Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Психологиялық емдеу түрі
Form of psychological treatment
Аверсиялық терапия – психологиялық емдеудің бір түрі, онда пациент стимулға ұшыратылған кезде бір уақытта белгілі бір дискомфортқа да ұшыратылады. Бұл шарттау пациенттің мақсатталған (кейде күйзелісті) мінез-құлықты тоқтату ниетімен стимулды жағымсыз сезімдермен байланыстыруға бағытталған. Аверсиялық терапияның түрлері көптеген болуы мүмкін, мысалы: тырнақ шайнауды тоқтату үшін тырнақтарға жағымсыз дәмді заттар жағу; құсу тудыратын затты алкоголь ішу тәжірибесімен байланыстыру; немесе мінез-құлықты жеңілден бастап күшті электр тогымен байланыстыру. Аверсиялық терапия, егер пациенттің келісімі алынбаса, қатыгездік деп есептеледі. Сотшы Ротенберг білім беру орталығында аверсиялық терапия студенттердің мінез-құлығын өзгерту үшін қолданылады, бұл орталықтың қолданбалы мінез-құлық талдауы бағдарламасының бір бөлігі болып табылады. Бұл орталық БҰҰ тарапынан азаптау жасағаны үшін айыпталып отыр.
Aversion therapy is a form of psychological treatment in which the patient is exposed to a stimulus while simultaneously being subjected to some form of discomfort. This conditioning is intended to cause the patient to associate the stimulus with unpleasant sensations with the intention of quelling the targeted (sometimes compulsive) behavior. Aversion therapies can take many forms, for example: placing unpleasant tasting substances on the fingernails to discourage nail chewing; pairing the use of an emetic with the experience of alcohol; or pairing behavior with electric shocks of mild to higher intensities. Aversion therapy, when used in a nonconsensual manner, is widely considered to be inhumane. At the Judge Rotenberg Educational Center, aversion therapy is used to perform behavior modification in students as part of the center's applied behavioral analysis program. The center has been condemned by the United Nations for torture.
Есірткіге тәуелділік
Алкогольге және басқа да есірткілерге тәуелділікті емдеуде 1932 жылдан бері түрлі ауверсиялық терапия түрлері қолданылып келеді (Америкалық тәуелділік медицинасы қоғамының 2003 жылы жарық көрген "Тәуелділік медицинасының принциптері" кітабының 8-тарауында талқыланған).
Various forms of aversion therapy have been used in the treatment of addiction to alcohol and other drugs since 1932 (discussed in Principles of Addiction Medicine, Chapter 8, published by the American Society of Addiction Medicine in 2003).
Алкогольге тәуелділік
Алкогольге тәуелділікті емдеудің бұрыс сипатталған тәсілі – дисульфирамды қолдану. Адам тіпті аз мөлшерде алкоголь ішсе де, дисульфирам өте жағымсыз реакцияларға алып келетін сезімталдық тудырады, бұл реакциялар клиникалық жағдайда ауыр болуы мүмкін. Дисульфирамның алкогольмен әрекеттесуі нақты аверсиялық терапия емес, басқа ем түрлерін қабылдап, күштеп сақтауға ниет білдірген адамдар үшін ішімдікке қарсы кедергі ретінде қолданылады (дисульфирам белсенді ішкіліктерге тағайындалмайды). Алкогольге қарсылық тудырудың тағы бір тәсілі – сукцинилхолин хлоридін қолдану арқылы паралич пен тыныс алудың тоқтауына шақыру. Алайда, бұл әдіс құсу терапиясында немесе жасырын сезімталдықта тиімді екені дәлелденбеді. Сонымен қатар, көптеген пациенттер емдеу салдарынан өлімге ұшырарлық қорқыныш пен үлкен алаңдаушылық сезімдерін баяндады, сондықтан бұл тактика терапиялық қолдану үшін ұсынылмайды. Көп түрлі бағдарламада қолданылғанда, химиялық аверсиялық терапия кокаин қолданушылар арасында жоғары қабылдану деңгейін көрсетті, сондай-ақ есірткінің көрінісінен, дәмінен және иісінен аулақ болу сияқты үміттендіретін нәтижелерге қол жеткізілді.
An approach to the treatment of alcohol dependence that has been wrongly characterized as aversion therapy involves the use of disulfiram, When a person drinks even a small amount of alcohol, disulfiram causes sensitivity involving highly unpleasant reactions, which can be clinically severe. Rather than as an actual aversion therapy, the nastiness of the disulfiram alcohol reaction is deployed as a drinking deterrent for people receiving other forms of therapy who actively wish to be kept in a state of enforced sobriety (disulfiram is not administered to active drinkers). Another approach in creating aversions to alcohol consumption is the implementation of succinylcholine chloride induced paralysis and respiratory arrest following exposure to alcohol. However, this method has not been found to be effective in emetic therapy or covert sensitation. Additionally, many patients reported a sense of fear and anxiety pertaining to dying as a result of the treatment, therefore this tactic is not recommended for therapeutic use. When used in a multimodal program, chemical aversion therapy displayed high patient acceptability among cocaine users as well as promising outcomes such as aversions to the sight, taste, and smell of the drug.
Темекіге тәуелділік
Темекі шегушілерге темекіні жылдам тарту (жағымсыз күйзеліс тудыру) арқылы темекіге деген құмарлықты жеңуге көмектесе алатыны белгісіз. Дегенмен, соңғы жылдары никотинге тәуелділікпен күресіп жүрген адамдарға арналған жаңа терапиялық тәсіл енгізілді. Бұл құрылғы пайдаланушының білегіне тағылады және никотин қолдануын тоқтатуға бағытталған электрлік күйзеліс береді.
It is unknown whether aversion therapy, in the form of rapid smoking (to provide an unpleasant stimulus), can help tobacco smokers overcome the urge to smoke. Although in recent years, a new tactic in aversion therapy has been introduced specifically to individuals who struggle with nicotine addiction. A device, which is worn on the wrist of the user, holds a self administered electrical stimulus within it aimed at deterring the use of nicotine.
Мажбурлау әдеттерінде
Аверсиялық терапия ұйқысыз немесе мәжбүрлі әдеттерді емдеу үшін қолданылады, мысалы, тырнақтарды созылмалы түрде шайнау, шашты тарту (трихотиломания) немесе теріді теру (әдетте обсессивті-компульсивті бұзылыстың түрлерімен және трихотиломаниямен байланысты). Жыныстық бұрмаланған мінез-құлықты емдеуде аверсиялық терапия ұят сезімі арқылы іске асырылады. Осы терапияның мақсаты – өздерінің мәжбүрлі әрекеттерінен жиренген адамдарға бағытталған ем жасау. Жирену сезімі ұятты тудырады, соның нәтижесінде олардың мәжбүрлі әрекеттерге деген қажеттілігі мен ықыласы шектелуі мүмкін. Бұл жеке адамның әрекет жасаған кезде бақыланып, бағаланып жатқанын сезінуі арқылы қамтамасыз етіледі.
Aversion therapy has been used in the context of subconscious or compulsive habits, such as chronic nailbiting, hair pulling (trichotillomania), or skin picking (commonly associated with forms of obsessive compulsive disorder as well as trichotillomania). In treating sexually deviant behavior, aversion therapy is implemented in the form of shame. The goal in this kind of therapy is to target the individuals who feel disgusted by their compulsive behaviors. The disgust aspect is what would implement shame, thus hopefully limiting their need and want to act on their compulsive behaviors. This is done by ensuring that the individual is aware they are being observed and judged during the act.
Тарихқа
Бірінші ғасырдағы Римде Плиний Ескі алкоголизмді емдеуге тырысты, алкогольге тәуелді адамдардың ішетін стакандарына шіріген өрмекшілер салып. 1935 жылы Чарльз Шейдел Сиэтлдегі отарлық үйді Шейдел санаторийіне айналдырып, онда алкоголиктерді заттық тәуелділік бұзылыстарымен емдеуді бастады. Оның кәсіпорны гастроэнтеролог Уолтер Вогтлин және психиатр Фред Лемердің көмегімен құрылды. Бірлесіп, олар Павловтың шартты рефлекс терапиясы арқылы созылмалы алкоголизмді емдеуге маманданған медициналық практика құрды. 1960 және 1970 жылдары Англияда өзін лесбиянка немесе бисексуал деп санаған әйелдердің шағын тобына қарсы аверсиялық терапия қолданылды. Электр тогының соққысы және құсуды қоздыратын инъекциялар әйелдердің басқа әйелдерге қарауына кедерес келтіру үшін пайдаланылды. Бұл түрлендіру терапиясының бір түрі ретінде жұмыс істеуі тиіс еді.
Pliny the Elder attempted to heal alcoholism in the first century Rome by putting putrid spiders in alcohol abusers' drinking glasses. In 1935, Charles Shadel turned a colonial mansion in Seattle into the Shadel Sanatorium where he began treating alcoholics for their substance use disorder. His enterprise was launched with the help of gastroenterologist Walter Voegtlin and psychiatrist Fred Lemere. Together, they created a medical practice that exclusively treated chronic alcoholism through Pavlovian conditioned reflex aversion therapy. In the 1960s and 1970s aversion therapy was used on a small group of lesbian and bisexual identifying women in England. Electric shocks and injections to induce vomiting were used to prevent the woman from looking at other women. This was meant to work as a form of conversion therapy.
Танымал мәдениетте
Энтони Берджесстің "Медианикалық апельсин" (1962) романында және Стэнли Кубрик режиссерлік жасаған фильмнің (1971) адаптациясында басты кейіпкер Алекс зорлық-зомбылық мінез-құлқын тоқтату мақсатында "Людовико техникасы" деп аталатын аверсия терапиясының ойдан шығарылған түріне ұшырайды. "Симпсон отбасысы" эпизодындағы "Үйге оралудың арсыздығы" (1990) сериясында доктор Монро жаман мінез-құлықты болдырмау үшін отбасыға қарсылық терапиясын қолданады. "Кинг оф тхе Хилл" (1997) сериясындағы "Джонспен қатар жүру" (1997) сериясында кейіпкерлердің бірі темекі шегуден айнысу үшін бірнеше қаптама темекіні шегуге мәжбүр болады, бірақ бұл тәсіл керісінше әсер етіп, тәуелділікті күшейтеді.
In Anthony Burgess's novel A Clockwork Orange (1962) and the film adaptation (1971) directed by Stanley Kubrick, the main character Alex is subjected to a fictional form of aversion therapy, called the "Ludovico technique", with the aim of stopping his violent behavior. In The Simpsons episode "There's No Disgrace Like Home" (1990), Dr. Monroe administers aversion therapy to the family to deter bad behavior. In the King of the Hill episode "Keeping up with the Joneses" (1997), one of the characters is forced to smoke an entire carton of cigarettes to discourage them from smoking, only for this tactic to backfire and worsen addiction.
Сотшы Ротенберг орталығы
Сотшы Ротенберг орталығы – Массачусетс штатының Кантон қаласында орналасқан, дамуында кемшіліктері бар балалардың мінез-құлқын өзгерту үшін АБА әдістерін қолданатын мектеп. 2020 жылы тыйым салынғанға дейін, орталық Graduated Electronic Decelerator (GED) деп аталатын құрылғы арқылы теріге электр тогының соққысын жазалау ретінде қолданған. Бұл тәжірибе салдарынан Сотшы Ротенберг орталығы БҰҰ тарапынан азаптау үшін айыпталып келеді. Көптеген адам құқықтары және мүгедектер құқықтарын қорғаушылар орталықты жабуға шақырып келгенімен, 2020 жылға дейін ол өз жұмысын жалғастырып келеді. 1971 жылы ашылғаннан бері мектепте алдын алуға болатын жағдайлар салдарынан алты оқушы қаза тапты.
The Judge Rotenberg Center is a school in Canton, Massachusetts that uses the methods of ABA to perform behavior modification in children with developmental disabilities. Before it was banned in 2020, the center used a device called a Graduated Electronic Decelerator (GED) to deliver electric skin shocks as aversives. The Judge Rotenberg Center has been condemned by the United Nations for torture as a result of this practice. While many human rights and disability rights advocates have campaigned to shut down the center, as of 2020 it remains open. Six students have died of preventable incidents at the school since it opened in 1971.
Сын
Аверсиялық терапия соңғы онжылдықтарда осы психологиялық емдеу тәсілдеріне байланысты туындаған дау-дамайларға байланысты зерттеліп келеді. Электр тогының соққысы және дәмді ұнатпау сияқты тәсілдер тікелей жағымсыз стимулдарды жасауға бағытталған, осылайша қажетсіз мінез-құлықтан аулақ тұруға көмектеседі. Кейбір психикалық денсаулық мамандары бұл тактиканы этикалық емес деп санайды, себебі ол емдеу құралы ретінде жаза қолданады. Аверсиялық терапияның салдарынан қысыну, депрессия, ауырсыну, қорқыныш сияқты басқа да психологиялық мәселелер туындауы мүмкін, ал ауыр жағдайларда тіпті посттравматикалық стресс синдромы (ПТСС) да дамуы мүмкін.
Aversion therapy has been scrutinized in recent decades due to the controversy surrounding the techniques implemented in this kind of psychological treatment. These techniques such as electrical shocks and taste aversion, directly aim at creating an unpleasant stimuli to deter unwanted compulsive behavior. Some mental health professionals deem this tactic to be unethical since it is implementing punishment as a therapeutic tool. Aversion therapy has the risk of creating other psychological issues such as anxiety, depression, pain, fear and in severe cases even post traumatic stress disorder (PTSD).