Кіріспе

Ассам штатында әрекет ететін бүлікші ұйым

Ассам Біріккен Азаттық Майданы (ААМ) – Үндістанның солтүстік-шығысындағы Ассам штатында әрекет ететін қарулы содыр ұйым. Ол Ассамдағы қақтығыста қарулы күрес арқылы Ассамның жергілікті халқы үшін тәуелсіз, егеменді мемлекет құруды мақсат етеді. Үндістан үкіметі 1990 жылы оны террористік ұйым деп танып, қызметін тоқтатты, ал АҚШ Мемлекеттік департаменті оны "назар аударуды қажет ететін басқа да топтар" тізіміне енгізді. ААМ-ның (ассамдық содырлар) мәліметінше, ұйым 1979 жылдың 7 сәуірінде Ранг-Гарда құрылған және 1990 жылы қызметін бастаған. Бұрынғы Орталық Жарнама хатшысы және ААМ өкілі Сунил Натхтың сөзіне сәйкес, ұйым 1983 жылы Нагалендтің Ұлттық Социалистік Кеңесімен, ал 1987 жылы Бірмадағы Качин Тәуелсіз Армиясымен байланыс орнатқан. Үндістан армиясының ААМ-ға қарсы әскери операциялары 1990 жылы басталды және қазірге дейін жалғасуда. 2009 жылдың 5 желтоқсанында ААМ төрағасы мен бас қолбасшысының орынбасары Үндістанның күзетіне алынды. 2011 жылы Бангладеште ААМ-ға қарсы кең ауқымды шаралар қабылданды, бұл Үндістан үкіметіне ААМ басшыларын келіссөздерге тартуға көмектесті. 2010 жылдың қаңтарында ААМ өз ұстанымын жұмсақтатты және Үндістан үкіметімен келіссөздер жүргізу шарты ретінде тәуелсіздік талаптарынан бас тартты. 2011 жылдың 3 қыркүйегінде Үндістан үкіметі, Ассам үкіметі және ААМ "Операцияны тоқтату" жөніндегі үшжақты келісімге қол қойды.

Тарих

ULFA 1979 жылдың 7 сәуірінде Сивасагар қаласында, Ассам штатында Пареш Баруа, Арабинда Раджкхова, Ануп Четия, Бхупен Боргохайн, Прадип Гогой, Бхадрешвар Гогой және Будешвар Гогой сияқты жас жігіттер тобымен құрылды. Ұйымның мақсаты – Ассамның жеке тәуелсіз мемлекетін құру үшін қарулы күрес жүргізу еді. 80-90 жылдардағы өркендеу кезеңінде Брахмапутра аңғарының көптеген түпкілікті ассамдықтары арасында танымал болды. Көптегендер Лутьеннің Делидегі билік дәліздерінде шеткі аймақтың даусын естіту үшін күшті ұйымның қажет екенін сезінді. Бірақ, уақыт өте келе, "төңкеріс" атын алып, қару-жарақ тасып, ақша талап етуге басымдық беру бүкіл штат бойынша түсініксіз зорлық-зомбылыққа әкелді. Бұл кезеңде қолдаушылардың наразылығы мен көңілінің толуы күшейді. Қауіпсіздік күштерімен болған қанды қақтығыстарда көптеген бейкүнә азаматтар қаза тауып, мыңдаған адам мүгедек болды. Сол тұрақсыз кезеңде 10 мыңнан астам жергілікті жас өмірін жоғалтқандығы естілді. Нәтижесінде, қауіпсіздік күштерінің күшейтілген операциялары мен негізгі қолдаушылардың қолдауының азаюына байланысты ULFA-ның Ассамдағы маңызы күрт төмендеді. Майданға шақыру 1983 жылға дейін басталған жоқ. 1984 жылы жаңадан қабылдағандарды толықтырғаннан кейін, Качин Тәуелсіздік Армиясы (KIA) және Нагаландтың Ұлттық Социалистік Кеңесі (NSCN) сияқты басқа топтардан оқу және қару-жарақ алуға кірісті. 1986 жылы Үндістан бойынша ақша жинау "науқанын" бастады. Содан кейін Тинсукия және Дибругархта лагерьлер құрды, бірақ 7 қарашада заңсыз әрекеттерге қарсы күрес туралы заңға сәйкес үкімет тарапынан террористік ұйым деп жарияланды. Құрылғаннан кейін он жыл ішінде ULFA Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең күшті және зорлық-зомбылыққа құмар бүлікшіл топтардың біріне айналды, бұл оның күресінің алғашқы онжылдығындағы үлкен танымалдылығы мен әскери қабілетін арттырған экономикалық күшінің арқасында мүмкін болды. 1990 жылдардың басында ULFA қауіпсіздік күштері, саяси қарсыластар және теміржол байланыстарын жарылту сияқты құрбандармен агрессивті науқанға шықты. 1991 жылдың шілдесінде фронт 14 адамды тұтқынға алып, олардың арасында инженер және кеңестік азамат болды. 1990 жылдардан бастап ULFA шабуылдарын жалғастырды. 2000 жылдардың соңына дейін Бангладеште бірнеше лагерьлер сақталды, онда мүшелер оқытылып, Үндістанның қауіпсіздік күштерінен қорғалды. 2004 жылдың сәуір айында Бангладеш полициясы мен жағалау күзеті Читтагонгта ULFA-ға жіберілген 10 жүк көлігіне тиелген заңсыз қару-жарақ пен оқ-дәрілерді ұстады. Қару контрабандасы және қару қылмысы бойынша 50 адам айыпталды, оның ішінде Бангладештің бұрынғы жоғары саяси тағайындалғандары, Бангладеш Ұлттық партиясының министрлері және Ұлттық қауіпсіздік барлау қызметінің әскери шенеуніктері, сондай-ақ танымал бизнесмендер және сол кезде Даккада тұратын ULFA әскери қанатының басшысы Пареш Баруа болды. Олар Бутанда да лагерьлер ұстады, олар 2003 жылдың желтоқсанында Арнайы шекара күштерінің көмегімен Корольдік Бутан армиясы тарапынан жойылды. Бұл лагерьлерде ULFA мүшелерінің соғысқа қатысушы және қатыспаған отбасылары орналастырылды. ULFA NDFB, KLO және NSCN (Khaplang) сияқты басқа сепаратистік ұйымдармен тығыз байланыс орнатты. 2008 жылы жаңалықтар қызметі Үндістан полициясы мен барлау органдарының мәліметтеріне сілтеме жасап, ULFA бас қолбасшысы Пареш Баруа Қытай-Мьянма шекарасындағы Юньнань провинциясына, өзінің ұйымының үнемі жеңіліске ұшырауына байланысты бас сауғалағанын хабарлады. Сонымен қатар, ол осымен бірге шағын топ жауынгерлердің де онымен бірге бас сауғалағанын айтты. Пареш Баруа бұрын 1980 жылдары Қытайға сапар шеккен. 2003 жылдың желтоқсанында Қытай ULFA төрағасы Арабинда Раджкхованың Бутаннан көтерілісшілерге қауіпсіз өтуге рұқсат беру туралы өтінішін қабылдамады.

Ұлтшылдардың отбасы мүшелерін жасырын өлтіру

АГП басшысы Прафулла Кумар Махантаның үкіметтігі кезінде, оның үкіметінің бүлікке қарсы стратегиясының бір бөлігі ретінде, белгісіз қарулы адамдар ULFA басшыларының бірнеше туыстарын өлтірді. 2001 жылғы сайлаулардан кейін осы үкімет құлағаннан кейін құпия өлтірулер тоқтатылды. Пареш Баруаның ағасы Динеш Баруа түнде үйінен танылмаған ассамдықтар алып кетті. Кейін оның денесі Чабуадағы кремация орталығының жанынан табылды. ULFA-ның өзін-өзі жариялаған баспасөз хатшысы Митинга Даймаридің де осы кезеңде бес туысы өлтірілді. Үкімет жүргізген өлтірулерге қатысты тергеулер "Сайкия комиссиясының" есебімен аяқталды, ол 2007 жылғы 15 қарашада Ассам Мәжілісіне ұсынылды. Есепте Прафулла Маханта, сол кездегі Ассамның ішкі істер министрі, қалай өлтірулерді ұйымдастырғаны сипатталған. Оларды полиция орындады. Қарулы адамдар – үкіметке бас ие болған ULFA-ның бұрынғы мүшелері болды. Олар өздерінің мақсаттарына түнде үйлеріне барып, есікті соғып, күдік тудырмау үшін ассам тілінде сөйлесті. Құрбандар есікті ашқанда, оларды дереу атып өлтірді немесе басқа жерге алып кетіп атып өлтірді.

Командалық құрылым

Аты Өзінің атауы Қазіргі жағдайы
Пареш Баруа Бас қолбасшы Қашуда, Бангладеш соты өлім жазасына кесті.
Хирак Джоти Маханта Бас қолбасшының бірінші орынбасары 1991 жылдың 31 желтоқсанында тұтқындалып, қаза тапты.
Раджу Баруа Бас қолбасшының орынбасары Тұтқындалды, кепілге босатылды.
Арабинда Раджхова Төраға Тұтқындалды, кепілге босатылды.
Прадип Гогой Вице-төраға Тұтқындалды, кепілге босатылды.
Ануп Четия Бас хатшы Бангладештен Үндістанға депортацияланды, қазір Үндістанның қамауында.
Уддипта Хазарика Бірінші баспасөз хатшысы 1989 жылы халық тарапынан өлтірілді.
Митинга Даймери Баспасөз хатшысы Тұтқындалды, кепілге босатылды.
Читрабан Хазарика Қаржы хатшысы Тұтқындалды, кепілге босатылды.
Пранати Дека Мәдениет хатшысы Тұтқындалды, кепілге босатылды.
Сашадар Чодури Сыртқы істер хатшысы Тұтқындалды, кепілге босатылды.

Энигма күштері

Энигма күштері немесе Энигма тобы – ULFA-ның эксклюзивті және дербес әрекет ететін шабуыл тобы болды. Бұл туралы ұйымның жоғары деңгейдегі бірнеше жетекшілері ғана біледі. Ол шабуылдап, жылдам қашу сияқты операциялар үшін жоспарланған. ULFA жасаған ірі қастандықтардың ішінде 1990 жылдың мамыр айында бизнесмен Лорд Сварадж Полдың ағасы Сурендра Полдың қазасы бар. Бұл жағдай Прафулла Кумар Маханта басқаратын Ассам үкіметінің қызметтен босатылуына және Баджранг операциясының басталуына әкелді. 2003 жылдың 16 наурызында ULFA-ның Армия күнінде №7 ұлттық тас жолындағы автобустың астында жарылғыш құрылғы жарылып, алты бейбіт тұрғын қаза тауып, шамамен 55 адам жараланды. Бұл ULFA-ның жарылғыш құрылғымен адам өлтіргенін ресми түрде мойындаған алғашқы оқиғасы болды. 2007 жылдың қаңтар айында ULFA тағы да Ассамға шабуыл жасап, көбінесе Бихардан келген 62 хинди тілінде сөйлейтін көшіп-қонған жұмысшыны өлтірді. Бомба жарылысының құрбандары арасында жергілікті ассамдықтар да болғандықтан ULFA-ның бағытсыз және беделсіз ұйым ретіндегі жағымсыз имиджі күшейді. Орталық үкімет қатаң шаралар қабылдап, ULFA-ның 28-ші батальонының қорқынышты тобын біржақты түрде мойынсұнуға және үкіметтен пана сұрауға мәжбүр етті. Осы бір жақты атысты тоқтату ULFA-ның күшін әлсіретті. 2007 жылдың 15 наурызында ULFA өз "армия күнін" тойлаған кезде Гувахатиде жарылыс жасап, алты адамды жарақаттады.

Экономикалық бүлдірушілік

ULFA мұнай құбырлары, жүк пойыздары және мемлекеттік ғимараттар сияқты экономикалық нысандарға жасалған жарылыстар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды, соның ішінде 2005 жылғы 7 тамыздағы Ассамдағы мұнай құбырларына жасалған шабуылды. ULFA Тинсукиядағы Дигбой мұнай өңдеу зауытында 5 миллион литрлік жанармай резервуарын жарып, жойды, шамамен 200 миллион рупия сомасында мүлік жоғалды. Сол күні олар Тинсукия мұнай аймағындағы газ құбырын да зақымдады.

Саяси қызмет

1985 жылдан кейін және 1990 жылы тыйым салынғанға дейін ULFA БАҚ-та көптеген қоғамдық іс-әрекеттермен көзге түсті. Ол жергілікті БАҚ (газеттер) арқылы белгілі бір деңгейде қоғамдық пікірсайыс жүргізе берді, кейде ұлттық мәселеге орай саяси мәселелер бойынша өз ұстанымын жариялады. Ассамның қоғамдық қайраткерлерімен ашық пікір алмасуларға қатысты. Соңғы екі жергілікті сайлауда ULFA сайлауды бойкоттауға шақырды. БАҚ хабарларына сәйкес, ол сол кездегі үкіметтік партиялардың (Конгресс және AGP) белсенділері мен жақтастарын қорқыту үшін күштерін пайдаланған.

Қалпына келтіру

ULFA бастапқы кезеңінде бірнеше банк тонауларына қатысқан деп есептеледі. Қазіргі кезде ол бизнесмендер, бюрократтар және саясаткерлерден қаржы жинау мақсатымен ақша талап етеді. 1997 жылы Ассамның бас министрі Tata Tea компаниясын ULFA-ның мәдени хатшысы Пранати Деканың Мумбайдағы ауруханадағы емделу шығындарын төлегені үшін кінәлады.

Басқа қылмыстық іс-әрекеттер

ULFA басқа да ұйымдасқан қылмыстық әрекеттерге, мысалы есірткі тасымалына қатысады.

Қытаймен байланысы

ULFA-ның қалған тобы Мьянма мен Бангладештен қуылғаннан кейін Қытайда паналаған деген күдік туып отыр.