Кіріспе
Англия жұртының титулы – Девон графы – Англия жұртының титулында бірнеше рет құрылған атақ. Алғаш (1066 жылғы нормандық жаулап алудан кейін) оны Редверс әулеті (сондай-ақ де Ревьерс, Ревьерс т.б.) иеленді, кейін Куртенэй әулеті. Бұл атақты Девоншир герцогының иелігіндегі Девоншир графымен шатастыруға болмайды, бірақ соңғысының құрылуына арналған патент хаттарында латын тіліндегі Comes Devon(iae) деген сөздер қолданылған. Бұл – нормандық жаулап алуға дейінгі Девонның алдорман лауазымын қайта жаңарту, тіпті жалғастыру болды. Плантагенет патшаларының жақын туыстары және қуатты одақтастары, әсіресе Эдуард III, Ричард II, Генрих IV және Генрих V, Девон графтары Тюдорлар тарапынан күдікпен қарады, мүмкін әділетсіз, өйткені Уильям Куртенэй, 1-ші Девон графы (1475–1511), король Эдуард IV-тің кіші қызы, Йорк принцессасы Екатеринаға үйленген, бұл Девон графтарын Англия тағына мұрагерлікке жақын әкелді. Тюдор дәуірінде соңғы графтан басқа барлығы айыпталып, бірнеше рет жаңадан құрылып, қалпына келтірілді. Соңғы жаңарту грант алғанның еркек мұрагерлеріне берілді, оның денесінің еркек мұрагерлеріне емес (әдеттегідей). Ол үйленбеген күйі қайтыс болғаннан кейін, атақ жойылды деп есептелді, бірақ көп ұзамай, Поудерхэмде қоныстанған Куртенэй әулетінен алыс туысы, ортақ атасы Хью де Куртенэй, Девонның 2-ші графы (1377 ж. қайтыс болған), осы графтан жеті буын бұрын, 1831 жылы сәтті түрде атақты талап етті. Осы тұрақсыздық кезеңінде Девон графтары, Поудерхэмнің Куртенэйлері барондыққа және кейін виконттыққа ие болды. Осы уақыт ішінде ұқсас атаумен байланысты емес графтық, қазір Девоншир графтығы деп аталады, екі рет құрылды, бір рет Чарльз Блунт, 8-ші барон Маунтджой, заңды балалары болмаған, екінші рет Кавендиш әулеті, қазір Девоншир герцогтары. Дербиширде орналасқан Девоншир герцогтарынан айырмашылығы, Девон графтары Девон графтығымен тығыз байланысты болды. Олардың резиденциясы Экс өзенінің жанындағы Старкросс маңындағы Поудерхэм қамалында орналасқан. Девон графына ежелгі және түпнұсқа Courtenay барондығы немесе Powderham Courtenay виконттығы (1762–1835) мұрагерлік ретінде өткен жоқ; дегенмен, оның мұрагері әдепкі бойынша Лорд Courtenay деп аталады.
Earl of Devon is a title that has been created several times in the Peerage of England. It was possessed first (after the Norman Conquest of 1066) by the Redvers family (alias de Reviers, Revieres, etc. ), and later by the Courtenay family. It is not to be confused with the title of Earl of Devonshire, which is held by the Duke of Devonshire, although the letters patent for the creation of the latter peerages used the same Latin words, Comes Devon(iae). It was a re invention, if not an actual continuation, of the pre Conquest office of Ealdorman of Devon. Close kinsmen and powerful allies of the Plantagenet kings, especially Edward III, Richard II, Henry IV and Henry V, the Earls of Devon were treated with suspicion by the Tudors, perhaps unfairly, partly because William Courtenay, 1st Earl of Devon (1475–1511), had married Princess Catherine of York, a younger daughter of King Edward IV, bringing the Earls of Devon very close to the line of succession to the English throne. During the Tudor period, all but the last Earl were attainted, and there were several recreations and restorations. The last recreation was to the heirs male of the grantee, not (as would be usual) to the heirs male of his body. When he died unmarried, it was assumed the title was extinct, but a much later very distant Courtenay cousin, of the family seated at Powderham, whose common ancestor was Hugh de Courtenay, 2nd Earl of Devon (d.1377), seven generations before this Earl, successfully claimed the title in 1831. During this period of dormancy, the de jure Earls of Devon, the Courtenays of Powderham, were created baronets and later viscounts. During this time, an unrelated earldom of a similar name, now called for distinction the Earldom of Devonshire, was created twice, once for Charles Blount, 8th Baron Mountjoy, who had no legitimate children, and a second time for the Cavendish family, now Dukes of Devonshire. Unlike the Dukes of Devonshire, seated in Derbyshire, the Earls of Devon were strongly connected to the county of Devon. Their seat is Powderham Castle, near Starcross on the River Exe. The Earl of Devon has not inherited the ancient and original Barony of Courtenay or the Viscountcy of Courtenay of Powderham (1762–1835); nevertheless, his heir is styled Lord Courtenay by courtesy.
Девон алдормандары
1066 жылғы нормандық жаулап алудан бұрын Девонның ең жоғары патшалыққа бағынған билігі – эалдорман болды, ал Девон графының лауазымы кейіннен осы лауазымды қайта жаңарту немесе тікелей жалғастыру болды. Ұлы Альфредтің тұсында Одда англосаксон әскерлерін Синвит шайқасында жетектеп, викинг басшысы Убба басқарған әскерді жеңді. Ордгар (971 ж. қайтыс болған), король Эдгардың билігінде (959–975 жылдары билеген). Ол 961 жылы Тависток аббаттығын құрды. Оның ұлы Ордвульф (1005 жылдан кейін қайтыс болған) осы аббаттықтың құрылысын аяқтады.
Нормандықтан кейінгі графтық
Девонның алғашқы графы Болдуин де Редверс (шамамен 1095-1155), Ричард де Редверстің ұлы (1107 ж.т.), Плимптонның феодал бароны, Девон, король Генрих І-нің негізгі қолдаушыларының бірі (1100-1135). Кейбіреулер Ричард де Редверс шын мәнінде Девонның бірінші графы болып тағайындалды деп сенді, және бұл бұрын Девон графтарының сандық ретін бүлдірсе де, бұл мәселе қазір Балдуиннің пайдасына бірінші болып шешілді. Балдуин де Редверс - Девон мен Уайт аралының ұлы ақсүйектері, оның ордасы Карисбрук қасары болды. Ол Стивен патшаға қарсы көтерілген алғашқылардың бірі болды (1135 - 1154). Ол Эксетер қалмағын басып алды және Карисбруктан теңіз шабуылын жасады, бірақ Англиядан Франциядағы Анжуға айдалды, онда ол императрица Матильдаға қосылды. Ол Англияға қоныстанғаннан кейін, оны 1141 жылдың басында Девон графы етіп тағайындады. Балдуин де Редверс, 1-ші девон графы, оның ұлы Ричард де Редверс, 2-ші девон графы және немересі, Балдуин де Редверс, 3-ші девон графы болды, ал соңғысы оның ағасы Ричард де Редверс, 4-ші девон графы болды, ол баласыз қайтыс болды. Вильям де Редверс, Девонның 5-ші графы (қайтыс болған 1217 ж.) - 1-ші граф Балдуиннің үшінші ұлы. Оның тек екі баласы ғана болды. Оның ұлы Балдуин 1216 жылы 1 қыркүйекте он алты жасында қайтыс болды, оның әйелі Маргарет Девонның 6-шы графы Балдуин де Редверске жүкті болды. Король Джон (1199-1216) оны Фалькс де Бреотемен үйленуге мәжбүрледі, бірақ ол 1224 жылы Бедфорд қамалы құлаған кезде құтқарылды және одан ажырасты, өйткені ол шынайы некеде болған жоқ. Осылайша ол бірнеше жазбаларда Девон графинесі деп аталады. Бесінші графтың кіші қызы Мэри де Редверс, де Вернон ретінде белгілі, ақырында 1141 графтық мұрагердің жалғыз мұрагері болды. Ол бірінші кезекте Пьер де Прео, екінші кезекте девондық Океэмптонның феодал бароны Роберт де Куртенэйге (1242 ж. қайтыс болды) үйленді. 6-шы графтың орнын оның баласы Балдуин де Редверс, 7-ші девон граф (1262 ж. қайтыс болды), ол баласыз қайтыс болды. Оның қарындасы, Альбемарлдің 4-ші графы Уильям де Форстың жесірі Изабель де Форс Девон графшасы болды. Балалары оған дейін қайтыс болды, немерелері де жоқ. Оның жерлерін оның екінші туысы, Океэмптонның феодал бароны, Мэри де Редверс пен Океэмптонның Роберт де Куртененың (d.1242) немересі Хью де Куртенэй (1276-1340) мұра етті. Ол Рено де Куртененің ұрпағы, Саттоннан шыққан Реджинальд I де Куртенэй, ол Куртененің үйінің француз дворяны, ол Англияны жаулап алғаннан кейін Англияда тұрып, Куртененің ағылшын бөлімшесін құрды, ол 1335 жылы Девон графтары болды. Бұл атақ әлі күнге дейін оның тікелей еркек ұрпағы иелігінде. Хью де Куртенэй 1299 жылы парламентке Хью де Куртенэй ретінде шақырылды, ол барон Куртенэй болды деп есептеледі. Дегенмен, Девон графшасы Изабелла де Фортибус қайтыс болғаннан кейін қырық бір жыл өткен соң, 1335 жылы 22 ақпанда патент хаттары шығарылды, онда оны Девон графты деп жариялады және ол "ата-бабалары Девон графтары сияқты атақ пен стильді қабылдауы керек" деп мәлімдеді. Кейбір дереккөздер бұл жаңа грант деп қараса да, гранттың мәтіні растауды көрсетеді және ол осылайша 9-шы граф болды. Тарихи дереккөздер оны 1-ші граф немесе 9-шы граф деп атайды, ал сақталған дәлелдемелердің белгісіздігіне байланысты бұл позиция екі жағынан да шешілмейді. Өмірінің соңғы жылдары ол екі атаққа ие болды, 1-ші / 9-шы Девон графы, 1335 хат патенті негізінде және 1-ші Барон Куртенэй, ол 1335 хат патентіне дейінгі жылдары Парламентке шақырылған атақпен. 1-ші / 9-шы графтың орнын оның ұлы Хью де Куртенэй, 2-ші / 10-шы девон графты иеленді. 2/10-шы графтың сегіз ұлының үшеуі ұрпақ қалдырды; төртіншісі Уильям Куртенэй Кентерберий архиепискобы және лорд-канцлер болды. Сэр Хью Куртенэй (1326-1349), КГ, 2/10-конттың тұңғыш ұлы және мұрагері, Гартер орденінің негізін қалаушылардың бірі болды, бірақ ол және оның жалғыз ұлы, сэр Хью Куртенэй (1374 жылы қайтыс болды) 2/10-конттың көз жұмған. Сэр Эдвард де Куртенэй (1368/71 ж.ж. қайтыс болды), үшінші ұлы, сонымен қатар әкесі қайтыс болды, бірақ үлкен ұлы Эдвард де Куртенэй, 3-ші девон графы (1357-1419), "Сықыр", 3-ші / 11-ші граф ретінде мұрагерлік етті. 3/11 графтың үлкен ұлы сэр Эдвард Куртенэй (1418 жылы қайтыс болды) Роджер Мортимердің қызы Элеонора Мортимерге үйленді, бірақ ол бала қалдырмай, әкесі қайтыс болды. 3/11 графтың екінші ұлы Хью де Куртенэй, Девонның 4-ші графы (1422 жылы қайтыс болды) оның орнын басып, Девонның 4-ші/12 графы болды. 4/12-ші графтың орнын оның ұлы Томас Куртенэй, 5/13-ші девон графты (1458 ж. қайтыс болды) бағындырды. Розалар соғысы Куртенэй графтары үшін апатты болды. 5/13-ші графтың ұлы, Томас Куртенэй, 6/14-ші девон графы (1461 ж. қайтыс болды), Таутон шайқасында (1461) жеңілген Ланкастер тарапында шайқасты, тұтқынға алынып, басылып, барлық құрметтері сот шешімімен алынды. Тивертон қамалы және барлық басқа да кең Куртенэй жерлері тәжге қайтарылды, кейін жартылай қалпына келтірілді.
Екінші жаратылыс, 1469 жыл
Эдуард IV Дорсет округындағы Хук қаласының немересі және мұрагері Хамфри Стаффордты Батыс аймақтағы өкілі етіп тағайындаған еді. 1469 жылдың 17 мамырында Стаффорд Девон графы титулына ие болды, бірақ үш айдан кейін Уорвик графының орынбасары Редесдейлдің Робині бастаған көтерілісшілер әскеріне қарсы корольдік әскерлерге жетекшілік етіп қаза тапты. Эджкотт шайқасында тұтқындалған ол 1469 жылдың 17 тамызында Бриджвотерде басы кесілді. Оның балалары болған жоқ, ал оның қазасымен графтық атағының екінші құрылысы тоқтатылды. Ол "Үш айлық граф" деп белгілі.
1470 жылы қайта қалпына келтірілген алғашқы жаратылыс
Розалар соғысы жалғасты, 1470 жылы Уорвиктің басшылығымен Ланкастер әскерлері жеңіске жетті, және Генрих VI таққа қайта орнатылды. 1461 жылғы айыптаулар күштен шығарылды, ал Девон графы титулы Джон Куртенэйге, Девонның 7-ші/15-ші графына (1471 ж. қайтыс болды), Томас, 6-шы/14-ші графтың кіші інісіне қайтарылды. Оның ортаңғы інісі Генри Куртеней (1469 ж. қайтыс болды) да соғыста қаза тапты. Бір жылдан кейін Йоркистер қайта жеңіске жеткенде, Эдуард IV Генрих VI-ның екінші билеу кезеңінің заңдарын жойды, және Джон Куртенэйдің барлық құрметтерінен айырылды. Бірнеше аптадан соң, 1471 жылдың 4 мамырында, ол Теуксбери шайқасында (1471) жеңілген жақта шайқасып, баласыз қайтыс болды. Кокейннің сөзінше, "оның өлімінен кейін ежелгі Девон графтарының (Куртенэйлер олардан мұра еткен Ревьерлер әулеті) және Куртенэй баронының (1299 жылғы жарлықпен құрылған) өкілдігі оның қарындастары немесе олардың ұрпақтары арасында тоқтап қалды, Эдуард IV-нің (1461) айыптауына (1461) байланысты, ол сол корольдің 14 сәуірде 1471 жылы қайтадан билікке келуімен қайта жаңарды".
Үшінші жаратылыс, 1485 жыл
Сэр Эдвард Куртенэй (1509 ж. қайтыс болды), 3-ші/11-ші графтың шөбересі, 1485 жылғы 22 тамызда Босворт шайқасында жеңіске жеткен тарапта соғысып, Розалар соғысын аяқтады. Екі айдан кейін жаңа король Генрих VII (1485–1509) 1485 жылғы 16 қазандағы патент хаты арқылы Эдвард Куртенэйді Девон графы (немесе Девоншир) титулына ие етті, мұрагерлік құқығы оның еркек балаларына берілді. Бокконоктан шыққан сэр Хью Куртенэйдің (1471/2 ж. қайтыс болған) ұлы және мұрагері ретінде сэр Эдвард Куртенэй әулетінің мұрагері болды, оның әкесі Хаккомбтан шыққан сэр Хью Куртенэйдің ұлы және мұрагері, ал ол Девонның 3/11-ші графы Эдвард де Куртенэйдің кіші інісі (1419 ж. қайтыс болды), "Соқыр" атанған. Ол Тивертон және Паудерхам әулеттерінің бірігуіне ықпал етті, себебі Паудерхам әулетінің кіші ұлының қызы Элизабет Куртенэйге үйленді. 1509 жылғы 28 мамырда қайтыс болды, ал оның ұлы және мұрагері Уильям Куртенэйдің (1511 ж. қайтыс болды) 1504 жылғы сот актісімен графтығы жойылды.
Төртінші жаратылыс, 1511 жыл
Уильям Куртенэй (1511 ж. қайтыс болды) король Эдуард IV-тің кіші қызы, Йорк ханшайымы Екатеринаға үйленгендіктен, Йорк патшасы Елизаветаның қайын інісі болды. Бірақ Елизаветаның күйеуі Генрих VII Куртенэйді тұтқындап, Эдмунд де ла Польдің, 3-ші Саффолк герцогінің құйрықтарына қатысқан деген күдікпен айыптады, бірақ бұл ешқашан дәлелденбеді. Алайда, оның ұлы және мұрагері Генрих VIII (1509–1547) тұсында Вильям Куртенэй біртіндеп кешірілді. Оның жерлері мүмкіндігінше қайта табылды және 1511 жылдың 10 мамырындағы патент хатымен ол Девон графы титулына ие болды, мұрагерлеріне берілді. Ол бір айдан кейін, 11 маусымда 1511 жылы плевриттен кенеттен қайтыс болды, соның салдарынан оның жалғыз аман қалған ұлы Генри Куртенэй (1539 ж. қайтыс болды) графтыққа ие болды. 1512 жылдың желтоқсанында Генри Куртенэй (1539 ж. қайтыс болды) Парламент Актісі арқылы 1504 жылғы әкесі Уильям Куртенэйге тағылған айыптауды жойды. Осылайша, 1512 жылы ол әкесінің 1511 жылы патент арқылы алған графтығын, сондай-ақ атасының иелігінде болған Девон графтығын мұра етті. 1525 жылы Генрих VIII оны Эксетер маркизі етіп тағайындады. Бірақ 1538 жылы ол Томас Кромвельдің үкіметіне қарсы Поль және Невиллдермен сөз байласып, «Грейс зыяратынан» кейін жасаған құйрықтары үшін сотталып, айыпталды және өлім жазасына кесілді. Оның барлық титулдары айыптау шешімімен жойылды.
Бесінші жаратылыс, 1553 жыл
Эдвард Куртенэй (қайт. 1556), Генри Куртенэйдің екінші, бірақ жалғыз тірі қалған ұлы, әкесі тұтқындалғаннан бастап королева Мэридің билігіне келуіне дейін (1553–1558) он бес жыл бойы Лондон мұнарасында тұтқын болды. Ол босатылып, королева Мэри оған Девон графы титулын берді. Бұл патент бұрынғы патенттерден өзгешелігі, графтық атақты оның еркек ұрпақтарына емес, оның еркек ұрпақтарына мәңгілікке берді. (1831 жылы шешілгендей, бұл графтық атақ оның туыстарына, Паудерхэм Куртенэйлеріне, атап айтқанда Уильям IV Куртенэйге (1527–1557), ретроспективті түрде заң жүзінде 2-ші граф ретінде танылуына мүмкіндік берді. Бұл әулет 14-шы ғасырдан бері сол жерде көрнекті помещиктер ретінде өмір сүрген.) Ол королева Мэридің туысы ретінде күйеулікке ұсынылды, тіпті королева да оған үміттенді, бірақ ол оның ұсынысын қабылдамағандықтан, Мэри Испанияның Филипп II-ге үйленді. Ол сондай-ақ королева Елизавета I болашаққа күйеулікке қарастырылды. Бұл оны Мэридің билігіне қауіп-қатер жасады. Сонымен қатар, ол Уайттың бүлігіне қатысқандығы үшін тағы да Тауэрге қамалды. 1555 жылы оған Италияға баруға рұқсат берілді, ол 1556 жылы Падуада, мүмкін уланудан қайтыс болды. Оның өлімімен оның еркек әулеті тоқтатылып, графтық атақ та жойылды деп есептелді, бірақ 1831 жылға дейін осылай қарастырылды.
Билік аралығы
Девон графы болмағандықтан, Джеймс I 1603 жылы осы атақты Чарльз Блунтқа, 8-ші Маунтджой баронына берді, оның әпкесі соңғы графтың анасы болған еді. Ол үш жылдан кейін заңды мұрагерлері болмай қайтыс болды, сосын король графтық атақты Уильям Кавендишке, 1-ші Кавендиш баронына берді (немесе, дәлірек айтқанда, сатты). Ал, 2/10-шы графтың кіші ұлы, Паудерхэмдегі сэр Филипп Куртенэйдің (1340–1406) ұрпақтары, Розалар соғысы кезінде Куртенэй графтарына қарсы күресіп, Тюдор дәуірінде көрнекті помещиктер ретінде өмір сүрді. 1644 жылғы ақпанда Англия барондықтарының тізімінде Уильям VI Куртенэйге (1628–1702), де-юре 5-ші Девон графына, Поудерхэмдегі Девон графына барондық атағы берілді. Үшінші барон 1762 жылы Поудерхэм виконты Куртенэй атағын алды. 1831 жылы осы әулеттің тірі қалған ең үлкен өкілі Уильям Куртенэй, 3-ші виконт Куртенэй (1835 жылы қайтыс болды) еді, ол қарлығаш, үйленбеген және айыптамадан қашып Парижге эмиграциялаған еді. Егер ол үйленбей қайтыс болса, виконттық атағы жойылар еді, ал барондық атағы үшінші туысы Уильям Куртенэйге (1777–1859) бұйрылар еді, ол Парламент кеңсесінің көмекшісі және Оксфорд университетінің жоғары басқарушысы болған. Уильям Куртенэй (1859 жылы қайтыс болды) Лордтар палатасын 1553 жылғы титулдың соңғы жариялануында «еркек мұрагер» дегені «жанама еркек мұрагер» дегенді білдіргенін және оның туысы 3-ші виконт Девонның 9-шы графы болғанын, ал оның ата-бабалары Поудерхэм Куртенэйлері 1556 жылдан бері де-юре Девон графтары болғанын жеткізді. Уильям Куртенэй (1859 жылы қайтыс болды) 1835 жылы туысынан кейін 10-шы граф болып табысқан еді, және қазіргі графтар одан тараған. (1832 жылы Джон Николс Том деген ақылсыз адам өзін «Сэр Уильям Куртенэй» деп жариялап, екі рет Парламентке сайлауға түсті, ол радикалды философтардың өкілі болды және графтыққа құқығын жариялады. Ол 1838 жылы Кентерберидің жанында шаруалар көтерілісін ұйымдастырды және оны басу кезінде Боссенден орманы шайқасында атып өлтірді.) 1831 жылдан бері бір округте екі граф болудың қиындығы мынадай шешілді: 1694 жылы герцогтыққа көтерілген Кавендиш графтары өздерінің титулын Девоншир герцогы деп атады; ал ежелгі графтар көбінесе Девон графтары болды. Бұл ағылшын тілі мен «заң латыны» арасындағы айырмашылықтарға байланысты, себебі патша жарлықтары дәстүрлі түрде осы тілде жазылған. Қазір бұл екі теңдіктің арасындағы айырмашылыққа айналды, сондықтан Блунт графына (1603–06) Девоншир графы деген атақ беру ыңғайлы.
Тұрғын үйлер
Девон графының басты резиденциясы 1556 жылы үлкен әулеттің тармағы тоқталғанға дейін Девон графтығындағы Тивертон қамалы болды, ал қосалқы резиденция ретінде Девон графтығындағы Колкомб қамалы болды, екеуі де қазір көбінесе қиратылған. 1556 жылдан кейін құрылған немесе заң бойынша құқығы бар Девон графтары 14 ғасырдың соңынан бері Девон графтығындағы Поудерхам иелігін пайдаланды, ал Поудерхам қамалы қазіргі Девон графының басты резиденциясы болып табылады.
Девон графтары, Төртінші жаратылыс (1511)
Уильям Куртенэй, Девонның 1-графы (1475–1511) (1504 жылы айыпталып, құқықтарынан айырылды; 1511 жылы қарапайым азамат құқығына қайта орнатылды; екі күннен кейін жаңадан граф титулы берілді; келесі айда тиісті рәсімдерсіз қайтыс болды, бірақ граф ретінде жерленді) Эдуардтың ұлы. Генри Куртенэй, Девонның 2-графы (1498–1539) КГ; (1512 жылдан кейін 3-ші және 4-ші граф титулдарының мұрагері); жоғарыда аталған Уильямның ұлы. (1525 жылы Эксетер маркизі титулы берілді).
Эксетер маркизі, алғашқы жаратылыс (1525)
Генри Куртенэй, Эксетердің 1-маркизі (1498-1539); 1538/39 ж. сотталды, өлім жазасына кесілді және барлық атақтары мен құрметтерінен айырылды.
Девон графтары, Бесінші жаратылыс (1553)
Эдвард Куртенэй, Девонның 1-ші графы (1527–1556) (1553 жылы тегі қайта орнатылды, бірақ атағы емес; бесінші құрылысы 1556 жылы тоқтатылды†), жоғарыда аталған Генридің ұлы. Ол үйленбеген және баласыз қайтыс болды.