Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұялы телефон жүйесі
Mobile telephone system
NMT (Nordic Mobile Telephony) – Нордикалық телекоммуникация әкімшіліктері (PTT) белгілеген және 1 қазан 1981 жылы пайдалануға берілген автоматты ұялы телефон жүйесі. NMT аналогтық технологияға негізделген (бірінші буын немесе 1G) және екі түрі бар: NMT 450 және NMT 900. Сандар қолданылатын жиілік диапазондарын көрсетеді. NMT 900 1986 жылы енгізілді және ескі NMT 450 желісінен көбірек каналдарды қамтиды. NMT техникалық талаптары ашық және тегін болды, бұл көптеген компанияларға NMT аппараттық құралдарын өндіруге және бағаларды төмендетуге мүмкіндік берді. NMT-нің сәттілігі Nokia (кейін Mobira) және Ericsson үшін маңызды болды. Данияда алғашқы жүзеге асырушылар Storno (кейін General Electric-тің меншігінде, кейін Motorola сатып алды) және AP (кейін Philips сатып алды) болды. Алғашқы NMT телефондары көліктің багажына орнатылып, жүргізуші орнында пернетақта/дисплей блогымен жабдықталған. "Тасымалдамалы" нұсқалары да болды, бірақ олар әлі де ауыр болды және батареяның қызмет ету мерзімі үлкен мәселе болды. Кейінгі модельдер, мысалы Benefon, шамамен 100 грамм салмаққа ие және кішкентай болды.
NMT (Nordic Mobile Telephony) is an automatic cellular phone system specified by Nordic telecommunications administrations (PTTs) and opened for service on 1 October 1981. NMT is based on analogue technology (first generation or 1G) and two variants exist: NMT 450 and NMT 900. The numbers indicate the frequency bands used. NMT 900 was introduced in 1986 and carries more channels than the older NMT 450 network. The NMT specifications were free and open, allowing many companies to produce NMT hardware and pushing prices down. The success of NMT was important to Nokia (then Mobira) and Ericsson. First Danish implementers were Storno (then owned by General Electric, later taken over by Motorola) and AP (later taken over by Philips). Initial NMT phones were designed to mount in the trunk of a car, with a keyboard/display unit at the driver's seat. "Portable" versions existed, though they were still bulky, and with battery life a big problem. Later models such as Benefon's were as small as and weighed only about 100 grams.
Тарих
NMT – Nordisk MobilTelefoni немесе Nordiska MobilTelefoni gruppen деген аббревиатура. NMT желісі 1981 жылы Швеция мен Норвегияда, ал 1982 жылы Дания мен Финляндияда іске қосылды. Бұл қолмен басқарылатын ұялы телефон желілерінің арттырып, үлкен талаптар тудыруына жауап болды: ARP (150 МГц) Финляндияда, MTD (450 МГц) Швеция мен Данияда және OLT Норвегияда. Исландия 1986 жылы қосылды. Дегенмен, Ericsson 1981 жылдың 1 қыркүйегінде Сауд Арабиясында 1200 абонентке арналған алғашқы коммерциялық қызметті пилоттық жоба ретінде ұсынды, бұл Швециядағы ұсыныстан бір ай бұрын болды. 1985 жылға қарай желі Скандинавия мен Финляндияда 110 000 абонентке дейін өсті, оның ішінде Норвегияда 63 300 абонент болды, бұл оны сол кездегі әлемдегі ең ірі ұялы желі етті. NMT желісі негізінен Скандинавия елдерінде, Балтық елдерінде, Швейцарияда, Францияда, Нидерландыда, Венгрияда, Польшада, Болгарияда, Румынияда, Чехияда, Словакияда, Словенияда, Сербияда, Түркияда, Хорватияда, Боснияда, Ресейде, Украинада және Азияда қолданылды. GSM сияқты цифрлық ұялы желілердің пайда болуы NMT-ның танымалдығын азайтты және Скандинавия елдері NMT желілерін тоқтатты. Эстонияда NMT желісі 2000 жылдың желтоқсан айында жабылды. Финляндияда TeliaSonera компаниясының NMT желісі 2002 жылдың 31 желтоқсанында тоқтатылды. Норвегияның соңғы NMT желісі 2004 жылдың 31 желтоқсанында тоқтатылды. Швецияның TeliaSonera NMT желісі 2007 жылдың 31 желтоқсанында тоқтатылды. NMT желісінің (450 МГц) GSM-ге қарағанда бір үлкен артықшылығы – қабылдау радиусы; бұл артықшылық Исландия сияқты үлкен, бірақ сирек қоныстанған елдер үшін маңызды. Исландияда GSM желісі ел халқының 98%-ына, бірақ жер ауданының аз бөлігіне жетеді. Ал NMT жүйесі елдің көп бөлігіне және оны қоршаған суларға жетеді, сондықтан бұл желі балықшылар мен кең далаларда саяхаттайтындар үшін танымал болды. Исландияда NMT қызметі 2010 жылдың 1 қыркүйегінде тоқтатылды, себебі Síminn компаниясы NMT желісін жапты. Данияда, Норвегияда және Швецияда NMT 450 жиіліктері шведтік Nordisk Mobiltelefon компаниясына сатылды, кейін ол Ice.net болып өзгерді және Net 1 деп аталды, ол CDMA 450 технологиясын қолдана отырып цифрлық желі құрды. 2015 жылға қарай желі 4G желісіне көшірілді. Франция да 1988 жылы NMT желісін (Radiocom 2000 параллельді) жасады, бірақ оған сәл өзгерістер енгізді. Осының салдарынан ол әлемдегі басқа NMT желілерімен роумингте жұмыс істей алмады. Ресейде Uralwestcom компаниясы 2006 жылдың 1 қыркүйегінде, ал Sibirtelecom компаниясы 2008 жылдың 10 қаңтарында NMT желісін тоқтатты. Skylink, Tele2 Russia компаниясының еншілес кәсіпорны, 2016 жылдан бастап Архангельск облысы мен Пермь өлкесінде NMT 450 желісін пайдаланады. Бұл желілер сирек қоныстанған және қашықтығы ұзақ аудандарда қолданылады. Қызмет көрсетуге берілген лицензия 2021 жылға дейін жарамды болды.
NMT stands for Nordisk MobilTelefoni or Nordiska MobilTelefoni gruppen. The NMT network was opened in Sweden and Norway in 1981, and in Denmark and Finland in 1982. It was a response to the increasing congestion and heavy requirements of the manual mobile phone networks: ARP (150 MHz) in Finland, MTD (450 MHz) in Sweden and Denmark, and OLT in Norway. Iceland joined in 1986. However, Ericsson introduced the first commercial service in Saudi Arabia on 1 September 1981 to 1,200 users, as a pilot test project, one month before they did the same in Sweden. By 1985 the network had grown to 110,000 subscribers in Scandinavia and Finland, 63,300 in Norway alone, which made it the world's largest mobile network at the time. The NMT network has mainly been used in the Nordic countries, Baltic countries, Switzerland, France, Netherlands, Hungary, Poland, Bulgaria, Romania, Czech Republic, Slovakia, Slovenia, Serbia, Turkey, Croatia, Bosnia, Russia, Ukraine and in Asia. The introduction of digital mobile networks such as GSM has reduced the popularity of NMT and the Nordic countries have suspended their NMT networks. In Estonia the NMT network was shut down in December 2000. In Finland TeliaSonera's NMT network was suspended on 31 December 2002. Norway's last NMT network was suspended on 31 December 2004. Sweden's TeliaSonera NMT network was suspended on 31 December 2007. The NMT network (450 MHz) however has one big advantage over GSM which is the range; this advantage is valuable in big but sparsely populated countries such as Iceland. In Iceland, the GSM network reaches 98% of the country's population but only a small proportion of its land area. The NMT system however reaches most of the country and a lot of the surrounding waters, thus the network was popular with fishermen and those traveling in the vast empty mainland. In Iceland the NMT service was stopped on 1 September 2010, when Síminn closed down its NMT network. In Denmark, Norway and Sweden the NMT 450 frequencies have been auctioned off to Swedish Nordisk Mobiltelefon which later became Ice. net and renamed to Net 1 that built a digital network using CDMA 450. During 2015, the network has been migrated to 4G. France also developed an NMT network in 1988 (in parallel with Radiocom 2000) but with slight variations. As a result, it could not roam with other NMT networks around the world. In Russia Uralwestcom shut down their NMT network on 1 September 2006 and Sibirtelecom on 10 January 2008. Skylink, subsidiary company of Tele2 Russia operates NMT 450 network as of 2016 in Arkhangelsk Oblast and Perm Krai. These networks are used in sparsely populated areas with long distance. License for the provision of services was valid until 2021.
Технология
NMT желісіндегі ұяшықтардың мөлшері 2 км-ден 30 км-ге дейін ауыспайды. Ұяшықтардың көлемі кішкене болған сайын, желі бір уақытта көбірек абоненттерге қызмет көрсете алады; мысалы, қалада жақсырақ қызмет көрсету үшін қашықтықты қысқа ұстауға болады. NMT толық дуплекспен хабар алмасуды қолданды, бұл дауысты бір мезгілде қабылдауға және жіберуге мүмкіндік берді. NMT-ның автокөлік телефондары 15 ваттқа дейін (NMT 450) және 6 ваттқа дейін (NMT 900) қуатпен беріліс жасады, ал қолға ұсталатын құрылғылар 1 ваттқа дейін қуатты пайдаланды. NMT стандартының өзінде автоматты қоңырау шалу және қоңырауды басқа ұяшыққа беру (хэндовер) қарастырылған, бұл Финляндияның ARP сияқты бұрынғы автокөлік телефон қызметтерінде болмаған. Сонымен қатар, NMT стандарты есеп айырысуды, сондай-ақ ұлттық және халықаралық роумингті де анықтады.
The cell sizes in an NMT network range from 2 km to 30 km. With smaller ranges the network can service more simultaneous callers; for example in a city the range can be kept short for better service. NMT used full duplex transmission, allowing for simultaneous receiving and transmission of voice. Car phone versions of NMT used transmission power of up to 15 watt (NMT 450) and 6 watt (NMT 900), handsets up to 1 watt. NMT had automatic switching (dialing) and handover of the call built into the standard from the beginning, which was not the case with most preceding car phone services, such as the Finnish ARP. Additionally, the NMT standard specified billing as well as national and international roaming.
Сигнал беру
NMT дауыс арнасы FM (жиілік модуляциясы) арқылы беріледі, ал NMT сигналдарын беру жылдамдығы FFSK (Fast Frequency Shift Keying) модуляциясын қолдана отырып, секундына 600-дан 1200 битке дейін өзгереді. Базалық станция мен мобильді станция арасындағы сигнал алмасу аудио үшін қолданылған сол RF арнасы және 1200 бит/с FFSK модемі арқылы іске асырылды. Осының салдарынан, мысалы, тапсыру кезінде NMT дыбысына тән ерекше қысқа мерзімді шулар пайда болды.
NMT voice channel is transmitted with FM (Frequency Modulation) and NMT signaling transfer speeds vary between 600 and 1,200 bits per second, using FFSK (Fast Frequency Shift Keying) modulation. Signaling between the base station and the mobile station was implemented using the same RF channel that was used for audio, and using the 1,200 bit/s FFSK modem. This caused the periodic short noise bursts, e. g. during handover, that were uniquely characteristic to NMT sound.
Қауіпсіздік
Бастапқы NMT спецификациясында дауыс трафигі шифрланбаған; мысалы, сканер немесе кабельдік теледидар арқылы қоңырауларды тыңдау мүмкін болды. Осының салдарынан, кейбір сканерлер NMT жиіліктері бұғатталды, оларға қол жеткізуге болмайтын болды. NMT спецификацияларының кейінгі нұсқалары екі жолақты аудио жиілік инверсиясына негізделген қосымша аналогтық шашыратуды (scrambling) анықтады. Егер базалық станса және мобильді станса шашыратуды қолдаса, телефон қоңырауын бастағанда оны пайдалану туралы келісе алатын еді. Сондай-ақ, егер екі пайдаланушының мобильді (телефон) станциялары шашыратуды қолдаса, тіпті базалық стансалар қолдамаса да, әңгіме барысында оны қоса алатын еді. Бұл жағдайда аудио екі мобильді станция арасында шашыратылатын болады. Бұл шашырату әдісі GSM немесе CDMA сияқты қазіргі цифрлық телефондардың шифрлауындай күшті болмаса да, сканерлермен кездейсоқ тыңдаудың алдын алды. Шашырату NMT Doc 450 1: System Description (1999 03 23) және NMT Doc 450 3 және 900 3: Mobile Station үшін техникалық сипаттама (1995 10 04) қосымша 26 v.1.1: Дауыс шашыратуы бар мобильді станция – Бөлінген инверсия әдісі (Міндетті емес) (1998 01 27) құжаттарында сипатталған.
In the original NMT specification the voice traffic was not encrypted; it was possible to listen to calls using e. g. a scanner or a cable ready TV. As a result, some scanners have had the NMT bands blocked so they could not be accessed. Later versions of the NMT specifications defined optional analog scrambling which was based on two band audio frequency inversion. If both the base station and the mobile station supported scrambling, they could agree upon using it when initiating a phone call. Also, if two users had mobile (phone) stations supporting scrambling, they could turn it on during conversation even if the base stations didn't support it. In this case, audio would be scrambled all the way between the 2 mobile stations. While the scrambling method was not at all as strong as encryption of current digital phones, such as GSM or CDMA, it did prevent casual listening with scanners. Scrambling is defined in NMT Doc 450 1: System Description (1999 03 23) and NMT Doc 450 3 and 900 3: Technical Specification for the Mobile Station (1995 10 04)'s Annex 26 v.1.1: Mobile Station with Speech Scrambling – Split Inversion Method (Optional) (1998 01 27).
Деректерді беру
NMT сонымен қатар DMS (мәліметтер мен хабарламалар қызметі) немесе NMT Text деп аталатын қарапайым, бірақ сенімді интеграцияланған деректерді беру режимін қолдады, деректерді беру үшін желінің сигналдық арнасын пайдаланды. DMS арқылы SMS қызметі GSM-де қолға алынар алдында екі NMT телефоны арасында мәтіндік хабарламалар жіберуге болады, бірақ бұл мүмкіндік Ресей, Польша және Болгариядағы NMT желілерінен басқа коммерциялық түрде қолжетімді болған емес. Деректерді берудің тағы бір әдісі NMT Mobidigi деп аталды, оның беру жылдамдығы секундына 380 бит құрады. Ол үшін қосымша жабдықтар қажет болды.
NMT also supported a simple but robust integrated data transfer mode called DMS (Data and Messaging Service) or NMT Text, which used the network's signaling channel for data transfer. Using DMS, text messaging was also possible between two NMT handsets before SMS service started in GSM, but this feature was never commercially available except in Russian, Polish and Bulgarian NMT networks. Another data transfer method was called NMT Mobidigi with transfer speeds of 380 bits per second. It required external equipment.
Коммерциялық іске қосу
Оператор (MHz) Қызмет басталу күні Қызмет тоқтату күні Ескермелер
1981 ж. қыркүйек1981 ж. қазан2007 ж. NMT 900 қызметі 1986 ж. желтоқсанда басталды. 1981 ж. қараша2004 ж. NMT 900 қызметі 1986 ж. желтоқсанда іске қосылды. 1982 ж. маусым TMA 450 деп аталды (NMT 450 негізінде).451.300 455.740 C Netz деп аталды. NMT 900 қызметі 1990 ж. шілдеде іске қосылды. АТФ 2 деп аталды. NMT 900 (ATF 3) қызметі 1989 ж. қаңтарда басталды.1985 ж.1990 ж.2003 ж. желтоқсан2017 ж. Centertel / Orange1992 ж. маусым2012 ж. Uzdunrobita1992 ж. қазан1995 ж. қараша1992 ж.451.310 455.730 Eurotel провайдері
CountryOperator(s)ƒ (MHz)Launch dateEnd of serviceNotesSep 1981Oct 19812007NMT 900 service launched in Dec 1986. Nov 19812004NMT 900 service launched in Dec 1986. Jun 1982Named TMA 450 (based on NMT 450).451.300 455.740Named C Netz. NMT 900 service launched in Jul 1990. Named ATF 2. NMT 900 (ATF 3) service launched in Jan 1989.19851990Jun 2003Sep 19912017Centertel / OrangeJun 1992Jun 2012UzdunrobitaOct 1992Nov 19951992451.310 455.730 Eurotel provider