Кіріспе

Телекоммуникациялық желілер үшін стандартты желілік архитектура

Ақылды желі (IN) – ITU T Q.1200 сериялы ұсынымдарында белгіленген стандартты желілік архитектура. Ол қабылдаушы және ұялы телекоммуникациялық желілер үшін арналған. Операторларға стандартты телекоммуникациялық қызметтерге, мысалы PSTN, қабылдаушы желілердегі ISDN және ұялы телефондардағы немесе басқа ұялы құрылғылардағы GSM қызметтеріне қосымша, құндылығы жоғары қызметтер ұсыну арқылы өзгешеленуге мүмкіндік береді. Ақылдылық негізгі желідегі коммутациялық қабаттан бөлек, қызметтік қабаттағы желі түйіндері арқылы қамтамасыз етіледі, бұл негізгі коммутациялық құрылғылардың немесе жабдықтардың ақылдылығына негізделген шешімдерден өзгеше. IN түйіндері әдетте телекоммуникациялық қызметтерді ұсынатын компанияларға, мысалы телефон компаниясына немесе ұялы операторға тиесілі. IN желілік коммутациялық орталықтар мен желі операторларына тиесілі басқа желі түйіндері арасындағы Сигналдау жүйесі #7 (SS7) протоколымен қолдалады.

Тарих және негізгі ұғымдар

IN тұжырымдамалары, архитектурасы және протоколдары бастапқыда Халықаралық телекоммуникация одағының (ITU-T) стандарттау комитетімен стандарттар ретінде әзірленген; осыған дейін бірқатар телекоммуникация провайдерлерінде меншікке алынған нұсқалар болған. IN-нің басты мақсаты – дәстүрлі телекоммуникация желілері ұсынатын негізгі телефон қызметтерін жетілдіру болды, олар көбінесе дауыстық қоңырауларды жасау және қабылдау, кейде қоңырауды басқа бағытқа аудару мүмкіндігімен ұсынылды. Бұл негіз операторларға стандартты телефон станциясында бар қызметтерге қосымша қызметтер құруға мүмкіндік берді. IN-нің толық сипаттамасы ITU-T стандарттарының Q.1210-нан Q.1219-ға дейінгі жиынтығында келтірілген, кейіннен бұл жиынтық Capability Set One (CS 1) деп аталды. Стандарттарда толық архитектура, оның ішінде архитектуралық көрініс, күй машиналары, физикалық іске асыру және протоколдар анықталды. Телекоммуникациялық құралдар мен операторлар оларды кеңінен қабылдады, бірақ әлемнің әртүрлі аймақтарында қолдану үшін көптеген нұсқалар жасалды (төмендегі «Нұсқалар» бөлімін қараңыз). CS 1 табысты іске асырылғаннан кейін, CS 2 нысанында одан әрі жетілдірулер енгізілді. Стандарттар толыққанмен аяқталғанымен, олар CS 1 сияқты кеңінен қолданылмады, себебі нұсқалардың күшейген ықпалы болды, сонымен қатар олар дәстүрлі телефон станцияларын шектеуші мәселелерді шешуге бағытталған. IN-ді дамытудың басты себебі – қазіргі желіге күрделі қызметтерді қосудың икемдірек жолының қажеттігі болды. IN әзірленгенге дейін, барлық жаңа мүмкіндіктер мен/немесе қызметтер тікелей негізгі коммутациялық жүйелерде іске асырылуы керек еді. Бұл бағдарламалық жасақтаманы кең ауқымда және мұқият тестілеуді қажет ететін, ұзақ шығарылым циклдерін тудырды, себебі желінің істен шығуына жол беруге болмады. IN пайда болғаннан кейін, осы қызметтердің көпшілігі (мысалы, тегін нөмірлер және географиялық нөмірді тасымалдау) негізгі коммутациялық жүйелерден бөлініп, дербес модульдерге көшірілді, бұл операторларға өздерінің желілеріне өзгерістер мен қосымша құн қызметтерін әзірлеуге мүмкіндік беретін модульдік және қауіпсіз желі құрды, сонымен қатар негізгі коммутациялық өндірушіге өтініш беру және ұзақ даму процесін күту қажеттілігін жойды. IN технологиясы бастапқыда нөмірлерді аудару қызметтерінде, мысалы, тегін нөмірлерді стандартты PSTN нөмірлеріне аударуда қолданылды; содан бері IN негізінде Custom Local Area Signaling Services (CLASS) және алдын ала төленген телефон қоңыраулары сияқты әлдеқайда күрделі қызметтер құрылды.

Хаттамалар

Жоғарыда сипатталған негізгі элементтер бір-бірімен байланыс орнату үшін стандартты протоколдарды пайдаланады. Стандартты протоколдарды қолдану әртүрлі өндірушілерге архитектураның әртүрлі бөліктеріне назар аударуға және олардың кез келген комбинацияда бірге жұмыс істейтініне сенімді болуға мүмкіндік береді. SSP мен SCP арасындағы интерфейстер SS7 негізінде құрылған және TCP/IP протоколдарымен ұқсастықтары бар. SS7 протоколдары OSI жеті қабатты моделінің көп бөлігін іске асырады. Бұл IN стандарттары тек қолданба қабатын ғана анықтауы керек дегенді білдіреді, ол Интеллектуалды Желілер Қолданба Бөлігі немесе INAP деп аталады. INAP хабарламалары ASN.1 арқылы кодталады. SCP және SDP арасындағы интерфейс стандарттарда X.500 Directory Access Protocol немесе DAP деп белгіленген. Бірақ, IETF ұсынған, іске асыруға айтарлықтай оңайырақ жеңіл интерфейс – LDAP пайда болды, сондықтан көптеген SCP оны қолдануда.

Нұсқалар

Негізгі CS 1 спецификациясы басқа стандарттау органдары тарапынан қабылданып, кеңейтілді. Еуропалық нұсқаларын ETSI, американдық нұсқаларын ANSI әзірледі, сондай-ақ жапондық нұсқалары да бар. Әр аймақта нұсқалар жасаудың басты себебі – жергілікті өндірілген және орнатылған жабдықтардың өзара үйлесімділігін қамтамасыз ету болды (мысалы, аймақтар арасында SS7 протоколдарының әртүрлі нұсқалары бар). Жаңа мүмкіндіктер де қосылды, бұл нұсқалардың бір-бірінен және негізгі ITU-T стандартынан айырмашылығына әкелді. Ең ірі нұсқасы – Mobile Networks Enhanced Logic, немесе қысқаша CAMEL деп аталды. Бұл мобильді телефон ортасын кеңейтуге және мобильді операторларға абоненттерге роуминг кезінде үй желісіндегідей бірдей IN қызметтерін ұсынуға мүмкіндік берді. CAMEL өз алдына маңызды стандартқа айналды және қазіргі уақытта 3GPP тарапынан қолдау көрсетіледі. Стандарттың соңғы маңызды нұсқасы – CAMEL 4-ші фазасы. Қазіргі таңдағы белсенді жұмыс жүргізіліп жатқан жалғыз IN стандарты осы. Bellcore (кейін Telcordia Technologies) Солтүстік Америка үшін Intelligent Network нұсқасы ретінде Advanced Intelligent Network (AIN) әзірледі және АҚШ-тың ірі операторлары атынан AIN стандартына қатысты жұмыстарды жүзеге асырды. AIN-нің бастапқы мақсаты AIN 1.0 болды, ол 1990 жылдардың басында белгіленді (AIN Release 1, Bellcore SR NWT 002247, 1993). AIN 1.0 техникалық тұрғыдан іске асыру мүмкін емес болып шықты, нәтижесінде AIN 0.1 және AIN 0.2 ерекшеліктерінің жеңілдетілген нұсқалары жасалды. Солтүстік Америкада Telcordia SR 3511 (алғашқыда TA 1129+ деп аталған) және GR 1129 CORE протоколдары коммутаторларды Service Control Points (SCP) немесе Service Nodes сияқты IN жүйелерімен байланыстыруға арналған. SR 3511 SCP пен Service Node-ты тікелей байланыстыратын TCP/IP негізіндегі протоколды сипаттайды. AI-ға қолдау көрсетілетін желілерге.