Кіріспе

Лимон дәмі бар сусын.

Лимонад – лимон дәмі бар тәтті сусын. Әлемнің әртүрлі елдерінде лимонадтың көптеген түрлері кездеседі. Солтүстік Америка мен Оңтүстік Азияда бұлтты лимонад жиі кездесетін түрі. Дәстүрлі түрде ол лимон шырыны, су және қант, қарапайым сироп, клен сиропы немесе бал сияқты тәттілендіргіштер қолданылып дайындалатын үй ішімдігі. Ұлыбританияда, Ирландияда, Орталық Еуропада, Оңтүстік Африкада, Австралияда және Жаңа Зеландияда көбінесе газдалған лимонад суығы таралған. Сусындардың айырмашылықтарына қарамастан, олардың әрқайсысы басым елдерде жай ғана "лимонад" деп аталады. "Аде" жұрнағы басқа жемістерден жасалған ұқсас сусындарға да қолданылуы мүмкін, мысалы, лаймнан жасалған сусын, апельсин суы немесе шие суы.

Тарих

Мысырдың мамлюк халқы лимон, құрма және балдан жасалған сусын ішкен, соның ішінде қант қосылған лимон шырыны сусыны қатармизат деп аталған. 1676 жылы Парижде "Compagnie de Limonadiers" деген компания лимонад сатумен айналысқан. Сатушылар лимонад салынған ыдыстарды арқаларына көтеріп алып, париждіктерге лимонадты стақандап таратуға тиіс болған. Джозеф Пристли 1767 жылы газдалған суды ойлап тапқанмен (оның 1772 жылы Лондонда жарияланған "Суды бекітілген ауамен қалай толықтыру туралы нұсқаулар" атты кітапшасы бар), газдалған лимонад туралы алғашқы мәлімет 1833 жылы британдық сергіту орындарында сатылған кезде кездеседі. R. White's Lemonade 1845 жылдан бері Ұлыбританияда сатылуда.

Жаңбырлы лимонад

АҚШ, Канада және Үндістанда кең таралған лимонадтың басым түрі – бұлтты лимонад. Ұлыбритания мен Австралияда оны дәстүрлі немесе ескіше лимонад деп те атайды. Ол көбінесе газдалмайды және жаңа лимон шырынынан жасалады, бірақ коммерциялық түрде де өндіріледі. Әдетте суық беріледі, бірақ тұншығу мен ауруды емдеу үшін ыстық, мұздатылған немесе коктейльдің құрамында да қолданылуы мүмкін. Дәстүрлі түрде, АҚШ және Канададағы балалар жазда ақша табу үшін лимонад сататын шағын орындар ашады. Бұл идея жас кезеңдегі американ жазының символына айналды, сондықтан оның пародийлық нұсқаларын әртүрлі медиада кездестіруге болады. Мысалы, «Peanuts» комиксі мен мультфильмінде, сондай-ақ 1979 жылғы «Lemonade Stand» компьютерлік ойынында осыған қатысты сілтемелер бар.

Қызғылт лимонад

Дәстүрлі лимонадтың танымал түрі – қызғылт лимонад, рецептке қосымша жеміс шырындарын, хош иістендіргіштерді немесе тағамдық бояуларды қосу арқылы жасалады. Дүкендерде сатылатын қызғылт лимонадтың көп бөлігі жүзім шырынымен немесе бояғыштармен боялған. 1912 жылғы некрологта қызғылт лимонадты цирк қызметкері Генри Э. "Санчес" Аллоттың ойлап тапқаны айтылған, ол қателікпен қызыл тәтті қанттарды салған екен. Тағы бір аңыз бойынша, 1857 жылы осыған ұқсас нәрсені тағы бір цирк қызметкері Пит Конклин жасаған. Оның інісі Джордж Конклин бұл оқиғаны 1921 жылғы естеліктерінде баяндайды. Әңгімеге сүйенсек, Конклиннің лимонады су, қант және вин қышқылынан тұрған, ал ыдыс бір лимонмен әсемделген, оны маусым бойы бірнеше рет қолданған. Бір күні су бітіп қалды. Ол асығыс іздегенде, жақында қызғылт шалбарын жуған акробаттың ыдысын тапты. Ол қант, қышқыл және лимонның қалған бөліктерін қосып, нәтижені "құлубарда лимонады" деп ұсынды, соның арқасында сату екі есеге артты.

Ашық лимонад

Ұлыбритания, Ирландия, Франция, Германия, Швейцария, Оңтүстік Африка және Австралияда лимонадтың басым түрі – мөлдір, лимон дәмімен газдалған сусын. Schweppes, R. White's Lemonade және C&C – танымал брендтер, ал дүкендер әдетте өз брендтерінің лимонадын да сатады. Лимон мен лайм дәмі бар басқа да газдалған сусындар, жұмсақ сусындар (немесе поп) кейде лимонад деп аталады, мысалы, Sprite және 7 Up. Сонымен қатар, Ұлыбританияда, АҚШ-та және Канадада сатылатын Fentimans Rose Lemonade сияқты арнайы дәмдер де бар. Шенди – сыра мен мөлдір лимонадтың қоспасы, көбінесе алдын ала бөтелкеленген күйде сатылады немесе пабтарда тапсырыс беріледі.

Қоңыр лимонад

Қара лимонад деп аталатын әртүрлі сусындар бар. Солтүстік Ирландияда қара лимонадқа қоңыр қант қосылады. Венесуэладан келген түрінде қамыр қанты мен лайм қолданылады.

Басқа сорттар

Үндістан мен Пәкістанда, ол көбінесе nimbu paani деп аталады, ал Бангладеште лимонадтарға тұз немесе лебур шорбот деп аталатын имбирь шырыны қосылуы мүмкін. Шиканджви – бұл аймақтың дәстүрлі лимонады, оны шафран, зира және басқа да дәмдеуіштермен хоштандыруға болады. Лимонана – жаңа сығылған лимон шырыны мен жалбыз жапырақтарынан жасалған лимонадтың бір түрі, ол Ближней Шығыста жиі ішіледі. Солтүстік Африкада лимон, жалбыз және раушан суынан жасалған шербат деген сусын дайындалады. Свича – Багам және Түркі және Кайкос аралдарында жасалатын сусын, оны лимонның орнына лаймнан да жасауға болады.

Престелген лимон

Францияда барлар мен мейрамханаларда лимон прессі, сондай-ақ лимоннад деп те аталатын, араластырылмаған лимонадты ұсыну қалыпты жағдай. Мұнда клиентке лимон шырыны, сироп және су бөлек беріледі, оларды әркім өз қалауынша араластырады.