Кіріспе

Американдық әдеби сыншы (1905–1975)

Лионель Мордекай Триллинг (4 шілде 1905 – 5 қараша 1975) – американдық әдеби сыншы, әңгімелер авторы, эссеші және оқытушы. Ол 20 ғасырдағы АҚШ-тың көрнекті сыншыларының бірі болды, ол әдебиеттің қазіргі мәдени, әлеуметтік және саяси мағынасын талдады. 1929 жылы үйленген әйелі Диана Триллинг (Рубин)бен бірге ол Нью-Йорк зиялыларының мүшесі және «Партизандық шолу» журналына үлес қосушы болды.

Жеке және академиялық өмірі

Лайонел Мордекай Триллинг Нью-Йорк штатының Куинс қаласында, Лондонда туған Фанни (туған аты Коэн) мен Польшадағы Белосток қаласынан келген тігінші Дэвид Триллингтің ұлы болып дүниеге келді. Оның отбасы еврей болған. 1921 жылы ол ДеУитт Клинтон орта мектебін бітіріп, 16 жасында Колумбия университетіне түсті, осылайша университетпен өмір бойы байланысын бастады. Ол «Бура бас қоғамына» қосылып, «Морнингсайд» әдеби журналына мақалалар жазды. 1925 жылы Колумбия колледжін бітіріп, 1926 жылы университетте магистратураны аяқтады (оның магистрлік диссертациясы «Теодор Эдвард Хук: өмірі мен еңбектері» деп аталады). Содан кейін Висконсин университетінде және Хантер колледжінде сабақ берді. 1929 жылы ол Диана Рубинге үйленді, және екеуі өмір бойына созылған әдеби серіктестікке кірісті. 1932 жылы ол ағылшын әдебиеті бойынша докторлық диссертациясын қорғау және әдебиет оқыту үшін Колумбияға оралды. 1938 жылы Мэтью Арнольдқа арналған диссертациясын қорғап, доктор ғылымын алды, кейін ол оны жариялады. Келесі жылы ол профессордың көмекшісі болып тағайындалды, Колумбия университетінің ағылшын тілі кафедрасында тұңғыш еврей профессоры атанды. 1948 жылы толық профессор атағын алды. 1965 жылы Триллинг Джордж Эдвард Вудберидің әдебиет және сын туралы профессоры болды. Ол танымал оқытушы болды және трица жыл бойы Колумбия университетіндегі «Маңызды кітаптар жөніндегі семинарды» Жаку Барзунмен бірге оқытты, бұл курс әдебиет пен мәдени тарих арасындағы байланысқа арналған. Оның студенттерінің арасында Люсьен Карр, Джек Керуак, Дональд М. Фридман, Аллен Гинзберг, Юджин Гудхарт, Стивен Маркус, Джон Холландер, Ричард Ховард, Синтия Озик, Кэролин Голд Хейлбрун, Джордж Стад, Дэвид Леман, Леон Визельтье, Луи Менанд, Роберт Леонард Мур және Норман Подхорец болды. Триллинг 1963-1965 жылдары Оксфорд университетінің Джордж Истман шақырылған профессоры, ал 1969-1970 оқу жылында Гарвард университетінің поэзия профессоры Чарльз Элиот Нортон болды. 1972 жылы ол Ұлттық гуманитарлық қордың шешімімен гуманитарлық ғылымдар бойынша алғашқы Джефферсон лекциясын оқыды, бұл «гуманитарлық ғылымдардағы ерекше интеллектуалдық жетістіктері үшін федералды үкімет тағайындайтын ең жоғары награда» деп сипатталды. Триллинг Кеньон ағылшын мектебінің аға ғылыми қызметкері, содан кейін Индиана әдебиет мектебінің аға ғылыми қызметкері болды. Ол Тринити колледжінің, Гарвард университетінің және Кейс-Вестрен Резерв университетінің құрметті дипломдарына және Америка өнер және ғылым академиясының және Америка өнер және әдебиет академиясының мүшелігіне ие болды. Ол сондай-ақ «Кеньон ревю» және «Партизан ревю» журналдарының кеңесіне кірді. Триллинг 1975 жылы қарын безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Оның жүрегі туысы Билли Крос Данияда тұратын музыкант.

Партизандық шолу және "Нью-Йорк зиялылары"

1937 жылы Триллинг 1934 жылы Уильям Филипс пен Филип Рав құрған марксистік, бірақ сталинизмге қарсы журналға қосылды. «Партизандық шолу» Нью-Йорк зиялыларымен байланысты болды – Триллинг, оның әйелі Диана Триллинг, Лайонел Абель, Ханна Арендт, Уильям Баррет, Дэниел Белл, Саул Беллоу, Ричард Томас Чейз, Ф. В. Дупи, Лесли Фидлер, Пол Гудман, Клемент Гринберг, Элизабет Хардвик, Ирвинг Хоу, Альфред Казин, Хилтон Крамер, Стивен Маркус, Мэри Маккарти, Дуайт Макдональд, Уильям Филлипс, Норман Подхорец, Гарольд Розенберг, Исаак Розенфельд, Делмор Шварц және Сьюзан Сонтаг – олар тарих пен мәдениеттің авторлар мен әдебиетке тигізетін әсерін баса көрсетті. Нью-Йорк зиялылары «Жаңа сыншылар» тобынан өзгешеленді. «Мәдениеттен тыс» (1965) эсселер жинағының кіріспесінде Триллинг Нью-Йорк зиялыларын қорғап былай деді: «Бұл топ идеялар, тіпті көзқарастар туралы өте жанданып, белсенділікпен талқылайды. Олардың құлшынысы – билік құруға жеткілікті. Қоғамның құрылымы осындай, осы сияқты топтар мәдени тұрғыдан жетілмеген, олардың ықпалына бейім топтармен табиғи байланыста болады».

Санаткерлік және әдеби шығармалар

Триллинг 1947 жылы «Сапардың ортасы» атты роман жазды. (Триллинг кейіннен кейіпкердің Колумбия колледжінің отандасы және замандасы Уиттакер Чемберстен шабыт алғанын мойындады.) Оның қысқа әңгімелерінің ішінде «Басқа Маргарет» бар. Басқаша айтқанда, ол әдебиеттің мәдениеттің моральдық нормалары мен конвенцияларын күшпен сынау қабілеті туралы ойлар қамтылған эсселер мен рецензиялар жазды. Сынаушы Дэвид Дайчес Триллинг туралы былай деді: «Триллинг әрбір әдеби құбылыстың мәдениетке, өркениетке, бүгінгі ойшыл адамға қатысты маңызын, релеванттылығын қарастыруды ұнатады. Осы контекстің кеңеюі оған ең терең түсініктерінің және алаңдататын жалпыламалаудың сәттерін сыйлайды». Триллинг Мэтью Арнольд (1939) және Э.М. Форстер (1943) авторлары туралы екі күрделі зерттеу жариялады, екеуі де «гуманистік ойдың дәстүрі және осы дәстүрді жалғастыратынына сенетін интеллектуалды орта тап туралы алаңдаушылыққа жауап ретінде жазылды». Оның эсселердің алғашқы жинағы «Либералды қиял» 1950 жылы жарық көрді, одан кейін «Қарсыласатын өзім» (1955) (өзін-өзі анықтау мен мәдениеттің ықпалы арасындағы қақтығысқа арналған), «Фрейд және біздің мәдениетіміздің дағдарысы» (1955), «Қашқындардың жинағы» (1956) және «Мәдениеттен тыс» (1965) жинақтары жарық көрді. «Адалдық және шынайылық» (1972) еңбегінде ол ағарту дәуірінен кейінгі батыс өркениетіндегі моральдық өзіндік туралы идеяларды зерттейді. Ол Джон Китстің таңдалған хаттарына (1951) кіріспе жазды, онда Китстің теріс қабілет тұжырымын қорғады, сондай-ақ Джордж Оруэллдің «Каталонияға саяхат» кітабының 1952 жылғы қайта басылымына «Джордж Оруэлл және шындықтың саясаты» кіріспесін жазды. 2008 жылы Колумбия университетінің баспасы Триллингтің 1940 жылдардың соңында тастап кеткен аяқталмаған романын жариялады. Ғалым Джеральдин Мерфи Колумбия университетінің мұрағатында сақталған Триллингтің қағаздарының арасында жартылай аяқталған романды тапты. Триллингтің «Тастап кетілген сапар: аяқталмаған роман» романы 1930 жылдардағы оқиғаларды қамтиды және жас кейіпкер Винсент Хаммеллдің егде жас ақын Джоррис Бакстонның өмірбаянын жазуға тырысатын оқиғасын баяндайды. Бакстонның кейіпкері 19 ғасырдың романтикалық ақыны Уолтер Савидж Ландорға негізделген.

Саясат

Триллингтің саясаты қызу талқыланды және оның ой-пікіріндегі көптеген нәрселер сияқты, оны "күрделі" деп сипаттауға болады. Триллингтің саясатының жиі айтылатын тұжырымы – либерал екендігімен мақтанған адамдарға либерализмнің жеке тұлғаның барлық түрлілігі, күрделілігі мен қиындықтарындағы құндылығын бекітетін саяси ұстаным екенін еске салмақшы болды. Идеология туралы Триллинг: "Идеология – ойдың нәтижесі емес; ол – эмоционалдық қауіпсіздікке байланысты әртүрлі себептермен біз тығыз байланыста болатын және оның нақты мағынасы мен салдарынан толыққанды хабардар болмайтын белгілі бір формулаларға құрмет көрсетудің әдеті немесе ритуалы" деп жазды. Саяси тұрғыдан алғанда, Триллинг – Сталинге қарсы шыққан солшылдардың белгілі бір өкілі болды және өмірінің соңына дейін осы ұстанымын сақтап қалды.

Неоконсервативті

Кейбіреулер, консервативті де, либералды да, Триллингтің көзқарастары уақыт өте келе көбірек консервативті болып өзгерді деп санайды. Триллингті неоконсерваторлар (мысалы, "Commentary" журналының бұрынғы редакторы Норман Подхорец) неоконсервативтік идеологияға жақын деп есептейді. Бірақ, бұл жақындық өзара болған жоқ; Триллинг Жаңа солшылдықты (сондай-ақ Ескі солшылдықты) сынға алғанмен, неоконсервативтікке бойұсынбады. Оның әйелі Диана Триллинг неоконсерваторлар Триллингтің олармен бір көзқараста екенін дұрыс түсінбегенін айтты. "Оның ешқашан неоконсерватор болмауына мен сенімдімін", - деді ол "Сапардың басталуы" атты естелігінде, сондай-ақ "Оның ойлауында неоконсерваторлардың сектанттық көзқарасын қолдайтын ештеңе жоқ" деп қосты. Триллингтің неоконсервативтікпен байланысты болу деңгейі әлі де даулы мәселе болып қалып, пікірталас тудыруда.