Кіріспе

Салли Йе (30 қыркүйек 1961 жылы туған), кейде Салли Ип немесе Ип Син Ман деп те аталады, – Гонконгтық кантопоп дивасы және актриса.

Ерте өмір

Тайбэйде (Тайвань) дүниеге келген Е, төрт жасында отбасымен Канадаға көшіп, Британдық Колумбиядағы Виктория қаласында өсті. Осының нәтижесінде ол Канада азаматтығын алды.

Мансап

Ех әншілік мансабын 1980 жылдардың басында бастады, көп ұзамай кино саундтректеріне арналған әндер орындауы арқылы актерлік мансабы да қатар дамыды. Ол барлығы отыз студиялық альбом, сондай-ақ жинақтар мен тікелей жазбалар шығарды. Ех әншілік мансабын дамыту үшін Тайванға көшті, ал кейіннен Гонконгқа қоныс аударды, ол сол кезде қытайдық ойын-сауық индустриясының басты орталығы болғандықтан, атаққа жетуге қолайлы жағдай туды. Ех Гонконг кантон тілін үйренді. Содан бері ол Гонконгтың кантондық ойын-сауық әлеміне баса назар аударуда. Қытай ойын-сауық бизнесімен байланысы және мандарин мен кантон тілдеріндегі қытай таңбаларын оқу үшін пиньинь қолдану арқасында, ол мандарин және кантон тілдерінде сөйлеу дағдыларын жетілдіре бастады, соның ішінде қытай таңбаларын оқуға да үйренді. Дегенмен, ол формальды қытай білімі алмағандықтан, қытай тілін оқудағы шеберлігі әртүрлі деңгейде шектеулі. Кейбір жағдайларда, пиньиньнің көмегінсіз қытай мәтінін оқығанда, ол оны белгілі бір дәрежеде түсіне алады, бірақ кейде оқымаған сөздерге кездесіп қалады. Қытай тіліндегі өлеңдерді оқығанда, ол әлі де мандарин және кантон тілдеріндегі пиньиньге сүйенеді. Ехтің қытай тілінде қолмен жазу дағдысы одан да шектеулі. 1994 жылы Jade Solid Gold Award шарасында, ол қытайлық поп-әндердің атауларын табу үшін сөзжұмбақ ойынына қатысқанда, тақтадағы қытай таңбаларын оқып, кейбір әндердің атауларын пиньиньнің көмегінсіз анықтады. Бірақ жауаптарды тақтаға жазғанда, ол қытай әндерінің атауларын кантон тілінде айтуын көрсететін ағылшын транскрипциясын қолданды, себебі оның пікірінше, ағылшын әріптерін жазу қытай таңбаларын іздеуге қарағанда жылдам болды. 1993 жылы Jade Solid Gold Award шарасында Гонконгтың бірнеше әйел әртістері, соның ішінде үздік әйел әртіс номинациясына ие болған Салли Йе, өздерінің қытайша есімдері жазылған теннис доптарын тартты және оларды қатты айтуға міндетті болды. Салли екі допты тартты, біреуінде Фэй Вонгтың қытайша есімін оқи алды, ал екіншісінде Вивиан Чоудың есімін жариялауға қиналды, оған Кэрол Ченг пен Сэнди Лам көмектесті. Шоудың жүргізушісі Лоренс Ченг болашақта әртістердің ағылшын және қытайша есімдерін бірге жазуды ұсынды. 2022 жылдың шілдесінде CGTN арнасының The Point бағдарламасында Лю Синьмен өткен ағылшын тіліндегі сұхбатта Салли қытай тіліндегі жаңалықтарды тыңдағанда мазмұнын түсіне алатынын, бірақ қытай тіліндегі әндерді әндей келе, ән мәтінін толыққанды түсінбейтінін және әндердің эмоционалдық мазмұнын сезіну үшін музыкалық аранжировкаға назар аударуға тура келетінін мойындады. 1990 жылдардың соңында Канадада өткен ағылшын тіліндегі сұхбатта Салли өзінің мансабы және балалық шағы туралы айтқанда, тіпті өзінің ана тілі болса да, ағылшын тіліндегі дағдылары нашарлап бара жатқанын мойындады, себебі ол көп жылдан бері қытай тілінде сөйлейтін ойын-сауық ортасында жұмыс істеп, ағылшын тілін аз қолданады. Ех төрт рет (1990, 1991, 1992 және 1993) Jade Solid Gold үздік он музыкалық сыйлықтарының «Ең танымал Гонконг әншісі» сыйлығын жеңіп алды. 1992 жылы Салли Йе Томми Пейджпен «Мен сені әрдайым армандап жүремін» және келесі жылы Джеймс Инграммен «Мен махаббатқа сенемін» әндерін жазды. 2002 жылы Ех Cantopop нарығына қайта оралды, «Can You Hear» альбомын шығарды және әртүрлі елдерде концерттер берді. 2011 жылы Салли Йе 33-ші RTHK Top Ten Chinese Gold Song Music Award Ceremony-де «Алтын ине» сыйлығын алды. Ех сонымен қатар көптеген саундтректерде жұмыс істеді (әсіресе Цуй Харк фильмдерінде Вонг Джимның музыкасымен), соның ішінде «Lai Ming But Yiu Loi» әні «Қытай жұлдызының оқиғасы» (1987) фильмінен, ол 7-ші Гонконг кино сыйлығында «Ең үздік түпнұсқа ән» сыйлығын жеңіп алды.

Сурет және суретшілік

Салли Йе 1980 жылдары Қытайдың ойын-сауық индустриясына енген алғашқы шетелдік қытайлардың бірі және ағылшын тілді елдерден шыққан санаулы танымалдардың ішінде болды. Ол сондай-ақ Гонконгтың ойын-сауық индустриясына мандарин тілінде сөйлейтін алғашқы әйгілі тұлғалардың бірі ретінде келді. Осы арқылы ол Фэй Вонг сияқты болашақ диваларға жол ашты, олармен өзінің қарыштама кезеңінде кейде бірлесіп жұмыс істеген.

Жеке өмір

1996 жылғы 17 шілдеде Ех Гонконгтық эстрада жұлдызы және композитор-продюсер Джордж Ламға үйленді. Ех ағылшын, мандарин және кантон тілдерін тиісінше білу деңгейі бойынша сөйлейді.