Кіріспе

Онтарио және Квебек провинцияларындағы аңғар Оттава аңғары – Канаданың Квебек провинциясындағы Шығыс Онтарио мен Отауа аралығындағы шекарада орналасқан Оттава өзенінің аңғары. Аңғар Сент-Лоуренс жазығы мен Канада қалқаны арасындағы көпір болып табылады. Айналасындағы қалқанның әсерінен аңғар батыс жағында тар, ал шығысқа қарай кеңейе түседі (көбінесе өзеннің Онтарио жағында). Астындағы геофизикалық құрылым – Оттава-Боннечер ойысы. Аңғарда (және оның салалары бойында) шамамен 1,3 миллион адам тұрады, олардың 80% Оттавада. Оттава аңғарының жалпы ауданы 2,4 миллион гектар (6 миллион акр). Ұлттық астана аймағында екі провинцияда 1,4 миллионнан астам тұрғын бар. Оттава қаласының жанында Оттава аңғары оңтүстікке қарай Сент-Лоуренс аңғарымен бірігіп, Оттава өзенінен Сент-Лоуренс өзеніне дейін, екі өзеннің кездесетін Монреаль аралына дейін созылған жазық далалы жерлердің дельтасын құрайды. Бұл аймақ кейде Оттаваның батысындағы «Жоғарғы Оттава аңғарымен» салыстырғанда «Төменгі Оттава аңғары» деп аталады, бірақ бұл атау жиі қолданылмайды және көптеген адамдар Оттава аңғарының тек жоғарғы бөлігін ғана біледі. Корнуолл әдетте Оттава аңғарына кірмейді. Батыстан шығысқа қарай Оттава аңғарына Маттава, Діп-Ривер (жанындағы Чалк-Ривер, Канаданың ядролық реактор бағдарламасы орналасқан жер), Петавава (ірі Канада әскери базасы), Пембрук (Сэмюэл де Шампленнің қысқа уақытқа қоныстанған жері), Форт-Кулонж, Шоувилл, Ренфрю, Куйон, Арнприор, Оттава (ел астанасы), Рокленд, Л’Орижинал, Хоксбери, Риго, Альмонт, Раунд-Лейк-Сентер, Дакр, Дуглас, Хайндфорд, Скотч-Буш, Осеола және Барр-Лайн кіреді.

Тарих

Барлық Оттава аймағы Оммамивинивак (Альгонкиндер елінің дәстүрлі аумағы) деп есептеледі және қазіргі уақытта жер дауында тұр. Оттава өзенінен оңтүстікке қарайғы барлық аумақ Француз-индеец соғысы/Жеті жылдық соғыс кезінде ирокездер тарапынан басып алынған, кейін олар Нью-Йорк штатының солтүстігіне көшкен кезде оны Британ тажына қалдырды. Осының салдарынан алгонкиндердің көп бөлігі Квебек (солтүстік) шекарасында орналасқан, онда бар болғаны екі алгонкин қауымдастығын қоспағанда, қалғандары бар. Оттава Макдональд-Картье халықаралық әуежайы, ИКАО коды CYOW, Канаданың басқа ірі қалаларына және басқа халықаралық әуежайларға рейстерді жүзеге асырады. Бұл әуежай Канадаға келетін дипломаттар мен халықаралық тұлғалар үшін де маңызды торап болып табылады. Air Canada, WestJet, American Airlines және First Air сияқты ірі әуе компаниялары осы әуежайды тұрақты түрде пайдаланады. Әуежайдың солтүстік жағында екі ұшқыштарды даярлайтын колледж орналасқан. Бұл Канададағы ең қызықты әуежайлардың жетіншісі.

"Хоккей елі"

Оттава Сенаторлары хоккей командасының қоғамдық қатынастар бөлімі Оттава мен аңғарды "хоккей елі" деп атайды. Дейін, бұл 1934 жылы таратылған және 1992 жылы қайта құрылған бұрынғы танымал Сенаторлардың ғана емес, сонымен қатар Томми Горман мен Амброз О'Брайен сияқты белгілі НХЛ құрылысшыларының да туған жері. Сенаторлардың "Канадалық Дөңгелек Орталығы" (CTC) аренасы, бастапқыда "Палладиум" деп аталған, Онтарионың Каната қаласында орналасқан. Бұл арена Оттаваны аңғармен байланыстырып, Жоғарғы Оттава аңғарының тұрғындарына ойындарға қатысуды жеңілдетеді. CTC-де "Оттаваның Спорттық Даңқ Залы", бірнеше мейрамхана, фитнес орталық және көптеген кәсіпорындар орналасқан. Тұрған орындарды қоса алғанда, CTC кез келген шара үшін 20 500 адамды қабылдай алады. Сенаторлардың 2010 жылғы жаттықтырушылар мен басқарушы құрамының көп бөлігі Шоувилл қаласынан шыққан немесе осы қаламен тығыз байланыста болған. Оттава аңғарының "Ренфрю Миллионерлері" командасы, ағаш өнеркәсібіндегі бай О'Брайеннің туындысы, 1910 жылы лига чемпионатында жеңіс одісқан шағын қалалық кәсіби хоккей командасы болды. Оттава мен аңғар сонымен қатар Фрэнк Нигбор, Аурел Жолиат, Фрэнк "Кинг" Кланси, Фрэнк Бухер, Куртис Фостер және Денис Потвин сияқты көрнекті ойыншылардың туған жері. Соңғысы 1970-ші жылдардың соңында "Нью-Йорк Айлендс" командасының шағымпаз қорғаушысы болды. Оттавалық Брайан Килреа Онтарио хоккей лигасының ең ұзақ қызмет еткен жаттықтырушысы ретінде танылған, ол "Оттава 67's" жастар хоккей командасының жаттықтырушысы болып рекордтық көрсеткіштерге қол жеткізді. "67's" командасының өзіндік ерекшелігі бар, олардың адал жанкүйерлері бар, команда мұзға шыққан сайын билеттердің бәрі сатылып кетеді. "Оттава 67's" командасы бұрын "Оттава Сенаторларының" үйі болған Лансдаун паркінде хоккей ойнайды. Лансдаун паркінің сыйымдылығы 9682 орыннан асады. "Оттава 67's" командасы 1967 жылы құрылғаннан бері тек екі рет Мемориалдық кубокты жеңіп алды (1984, 1999).

География

Оттава алқабы 7 645 шаршы шақырымнан астам аумақты құрайды. Шамамен 12 800 жыл бұрын мұздықтар қазіргі Оттава аңғары аймағынан шегініп, аймақты мыңдаған жылдар бойы Шамплен теңізі жапқан. Он мың жыл бұрын су деңгейі төмендеп, жер көтеріліп, әсіресе Боннечер өзені бойындағы Эганвиллде және Боннечер үңгірлерінің, оның жер асты өзен үңгірлерінің тарихи орнында сақталған қазбалар ашылды. Оттава алқабының жартысынан астамы қазірде жабайы табиғат аймағы болып табылады. Оттава алқабының орталық бөлігінде орналасқан Ренфрю округі – Онтарио штатындағы ең ірі округ (Онтарионың солтүстігіндегі "аудан" деп аталатын әкімшілік аймақтардан басқа). Оттава аңғарында 900-ден астам көл және төрт ірі өзен жүйесі бар. Өзінің Оттава қаласы үш өзеннің тоғысқан жерінде орналасқан. Бұл – Оттава, Гатино және Ридо өзендері.

Өзен

Оттава өзенінің ұзындығы 1130 километр, ал су жиналатын алабы 140 000 шаршы километрді құрайды. Оның бастауы Квебек провинциясындағы Капимичигама көлінде. Оттава өзенін алғашқы болып Хюрон, Алгонкин, Ирокез және Отауаи тайпалары пайдаланып, осы жерге қоныстанған. Оттава өзені осы су жолымен сауда жасаған байырғы халықтың атын мұра еткен; "Outaouais" – француз тілінде Оттава деген сөз. Оттава өзені кәсіпкерлерге ағаш өңдеу бизнесін құруға жағдай жасады. Өзен алабында мол ресурстар, жұмсақ ережелер және арзан еңбек күші болды, бұл кәсіпкерлерге ағаш саудасын тез бақылауға мүмкіндік берді. Ағаш өңдеу саласындағы көптеген адамдар өзен арқасында өздерінің империяларын құрды, өзеннің жылдам ағысы мен бойындағы ормандардан тиімді пайдаланды. Бұл ағаш кесушілер аңғардағы қоғамның дамуына үлкен үлес қосты, өйткені олар ағаштарды өзен бойымен төмен қарай жүргізіп, осы арқылы Оттава және Гатино сияқты ірі қалалардың өркендеуіне ықпал етті. Алгонкин тайпасы Оттава өзенін "Китчиссиппи" деп атаған, бұл "Ұлы өзен" деген мағынаны білдіреді. Алгонкин тіліндегі Kichesippirini сөзі "Үлкен өзен халқы" дегенді көрсетеді. Petawawa атауы алгонкин тілінен алынған, ол "осындай дыбысты естіген жер" дегенді білдіреді.

Флора мен фауна

Оттава аңғарында 400-ден астам жануарлар түрі тіршілік етеді. Оттава аңғарының барлық жерінде өсетін ақ триллиум 1937 жылдан бері Онтарионың провинциялық гүл таңбасы болып табылады. Оның ақ гүлі бейбітшілік пен үміт символы саналады. Онтарио провинциясының ағашы – ақ қарағай, 19 ғасырда орман шаруашылығының өркендеген кезеңінде ең маңызды сауда тауары болды. Ол Еуропаға экспортталып, желкенді кемелердің мачталарын жасауға қолданылды. Ағаш кесу үшін қыс мезгілі ең қолайлы болды, себебі ағаштардың шырыны ағып болмағанда оңай құлайды, ал мұз бен қар ағаштарды сүйреуді жеңілдетіп берді. Көктемде орманшылар ағаштарды өзен бойымен ағызуға түсер еді.