Кіріспе

Неушательдік сағатшы (1721–1790)

Пьер Жаке Дроз (ʒakɛ dʁo; 1721–1790) – 18 ғасырдың соңындағы сағатшы. Ол 1721 жылғы 28 шілдеде Невшатель княздығындағы Ла-Шо-де-Фон қаласында дүниеге келді, ол кезде Пруссия Корольдығының құрамында болған. Ол Париж, Лондон және Женева қалаларында өмір сүрді, онда ол сағаттар мен механикалық торлы әнші құстарды сатуға көмектесетін автоматтар деп аталатын анимациялық қуыршақтарды жобалап және жасады. Жаке Дроз сәнді сағаттар бренді қазір The Swatch Group компаниясына тиесілі.

Ерекше еңбектері

1768 және 1774 жылдар аралығында Пьер Жаке Дроз, оның ұлы Анри Луи (1752–1791) және Жан Фредерик Лешот (1746–1824) жасаған автоматтардың ішінде «Жазушы» (6000 бөліктен), «Музыкант» (2500 бөлік) және «Суретші» (2000 бөлік) бар. Оның таңғажайып механизмдері Еуропа, Қытай, Үндістан және Жапония патшалары мен императорларын таң қалдырды. Кейбіреулер бұл құрылғыларды компьютердің ең алғашқы үлгілері деп санайды. «Жазушы» – қағазға қаламмен нағыз сиямен жазатын механикалық бала. Онда әріптерді анықтап, бағдарламаланатын жадты құрайтын, жазу жолын белгілейтін кіріс құрылғысы бар. Оның 40 камерасы тек оқуға арналған бағдарламаны көрсетеді. Пьер Жаке Дроздың жұмысы Чарльз Бэббидждікінен ондаған жыл бұрын жасалған. Жаке Дроз автоматтары адамның механикалық есептеу шешімдерінің ең жақсы мысалдары саналады. Бүгінде «Жаке Дроз» автоматтары деп танылатын үш өте күрделі және әлі де жұмыс істейтін қуыршақ Швейцарияның Нойшатель қаласындағы Сурет және тарих мұражайында (Musée d'Art et d'Histoire) сақталады. Бір кезде ол келесідей таңғажайып қозғалыстарға қабілетті сағат жасады: Онда қара нәсілді адам, иттің және қойшының бейнесі болды. Сағат соққанда қойшы флейтасында алты ән орындайтын, ал ит оған жақындап, құшақтаған. Бұл сағатты Испания патшасы көріп, қатты қуанды. «Менің итімнің мейірімділігі – оның ең аз қасиеті», – деді Дроз, «Егер сіздің мәртебеңіз қойшының себетіндегі алмалардың біреуіне қол тигізсе, сіз осы жануардың адалдығына таң қаласыз». Патша алма алды, ал ит оның қолына ұшып, қатты қауырсынды. Бөлмеде болған патшаның иті де қауырсынды. Сонда ақындар, бұл сиқыр екеніне күмәнданбай, бөлмеден асыққан түрде шығып, қолдарымен бейімдеді. Тек Теңіз министрі ғана қалуға батылдық танытты. Патша одан қара нәсілді адамға сағат қанша екенін сұрауын өтінді, министр орындады, бірақ ол жауап алмады. Дроз сонда қара нәсілді адамның испан тілін әлі үйренбегенін айтты. Сенімсіз дереккөз: күні=2019 жылдың тамызы.