Кіріспе

Гүлді өсімдік түрі

Salvia sclarea, немесе шалфей (clary атауы орта ағылшын тіліндегі clarie, англо-норманд sclaree және кеш немесе орта ғасырлық латын тіліндегі sclarēia – «ашық», «нұрлы» деген мағынадан шыққан), Salvia туысына жататын екі жылдық немесе аз өмір сүретін көп жылдық шөптесін өсімдік. Бұл өсімдік Жерорта теңізінің солтүстік бөлігінде, Солтүстік Африка және Орталық Азияның кейбір аймақтарында табиғи түрде өседі. Өсімдіктің дәрілік өсімдік ретінде ұзақ тарихы бар және қазіргі кезде эфир майы алу үшін өсіріледі.

Сипаттама

Salvia sclarea биіктігіне жетеді, қалың төртбұрышты сабақтары бар, олар түкпен қапталған. Жапырақтары негізінде шамамен 1 фут (0 м) ұзындығында, өсімдіктің жоғары жағында 0,5 фут (0 м) ұзындығында болады. Жапырақтың жоғарғы беті бүршікті, және безді түкпен қапталған. Гүлдері тік шоғырларда орналасқан, әр тік шоғырында 2-6 гүл болады, және олар ақшыл лаванд түсінен лилакқа дейін немесе ақтан қызғылтқа дейін өзгеретін үлкен түрлі-түсті жапырақшаларда ұсталады, жапырақша шетінде қызғылт белгісі бар. Лилак немесе ақшыл көк түсті гүлдің диаметрі шамамен , еріндері кең жайылған.

Тарих

Өсімдіктің дәрілік қолданылуы туралы сипаттамалар Теофрасттың (б.з.д. 4 ғасыр), Диоскоридтің (б.з. 1 ғасыры) және Плиний Егдеңнің (б.з. 1 ғасыры) жазбаларына дейін жетеді. Клари тұқымдарында шырышты қабық бар, сондықтан кейбір ескі шөптік кітаптарда көзге шетелдік зат кірген адамның көзіне бір тұқымды салу ұсынылған, осылай ол затқа жабысып, оны оңай алып тастауға болады. Бұл тәжірибе Николас Калпепердің "Толық шөп" (1653) еңбегінде көрсетілген, ол өсімдікті "айқын көз" деп атаған. Ол шарап және сыра өндірісінде ингредиент ретінде қолданылған. 16 ғасырда Германияда Рейн шараптарына гүлді клар қосылып, Мускатель деп аталатын күшті сорт жасалды.

Қолданылуы

Дестилденген эфир майы парфюмерияда және вермут, шараптар мен ликерлерге мускат дәм беру үшін кеңінен қолданылады. АҚШ-та ірі көлемдегі өндіріс Солтүстік Каролина штатының солтүстік-шығысында, Берти округін қоршаған округтерде шоғырланған. Қызыл шалфей майындағы сclareол химиялық қосылысы төмен молекулалық салмаққа ие және тері арқылы сіңіріледі. Склареол жожоба майында ерітіліп, егешқұйрықтарға қолданылған тәжірибеде (1) ол қолданғаннан кейін 30 минуттан соң қанда анықталды және (2) бауырда сclareолдың жоғары концентрациясы анықталды, бірақ бауырдың дисфункциясына әкелмеді.