Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коста-Риканың президенті 1978 жылдан 1982 жылға дейін
President of Costa Rica from 1978 to 1982
Родриго Хосе Рамон Франсиско де Хесус Каразо Одио (27 желтоқсан 1926 – 9 желтоқсан 2009) 1978 жылдың 8 мамырынан 1982 жылдың 8 мамырына дейін Коста-Риканың президенті қызметін атқарды.
Rodrigo José Ramón Francisco de Jesús Carazo Odio (27 December 1926 – 9 December 2009) served as President of Costa Rica from 8 May 1978 to 8 May 1982.
Ерте өмір
Каразо Картагода дүниеге келген. Президенттік қызметке тағайындалудан бұрын ол Орталық банк директоры, RECOPE (Коста-Риканың мемлекеттік мұнай өңдеу кәсіпорны) бас директоры және Коста-Рика Заң шығарушы жиналысының төрағасы (1966-1967) қызметтерін атқарған. 1947 жылдың 16 сәуірінде Сан-Хоседе Эстрелла Зеледон Лизаноға үйленді. Олардың Родриго Альберто, Марио Эрнесто, Хорхе Мануэль, Альваро және Роландо Мартин деген бес ұлы болды. Олардың ұлы Роландо 1979 жылдың желтоқсан айында Коста-Риканың Рормосер қаласында мотоцикл апатында қаза тапты. Ол мотоциклімен жалғыз келе жатқанда, бұрылысты дұрыс өтпей, басқаруды жоғалтып, ағашқа шағылысты. Ол 26 жаста болған.
Carazo was born in Cartago. Before serving as president, he was the Director of the Central Bank, General Manager for RECOPE (Costa Rica's nationalized oil refinery business) and President of the Legislative Assembly of Costa Rica (1966 1967). He married Estrella Zeledón Lizano in San José on April 16, 1947. The couple had five children: Rodrigo Alberto, Mario Ernesto, Jorge Manuel, Álvaro, and Rolando Martin. Their son, Rolando, was killed in a motorcycle accident in Rohrmoser, Costa Rica, in December 1979. He was traveling alone on his motorcycle when he failed to negotiate a turn losing control and colliding with a tree. He was 26 years old.
Төрағалық
Карразо өзінің өкілеттігі кезінде және одан кейін бейбітшілік және даму зерттеулері бойынша аспирантура бағдарламаларын ұсынатын Біріккен Ұлттар Ұйымына қарасты білім беру мекемесі – Бейбітшілік Университетінің құрылуында маңызды рөл атқарды. Оның үкіметі елдің мұнай-химия өнеркәсібін дамытуға күш салды, тіпті мұнай іздеу үшін Таламанка тау жотасының маңында барлау және қазу жұмыстарын бастады. Энергетика саласында оның үкіметі Ареналь көліндегі гидроэлектр стансасын іске қосты. Каразо үкіметі елдің оңтүстік аймағындағы алтынның қазылуын реттеді. Халықаралық аренада Каразо Коста-Рика әрқашан қарсы болған Сомоза диктатурасының ондаған жылдар бойы басқарған көршілес Никарагуадағы радикалды өзгерістермен күресуге мәжбүр болды. 1970 жылдары Сандинист қозғалысы күшейген кезде Никарагуада азаматтық наразылықтар мен ұсақ қарулы қақтығыстар болды. Коста-Рика үкіметі Сомозаға қарсы барлық күштерді қолдады және сандинист көтерілісшілерін демеді. Коста-Рикамен шектес Никарагуа аймағында болған көптеген шайқастар Коста-Рика жеріне де тарады. Каразо үкіметі Сомозаны бірнеше рет шекараның өзінің жағында қалуына ескертті. Сондай-ақ, үкімет Коста-Рика аумағына Сомозаның шабуылдауына қарсы тұру үшін қорғаныс күштерін құруды жоспарлай бастады. 1979 жылы сандинистер ел билігін өз қолына алып, Сомоза елден қуылғаннан кейін шабуылдар тоқтатылды. Үкіметке халықтың күшті наразылығы туды, оппозиция Каразо Коста-Риканың егемендігін қорғауға жеткіліксіз болды деп мәлімдеді. Бұған қоса, Каразо үкіметі Сомозаның Никарагуадан қашуына көмектесу үшін үш американдық тікұшақтың ұлттық аумаққа қонуына рұқсат берді. Бұл президенттің сыншыларын саяси шабуылға ұшыратып, осы мәселені ұлттық егемендікке деген құрметсіздік деп бағалады. Кейін, 1982 жылы АҚШ қолдауымен Сан-Хоседе Орталық Америка Демократиялық Қоғамдастығы құрылды. Оның мақсаты Никарагуаны коммунистік режим билікте болғанда Орталық Американың қалған бөлігінен оқшаулау болды. Тағы бір маңызды қадам 1981 жылы Каразо үкіметі Фидель Кастроның Кубасымен барлық дипломатиялық қатынастарды үзіп жіберген кезде жасалды. Каразо үкіметі экономикалық тұрақсыздық пен әлеуметтік толқуларға тап болды. Оның президенттік кезеңінде әлемдік экономикалық дағдарыс болды. Мұнай бағасы рекордтық деңгейге жетті, ал Коста-Риканың негізгі экспорттық тауары – кофе бағасы төмендеді. Қаржы министрі Эрнан Саэнс Хименес пен Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) кеңесіне қарамастан, Каразо Коста-Риканың Орталық банкіне экономиканың жақсаруына үмітпен, жергілікті валюта – колонның құнын сақтау үшін көп көлемде қарыз алуды тапсырды. Бұл саясат ақырында тұрақсыз болып, 1980 жылдың қыркүйек айында күрт девальвацияға әкелді. Орталық банк жинаған үлкен қарыз Коста-Риканың тарихындағы ең жоғары инфляция деңгейіне себепкер болды. 1982 жылы президенттік лауазымнан кеткеннен кейін Каразо ХВҚ және басқа да жаһандық қаржы институттарының белгілі сыншысы болды. Соңғы жылдары ол Орталық Америка еркін сауда келісіміне (CAFTA) қарсы белсенді күресті.
During and immediately following his term, Carazo played a central role in the founding of the University for Peace, a United Nations affiliated educational institution that offers graduate programs in peace and development studies. His government also concentrated on and promoted the country's petrochemical industry and even began exploration and digging near the Talamanca Mountain Ridge in search for petroleum. In the energy sector, his government inaugurated the hydroelectric plant in Lake Arenal. The Carazo government also regulated the excavation of gold in the southern region of the country. On the international front, Carazo had to deal mainly with the radical changes in the neighboring country of Nicaragua, which had been under the control of the Somoza dictatorship for decades, whose rule Costa Rica had always opposed. As the Sandinista movement rose in the 1970s, Nicaragua was faced with civil unrest and small armed clashes. Costa Rica's government supported any movement against Somoza and so backed the Sandinista insurgents. Many of the battles that took place in the Nicaraguan region bordering Costa Rica spilled onto Costa Rican soil. Carazo's government warned Somoza to stay on his side of the border several times. The government also started planning for the creation of a defence force to fight off any Somoza attempt to attack Costa Rican territory. The attacks finally ended in 1979 once the Sandinistas took control of the country, and Somoza was exiled. The government received a strong backlash from the public, and the opposition claimed that Carazo had failed to protect Costa Rica's sovereignty. Furthermore, Carazo's government allowed three US helicopters to touch down on national soil to facilitate Somoza's escape from Nicaragua. That sent the President's critics on a political bashing rampage, calling the matter a disrespect to national sovereignty. Later, in 1982, the Central American Democratic Community was formed in San José with US backing. Its aim was to isolate Nicaragua from the rest of Central America as long as they had a Communist regime in power. Another big move was in 1981, when Carazo's government broke off all diplomatic ties with Fidel Castro's Cuba. Carazo's government was plagued by economic instability and social unrest. During his presidency, there was a world economic recession. Petroleum prices were at historic highs, and the value of Costa Rica's main crop, coffee, was falling. Against the advice of his Minister of Finance, Hernán Sáenz Jiménez, and the International Monetary Fund (IMF), Carazo instructed the Central Bank of Costa Rica to borrow heavily to maintain the value of the colón, the local currency, in the hope that an economic recovery was close at hand. That policy eventually became unsustainable, leading to a catastrophic sudden devaluation in September 1980. The heavy load of debt that the central bank acquired contributed to the highest rates of inflation that Costa Rica has endured ever since. After stepping down as president in 1982, Carazo became a well known critic of the IMF and other global financial institutions. In his last years, he campaigned vigorously against the Central American Free Trade Agreement (CAFTA).
Кейінгі өмірі
Каразо Солтүстік Корея мен Батыс арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға бағытталған бастамаларда жетекші рөл атқарды. Ол 1990 жылдардың басында Пхеньянға бірнеше рет сапар жасады. Оның күш-жігері АҚШ пен Солтүстік Корея арасындағы ресми емес байланыс арналарын ашуға көмектесті. Каразо Бейбітшілік университеті мен Коста-Рикадағы Біріккен Әлем колледждерінің негізін қалаушы төрағасы болды. Каразо 2009 жылдың 9 желтоқсанында Сан-Хоседегі Мексика ауруханасында жүрек жеткіліксіздігінен және көптеген органдарының жұмысы тоқтау себебінен 82 жасында қайтыс болды. Одан соң әйелі, бұрынғы бірінші ханым Эстрелла Зеледон Лизано және олардың бес баласының төртеуі: Родриго Альберто, Марио Эрнесто, Хорхе Мануэль және Альваро қалды.
Carazo played a leadership role in initiatives to improve relations between North Korea and the West. He made several visits to Pyongyang in the early 1990s. His efforts contributed to the opening of unofficial channels of communication between the United States and North Korea. Carazo was the founding Chairman of University for Peace and United World Colleges Costa Rica. Carazo died from heart failure and multi organ failure at the Hospital México in San José on December 9, 2009, at the age of 82. He was survived by his wife, former First Lady Estrella Zeledón Lizano, and four of their five children: Rodrigo Alberto, Mario Ernesto, Jorge Manuel and Álvaro.