Кіріспе

2002 жылғы аниме телесериалы. Ghost in the Shell: Stand Alone Complex – Production I. G студиясының түсірген және Масамунэ Сироның Ghost in the Shell мангасына негізделген жапондық аниме телесериалы. Оны Кендзи Камияма жазды және режиссерлік етті, ал кейіпкерлердің дизайнын Хадзимэ Симомура жасады, саундтрегін Йоко Канно жазды. Бірінші маусым 2002 жылдың қазан айынан 2003 жылдың қазан айына дейін көрсетілді және сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, оң бағаланды. Екінші маусым, "Ghost in the Shell: S.A.C. 2nd GIG" деп аталды, 2004 жылдың қаңтарынан 2005 жылдың қаңтарына дейін эфирде болды. Сериалға сын-тексерулер көбінесе оң пікірлерді білдірді. Сериалдың оқиғасы қоғамдық қауіпсіздік қызметінің 9-бөлімі деп аталатын элиталық құқық қорғау бөлімінің мүшелері киберқылмыстар мен терроризмді тергеп-зерттеуіне арналған. Бірінші маусымдағы істер көбінесе элиталық "Супер А" класындағы хакер және корпоративтік террорист – "Күлкілі адам" деп танылатын күшті тұлғаны іздеумен байланысты. Оның әрекеттері сериалдың атауына айналған "Біріге тұрып қалу" кешенін құруға әкеледі. Әр бөлімнен кейін "Тахикоматикалық күндер" атты қысқа комикстік анимациялар көрсетілді. Бұл қысқа фильмдерде басты рөлдегі Тахикома "ойлаушы топтары" ойнайды және олар көбінесе алдыңғы Stand Alone Complex эпизодының оқиғасымен тікелей байланысты. Бірінші маусым негізінде 2005 жылы "Күлкілі адам" атты толық метражды OVA (Original Video Animation) шығарылды. Серия сонымен қатар PlayStation 2, PlayStation Portable және ұялы телефондарға арналған видео ойындарына бейімделді. 2nd GIG кейінірек 2006 жылы жарық көрген Individual Eleven атты OVA-ға бейімделді. Сол жылы "Стандарт Алон Комплекс" сериясының жалғасы болып табылатын "Солид Стейт Сосайти" телефильмі де көрсетілді. 2018 жылдың желтоқсан айында Ghost in the Shell: SAC 2045 атты жаңа ONA (Original Net Animation) аниме сериясы ресми түрде жарияланды және бірінші маусымы 2020 жылдың 23 сәуірінде Netflix платформасында жарық көрді. Екінші маусым 2022 жылдың 23 мамырында шықты. Екі маусым да 12 эпизодтан тұрады, Кенджи Камияма бір маусымды, ал Синдзи Арамаки екінші маусымды режиссерлік етті.

Негізгі идея

Сериал 2030 жылы өтеді, онда көптеген адамдар протездік денелері бар киборгтарға айналған. Негізінен, ойдан шығарылған жапондық Ниихама префектурасындағы (新浜県) Нью-Порт-Ситиде (新浜市) орналасқан сериал, бұрынғы әскери офицерлер мен полиция детективтерінен құралған 9-шы Қоғамдық қауіпсіздік бөлімінің мүшелерін баяндайды. Топ түрлі қылмыстарды тергеп жүргенде, екі маусым бойында топты жапон үкіметінің басқа салаларындағы жемқорлыққа араластыратын екі оқиғаға қатысты үздіксіз тергеулер жүргізіледі.

1-маусым

Stand Alone Complex-тің бірінші маусымы «Күлімдеген адам» оқиғасына тоқталады, онда хакер-белсенді Майоры микромашиналар өндіретін бірнеше корпорацияның Жапон үкіметімен бірігіп, қымбат микромашиналық емдеуден пайда табу үшін, емделуге болатын кибер-ауру туралы мәліметтерді жасырғанын ашады. Содан кейін ол компанияның иесінің біреуін ұрлап, оны тікелей эфирде шындықты айтуға мәжбүрлеуге тырысады. Нәтижесінде, хакер шараға қатысушылардың көру және бейнекамераларын бұзып, оның бейнесімен байланысты болатын күлімдеген бет логотипімен жабады. Үшінші және Төртінші дүниежүзілік соғыстар кезінде шамамен үш миллион азиялық адам босқынға айналып, Жапонияға арзан жұмыс күші ретінде шақырылды. «Шақырылған босқындар» Деджима аралында қоныстанды, бірақ соғыстан кейінгі кезеңде жұмыссыз қалды, ал олардың әлеуметтік наразылығы ашық соғысқа дейін жете жаздады. 9-бөлімнің босқын мәселесіне араласуы «Жеке Он Бір» деп аталатын отандық террористік ұйымның кешірімдік оқиғасын тоқтатудан кейін басталады. Содан кейін, жаңадан сайланған Премьер-министр Йоко Каябуки ұйымды ресми түрде қайта жасайды. Ұйым 15 мамыр оқиғасынан үлгі алып, онда теңіз офицерлерінің тобы Премьер-министрді өлтіріп, содан кейін халықтың қолдауын алды. Олар босқындардың рухын көтеріп, Жапон үкіметіне қарсы күресу арқылы оларға көмектесуді үміттенеді. Ұйым Кабинеттің барлау қызметінің басшысы Казундо Годамен де байланыс жасайды, ол босқындар арасындағы бірнеше қақтығыстарды болдырмау үшін ұйымнан көмек алады, сондай-ақ Деджима арқылы плутонийді тасымалдауға көмектеседі. Бұл бірнеше сәтсіздіктерге және босқындардың өліміне әкеліп, жағдайды одан әрі шиеленістіреді. 9-бөлім ақырында Годаның екі оқиғаның да артында тұрғанын, «Жеке Он Бір» идеологиясын тудыратын әлеуметтік вирусты таратып, жаңа Stand Alone Complex құрғанын және босқындармен қасақана сәтсіздіктер жасағанын анықтайды. Алайда, ол босқындардың игілігіне шын ниетпен сенетін және олардың Жапониядан тәуелсіздік алуына көмектесетін харизматикалық Хидео Кузені ескере алмайды. Тергеу барысында Кусанаги Кузені бала кезінен танитынын біледі. Ақырында, Года босқын оқиғаларына қатысқандығы үшін кінәлі деп танылып, Американ империясына қашпастан бұрын өлтіріледі, бірақ оның іс-қимылдары Кузенің де өліміне соқтырады.

Фильм

"Шалдың шабыны: Жалғыз тұрған, қатты мемлекеттік қоғам" фильмінде, "Жекелеген он бір" оқиғасының шешілуінен екі жыл өткен соң, майор 9-бөлімнен кетіп, Тогуса қазіргі кезде далалық командир болып, Сиак Республикасынан келген бірнеше босқындардың өліміне қатысты тергеу жүргізеді. Тергеу нәтижесінде 20 мың баланың ұрлануын үйлестіретін үкіметтік компьютерлік жүйе табылады. Олардың кибермилары ауыстырылып, оларды басқа үкіметтік бағдарламамен комаға түсірілген бірнеше қарт азаматтардың қамқорлығына тапсырған. Олардың тергеуі майорды жасырынған жерінен шығарып, ұрлаудың артында "Құмақшы" деп аталатын күш бар екенін көрсетеді. Құмақшы – қарт азаматтардың ұжымдық еркінен пайда болған тамыр тәрізді құрылым, ал Сиак Республикасының ұрланған балаларды өз жоспарларында пайдалану ниеті олардың құлдырауына себеп болады. Алайда, тергеу барысында Парламент Мүшесінің де балаларды өзінің ұлтшылдық мақсаттары үшін пайдаланып отырғаны анықталады. 9-бөлім мен майор әлеуметтік қамсыздандыру орталығына кіріп, онда Парламент Мүшесі балалардың санасын өзгертеді. Соның нәтижесінде Құмақшы қарт азаматтардың балалардың болашағына өздерінен еркіндік сыйлағысы келгенін, ал саясаткердің осы жаңа жоспарға араласып отырғанын айтады.

Өндіріс

"Шалқалы арба" ("Ghost in the Shell: Stand Alone Complex") анимациясын Production I.G жасады, ал шығарушылар – Bandai Visual, Bandai Entertainment, Dentsu, Nippon Television Network, Tokuma Shoten, Victor Entertainment және Manga Entertainment. Сериалды режиссер және сценарий авторы Кенджи Камияма, сондай-ақ Джуничи Фуджисаку, Йошики Сакурай, Шотаро Суга, Дай Сато, Нобутоси Терадо, Ютака Омацу және Юичиро Мацука жазды. "Шалқалы арба" мангасының авторы Масамуне Широу бірнеше эпизодтың сюжетін, кейіпкерлердің эскиздерін және механикалық дизайнын (Тачикиоманы қоса алғанда) ұсынды, сондай-ақ өндіріске кіріспес бұрын сценарийлерге келісім берді. Сериалды жасауға 800 миллион иен инвестиция жұмсалды. Кенджи Камияма аниме телесериалды манга мен фильмге "қатысты" туынды ретінде жасауға шешім қабылдады, ол екеуінен де бөлек, дербес параллель әлем болып табылады. Оши бір сұхбатында 2-ші GIG-дегі рөлін бүкіл сериалды қадағалау және әрбір эпизодтың сюжетін жазу деп сипаттады. Дай Сатоның айтуынша, бастапқыда олар 9/11-ден кейін Жапонияның соғысқа қатысуын қарастырғысы келген, себебі ойдан шығарылған болашақты көрсетуді көздеген. Бірақ эпизодтармен жұмыс істеген кезде Ирак соғысы басталды және Жапонияның Өзін-өзі қорғау күштері Иракқа жіберілді. Осы кезеңде Жапонияда сайлау да өтті. Сато "Жекелеген он бір" эпизодтарын жапон халқының Ирак пен Ауғанстанға жапон әскерін жіберуді жоспарлаған саясаткерлерге дауыс берген кездегі жауапкершілігін көрсету үшін жасағанын айтты.

Музыка

Сериалдың саундтрегін Йоко Канно жазды және Victor Entertainment шығарды. Бірінші маусымның ашылу тақырыбы - Орига орындаған "Ішкі ғалам" (Орига мен Шанти Снайдер жазған). Әннің мәтіні орыс, ағылшын және латын тілдерінде. Бірінші маусымның соңғы тақырыбы - Скотт Мэтью орындаған "Литий гүлдері" (Тим Дженсен жазған). Кейіннен сериал Жапониядағы эфирлік телеарналарда қайта көрсетілгенде, "Inner Universe" jillmax орындаған "GET9" әнімен ауыстырылды (Тим Дженсен жазған), ал "Lithium Flower" Ilaria Graziano жазған және орындаған "I Do" әнімен ауыстырылды. S.A.C. 2nd GIG-тің ашылу тақырыбы - Орига орындаған "Rise" (Тим Дженсен жазған), ал соңғы тақырыбы - Стив Конте орындаған "Living Inside the Shell" (Шанти Снайдер жазған). 2nd GIG эфирлік телеарналарда қайта көрсетілгенде, "Rise" әні "CHRisTmas in the SiLenT ForeSt" әнімен алмастырылды, оны Илария Грациано орындады (Шанти Снайдер жазған), ал "Living Inside the Shell" әні "Snyper" әнімен алмастырылды, оны Илария Грациано орындады (Тим Дженсен жазған).

Эфир

"Қорық астындағы жұлдыз: Жалғыз басты кешен" сериалының жарнамалық көрсетілімі 2002 жылдың 1 қазанында SKY PerfecTV! телеарнасының Animax каналында басталды. Кейіннен 2004 жылдың қаңтардан маусымға дейін Nippon TV телеарнасында көрсетілді. Сериалдың әрбір эпизодынан кейін "Тачикоматтық күндер" (タチコマな日々) деп аталатын қысқа комикстік анимациялар көрсетілді. Бұл қысқа фильмдер басты сериядан Тачикома "ойлаушы тобын" алып, көбінесе алдыңғы "Жалғыз басты кешен" эпизодының оқиғасымен тікелей байланысты болды. Бірінші маусымның теледидарда көрсетілгеннен кейін екінші маусымды түсіру туралы шешім қабылданды. 2003 жылдың қазан айында Production I. G ресми түрде сериалдың 26 сериядан тұратын екінші маусымын жариялады, ол айына 2 сериядан шығатын болды. "Жалғыз басты кешеннің" екінші маусымы, "Қорық астындағы жұлдыз: S.A.C. 2nd GIG" деп аталды, Animax телеарнасында 2004 жылдың 1 қаңтарынан 2005 жылдың 8 қаңтарына дейін көрсетілді. Кейіннен 2005 жылдың сәуірінен қыркүйегіне дейін Nippon TV телеарнасында көрсетілді. "Қорық астындағы жұлдыз: Жалғыз басты кешен" сериалы Солтүстік Америкада Bandai Visual және Manga Entertainment, ал Австралияда Madman Entertainment компанияларымен лицензияланды. АҚШ-та Cartoon Network's Adult Swim бағдарламалық блогында, Канадада YTV және Ұлыбританияда AnimeCentral арқылы көрсетілді. 2015 жылдың 18 наурызында "Жалғыз басты кешен" сериалы 2015 жылдың 1 сәуірінен бастап BS11 каналында Жапонияда толық апталық қайта көрсетілімге ие болатыны жарияланды. 2017 жылдың 25 сәуірінде Starz компаниясы 2017 жылдың 1 мамырынан бастап өздерінің Video on Demand қызметі арқылы сериалдың эпизодтарын ұсынатынын мәлімдеді.

ОВА

Ghost in the Shell: Stand Alone Complex – The Laughing Man атты толықметражды OVA Жапонияда 2005 жылдың 23 қыркүйегінде, ал Солтүстік Америкада 2007 жылдың 2 қазанында шықты. ОВА аниме телесериалының бірінші маусымын, «Күлімдеген Адам» оқиғасын қысқартылған нұсқада беруге бейімделіп, шағын өзгерістермен қайтадан көрсетеді. Сонымен қатар, қосымша анимация және дауыстау жұмыстары да қосылды. Жапон тіліндегі нұсқада аниме сериалының дауыстау актерлері өзгеріссіз қалды, бірақ ағылшын тіліндегі нұсқада жаңа актерлер тартылды. Ағылшын тіліндегі диалогтарды Ocean Productions өндірді. Ghost in the Shell: S.A.C. 2nd GIG – Individual Eleven толықметражды OVA, ол S.A.C. 2nd GIG оқиғаларын, Individual Eleven тергеуіне және Хидео Кузе мен Мотоко Кусанаги арақатынасына баса назар аудару үшін өзгертілген күйде қайтадан көрсетеді. Жаңадан анимацияланған эпизодтар мен қайта өңделген саундтрек те қосылды. 2006 жылы «Ghost in the Shell: Stand Alone Complex Solid State Society» атты телефильм жалғасы шықты.

Бейне ойындар

Ghost in the Shell: Stand Alone Complex екі консольдық ойынның қосалқы нұсқасын алды, екеуін де Жапонияда Sony Computer Entertainment, ал Солтүстік Америка мен Еуропада Bandai шығарды. Біріншісі – PlayStation 2 платформасы үшін жасалған Ghost in the Shell: Stand Alone Complex, оны Cavia әзірледі. Ол 2004 жылдың 4 наурызында Жапонияда, ал 2004 жылдың 8 қарашасында Солтүстік Америкада жарық көрді. Екіншісі – бірінші ойынның жалғасы – G Artists әзірлеген PSP ойыны, ол да Ghost in the Shell: Stand Alone Complex деп аталады. Ол 2005 жылдың 15 қыркүйегінде Жапонияда және 2005 жылдың 25 қазанында Солтүстік Америкада шықты. Жапонияда бірнеше ұялы телефон ойындары да шығарылды. Біріншісі Ghost in the Shell: S.A.C. Cyber Mission (攻殻機動隊 S.A.C. サイバーミッション) деп аталды, оны GREE әзірледі және 2011 жылдың 14 ақпанында ұсынды. Екіншісі анимациялық сериал мен PlayStation 2 бейнеойынының атын бөліседі, оны Mobage жасады және 2011 жылдың 16 қарашасында шығарды. Ойын 9-бөлімде жұмыс істейтін аты жоқ жаңа детективтің оқиғасын баяндайды. Үшіншісі – Mobage компаниясы да жасаған Ghost in the Shell S.A.C. Tachikoma Wars! (攻殻機動隊 S.A.C. タチコマウォーズ!) әлеуметтік ойыны, ол 2012 жылдың 29 наурызында жарық көрді. 2012 жылдың 13 желтоқсанында Nexon компаниясы Ghost in the Shell: Stand Alone Complex ойынының құқықтарын жаппай көп ойыншылы онлайн ойын жасау мақсатында алғанын мәлімдеді. Ойын 2015 жылдың 17 қыркүйегінде Ghost in the Shell: Stand Alone Complex First Assault Online деген атаумен ресми түрде жарияланды. Ойын Microsoft Windows платформасы үшін жасалған, Neople компаниясымен әзірленген және түпнұсқа анимациялық сериалдың актерлері дауыстаған, жасақ негізінде бірінші тұлғадан ату ойыны болды. First Assault Online 2015 жылдың 14 желтоқсанында Steam платформасында ерте қолжетімділікке кірді, бірақ 2017 жылдың соңына қарай ойыншылардың аз болуы, нашар қабылдануы, жанрдағы басқа ойындардан ерекшеленбеуі және әзірлеушілердің ойын сапасына қанағаттанбауы себептерімен барлық аймақтарда қолдау тоқтатылды.

Романдар

Аниме телесериалына негізделген және жеке-жеке әңгімелерден тұратын үш томдық роман сериясын штатты жазушы Джуничи Фуджисаку жазды, ал суреттерін Казуто Наказава салған. Романдар Tokuma Shoten баспасынан шығарылды және АҚШ-та Dark Horse Comics таратып берді. Бірінші том, "Ghost in the Shell: Stand Alone Complex – The Lost Memory" атты кітап 2004 жылдың 21 қаңтарында Жапонияда және 2006 жылдың 24 мамырында АҚШ-та жарық көрді. Екінші том, "Ghost in the Shell: Stand Alone Complex – Revenge of the Cold Machines", 2004 жылдың 8 шілдесінде Жапонияда және 2006 жылдың 26 қыркүйегінде АҚШ-та жарық көрді. Үшінші том, "Ghost in the Shell: Stand Alone Complex – White Maze" 2005 жылдың 4 ақпанында Жапонияда және 2007 жылдың 2 қаңтарында АҚШ-та жарық көрді.

Қысқа әңгімелері

2017 жылы жарық көрген «Ghost in the Shell: Five New Short Stories» прозалық антологиясында екі қысқа әңгіме жарық көрді. Біріншісі Тох Энджоудың жазған «Көлеңке» атты әңгімесі, ол «Solid State Society» фильміндегі қуыршақ шеберінің іс-қимылдарына сілтеме жасайды, бірақ мангадағы оқиғаларға да қатысты болуы мүмкін. Екінші әңгіме (жинақта үшінші болып келген) Кафка Асагиридің «Жұмсақ және ақ» атты әңгімесі, ол «Standalone Complex» пен «2nd GIG» арасындағы кезеңдегі Күлімдеген адамның іс-әрекеттерінен хабарлайды.

Манга

Stand Alone Complex желісі бойынша екі манга сериясы Kodansha баспасынан жарық көрді. Бірінші сериясы, «Қалқандағы рух: S. A. C. – Тахикоматикалық күндер» (攻殻機動隊S. A. C. タチコマなヒビ), осы аттас Тахикоматикалық күндердің қысқаметражды фильмдеріне негізделген. Манганың суреттерін Маясуки Ямамото салған. Манга 2009 жылдың 9 желтоқсанында Monthly Young Magazine журналында жарық көрді. Сегіз томдық танкобон шығарылды. Екінші манга сериясы, телесериалмен аттас, Ю Кинютани суреттеді және 2009 жылдың 14 желтоқсанында Weekly Young Magazine журналында жарық көрді. Манга аниме сериясының бірінші маусымының бейімделуі болып табылады. Бес томдық танкобон шығарылды. «Эпизод 1: 9-бөлім» деген аталыммен шыққан бірінші том 2010 жылдың 6 сәуірінде Жапонияда және 2011 жылдың 24 мамырында Солтүстік Америкада жарық көрді. «Эпизод 2: Тестілеу» деген аталыммен шыққан екінші том 2010 жылдың 5 қарашасында Жапонияда және 2011 жылдың 29 қарашасында Солтүстік Америкада жарық көрді. «Эпизод 3: Идолатер» деген аталыммен шыққан үшінші том 2011 жылдың 5 тамызында Жапонияда жарық көрді. Ghost in the Shell: SAC – Ultimate Archive (攻殻機動隊 SACアルティメットアーカイブ) атты тағы бір анықтамалық Tokuma Shoten баспасынан 2007 жылдың 31 наурызында жарық көрді. Тахикоманың барлық естеліктері атты тағы бір анықтамалық кітап жарық көрді. Stand Alone Complex нұсқаларындағы кейіпкерлердің көптеген мүсіндері шығарылды, олардың арасында Мотоко мен Тахикома ерекше көзге түседі. CM Corporation және Kaitendo компаниялары түрлі мүсіндер шығарды. Тахикома мүсіндерін әртүрлі компаниялар, соның ішінде Good Smile Company Nendoron-мен бірлесіп шығарды. Wave компаниясы 2005 жылдың желтоқсан айында Тахикоманың 1/24 масштабты пластикалық модель жинағын шығарды. Басқа тауарларға киім-кешек, кілт сақиналары, жазба кітаптары, жамалар, сөмкелер, плакаттар және денеге арналған жастықтар кіреді.

1-маусым

Ghost in the Shell: Stand Alone Complex сыншылардан көбінесе жағымды пікірлер алды, олар сериалдың жоғары сапалы анимациясын және Йоко Канноның музыкалық сазгерлігін жоғары бағалады. Әсіресе, сыншылар Stand Alone Complex ұсынған жоғары технологиялар әлеміне ынталанды, оны «сенімді болашақ» және «тартымды» деп сипаттады. 2003 жылғы Токио халықаралық аниме көрмесінде «Notable Entry Award» жүлдесіне ие болды және 2004 жылдың маусым айында Newtype USA журналында «қос мұқаба» мақаласы жарияланды. Жапонияның Медиа өнер фестивалі «Жалғыз қалу» сериалының қысқаша мазмұнын ұсынып, оны «толыққанды жаңа, көңілді және түсінуге оңай телесериал» деп атады. Mania журналының Марк Томас сериалға жалпы бағасы бойынша «А» бағасын берді, «Онда көптеген жақсы әрекеттер мен ойландыратын сюжеттік бұрылыстар бар» деді. IGN-нің Энди Патрисио бірінші DVD томын 9/10 бағалап, анимацияны мақтап: «Суреттері бай; бұл Production I. G. жасаған ең әдемі аниме. Компьютерлік графика бай және кеңінен қолданылады. Анимация күрделі және еркін, бірақ телешоуларда жиі кездесетіндей, сәл қимылсыздық бар» деді. Animefringe-тің Джо Луссик сериалды 5 балдық шкала бойынша 4,5 бағалап, анимациясын «шын тең керемет» деп атады. DVD Verdict-тің Адам Арсено екінші маусымның режиссурасын бірінші маусымнан жақсы деп бағалады: «Шоуды ақылды және қызықты еткен әзіл-қалжың әлі де сақталған, бірақ атмосфера одан да зорлық-зомбылыққа, қалалық және антиутопиялыққа толы, болашақтың әлеуметтік мәселелерін талқылаудан қорықпағандай». Сериалдың үшінші DVD томы 2006 жылы Солтүстік Америкадағы ең көп сатылған сериялардың бірі болды. Сондай-ақ, ол TV DVD Awards жүлдесінде «Ең үздік анимациялық теледиск» номинациясына ие болды. 2007 жылғы Американдық аниме сыйлықтарында Мэри Элизабет «Ең үздік әйел актриса» сыйлығын жеңіп алды.