Кіріспе

Американдық зерттеуші химик (1899–1975)

Перси Лавон Джулиан (11 сәуір 1899 – 19 сәуір 1975) – американдық зерттеуші химик және өсімдіктерден дәрілік препараттарды химиялық жолмен синтездеудегі пионер. Ол Джеймс Самнер Джулиан мен Элизабет Лена Адамс Джулианның алты баласының үлкені болды. Оның ата-анасы екеуі де болашақта Алабама штаты университетін бітірген. Әкесі Джеймс АҚШ Пошта қызметінің теміржол бөлімінде клерк болып жұмыс істесе, анасы Элизабет мектеп мұғалімі болды.

Білім және академиялық мансап

Сегізінші сыныптан асып, білім алу афроамерикандықтар үшін өте сирек болған шақта, Джулианның ата-анасы барлық балаларын жоғары білім алуға бағыттады. Джулиан Индиана штатының Гринкастл қаласындағы ДеПау университетіне оқуға түсті. Колледж афроамерикандық студенттерді аз қабылдады. Қаланың бөлінгендігі оны әлеуметтік қорлықтарға ұшыратты. Оған колледж жатақханасында тұруға рұқсат берілмеді, сондықтан алдымен кампустан тыс пансионатта тұрды, бірақ ол оған тамақ беруден бас тартты. Ол тамақтанатын орынды бірнеше күн іздеді. Кейіннен ол бауырластық үйінде пешті жағу, үстелдерге қызмет ету және басқа да жұмыстар істеді, оған орнына төбеде ұйықтауға және үйде тамақтануға рұқсат берілді. Джулиан 1920 жылы ДеПау университетін Phi Beta Kappa және үздік түлек ретінде аяқтады. Оның үйінің құны шамамен 3000 долларға бағаланды. ДеПаудан бітіргеннен кейін Джулиан химия ғылымында докторлық диссертация қорғауды қалады, бірақ афроамерикандық үшін мұның қиын болатынын білді. Оның орнына ол Фиск университетінде химия пәнінің оқытушысы болып жұмысқа орналасты. 1923 жылы ол химия бойынша Остин стипендиясын алды, бұл оған Гарвард университетіне барып, магистр дәрежесін алуға мүмкіндік берді. Бірақ Гарвард ақ студенттердің афроамерикандықтан сабақ алуына наразы боларын есептеп, Джулианның оқытушы ассистентігін алып тастады, осылайша докторлық диссертациясын аяқтауына кедергі келтірді. 1929 жылы Говард университетінде оқытушы болып жұмыс істеген кезде Джулиан Вена университетінде докторлық диссертациясын қорғау үшін Рокфеллер қорынан стипендия алды және 1931 жылы оны қорғады. Ол Эрнст Спетпен бірге оқыды және дарынды студент деп есептелді. Еуропа оған Америкадағы нәсілдік дискриминациядан құтылуға мүмкіндік берді. Ол ақыл-ой жиналыстарына еркін қатысып, операға барып, құрдастарының арасында жақсы қабылдау тапты. Джулиан химия ғылымының докторын алған алғашқы афроамерикандықтардың бірі болды, Сент-Эльмо Брэйди мен Эдвард М. А. Чандлерден кейін. Ол химия профессоры Джейкоб Шоханды (Ph.D., Гарвард) отставкаға кетуге мәжбүр етті. 1932 жылдың мамыр айының соңында Шохан кек ретінде жергілікті афроамерикандық газетке Джулианның Венадан жазған хаттарын жариялады. Хаттарда «шарап, сұлу вендік әйелдер, музыка мен би, химиялық тәжірибелер және жаңа химиялық ғимарат жобалары» туралы айтылған. Осы уақытта Джулиан зертханалық көмекшісі Роберт Томпсонмен де жеке дауға түсті. Джулиан 1932 жылдың наурыз айында Томпсонды жұмыстан босатуды ұсынған еді. Томпсон Джулианды «әйелінің махаббатын жоғалтқаны үшін» сотқа шақырды. Сонымен қатар, Джулиан соя майы өнімдерін жеткізуші Glidden компаниясына адам стероидтық жыныстық гормондарын синтездеу үшін бастапқы материал ретінде пайдалану үшін майдың бес галлонын сұрап хат жазды (әйелінің бедеулігіне байланысты). Сұранысты алғаннан кейін Glidden вице-президенті У. Дж. О'Брайен Джулианға телефон соғып, оған Чикагодағы Glidden компаниясының соя өнімдері бөлімінің зерттеу директоры лауазымын ұсынды. О'Брайен оған жұмыс ұсынған себебі, Джулиан неміс тілін жақсы білген және Glidden соядан бояу және басқа да мақсаттар үшін өсімдік майын алу үшін Германиядан заманауи үздіксіз қарсы ағымды еріткіш экстракциялау қондырғысын сатып алған болды.

Стероидтар

Персидің Глиддендегі зерттеулері 1940 жылы, ол өзі ойлап тапқан және патенттелген көбік техникасымен соя майынан оқшауланған өсімдік стеролдары стигмастерол мен ситостеролдан прогестерон, эстроген және тестостерон синтездеу жұмыстарын бастаған кезде бағытын өзгертті. Сол кезде дәрігерлер жаңадан табылған гормондарды көптеген жағдайларда қолдануға болатынын анықтады. Алайда, жануарлардың омыртқа сүйегінен тек өте аз мөлшерде ғана алуға болады. 1940 жылы Джулиан күн сайын жыныстық гормондар ретінде 10 000 долларға (1961 жылы 10 000 доллар қазіргі кездегі шамамен <есептелген сомаға> тең) құрайтын аралас соя стеролдарын өндіре алды. Көп ұзамай Джулиан күнделікті қоспалы стеролды дибромидтерден озонға айналдыра бастады. Соя стигмастеролы әйелдер гормоны прогестеронның коммерциялық мөлшеріне оңай түрлендірілді, ал ол өндірген прогестеронның алғашқы фунты 63 500 долларға бағаланды (1961 жылы 63 500 доллар бүгінгі күндегі шамамен <есептелген сомаға> тең), және ол сатып алушы Upjohn компаниясына бронетранспортта жеткізілді. , кортизоннан бір ғана оттегі атомы жетіспейтін молекула; және мүмкін 17α гидроксипрогестерон және прегненолотрон, олардың ревматоидты артритті емдеуде де тиімді болуы мүмкін деп ол үміттенеді.

1953 жылдың 2 желтоқсанында Pfizer компаниясы Glidden компаниясының S субстанциясын синтездеуге қатысты патенттердің эксклюзивті лицензиясын алды. Pfizer компаниясы S субстанциясын тікелей 11β гидрокортизонға (кортизолға) түрлендіретін бір қадамдық стероидтерді микробтық 11β оксигенациялауға арналған ферментация процесін әзірледі, ал Syntex компаниясы кортезолонды өте төмен құнмен кең көлемде өндіруді жүзеге асырды. Джулиан 1975 жылдың 19 сәуірінде 76 жасқа толғаннан кейін бір апта өткен соң Иллинойс штатының Уокеган қаласында бауыр қатерінен қайтыс болды.

Құрметтер мен мұра

1947 жылы ол NAACP-дан Спингарн медалімен марапатталды. 1950 жылы «Чикаго Сан Таймс» газеті Перси Джулианды «Жылдың чикаголық азаматы» деп атады. 2002 жылы ғалым Молефи Кете Асанте Перси Лавон Джулианды өзінің 100 ең ұлы африкалық американдықтар тізіміне қосты. 2011 жылы Альберт Эйнштейн медицина колледжінің емтиханға дайындық комитеті Перси Джулианның есімімен аталды. 2014 жылы Google оны Doodle арқылы құрметтеді. 2019 жылы 1990 жылы Паломар обсерваториясында Элеонора Хелин ашқан 5622 Перси Джулиан астероиді оның құрметіне аталды.