегі жиналысы Сан-Квентинде өтті; осы оқиғаны еске алу үшін АА кітабының 25 миллиондық данасы Сан-Квентиннен Джилл Браунға Торонтода (Онтарио, Канада) Анонимді алкоголиктердің халықаралық конгресінде табыс етілді. 1947 жылы түрме бастығы Даффи Герман Спекторды Сан-Квентиндегі түрме бастығының орынбасары болып жұмысқа алды. Спектор орынбасарлыққа ұсынылған шақыруды қабылдамады және оның орнына, оқу туралы теорияларын әлеуметтік мінез-құлықты ынталандыру бағдарламасы ретінде енгізе алса, аға кітапханашы болуды таңдады. 1955 жылы Спектор кітапхана журналдарында сұхбат беріп, түрме кітапханасы оңалтуға үлкен үлес қоса алатынын айтты. Түрме асханасы Калифорния тарихын бейнелейтін алты 6 метрлік сепия түсті суреттермен безендірілген. Бұл суреттерді 1953-1955 жылдар аралығында түрмеде отырған, бұрын сотталған героин сатушысы және талантты суретші Альфредо Сантос салған. Суреттер басқа түстер қолдануға рұқсат берілмегендіктен, жұқартылған шикі сіена майымен тікелей гипске салынған. 1992 және 1997 жылдар аралығында түрмеде "жаттығу лагері" өткізілді, ол "алғаш рет қылмыс жасаған, зорлық көрсетпеген қылмыскерлерді оңалтуға" бағытталған; алайда, бұл бағдарлама қайталап қылмыс жасауды азайтуға немесе ақшаны үнемдеуге көмектеспегендіктен тоқтатылды. 2005 жылы сотқа ұсынылған есепте түрме "ескі, тозығы жеткен, лас, нашар жабдықталған, медициналық орын мен жабдықтары жеткіліксіз, тым көп адам" екені анықталды. Сол жылы түрме бастығы "түрмедегі денсаулық сақтау мәселелері туралы адвокаттармен сөйлескен дәрігерге тәртіптік шара қолданумен қорқытқан" үшін жұмыстан босатылды. 2007 жылы түрмеде жаңа травматология орталығы ашылды және 175 миллион долларлық медициналық кешенді салу жоспарланды. 2020 жылы түрмеде COVID-19 індеті басталды, бұл Калифорния штатының Чино қаласындағы Калифорния ерлер институтынан Сан-Квентинге ауыстырылған тұтқындардың тобынан туындады. Алғашқы хабарламалар бойынша, Сан-Квентин қызметкерлеріне жаңа тұтқындардың барлығы теріс нәтиже көрсеткені айтылды; алайда, олардың көпшілігі тіпті тестілеуден өтпеген. 22 маусымға дейін кем дегенде 350 тұтқын мен қызметкердің тестілеуі оң нәтиже көрсетті, бұл федералды судьяның "маңызды сәтсіздік" деп атауына себеп болды. 2023 жылдың наурызында Калифорния губернаторы Гэвин Ньюсом сол кездегі Сан-Квентин мемлекеттік түрмесінің "тарихи трансформациясын" жариялады, бұл оңалту мен білім беруге көбірек назар аудару арқылы қоғамдық қауіпсіздікті жақсарту жобасының бір бөлігі болды. Жобаның бөлігі ретінде түрме Сан-Квентин оңалту орталығы болып қайта аталды және оңалту мен қоғамдық қауіпсіздік сарапшыларынан тұратын кеңесшілер тобы құрылды.
Ағымдағы
Исауро Агирре (1980 жылы туған): сүйіктісінің 8 жасар ұлы Габриэль Фернандесті және оның сүйіктісі Перл Фернандесті азаптап өлтірді. Агирре 2018 жылы өлім жазасына, ал Фернандес өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Бұл оқиға Netflix-тің "Габриэль Фернандестің сынақтары" сериалының тақырыбы болды. Джеффри Агилар: (1985 жылы туған) Окснардтағы бизнес иесі Гурмохиндер Сингхті өлтіргені үшін сотталып, өлім жазасына кесілді. 2008 жылдың тамызындағы сенбі күні таңертең Синг, чектерді ақшаға айналдыру және шағын дүкендерімен танымал болған, Окснард бульварындағы АҚШ банкі алдында тоналып, қаза тапты. Оқиға кезінде Сингтың қасында 100 мың доллар болған. Агилар, бұрыннан белгілі бандит, қылмысқа банкоматтан түскен сурет арқылы байланыстырылды. Оқиғадан екі күн өткен соң ол Окснард полициясымен атысқа түсіп, қашып кетті. Ричард Делмер Бойер (1958 жылы туған): алкоголь мен есірткіге мас күйде қарт әйелдер жұбын пышақтап өлтіргені үшін сотталды. Оның әрекетіне "Хэллоуин II" фильміндегі бір көрініс ықпал еткенін мәлімдеді. 1984 жылы өлім жазасына кесілді. Луис Бракамонтес (1970 жылы туған): Сакраментодағы екі полицейді атып өлтірген және азамат пен үшінші полицейді жарақаттаған заңсыз көшіп келген адам. 2018 жылы өлім жазасына кесілді. Винсент Бразерс (1962 жылы туған): отбасының бес мүшесін, оның ішінде үш баланы атып өлтіргені үшін сотталды. 2007 жылы өлім жазасына кесілді. Брэндон Брауннер (1984 жылы туған): бұрынғы NFL ойыншысы, адам өлтіруге талпыныс жасағаны үшін кінәлі деп танылды, қазір сегіз жылдық жазасын өтеуде. Дэвид Карпентер (1930 жылы туған): "Trailside Killer" ("Жол бойындағы кісі өлтіруші"). Стивен Дэвид Кэтлин (1944 жылы туған): екі әйелін және анасын улаған сериялық кісі өлтіруші. 1990 жылы өлім жазасына кесілді. Кевин Купер (1958 жылы туған): Райен отбасын балта мен пышақпен өлтіргені үшін сотталды. 1985 жылы өлім жазасына кесілді. Ол 2000 жылы қашуға талпынған. Джонатан Дэниел Д'Арси (1962 жылы туған): Буэна Парктегі күзетші, 1993 жылдың 2 ақпанында Карен Мари Лабордты өртеп өлтіргені үшін бірінші дәрежелі кісі өлтіргені үшін айыпталды. Д'Арси 1997 жылдың 11 сәуірінде Ориндж округінде өлім жазасына кесілді. Джозеф Данкс (1962 жылы туған): "Корейтаундағы қырғыншы", 1987 жылы Лос-Анджелесте алты баспанасыз адамды өлтірген. 1993 жылы Техачидегі Калифорния түрмесінде өзінің камераласын өлтіргені үшін өлім жазасына кесілді. Брюс Дэвис (1942 жылы туған): Мэнсон отбасының мүшесі, Дональд "Шорти" Шианы өлтіргені үшін 1974 жылы өмір бойына сотталды. Ричард Аллен Дэвис (1954 жылы туған): Поли Класты ұрлап, өлтіргені үшін сотталды. Сонни Энрака (1972 жылы туған): "Boyz n the Hood" фильмінің актері Дедрик Д. Гобертті жанжал кезінде атып өлтірген топ мүшесі. 1996 жылы өлім жазасына кесілді. Педро Эспиноза (1989 жылы туған): 18-ші көше бандитінің мүшесі, Жамиел Шоу II-ді өлтірді. 2013 жылы өлім жазасына кесілді. Джон Фамаларо (1957 жылы туған): 1991 жылы Ньюпорт-Бич, Калифорниядан 23 жасар Дениз Анет Хуберді ұрлап, зорлап, өлтіргені үшін 1997 жылдың 6 қыркүйегінде өлім жазасына кесілді. Фамаларо Денизді 1991 жылдың 3 маусымында ұрлап алып, өлтірді. Ол 1994 жылдың шілдесінде ұсталды, полиция оның денесін үш жыл бойы сақтап келген тоңазытқыштан тапқанда. Ричард Фарли (1948 жылы туған): Саннивейлдегі ESL оқу орталығындағы атыс-шабуылдың қылмыскері. 1992 жылы өлім жазасына кесілді. Майкл Гаргиуло (1976 жылы туған): кем дегенде үш әйелді өлтірген сериялық кісі өлтіруші. 2021 жылы өлім жазасына кесілді. Хосе Герреро (1973 жылы туған): 1995-1998 жылдар аралығында кем дегенде үш әйелді өлтірген сериялық кісі өлтіруші. 2009 жылы өлім жазасына кесілді. Ларри Хазлетт (1948 жылы туған): 1978 жылы 20 жасар Розамонда сұлулық ханымы Тана Вуллиді зорлап, өлтіргені үшін сотталды. 2004 жылы өлім жазасына кесілді. Глен Хелзер (1970 жылы туған): 2000 жылы бес адамды өлтірген ағасы Джастин Хелзер мен оның әйелі Доун Годманмен бірге "Жұлдыздардың балалары" сектасының негізін қалаушы. 2005 жылы өлім жазасына кесілді. Джастин 2013 жылы өзін-өзі асып өлтірді. Иван Хилл (1961 жылы туған): 1979 жылдан 1994 жылға дейін кем дегенде тоғыз әйелді өлтірген сериялық кісі өлтіруші. 2007 жылы өлім жазасына кесілді. Эрик Хьюстон (1972 жылы туған): Линдхерст мектебінде үш оқушы мен мұғалімнің өліміне әкелген атыс-шабуыл жасады. 1993 жылы өлім жазасына кесілді. "Джонсон орта мектебінің қоршауы" телефильміне арналған. Райан Хойт (1979 жылы туған): Джесси Джеймс Голливудтың серіктесі, Николас Марковицті өлтіргені үшін сотталды. 2003 жылы өлім жазасына кесілді. Эмрис Джон, Тайрон Миллер және Кесаун Сайкс: 2008 жылы Ян Пауэл мен Квиана Дженкинс Питерзакты азаптап өлтіргені үшін сотталған бұрынғы теңізшілер. Үшеуі де өлім жазасына кесілсе, төртіншісі Кевин Кокс өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Рэнди Крафт (1945 жылы туған): 16 кісі өлтіргені үшін сотталған, ал тағы 51 кісі өлтіргені күдіктенудегі сериялық кісі өлтіруші. 1989 жылы өлім жазасына кесілді. Ганнер Линдберг (1975 жылы туған): нәсілдік жек көрушілікпен тудырылған шабуылда вьетнамдық ер адамды пышақтап өлтірді. 1996 жылы өлім жазасына кесілді. Франклин Линч (1955 жылы туған): 1987 жылдың жазында Шығыс аймағындағы 13 қарт әйелді өлтіргені күдіктенудегі сотталған сериялық кісі өлтіруші және қарақшы. Ол тек 3 кісі өлтіргені үшін айыпталды және 1992 жылы өлім жазасына кесілді. Джарвис Джей Мастерс (1962 жылы туған): Коррекциялық офицер Хэл Берчфилдті өлтіруге қатысқаны үшін сотталды және өлім жазасына кесілді. 1990 жылы өлім жазасына кесілді. Чарльз "Чейз" Мерритт (1957 жылы туған): Макстей отбасын қаржылық пайда үшін өлтірді. 2020 жылы өлім жазасына кесілді. Эндрю Микел (1979 жылы туған): жанармай құю станциясында полицейді атып өлтірді. 2006 жылы өлім жазасына кесілді. Майкл Моралес (1959 жылы туған): Терри Винчеллді қатыгездікпен өлтіргені үшін сотталды. 1983 жылы өлім жазасына кесілді. Чарльз Ың (1960 жылы туған): Леонард Лейкпен (1985 жылы тұтқынға алынғаннан кейін цианидтен өзін-өзі өлтірді) бірге 11 адамды азаптап өлтірген сериялық кісі өлтіруші. Ың Канададан АҚШ-қа экстрадицияланды және 1999 жылдың ақпанында өлім жазасына кесілді. Джеральд Паркер (1955 жылы туған): кем дегенде алты әйелді және туылмаған баласын өлтірген сериялық кісі өлтіруші және зорлаушы. 1999 жылы өлім жазасына кесілді. Скотт Петерсон (1972 жылы туған): жүкті әйелі Лэси Петерсонды және туылмаған баласы Коннерді көп талқыланған сот процесінде өлтіргені үшін сотталды. 2005 жылы өлім жазасына кесілді, 2021 жылы өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Клеофус Принс кіші (1967 жылы туған): 1990 жылы Сан-Диегода алты әйелді зорлап, өлтірген сериялық кісі өлтіруші. 1993 жылы өлім жазасына кесілді. Дэвид Аллен Рэйли (1961 жылы туған): екі жасөспірім қызды ұрлап, азаптап, біреуін өлтірген күзетші. 1988 жылы өлім жазасына кесілді. Рамон Салсидо (1961 жылы туған): 1989 жылы жеті кісіні, оның ішінде алты туысын және басшысын өлтіргені үшін сотталды. 1990 жылы өлім жазасына кесілді. Винсент Санчес (1973 жылы туған): "Simi Valley Rapist" ("Сими-Вэлли зорлаушысы"). Көптеген құрбандарға қарсы бірінші дәрежелі кісі өлтіру, ауыр қылмыс, қарақшылық, зорлау және басқа да жыныстық қылмыстар бойынша 75 айыптама қойылған сериялық зорлаушы. 2003 жылы өлім жазасына кесілді. Уэсли Шермантин (1966 жылы туған): "Speed Freak Killers" сериялық кісі өлтірушілер дуэтінің жартысы, 70-ке дейін адам өлтіргеніне сенімді. 2001 жылы өлім жазасына кесілді. Оның серігі Лорен Герцог 2012 жылы өзін-өзі өлтірді. Митчелл Симс (1960 жылы туған): 1987 жылдың 20 мамырында Глендейлдегі Domino's Pizza жеткізушісі Джон Харрингтонды қонақ бөлмесінде өлтіргені үшін сотталды, сондай-ақ Оңтүстік Каролинадағы екі Domino's қызметкерін өлтіргені үшін өлім жазасына кесілді. 1987 жылы өлім жазасына кесілді.
Түрмедегі өлім
Дуг Кларк: әйел серігімен алты әйелді өлтірген сериялық кісі өлтіруші және некрофил. 1983 жылы өлім жазасына кесілді. 2023 жылдың 11 қазанында табиғи себептерден қайтыс болды. Ленг Ин: мылтық пен балтамен 11 адамды өлтірді. Өлім жазасына кесіліп, жазалаудан екі апта бұрын өз-өзіне қол жұмсады. Джордж Джексон: "Қара партизандар" отбасының негізін қалаушы және "Соледад бауырластарының" бірі. 1971 жылдың 21 тамызында қашып құтылуға тырысқанда атып өлтірілді. Мак Рей Эдвардс: балаларды жыныстық тұрғыдан зорлаған/сериялық кісі өлтіруші, ол жұмыс істеген тас жолдың астына денелерді көміп тастаған. 1971 жылдың 30 қазанында түрме камерасында асынып, өз-өзіне қол жұмсады. Ричард Чейз: "вампир өлтіруші", 1979 жылы 6 адамды өлтіргені үшін газ камерасында өлім жазасына кесілді. 1980 жылдың 26 желтоқсанында есірткі дозасынан артық алып, өз-өзіне қол жұмсады. Джеймс Митоз: кісі өлтіргені үшін сотталған жекпе-жек шебері. 1981 жылдың 26 наурызында қант диабетінің асқынуынан қайтыс болды. Роберт Билер: Лос-Анджелесте төрт адамды өлтірген сериялық кісі өлтіруші. 1993 жылдың 10 қаңтарында қатерлі ісіктен қайтыс болды. Роберт Уэйн Дэниелсон: Мендосино округінде болған екі кісі өлтіру үшін өлім жазасына кесілген сериялық кісі өлтіруші. 1995 жылдың 7 қыркүйегінде асынып, өз-өзіне қол жұмсады. Стюарт Александр: 2000 жылы USDA-ның үш ет өнімдерін бақылаушы қызметкерін атып өлтіргені үшін сотталды. 2004 жылы өлім жазасына кесілді. 2005 жылдың 27 желтоқсанында өкпелік эмболиядан қайтыс болды. Брендон Уилсон: 1998 жылы 9 жасар Мэтью Секкидің өліміне кінәлі деп танылды. 1999 жылы өлім жазасына кесілді. J. C. X. Simon: 1970-ші жылдары Сан-Францискода "Zebra өлтірулері" деп белгілі болған нәсілдік жеккөрушілік себептермен кісі өлтірген қара мұсылмандар тобының мүшесі. 2015 жылдың 12 наурызында камерасында өлі күйде табылған. Эндрю Урдиалес: сегіз әйелді өлтірген сериялық кісі өлтіруші. 2018 жылдың 2 қарашасында өз-өзіне қол жұмсады. Энтони Макнайт: 1985 жылы бес әйелді өлтіргені үшін өлім жазасына кесілген сериялық кісі өлтіруші, зорлаушы және ұрлаушы. 2019 жылдың 17 қазанында түрмеде қайтыс болды. Лоренс Биттакер: бес жасөспірім қызды азаптап өлтіргені үшін сотталған сериялық кісі өлтіруші. 2019 жылдың 13 желтоқсанында түрме камерасында өлі табылған. Энтони Салли: 1983 жылы Берлингемде алты адамды өлтіргені үшін сотталған бұрынғы полиция қызметкері және сериялық кісі өлтіруші. 1986 жылы өлім жазасына кесілді. 2023 жылдың 8 қыркүйегінде табиғи себептерден қайтыс болды.
Anthony Sully: serial killer and former police officer convicted of murdering six people in Burlingame in 1983. Sentenced to death in 1986. Died of natural causes on September 8, 2023.
COVID-19-ға байланысты өлім-жітім
2020 жылы Сан-Квентиндегі өлім жазасына кесілген 12 тұтқын COVID-19 індеті басталга́ннан кейін екі айдан кем уақыт ішінде қайтыс болды. Барлық тұтқындар өлім алдында ауруханаға жатқызылды. Ричард Юджин Стайтли, 71 жасында, 2020 жылдың 24 маусымында қайтыс болды. Джозеф С. Кордова, 75 жасында, 2020 жылдың 1 шілдесінде қайтыс болды. Скотт Эрскин, 57 жасында, және Мануэль Мачадо Альварес, 59 жасында, екеуі де 2020 жылдың 3 шілдесінде қайтыс болды. Дэвид Джон Рид, 60 жасында, 2020 жылдың 7 шілдесінде қайтыс болды. Джеффри Джей Хокинс, 64 жасында, 2020 жылдың 15 шілдесінде қайтыс болды. Трой Адам Эшмус, 58 жасында, 2020 жылдың 20 шілдесінде қайтыс болды. Джон Майкл Бимс, 67 жасында, 2020 жылдың 21 шілдесінде қайтыс болды. Джонни Авила, 62 жасында, 2020 жылдың 26 шілдесінде қайтыс болды. Орландо Джин Ромеро, 48 жасында, 2020 жылдың 2 тамызында қайтыс болды. Педро Ариас, 58 жасында, 2020 жылдың 9 тамызында қайтыс болды.
Орындалған
Теодор Дюрант: Сан-Францискода екі әйелді өлтіргені үшін сотталды. 1898 жылдың 7 қаңтарында асылып өлтірілді. Вилли Луис: А Луистің ұлы, Гон Ин Луисті өлтіргені үшін сотталды. 1912 жылдың 16 желтоқсанында асылып өлтірілді. Луис Фортин: жұмыс берушісі Питер М. Фуррерді, Фуррердің әйелі мен баласын өлтіргені үшін сотталды. 1916 жылдың 21 шілдесінде асылып өлтірілді. Моз Гибсон: адам өлтіргені үшін сотталды, бірақ өлім алдында жеті адам өлтіргенін мойындады. 1920 жылдың 24 қыркүйегінде асылып өлтірілді. Уильям Эдвард Хикман: 12 жасар Марион Паркерді ұрлап, қинап, өлтіргені үшін сотталды, 1928 жылдың 19 қазанында асылып өлді. Гордон Стюарт Норткотт: Вайнвилл тауық шаруашылығында үш баланы өлтіргені үшін айыпталды, 1930 жылдың 2 қазанында асылып өлтірілді. Эд Дэвис: Фолсом мемлекеттік түрмесінен қашуға тырысқанда түрме бастығын өлтірген банкті тонаушы. 1938 жылдың 16 желтоқсанында газ камерасында өлім жазасына кесілді. Уильям Йохансен: 1933-1940 жылдар аралығында Нью-Йорк пен Калифорнияда әйелімен қоса үш әйелді өлтірген сериялық кісі өлтіруші; 1941 жылдың 5 қыркүйегінде газ камерасында өлтірілді. Хуанита Спинелли: 1941 жылдың 22 қарашасында Сан-Квентиннің газ камерасында өлім жазасына кесілген алғашқы әйел. Реймонд "Жыңғырлауық Жеймс" Лисенба: әйелін өлтіргені үшін айыпталды, ол 1942 жылдың 1 мамырында Калифорнияда асылып өлтірілген соңғы адам болды. Сэм Шокли мен Миран Эдгар Томпсон: 1946 жылы Алкатраз шайқасында күзетшіні өлтіргені үшін сотталды, 1948 жылдың 3 желтоқсанында газ камерасында бірге өлтірілді. Луиза Пит: қылмыс жасағаны үшін айыпталды, 1947 жылдың 11 сәуірінде газ камерасында өлтірілді. Билли Кук: Карл Моссерді, оның әйелі Тельманы, олардың үш кішкентай баласын және автокөлік жүргізушісі Роберт Дьюиді өлтірген. 1952 жылдың 12 желтоқсанында газ камерасында қайтыс болды. Ллойд Гомес: тоғыз үйсіз кісіні өлтіргені үшін 1953 жылдың 16 қазанында газ камерасында өлім жазасына кесілді. Барбара Грэм: қылмыс жасағаны үшін 1955 жылдың 3 маусымында газ камерасында өлтірілді. Бертон Эбботт: жасөспірім қызды зорлап, өлтіргені үшін сотталды; 1957 жылдың 15 наурызында газ камерасында өлтірілді. Вендер Дункан: екі қарт әйелді зорлап, өлтіргені үшін 1959 жылдың 29 мамырында газ камерасында сотталды. Харви Глатман: екі әйелді зорлап, өлтіргені үшін айыпталды, 1959 жылдың 18 қыркүйегінде газ камерасында қайтыс болды. Кэрил Чессман: 1948 жылы өлім жазасына кесілген зорлаушы, 1960 жылдың 2 мамырында өлім жазасына кесілді. Адам өлтірмеген жыныстық қылмыс үшін Калифорнияда өлім жазасына кесілген соңғы адам. Генри Буш: үш әйелді өлтірген және төртіншісін өлтіруді жоспарлаған сериялық кісі өлтіруші. 1962 жылдың 6 маусымында газ камерасында өлім жазасына кесілді. Элизабет Энн Дункан: екі адамды қайын қызын өлтіру үшін жалдағаны үшін айыпталды, 1962 жылдың 8 тамызында газ камерасында өлтірілді. Сан-Квентинде өлім жазасына кесілген төртінші және соңғы әйел. Аррон Митчелл: Сакраменто полиция қызметкерін атып өлтіргені үшін айыпталды, 1967 жылдың 12 сәуірінде газ камерасында өлтірілді. Роберт Алтон Харрис: адам өлтіргені үшін жазасын өтегеннен кейін екі баланы өлтіргені үшін сотталды, 1992 жылдың 21 сәуірінде газ камерасында қайтыс болды. Дэвид Мейсон: сериялық кісі өлтіруші деп айыпталды, ол 1993 жылдың 24 тамызында газ камерасында өлім жазасына кесілген соңғы адам болды. Уильям Бонин: сериялық кісі өлтіруші деп айыпталған "Автожолдық кісі өлтіруші" (осы лақап аты бар үш адамның бірі), 1996 жылдың 23 ақпанында Калифорния тарихында өлімге ұшырату инъекциясы арқылы өлім жазасына кесілген алғашқы адам болды. Кит Дэниел Уильямс: үш рет кісі өлтіргені үшін сотталған, 1996 жылдың 3 мамырында өлімге кескілеген. Томас Мартин Томпсон: 1981 жылы Джинджер Флейшлиді өлтіргені үшін айыпты, 1998 жылдың 14 шілдесінде өлім жазасына кесілді. Жатурун Сирипонгс: 1981 жылы екі кісі өлтіргені үшін сотталған, 1999 жылдың 9 ақпанында өлім жазасына кесілген. Мэнни Бэббит: 1999 жылдың 4 мамырында өлімге әкелген инъекция арқылы өлтірілген қылмыскер. Даррел Кит Рич: сериялық кісі өлтіруші, 2000 жылдың 15 наурызында өлімге кескілеген. Роберт Ли Масси: 2001 жылдың 27 наурызында өлім жазасына кесілген. Стивен Уэйн Андерсон: 2002 жылдың 29 қаңтарында өлімге ұшырату арқылы өлім жазасына кесілген мердігер және сериялық кісі өлтіруші. Дональд Бердсли: 2005 жылдың 19 қаңтарында өлтіруші инъекция арқылы өлтірілген сериялық кісі өлтіруші. Стэнли "Туки" Уильямс: қылмыскер, криптердің негізін қалаушы және алғашқы көшбасшысы. Автор (Сан-Квентиндегі тәжірибесі туралы бірнеше балалар кітабы) және атақты себеп. 2005 жылдың 13 желтоқсанында өлім жазасына кесілді. Кларенс Рей Аллен: үш адамды өлтіруге тапсырыс бергені үшін айыпталды. 76 жасында ол Калифорнияда өлім жазасына кесілген ең үлкен адам (2006 жылдың 17 қаңтарында өлімге ұшырату инъекциясы арқылы) және Калифорния штатында соңғы адам болды.
Әкімшілік
Лео Стэнли (1886 – 1976), 1913 жылдан 1951 жылға дейін бас хирург болған американдық хирург.
Теледидар
Сан-Квентин түрмесі MSNBC арнасының "Локап" бағдарламасында, түрмедегі өмір туралы деректі телесериалда көрсетіледі. Сан-Квентин The CW арнасының "The Flash" және "Arrow" сериалдарында Iron Heights түрмесі ретінде әртүрлі көріністерде пайда болады. Сан-Квентин BBC Two арнасының "Louis Theroux: Behind Bars" арнайы бағдарламасында көрсетілген. Starz арнасының "Blindspotting" сериалының басты кейіпкерлерінің бірі – Майлз Сан-Квентин түрмесінде қамауда отыр.
Фильм
1933 жылы түсірілген "Ladies They Talk About" фильмінде Барбара Стэнвик түрмедегі тұтқын ретінде бейнеленген. 1937 жылы түсірілген "Сан-Квентин" фильмінде Пэт О'Брайен аула капитаны, ал Хамфри Богарт түрмедегі тұтқын рөлінде ойнады. Уильям Бодин 1942 жылы "Сан-Квентиннің еркектері" фильмін түсірді. Хамфри Богарт 1947 жылы түсірілген "Қараңғы жол" фильмінде Сан-Квентиннен қашып құтылатын кейіпкерді сомдады. 1954 жылы түсірілген "Дэффи Сан-Квентин" фильмі 1940-1952 жылдар аралығында Сан-Квентиннің бастығы болған Клинтон Даффидің тарихын айтады. 1968 жылы Вуди Алленнің "Ақшаны алып қаш" фильміндегі түрме көріністері Сан-Квентинде түсірілді. 1993 жылы шыққан "Қанға қан" фильмінде бас кейіпкер Микло Велка Сан-Квентинде түрмеге қамалады. 1997 жылы түсірілген "Куб" фильміндегі басты жаман кейіпкер Квентин осы түрмеге орай аталған. 1999 жылы шыққан "Мен сен туралы жек көретін 10 нәрсе" фильмінде Хит Леджер ойнаған Патрик Веронаның Сан-Квентинде бір жыл өткізгені туралы әңгіме тарады. 2013 жылы түсірілген "Фрутвейл станциясы" фильмінде нақты өмірдегі кейіпкер Оскар Гранттың жазасын өтеген Сан-Квентин түрмесі флешбек сахнасын түсіру үшін пайдаланылды. Түрмедегі нағыз тұтқындар эпизодтық рөлдерде ойнады. 2015 жылы шыққан "Құмырсқа адам" фильмінде басты кейіпкер Скотт Ланг / Құмырсқа адам ұрлық жасағаны үшін Сан-Квентинде жазасын өтейді, содан кейін босатылады. 2015 жылы түсірілген "Get Hard" фильмінде Уилл Ферреллдің кейіпкері Джеймс Кинг федералды салық алаяқтығы ісі бойынша алты айға Сан-Квентинге жіберіледі. 2018 жылы шыққан "Venom" және 2021 жылы түсірілген "Venom: Let There Be Carnage" фильмдерінде серийлі кісі өлтіруші Клетус Касади түрмеге қамалады. Эдди Брок оған бірнеше сұхбаттың біріншісін алу үшін барады.
Көркем әдебиет, әдебиет және басылымдар
Бандалық-пульпалық автор Марджи Харрис қысқа ғұмырлы "Түрме оқиғалары" пульпалық журналы үшін Сан-Квентин туралы әңгіме жазды. Әңгіменің атауы "Үлкен үйдің бумерангы" ("Big House Boomerang") деп қойылды және ол 1931 жылғы наурыз айындағы санында жарияланды. Әңгімеде Сан-Квентиннің қатал джут фабрикасы оқиға орны ретінде пайдаланылған. Харрис түрме туралы білімін Бей аймағында газет тілшісі болып жұмыс істеген күндерінен және танымал Сан-Квентин тұтқыны Эд Морреллмен танысуынан алды. 1915 жылы Джек Лондонның "Жұлдызды саяхатшы" ("The Star Rover") романы Сан-Квентиндегі оқиғалар негізінде жазылған. Романның кіріспе бөлігін кісі өлтіргені үшін Сан-Квентин мемлекеттік түрмесінде өмір бойына бас бостандығынан айырылған университет профессоры Даррел Стэндинг бірінші тұлғада баяндайды. Түрме қызметкерлері оның рухын сындыруға тырысады, осы үшін "жакет" деп аталатын азаптау құралын қолданады – бұл бүкіл денені қысып, стенокардияны тудыратын тығыз байланатын кенептен жасалған киім. Стэндинг азапқа төзудің жолын трансқа ену арқылы табады, осылайша ол жұлдыздар арасында серуендеп, өткен өмірлердің бір бөлігін сезіне алады.
Подкасттар
Ear Hustle – Эрлон Вудс пен Найджел Пурдың бірлесіп жасаған подкасты. Сан-Квентин түрмесіндегі сотталғандармен түрмедегі өмір туралы әңгімелеседі.