Кіріспе

американдық саясаткер американдық саясаткер (1835–1890) Элиас Корнелиус Будинот (1 тамыз 1835 – 27 қыркүйек 1890) – американдық саясаткер, заңгер, газет редакторы және «Арканзас» газетінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Конфедерация штаттарының өкілдер палатасына Чероки тайпаын өкілдік еткен делегат ретінде қызмет етті. Бұрын ол Американдық Азамат соғысының Транс-Миссисипи театрында Конфедерация армиясының офицері болған. АҚШ Жоғарғы сотында іс жүргізуге рұқсат алған алғашқы американдық адвокат – ол болды. Ол Коннектикут штатынан шыққан Элиас және Харриет Рагглз (құрмет аты Голд) Будиноттың ұлы еді. Оның әкесі – чероки және ағылшын тілдерінде жарық көрген алғашқы американдық газет «Чероки Фениксінің» редакторы болды. 1839 жылы оның әкесі мен тағы үш басшы тайпадағы қарсыластары тарапынан 1835 жылғы Жаңа Эхота шарты бойынша өздерінің жерлерін бергені үшін жаза ретінде өлтірілді. Будинот балалары әкесінің қазасынан кейін жетім қалды, себебі олардың анасы 1836 жылы қайтыс болған еді. Олардың қауіпсіздігі үшін анасының туыстарына Коннектикутқа жіберілді, онда білім алды. Азамат соғысынан кейін Будинот тайпа қайта біріспей тұрып, Оңтүстік Чероки тайпасының АҚШ-пен келіссөздеріне қатысты; ол АҚШ-қа барған Чероки делегациясының құрамында болды. 1868 жылы ол және оның інісі Стэнд Уати АҚШ-пен 1866 жылғы жаңа шартта көзделген ережелерді пайдаланып, темекі фабрикасын ашты. Салық төлемегендігі үшін ол тәркіленді, ал олардың ісі АҚШ Жоғарғы сотына жеткізілді, ол оларға қарсы шешім шығарды. Будинот Конституциямен қорғалу үшін американдықтарға АҚШ азаматтығын беру үшін лоббилеуді бастады. Ол Үндістан территориясында және Вашингтон қаласында саясат пен қоғамдық өмірде белсенді болып, территорияда теміржол құрылысын қолдады. Будинот Арканзас штатының екі саясаткеріне де жұмыс істеді. Ол Чероки тайпасының тәуелсіздігін жою және Дауэс заңы бойынша қабылданғандай, тайпа мүшелеріне коммуналдық жерді бөлу туралы ұсыныстарды қолдады. Бұл тайпаның жер құқығын жоюға әкеп соқты, сондықтан Будинот Оклахома штатын құруға және оны Одаққа қабылдауға жұмыс істеді. 2011 жылы Американың құрлықтан құрлыққа созылған теміржолдары туралы тарихын жазған тарихшы Ричард Уайт Будинот туралы былай деп жазды: «Егер бәсекелестік соншалықты күшті болмаса, Будинот Алтын ғасырдың ең ірі алаяқтарының қатарында болуы мүмкін еді».

Ерте өмір және білім

1835 жылғы 1 тамызда Нью-Эхотада, Чероки ұлтында (қазіргі Гордон округі, Джорджия штаты) дүниеге келген Элиас Корнелиус Будинот – Чероки ұлтының басшысы Элиас пен оның әйелі Харриет Рэгглз (туған тегі Голд) Будиноттың (1805–1836), Коннектикут штатының Корнуолл қаласындағы көрнекті отбасының ағылшын-американдық ұрпағының ұлы болды. Олар оның әкесі жергілікті американдықтар мектебінде оқып жүргенде сол жерде танысқан. Ересек Элиас Будинот 1828–1832 жылдары «Чероки Фениксі» газетінің редакторы болды; бұл түпкілікті американдықтар құрған және өз тілінде жарияланған тұңғыш газет еді. Ол ағылшын және чероки тілдерінде мақалалар жариялаған, сондай-ақ Секуоя жасаған әліпби үшін қаріп құйылды. Газет АҚШ-тың және халықаралық деңгейде таратылды. Оның ата-анасы бұл ұлды миссионер Элиас Корнелиус есімімен атады, ол оның әкесін Коннектикут штатындағы Сыртқы миссионерлік мектепке қабылдауға таңдаған еді. Элиас алты баланың бесіншісі болды. Бала туған жылы оның әкесі және басқа да басшылар Жаңа Эхота шартына қол қойып, Оңтүстік-Шығыстағы Чероки жерлерінің қалған бөлігін Миссисипи өзенінен батысқа қарайғы жерлерге және Үндістан аумағына беруге келісім берді. Будиноттың анасы Харриет 1836 жылы, жетінші баласы тірі туылмай қайтыс болғаннан кейін бірнеше ай өткен соң дүние салды. Отбасы 1838 жылғы мәжбүрлі көшіруден бұрын Үндістан аумағына көшіп келді. 1839 жылы, Будинот төрт жасқа толғанда, оның әкесі мен басқа да Шартық партиясының басшыларын Чероки қарсыластары олардың ортақ тайпалық жерлерден бас тартқандары үшін өлтірді, бұл өлім жазасына лайық қылмыс саналды. Оның інісі Стэнд Уати сол күні шабуылдан аман қалды. Олардың қауіпсіздігі үшін Будинот пен оның бауырлары Коннектикут штатына анасының отбасына қайтарылды. Голдтар балалардың жақсы білім алуын қамтамасыз етті. Жастық шағында Будинот Вермонт штатының Манчестер қаласында инженерлік мамандықты оқыды.

Америка Азаматтық соғысы

Келесі жылы Будино Арканзас штатының Демократиялық партиясының Орталық комитетінің төрағасы болып сайланды және елдегі жағдайдың ушығуын қадағалады. 1861 жылы Арканзас территориясы Одақтан шығу мәселесін шешіп жатқанда, ол Сецессиялық конвенттің хатшысы қызметін атқарды. Ол сондай-ақ өзінің інісі Стэнд Уатидің басшылығымен 2-ші Чероки атты әскер полкінде қызмет етті. Будино полк майоры болып сайланды. 1862 жылы ол Конфедерация штаттарының Өкілдер палатасына делегат болып сайланды, ол Конфедерацияны қолдаған Чероки тайпасының басым бөлігін өкілдік етті. (Кішігірім топ Одақты қолдады.) 1874 жылдан бастап Будино конгрессмен Томас М. Гюнтердің (Арканзас штатының демократы) жеке хатшысы болды. Ол сондай-ақ, ақы төленетін комитет кеңселеріне тағайындалды. Гюнтер Конгресстен кеткеннен кейін Будино Арканзас штатынан АҚШ сенаторы Джеймс Дэвид Уокердің хатшысы болды. 1885 жылы ол Үндістер ісі жөніндегі комиссар лауазымына үмітттенді. Арканзас саясаткерлері қолдағанмен, ол мұратына жете алмады. Ол сондай-ақ, Азамат соғысынан бұрын Конгрестің екі палатасына сайланған саясаткер Роберт Уорд Джонсонмен (1814-1879) бірге Арканзаста заңгерлік тәжірибемен айналысты. Будино Үндістан территориясына қатысты мәселелер бойынша белсенді саяси қызмет атқарды. Ол Чероки мәселелері және Батыстағы даму туралы лекциялар оқыды және көрнекті шешен ретінде танылды. Будино ХХ ғасырдың басында Оклахома штатының құрылуына үлкен үлес қосты. Көптеген Чероки тайпасының өкілдері мен Бес өркениетті тайпалар алғашқыда АҚШ үнділері басқаратын штат құру үшін заң қабылдауға тырысты. Ол адвокаттық қызметін жалғастырды. 1890 жылдың 27 қыркүйегінде Форт-Смит қаласында дизентериядан 55 жасында қайтыс болды. Ол Оак зиратында жерленген.

Жеке өмір

Будино 1885 жылы, 50 жасқа келгенде үйленді. Ол Клара Минеарға үйленді, бірақ олардың балалары болған жоқ. Олар үйленгеннен кейін Арканзас штатындағы Форт-Смит қаласына көшіп, өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды.