Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өсімдіктердің қазбаланған қалдықтары
Fossilized remains of plants
Тас ағаш, сондай-ақ қазбаланған ағаш (көне грекше πέτρα – «тас» немесе «құмдақ»; сөзбе-сөз «тасқа айналған ағаш») – жер бетінде өсетін өсімдіктердің қазбаланған қалдықтарының ерекше түрі. Петрофикация – ағаш немесе ағаш тәрізді өсімдіктердің минералдану процесі арқылы тасқа айналуының нәтижесі, бұл көбінесе перминерализация және алмасуды қамтиды. Жасуша қабырғаларын құрайтын органикалық материалдар минералдармен (көбінесе опал, халцедон немесе кварц түріндегі кремний) көшіріледі. Кейбір жағдайларда сабақ тінінің бастапқы құрылымы ішінара сақталуы мүмкін. Басқа өсімдік қазбаларынан, әдетте іздер немесе қысымдар түрінде кездесетіндерден айырмашылығы, тас ағаш – бастапқы органикалық материалдың үш өлшемді бейнесі. Петрофикация процесі жер астында жүреді, ағаш суға немесе жанартау күліне көмілген кезде. Судың болуы бактериялар мен саңырауқұлақтардың аэробикалық ыдырауын тежейтін оттегінің жетіспеуін қамтамасыз етеді. Шөгінділер арқылы ағып жатқан минералды су перминерализацияға алып келуі мүмкін, ол минералдардың ерітіндіден шығып, жасушалардың ішкі кеңістіктерін және басқа да бос орындарды толтыруымен жүзеге асады. Алмасу кезінде өсімдіктің жасуша қабырғалары минералдану үшін үлгі ретінде қызмет етеді. Жасушалық егжей-тегжейлілікті дәл сақтау үшін целлюлоза мен лигниннің ыдырауы мен минералдық үлгілеу арасында тепе-теңдік болуы керек. Көптеген органикалық заттар ыдырайды, бірақ лигниннің бір бөлігі сақталуы мүмкін. Опал А түріндегі кремний ыстық сулы ортада ағашқа салыстырмалы түрде жылдам сіңіп, жабыса алады. Дегенмен, тас ағаш көбінесе дельталар мен су тасқыны жазықтарының ұсақ дәнды шөгінділеріне немесе жанартау лахарлары мен күл қабаттарына көмілген ағаштармен байланысты. Мұндай материалдың тасқа айналған орманы – тас орман деп аталады.
Petrified wood, also known as petrified tree (from Ancient Greek πέτρα meaning 'rock' or 'stone'; literally 'wood turned into stone'), is the name given to a special type of fossilized wood, the fossilized remains of terrestrial vegetation. Petrifaction is the result of a tree or tree like plants having been replaced by stone via a mineralization process that often includes permineralization and replacement. The organic materials making up cell walls have been replicated with minerals (mostly silica in the form of opal, chalcedony, or quartz). In some instances, the original structure of the stem tissue may be partially retained. Unlike other plant fossils, which are typically impressions or compressions, petrified wood is a three dimensional representation of the original organic material. The petrifaction process occurs underground, when wood becomes buried in water or volcanic ash. The presence of water reduces the availability of oxygen which inhibits aerobic decomposition by bacteria and fungi. Mineral laden water flowing through the sediments may lead to permineralization, which occurs when minerals precipitate out of solution filling the interiors of cells and other empty spaces. During replacement, the plant's cell walls act as a template for mineralization. There needs to be a balance between the decay of cellulose and lignin and mineral templating for cellular detail to be preserved with fidelity. Most of the organic matter often decomposes, however some of the lignin may remain. Silica in the form of opal A, can encrust and permeate wood relatively quickly in hot spring environments. However, petrified wood is most commonly associated with trees that were buried in fine grained sediments of deltas and floodplains or volcanic lahars and ash beds. A forest where such material has petrified becomes known as a petrified forest.
Құрылу
Ағаш тасқа айналуы үшін өсімдіктердің ағаш сабақтары еріген минералдармен қаныққан ылғал шөгінділерге көміледі. Оттегінің жетіспеуі ағаштың шіруын баяулатады, бұл минералдарға жасуша қабырғаларын алмастыруға және ағаштағы бос кеңістіктерді толтыруға мүмкіндік береді. Содан кейін ағаш минералданып, тасқа айналады. Палеозойлық формациялардан, әсіресе Берея құмтасынан Калликсилон сияқты минералданбаған ағаш кездеседі, бірақ мұндай жағдайлар өте сирек. Тасқа айналған ағаш кейіннен қоршап тұрған шөгінділердің эрозиясы арқылы ашыққа шығады. Эрозияға ұшырағанда минералданбаған қазба ағаш тез жойылады, ал тасқа айналған ағаш өте берік болады. Уақыт өте келе, бастапқы органикалық материалдың көбісі жоғалады; тасқа айналған ағашта шамамен 10% ғана сақталады. Геологиялық деректердегі тасқа айналған ағаш көлемі шағын болғанымен,
Petrified wood forms when woody stems of plants are buried in wet sediments saturated with dissolved minerals. The lack of oxygen slows decay of the wood, allowing minerals to replace cell walls and to fill void spaces in the wood. The wood is then mineralized to transform it to stone. Non mineralized wood has been recovered from Paleozoic formations, particularly Callixylon from Berea Sandstone, but this is very unusual. The petrified wood is later exposed by erosion of surrounding sediments. Non mineralized fossil wood is rapidly destroyed when exposed by erosion, but petrified wood is quite durable. Over time, almost all the original organic material is lost; only around 10% remains in the petrified wood. While wood petrified in this setting is only a minor part of the geologic record,
Тасқа айналған ағаштың түсінің көп бөлігі іздік металдардан пайда болады. Олардың ішінде темір ең маңыздысы, ол тотығу күйіне байланысты әртүрлі түстерді тудырады. Хром жарқын жасыл түсті тасқа айналған ағашқа әкеледі. Түстердің әртүрлі болуы минералданудың әртүрлі кезеңдерін көрсетеді. Кейбір жағдайларда, өзгерістер іздік металдардың хроматографиялық бөлінуінен туындауы мүмкін. Ағаш кальцитпен де тасқа айналуы мүмкін, мысалы, көмір қабаттарындағы конгрецияларда кездеседі. Кальцитпен тасқа айналған ағаш көбінесе бастапқы органикалық материалының көп бөлігін сақтайды. Тасқа айналу процесі жасуша қабырғаларында гоетиттің жиналуымен басталады, содан кейін бос кеңістіктерде кальцит жиналады. Көмірленген ағаш силикаттануға төзімді және көбінесе басқа минералдармен тасқа айналады.
Most of the color in petrified wood comes from trace metals. Of these, iron is the most important, and it can produce a range of hues depending on its oxidation state. Chromium produces bright green petrified wood. Variations in color likely reflect different episodes of mineralization. In some cases, variations may come from chromatographic separation of trace metals. Wood can also be petrified by calcite, as occurs in concretions in coal beds. Wood petrified by calcite tends to retain more of its original organic material. Petrification begins with deposition of goethite in the cell walls, followed by deposition of calcite in the void spaces. Carbonized wood is resistant to silicification and is usually petrified by other minerals.
Қиялы ағаш
Ғалымдар ағаш қатаю процесін қайта жасай беруге тырысты, осы арқылы табиғи қатаю процесін жақсырақ түсінуге ұмтылыс жасады. Алғашқы тырастықтарда натрий метасиликаты кремнийдің көзі ретінде пайдаланылды, бірақ тетраэтил ортосиликаты тиімдірек болып көрінді. Ағаштан қаланған Ағаш Орман Ұлттық паркінің жанындағы ата-баба Пуэбло құрылыстарының көптегені қатайған ағаштан салынған, оның ішінде Агат Хаус Пуэбло да бар. Қатайған ағаш Жаңа дәуірдегі емдеу әдістерінде де қолданылады.
Scientists have attempted to duplicate the process of petrification of wood, both to better understand the natural petrification process Early attempts used sodium metasilicate as a source of silica, but tetraethyl orthosilicate has proven more promising. A number of Ancestral Puebloan structures near Petrified Forest National Park were constructed of petrified wood, including the Agate House Pueblo. Petrified wood is also used in New Age healing.