Кіріспе
Американдық дәрігер (1813–1870)
Джеймс МакКун Смит (18 сәуір 1813 – 17 қараша 1865) – американдық дәрігер, аптекашы, аболиционист және автор. Ол медицина ғылымының докторын алған алғашқы афроамерикалық болды. Оның докторлық дәрежесін Шотландияның Глазго қаласындағы Глазго университеті берді. АҚШ-қа оралғаннан кейін, ол елдегі алғашқы африкалық америкалық аптекашыға айналды. Манхэттендегі Түсті жетімдер үйінде шамамен 20 жыл дәрігер болып жұмыс істегеннен басқа, Смит қоғамдық зиялы болды: ол медициналық журналдарға мақалалар жариялады, ғылыми қоғамдарға қатысты және медициналық және статистикалық білімінен туындаған көптеген эсселер мен мақалалар жазды. Ол медицина мен статистикадағы білімін пайдаланып, нәсіл, интеллект, медицина және қоғам туралы кең таралған қате пікірлерді жоққа шығарды. 1852 жылы ол сол кездегі жаңа ғылымды дамытуға бағытталған Нью-Йорк статистикалық қоғамының негізін қалаушы мүшесі ретінде шақырылды. Кейін 1854 жылы ол жаңадан құрылған Америка географиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Смит жүйелі нәсілшілдікке тап болғандықтан, Америка медициналық қауымдастығына немесе жергілікті медициналық қауымдастықтарға қабылданбады. Смит 1850 жылы Манхэттенде ұйымдастырылған «Он үштің комитетінің» мүшесі болды, олардың мақсаты – жаңа қабылданған қашқан құлдар заңына қарсы тұру және Жер асты жолы арқылы қашқан құлдарға көмек көрсету болды. Оның достары мен әріптестерінің арасында басқа да белгілі аболиционистер болды. 1840 жылдардан бастап Смит нәсіл және аболиционизм туралы лекциялар оқыды және қара нәсілділердің қабілеттері туралы нәсілшілдік идеяларды жоққа шығару үшін көптеген мақалалар жазды. Смит пен оның әйелі африкалық және еуропалық текті аралас болды. Экономикалық жағдайы жақсарған Смит көбінесе ақ нәсілділер тұратын ауданда үй салды; 1860 жылғы халық санағында ол және оның отбасы көршілерімен бірге ақ нәсілділер ретінде тіркелді. (1850 жылғы халық санағында, көбінесе афроамерикалықтар тұратын ауданда тұрғанда, олар мулаттар ретінде тіркелді.) Смит Нью-Йорктегі Түсті жетімдер үйінде шамамен 20 жыл дәрігер болып жұмыс істеді. 1863 жылдың шілде айында Манхэттендегі толқулар кезінде үй өртенгеннен кейін, оның салдарынан 100-ге жуық қара нәсілді адам қаза тапты, Смит отбасымен бірге қауіпсіздік үшін Бруклинге көшті. Сол уақытта Манхэттеннен Бруклинге көптеген қара нәсілділер де көшті. Олар балаларының біліміне ерекше мән берді. 1870 жылғы халық санағында оның жесірі мен балалары ақ нәсілділер ретінде тіркелді.
Ерте өмір және білім
Смит 1813 жылы Манхэттенде құлдықта дүниеге келді және 1827 жылғы 4 шілдеде, 14 жасында Нью-Йорк штатының азат ету заңы бойынша босатылды. Бұл Нью-Йорктің қалған құлдарын ресми түрде азат етуінің соңғы күні болды. Оның анасы Лавиния есімді құл әйел болған, ол өмірінің келе жасында азаттыққа қол жеткізді; 1855 жылы Смит оны «өзін-өзі азат еткен әйел» деп сипаттады. Ол Оңтүстік Каролинада құлдықта туған және құл ретінде Нью-Йоркке әкелінген. Оның әкесі Самуэль Смит, ақ саудагер және анасының иесі, оны Оңтүстік Каролинадан Нью-Йоркке әкелген. Смит мектепті бітірген көптеген балалардың арасында болды, олардың кейбіреулері ересек болғаннан кейін құлдықты жою қозғалысында жұмыс істеді. Оқу барысында Смитқа Rev. Питер Уильямс-младший сабақ берді, ол Африкалық еркін мектепті бітірген және 1826 жылы епископ шіркеуінің екінші афроамерикан дін қызметкері болып тағайындалған. Бітіргеннен кейін, ол Нью-Йорк штатындағы Колумбия университетіне және Женева медицина колледжіне түсуге өтініш берді, бірақ нәсілдік дискриминацияға байланысты қабылданбады. Уильямс Смитті Шотландиядағы Глазго университетіне баруға ынталандырды. Ол және АФС-тің аболиционист демеушілері Смитке шетелге саяхатқа және білім алуға қаражат берді. Смит теңіздегі сапары туралы күнделік жазып, өзінің миссиялық сезімін білдірді. Ливерпульге келгеннен кейін және жағалау бойымен серуендегенде, ол: «Мен бостандыққа шықтым!» - деп ойлады. Смит отанына оралғанда дискриминацияға ұшырайтынын білді. Оқуын аяқтағаннан кейін АҚШ-қа қайтуға тырысқанда, кеме капитаны Смиттың нәсіліне байланысты билет сатудан бас тартты. Смит Манхэттенге оралғанда, бұрынғы сыныптастары мен ұстаздары оны құрметпен қарсы алды және американдық топырақта азаматтық құқықтар үшін күресуге деген оның шешімділігін мақтады.
Неке және отбасы
Нью-Йоркке қайтып келгеннен кейін, 1840-шы жылдардың басында Смит Ратгерс әйелдер институтын бітірген, бос түстес әйел Малвина Барнетке үйленді. Фредерик Дуглас Смит (1854 ж.с.), Фредерик Дуглас Питер Уильямс (1854 ж.с.) Джон М. (1860 жылдың ақпанында туған) 2019 жылы оның ұрпағы әр түрлі генеалогиялық құжаттар арқылы анасының әулетін қайта жаңғыртты. Оның ұлы Джей Мюррей Смит болды, ол Нью-Йорктен Роза (немесе Роза) Лармға үйленді. 1862 жылы туған Гай Б. алғашқыда теңізші болып жұмыс істеді. 1900 жылы ол үйленген, бірнеше баласы болған және сатушы болып жұмыс істеді. Оның кіші қызы Антуанетта есімді болды. 1850 жылы ересек Смиттердің үйіне төрт үлкен әйел кірді: Лавиния Смит, 67 жаста (анасы: ш. 1783 ж.т. – 1860-1870 ж. аралығында с.ж.), Оңтүстік Каролинада туған және үй шаруашылығының басшысы ретінде тізілген; Сара Уильямс, 57 жаста (Питер Уильямстың кіші ұлының жесірі); Амелия Джонс, 47 жаста; және Мэри Хьюлитт, 53 жаста, олар, мүмкін, туыстары немесе достары болған. Ол кезде Смит пен оның әйелі Малвинаның үш баласы болды: Джеймс, Генри және Эми. Үйдің әрбір мүшесі мулат (немесе аралас текті) деп саналыпты. Лавиния Смиттен басқалары Нью-Йоркте туған. Оның жылжымайтын мүлігінің құны 25 000 долларға бағаланған. Сол кездегі қағидалар бойынша, олар санауда ақ адамдар ретінде тізілген; ақ адамдардың жалпы саны беттің төменгі жағында көрсетілген. Ол бұрынғы ауданда өзін қауіпсіз сезінбеді. 1870 жылғы халық санағында Малвина (қазір жесір) және олардың төрт баласы Бруклиндегі 15-ауданда тұрған. Барлығы ақ деп саналыпты. Олардың ұлы Джеймс В. Смит ақ әйелге үйленген, жеке тұрып, мұғалім болып жұмыс істеген; ол да ақ деп саналыпты. Смиттердің үйде қалған балалары - Мод, 15 жаста, Дональд, 12 жаста, Джон, 10 жаста және Гай, 8 жаста, барлығы мектепке барып оқыған. Смиттердің осы бес баласы ересекке дейін жеткен: Джеймс, Мод, Дональд, Джон және Гай. Ұлдары ақ нәсілді әйелдерге үйленді, ал Мод ешқашан үйленбеген. 1860 жылдан бастап олардың барлығы ақ деп саналыпты.
Peter Williams (d. 1854)
John M. (born February 1860) In 2019, a descendent rediscovered his maternal ancestry through various genealogical records. His son was Jay Murray Smith, who married a Rose (or Rosa) Larm from New York. Guy B., born 1862, first worked as a seaman. By 1900, he was married with several children and worked as a salesman. His youngest daughter was named Antoinette. In 1850, the senior Smiths' household included four older women: Lavinia Smith, age 67 (his mother: b. c.1783 – d. bet.1860 1870), born in South Carolina and listed first as head of household; Sarah Williams, 57 (widow of Peter Williams, Jr.); Amelia Jones, 47; and Mary Hewlitt, 53, who were likely relatives or friends. By then Smith and his wife Malvina had three children: James, Henry, and Amy. Each member of the household was classified as mulatto (or of mixed ancestry). All but Lavinia Smith were born in New York. His total real property was worth $25,000. By the conventions of the time, this means that they were classified as white by the census enumerator; totals of white persons only are given at the bottom of the page. He no longer felt safe in their old neighborhood. In the 1870 census, Malvina (now a widow) and their four children were living in Ward 15, Brooklyn. All were classified as white. Their son James W. Smith, who had married a white woman, was living in a separate household and working as a teacher; he was also classified as white. The Smith children still at home were Maud, 15; Donald, 12; John, 10; and Guy, 8; all were attending school. These five Smith children survived to adulthood: James, Maud, Donald, John and Guy. The men married white spouses, but Maud never married. All were classified as white from 1860 onward.
Медицина
МакКун Смит 1837 жылы Глазго университетінен медицина докторы дәрежесін алды. Университеттің медицина факультеті Еуропадағы жетекші бағдарламалардың бірі болды. Бітіргеннен кейін, ол Глазгодағы Lock әйелдер ауруханасында беделді гинекологиялық резидентураға қабылданды. Ауруханадағы тәжірибесіне сүйене отырып, ол Лондон Medical Gazette газетінде екі мақала жариялады. Бұл – африкалық американдықтардың ғылыми журналда жариялаған алғашқы ғылыми мақалалары. Мақалалар келісімсіз әйелдерге сынақ дәрінің этикалық емес қолданылуын ашты. Смит 1837 жылы дипломдарымен Манхэттенге оралғанда, қара қоғам оны қаһарман ретінде қарсы алды. Ол жиналғандарға: «Мен білім алуға тырыстым, барлық құрбандыққа және қауіпке қарамастан, және осы білімді ортақ еліміздің игілігіне қолдануға ұмтылдым», – деді. Ол АҚШ-та университетте білім алған алғашқы афроамерикандық дәрігер болды. 25 жылдық тәжірибесінде ол американдық медициналық журналдарда мақала жариялаған алғашқы қара нәсілді адам болды, бірақ Америка медициналық қауымдастығына немесе жергілікті ұйымдарға қабылданбады. Ол Төменгі Манхэттенде жалпы хирургия және медицина саласында жеке практикасын ашты, қара және ақ пациенттерге көмек көрсетті. Ол кешкі уақытта балаларға сабақ беретін мектеп ұйымдастырды. Ол 93 Батыс Бродвейде (қазіргі Фоли алаңының жанында) орналасқан, алғашқы қара нәсілділерге тиесілі және басқарылатын дәріхананы құрды. Оның достары мен белсенділері дәріхананың артқы бөлмесінде аболиционизмдегі жұмыстарына қатысты мәселелерді талқылады. Балаларды қорғау мақсатында Смит оларға шешекке қарсы вакцина салды. Өлімнің басты себептері жұқпалы аурулар болды: қызылша (оған қарсы вакцина болған жоқ), шешек және туберкулез (сол кезде антибиотиктер табылмайтын).
Аболиционистік қозғалыс
Шотландияда Смит Глазго бостандық қоғамына қосылып, шотланд және ағылшын құлдықтан азат ету қозғалысының өкілдерімен танысты. Ол Авраам Линкольнның есімін ардақтаған Түсті адамдардың білім беру қозғалысын басқарды. 1850 жылы Смит Он үштік комитетінің мүшесі ретінде, штаттарды қашқан құлдарды ұстауға федералдық құқық қорғау органдарына көмектесуге міндеттеген, жаңа қабылданған Қашқан құлдар заңына қарсы Манхэттендегі қарсылықты ұйымдастырушылардың бірі болды. Бостон қаласындағы ұқсас топтар сияқты, оның комитеті қашқан құлдарға тұтқындалудан қашуға көмектесіп, оларды Жер асты жолы және басқа да қашу маршруттарымен байланыстырды. 1850 жылдардың ортасында Смит Фредерик Дугласпен бірге Нью-Йорк штатының Рочестер қаласында үш күндік конгресспен басталған, алғашқы тұрақты қара халықтық ұйымдардың бірі – Түсті адамдардың ұлттық кеңесін құру үшін жұмыс істеді. Дуглас оның салмақты ойлау қабілетін бағалап, Смит оның өміріне ең зор ықпал еткен адам екенін айтты.
Шаралық тәртіпсіздіктер
1863 жылдың шілдесінде Манхэттендегі талапкерлерді алуға қарсы көтеріліс кезінде ирландтық көтерілісшілер қала бойынша қара нәсілділерге шабуыл жасап, жетімдер үйін өртеп жіберді. Балаларды қаладағы әскерилер мен Одақ әскерлері құтқарды. Жетімдер үйі шамамен 30 жыл бойына 1310 бала қабылдады, әдетте бір уақытта 200-ге жуық бала тәрбиеленді. Көтерілістен кейін Смит, басқа да белгілі қара нәсілді адамдар сияқты, отбасымен бірге Манхэттеннен Бруклинге көшіп кетті. Олардың бұрынғы аудандары көптеген ғимараттардың қирауына ұшырады, ал көтеріліс кезінде шамамен 100 қара нәсілді адам қаза тапты деген болжам бар. Төменгі Төртінші ауданда енді қауіпсіздік сезінбеген Смиттер Бруклиндегі Уильямсбургке көшіп кетті.
Кәсіби бірлестіктер мен жазбалар
Смит – өнімді жазушы және очеркші. Гарвард университетінің тарихшысы Джон Стауффер былай дейді: «Ол құлдықты жою қозғалысының жетекшілерінің бірі болды, сонымен қатар өз заманының ең жаңашыл жазушыларының бірі еді». 1840 жылы Смит қара нәсілді дәрігердің «Птиализм жағдайы, өліммен аяқталды» атты ең алғашқы белгілі жағдай туралы есебін жазды, оны оның әріптесі доктор Джон Уотсон Нью-Йорк медицина және хирургия қоғамының отырысында оқыды. 1844 жылы Смит «Нью-Йорк медицина журналында» «Опиумның катаманиялық функцияларға тигізетін әсері туралы» атты мақала жариялады, бұл қара дәрігердің медицина әдебиетіне ең алғашқы үлесі болды. 1843 жылы ол «Расалардың салыстырмалы анатомиясы және физиологиясы» атты лекциялар сериясын өткізді, оның мақсаты – френологияның кемшіліктерін көрсету болды. Френология сол кездегі «ғылыми» практика деп есептелген, нәсілшілдік қорытындылар жасауға және этникалық африкалықтарға жағымсыз сипаттамалар беруге пайдаланылатын әдіс еді. Ол гомеопатияны, университеттерде оқытылатын ғылыми медицинаның альтернативасын қабылдамады. Смит медицина саласында сәтті мансапқа ие болғанымен, нәсілдік дискриминацияға байланысты Америка медицина қауымдастығына немесе жергілікті қауымдастықтарға қабылданбады. Ол үшін халық санағы деректерінен алынған статистикалық кестелерді жасады. Джон Кэлхун, сол кездегі АҚШ Мемлекеттік хатшысы, бостандық қара американдықтарға кері әсер етеді және 1840 жылғы АҚШ санағы Солтүстіктегі қаралардың жоғары деңгейде психикалық аурулары мен өлім-жітім көрсеткіштеріне ие екенін көрсеткенін мәлімдеді. Смит бұған шеберлікпен жауап берді. «Ауыл шаруашылығы журналында» жарияланған «Климаттың ұзақ өмірге тигізетін әсері туралы диссертация» (1846) еңбегінде Смит Калхунның тұжырымдарын жоққа шығару және деректерді талдаудың дұрыс жолын көрсету үшін санақ деректерін талдады. Ол Солтүстіктегі қара нәсілділердің құлдарға қарағанда ұзақ өмір сүретінін, шіркеуге жиі баратынын және ақ нәсілділермен салыстырылатын оқу жетістіктеріне жететінін көрсетті. Смиттің зерттеулеріне сүйене отырып, Джон Куинси Адамс, Өкілдер палатасындағы өкілі ретінде, халық санағының нәтижелерін тексеруді талап етті. Бірақ Калхун, құлдыққа жақын адамды тағайындап, санақ қатесіз екенін мәлімдеді, ал 1840 жылғы санақ түзетілген жоқ. 1847 жылы, Нью-Йорк Медицина академиясының (NYAM) құрылған жылы, Смит академияның екі негіздеуші мүшесі тарапынан резиденттік стипендияға ұсынылды. Оның нәсіліне байланысты Смиттің ұсынылуы жаңадан құрылған, бірақ қарқынды дамып келе жатқан академия мен қабылдау комиссиясы үшін қиындық тудырды, олар «мәселенің қозғалысынан» қашыңқы болғысы келді. 1847 жыл бойында талқылаулар, хат алмасулар және рәсімдік кешігулерден кейін, қабылдау комиссиясы Смитті қабылдамады да, қабылдамады да, бірақ оның орнына Смитті «ұсынылмаған» деп санауға рұқсат беретін ережені енгізді, бұл оның стипендиясын тиімді түрде қабылдамауға әкелді. Смит жариялай бастағаннан кейін, оның еңбектері жаңа ғылыми ұйымдар тарапынан тез қабылдана бастады: 1852 жылы Смит Нью-Йорк статистика институтының негіздеуші мүшесі болуға шақырылды. 1854 жылы ол Америка географиялық қоғамының мүшесі болып сайланды (Нью-Йоркте 1851 жылы үздік ғалымдар мен зерттеулерге қызығушылық танытқан бай адамдар құрды). Қоғам оның мақалаларының бірі үшін марапаттады. Ол Нью-Йорк тарихи қоғамына қосылды. 1859 жылы Смит ғылыми тұжырымдар мен талдауды қолдана отырып, бұрынғы президент Томас Джефферсонның нәсіл туралы теориясын жоққа шығарды, бұл теория оның танымал «Вирджиния штаты туралы жазбаларында» (1785) жазылған еді.
Кейінгі жылдар және өлім
1863 жылы Смит Америка Құрама Штаттарының алғашқы афроамерикалық иеленген және басқарылған колледжінде – Уилберфорс колледжінде антропология профессоры болып тағайындалды. Бірақ Смит денсаулығының нашарлығына байланысты бұл қызметке бара алмады. Ол екі жылдан кейін, 1865 жылдың 17 қарашасында 52 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Бұл, АҚШ Конституциясының құлдықты жойған он үшінші түзетуі ратификацияланғанға он тоғыз күн бұрын болды. Ол Бруклиндегі Сайпресс Хиллс зиратында жерленген. Смит жесірі Малвина және бес баласын қалдырды. Расизмнен құтылу және жақсы мүмкіндіктерге қол жеткізу үшін оның балалары ақ нәсілді қоғамға сіңіп кетті: төрт аман қалған ұлы ақ нәсілді әйелдерге үйленді; ал тұрмысқа шықпаған қызы ағасымен бірге тұрды. Олар мұғалім, заңгер және кәсіпкер болып жұмыс істеді. Смиттің афроамерикалық дәрігер ретіндегі ерекше еңбектері ХХ ғасырдағы тарихшылар тарапынан қайта жаңғыртылды. Оның ұрпақтары ХХІ ғасырда оны қайтадан білді, бірақ өзінің ақ нәсілді екендігіне сенгендіктен оның кім екенін білмеді. Бір үлкен-үлкен-үлкен немересі тарих сабағында оның әжесінің Отбасылық Киелі кітабында оның есімін тапқанда оның туралы білді. 2010 жылы Смиттің бірнеше ұрпағы Бруклиндегі қабіріне жаңа қабір тасын орнатты және оны және олардың афроамерикалық тегін құрметтеу үшін жиналды.
Құрметтер мен мұра
2018 жылдың қарашасында Нью-Йорк Медицина академиясы (NYAM) Смитті академияның мүшесі ретінде постұймды түрде қабылдады, оның үміткерлігінен 171 жыл және қайтыс болғаннан кейін 153 жыл өткен соң. 2018 жылғы Дискурс және марапаттау салтанатында NYAM президенті Джудит Салерно Смиттің ұрпақтарының атынан қабылдаған профессор Джоан Эди Родске мүшелік куәлігінің көшірмесін табыс етті. Смит оқыған Гласгоу университеті жаңа оқу орталығын Джеймс МакКун Смит оқу орталығы деп атады және ол 2021 жылдың басында студенттерге есігін ашты. Университет сондай-ақ Смит есімімен аталған стипендия мен жыл сайынғы лекция ұйымдастырды.