Кіріспе

1975 жылы Queen тобының синглі "Bohemian Rhapsody" – британдық рок-тобы Queen-нің "A Night at the Opera" (1975) төртінші студиялық альбомының жетекші синглі. Әнді жетекші әнші Фредди Меркьюри жазған. Бұл ән алты минуттық сюита, қайталама припевтің болмауымен ерекшеленеді және бірнеше бөлімнен тұрады: кіріспе, баллада бөлімі, опералық үзінді, хард-рок бөлігі және ойлы ко́да. Бұл 1970-ші жылдардың прогрессивті рок әндерінің бірі, ол кеңінен танылып, коммерциялық сәттілікке жетіп, жаңа тыңдарманға жол тартты. Меркьюри "Bohemian Rhapsody" әнін өзі жазған үш әннің қосылуынан туған "макет опера" деп атады. Ән 1975 жылдың тамыз және қыркүйек айлары аралығында Queen және сопродюсер Рой Томас Бейкердің бес студиясында жазылды. Жазу логистикасының қиындықтарына байланысты, топ 24 тректік таспаны сегіз буынға көшіруге мәжбүр болды, яғни оларға үстіне жазу үшін 200-ге жуық трек қажет болды. Ән опера элементтерін пародиалайды, әсем хорлармен, саркастикалық речитативтермен және бұрмаланған итальяндық опералық тіркестермен. Лирикалық сілтемелерде Скарамуш, фанданго, Галилео Галилей, Фигаро және Бельзебуб бар, сондай-ақ "Бисмилла!" деп айтылады. Бастапқы сын-пікірлер әртүрлі болғанымен, кейінгі шолулар "Bohemian Rhapsody" әнін барлық уақыттағы ең ұлы әндердің бірі деп мойындады және оны топтың визиттік карточкасы деп есептейді. Промо-видео музыкалық видео өнерінің дамуына үлкен үлес қосты. Ән танымал музыкадағы ең ұлы әндердің көптеген тізімдеріне енді. Rolling Stone оқырмандарының сауалнамасы Меркьюридің вокалын рок тарихындағы ең үздік деп таныды. "Bohemian Rhapsody" әні Ұлыбритания сингл тізімінде тоғыз апта бойы бірінші орында тұрды (Фредди Меркьюридің 1991 жылы қайтыс болғаннан кейін тағы бес апта), және Ұлыбританиядағы барлық уақыттағы ең көп сатылған үшінші сингл болып табылады. Сондай-ақ, ән Канада, Австралия, Жаңа Зеландия, Ирландия және Нидерланды сияқты елдерде де көшбасшы болды және бүкіл әлемде алты миллионнан астам данасы сатылды. АҚШ-та ән 1976 жылы тоғызыншы орынға ие болды, бірақ 1992 жылы "Wayne's World" фильмінде пайда болғаннан кейін екінші орынға көтерілді. 2004 жылы ән Grammy Hall of Fame-ге енгізілді. 2018 жылы шыққан "Bohemian Rhapsody" биофильмінен кейін, ән 20-ғасырдың ең көп таралған әніне айналды. 2021 жылы ән АҚШ-та 10 миллион бірлікке тең сандық сатулар/стриминг үшін платиналық сертификат алды және ол барлық уақыттағы ең көп сатылған әндердің бірі болып табылады.

Құрастыру және талдау

"Bohemian Rhapsody" прогрессивті рок (кейде симфониялық рок деп аталады), хард-рок, арт-рок және прогрессивті поп жанрларымен байланысты. Әннің ерекшелігі – оның хоры болмауы, түрлі музыкалық стильдерді үйлестіруі және дәстүрлі махаббат тақырыбынан бас тартып, кісі өлтіру және нигилизм туралы меңзеулер жасауы. Прогрессивті рок музыкасы драмалық контрасттармен, композицияның бөлімдері арасындағы жиі темп және ырғақтың өзгеруімен ерекшеленеді. Бұл жанрдағы топтар рокты классикалық музыкамен біріктірді, оның құрылымдық ерекшеліктерін, композициялық тәсілдерін және аспаптарды пайдаланды. Queen прогрессивті рокты өздерінің көптеген әсерлерінің бірі ретінде қабылдады. "Bohemian Rhapsody" операның әртүрлі элементтерін пародизациялайды, әсем хорларды, сарказмды речитативтерді және италдық опералық фразаларды бұрмалап қолданады. Бұл стильдің бастапқы нұсқасы Меркьюридің бұрынғы шығармаларында, топтың "My Fairy King" (1973) және "The March of the Black Queen" (1974) әндері үшін жазылған композицияларында қолданылған болатын.

Кіріспе (0:000:49)

Ән Б мажордағы бес бөлімді гармониялық а капелла кіріспемен басталады, бұл Меркуридің көп тректі V–I (F7–B) каденциясының болуымен расталады, бірақ видеодағы барлық төрт мүше бұл бөлімді ерінімен орындаған. Әннің мәтіні өмірдің "нақты" ма, әлде "құлайтын көшкінге түскен қиял ғана ма" деген сұрақ қояды, содан кейін "нақтыдан қашуға болмайды" деген қорытындыға келеді. Бұл бөлім негізінен 4/4 өлшемінде, тек 3-ші ("құлайтын көшкінге түсіп, еш...") және 9-шы ("маған аяушылық қажет емес, себебі мен...") такттар 5/4 өлшеміне ауысып, кейін 4/4 өлшеміне қайта оралады. 20 секундтан кейін ғимарат фортепианосы қосылады, ән тағы бір толық каденция (B7–E) арқылы E мажорға қысқаша модуляцияланады, ал Меркуридің дауысы басқа вокалдық бөліктермен кезектеседі. Әңгімеші өзін "бір кедей бала" деп таныстырады, бірақ ол "аяушылық қажет емес" дейді, себебі ол "оңай келді, оңай кетті" және содан кейін "сәл жоғары, сәл төмен" (стериода естілгенде, "сәл жоғары" сөздері сол динамиктен естіледі, ал "сәл төмен" оң динамиктен, ал екінші динамик бір уақытта фортепианода ойнайды); "оңай келді, оңай кетті" деген сөздердегі хроматикалық сырғанау арманға толы атмосфераны күшейтеді. Бұл бөлімнің соңы бас кіруімен және B мажордағы қиылысқан қолмен орындалған фортепианомен белгіленеді.

Баллада (0:49 2:37)

Пианино B мажор тонында басталады, Джон Диконның бас-гитарасы қосылады, бұл бөлімнің басталуын көрсетеді. Ол екі рет ойнағаннан кейін Меркьюридің вокалы кіріседі. Бөлім бойында вокал жұмсақ әнделген үйлесімнен Меркьюридің құмарлықпен орындалған солосына дейін өрбиді. Баяндаушы анасына "жақында ғана бір адамды өлтіргенін", "сол адамның басына тапаншаны тікелей қойғанын" және осылайша өмірін құртқандағы жағдайды айтады. Уайтлидің пікірінше, бұл "мойындау" бөлімі "әйелдік күштің тәрбиелік және өмір сыйлайтын қасиетін, сондай-ақ кешірімділікке деген қажеттілікті бекітеді". (1:19) уақытта Тейлордың барабандары қосылады, ал төмен түсетін хроматикалық гамма уақытша E мажорға (квартаға жоғары) модуляцияға алып келеді. Баяндаушы жаңа тонда "анасына" жолдаған шақырулардың екіншісін жасайды, бастапқы тақырыпты жалғастырады. Ол "сені жылатқаныма" өкінішін білдіреді және "анамды" "ешнәрсе болмағандай өмір сүруге" шақырады. Қысқа, төмендейтін фортепиано фразасы екінші тармаққа жалғанады. Содан кейін пианинонің кіріспесі орындалады, екінші тармақтың басталуын белгілейді. Баллада екінші тармағына қарай дамығанда, баяндаушы кісі өлтіру ісіне қаншалықты ұялғанын мойындайды (Мей гитарамен кіріп, 1:50-де фортепианоның жоғарғы диапазонын қайталайды). Мей "денемді дірілдетіп жібереді" деген жол кезінде, гитараның ішектерін бридждің арғы жағынан тартып, қоңырау ағашын имитациялайды. Баяндаушы әлемге қоштасып, "кетуі керек" екенін жариялайды және "ақиқатқа жүзбе-жүз келуге" дайындалады, "өлгім келмейді / кейде ешқашан тумаған болсам жақсы болар еді" деп мойындайды. Осы жерде гитара солосы басталады.

Гитара солосы (2:373:05)

Баллада бөлімінің соңына қарай топтың қарқындылығы күшейеді, Брайан Мэй орындаған және шығарған (E мажор) гитара солосы қосылады. Интенсивтілік сақталады, бірақ бас партиясы жаңа тональностьқа (A мажор) өтуді аяқтағаннан кейін, 3:03-те барлық топ кенеттен үнсіздікке батып, тек фортепианодағы тыныш, стаккато A мажорлық сегізінші ноталық (quaver) аккордтар ғана естіледі, бұл "Опера" бөлімінің басталуын хабарлайды.

Опера (3:054:07)

Ритмикалық және гармониялық өзгерістердің шапшаң тізбегі псевдоопералық орта бөлімді ұсынады, онда баяндаушының тозаққа түсуін көрсететін күрделі вокалдық көпжол қабаттамасының көп бөлігі бар. Әннің негізгі импульсі сақталғанымен, динамикасы тактіден тактідің өзгереді, тек Меркьюридің фортепианомен ырғақталған орындалуынан бастап, барабан, бас, фортепиано және литавралармен қолдау көрсетілген көп дауысты хорға дейін ауысады. Хор эффектісі Мей, Меркьюри және Тейлордың вокалдық бөліктерін қайталап орындауы арқылы жасалды, нәтижесінде 180 жеке овердаб жасалды. Бұл овердабтар кейіннен бірнеше субмикстерге біріктірілді. Роджер Тейлордың сөзіне сәйкес, Мей, Меркьюри және оның дауыстары кең вокалдық диапазонды құрады: «Брайан өте төмен тембрде орындай алатын, Фреддидің дауысы ортаңғы диапазонды күшті болды, ал мен жоғары ноталарда жақсы орындар едім». Топ «төменнен басталып, жоғарыға қарай өрлейтін дыбыс қабырғасын» жасауды көздеді. Топ «Magnifico» және «Let me go» сөздері үшін қоңырау эффектін қолданды. Сонымен қатар, «Let him go» әнінде Тейлордың жоғары бөлігін орындауы, хордың қалған бөлігі үн тастағаннан кейін де нотасын ұзартуына себеп болды. Бұл бөлімдегі лирикалық сілтемелерге Скарамуш, фанданго, Галилео Галилей, Фигаро және Бельзебул кіреді, сондай-ақ «Бисмилла! [Арабша: "Құдайдың атымен!"] Біз сені жібермейміз!» деген ұрандар айтылады, мұнда әртүрлі топтар оның жаны үшін күреседі, біреулері оны «жібергісі келеді» және «оның өмірін осы құбылыстан сақтап қалуды» қалайды, ал екіншілері оған «найзағай мен молния жібереді – оған өте қорқынышты». Фредди Меркьюри: Соңғы биографиясында Лесли Энн Джонс бұл төрт мүшенің: Меркьюри, Мей, Тейлор және Диконды бейнелейтін метафора екенін болжайды. Бөлім «Бельзебул мен үшін шайтанды бөліп қойды!» деген лирикалық өңдемесімен B мажор аккордында аяқталады. Роджер Тейлор соңғы аккордты бесінші октавадағы (B5) B фальцетімен толықтырады. Ол кезде қол жетімді 24 тректі технологияны пайдалана отырып, «опера» бөлімін аяқтауға шамамен үш апта уақыт кетті. Бейкер: «Фредди тағы бір «Галилео» ойлап тапқан сайын, мен катушкаға тағы бір лента қосатынмын» деді. Бейкер еске алады, олар лентаны үнемі тозытып, оны ауыстыру қажет болды.

Қатты рок (4:07 4:54)

Опералық бөлім Меркьюри жазған гитара рифімен рокқа өтеді. 4:15-те төрт дауысты Меркьюри (стереода төрт бөлік – екісі сол жақта, екісі оң жақта) белгісіз "сенің" үлкен ашумен сөйлейді, сені сатып кеткендігің үшін және зорлық-зомбылық көрсеткенің үшін кінәлайды, сондай-ақ "Мені осылай қинама, жаным" деп талап етеді. Соңғы жолдар әншінің "осы жерден кетуі керек" деген қорытындыға келеді. Содан кейін үш көтерілетін гитара ойнатылады. Меркьюри піянода осыған ұқсас B ноталарын орындайды, ән ритардандомен финалға қарай дамиды.

Отро (4:545:55)

Меркьюри B миксолидий режимінен (E гаммасының ноталарынан құралған) ноталардың көтеріңкі октаваларын ойнағаннан кейін, ән бастапқыда E мажордағы кіріспесінің темпі мен формасына оралады, бірақ тез арада C минорына өтеді, содан кейін шағын, күрт модуляциялар тізбегінен өтеді, осылайша ән соңғы "еш нәрсе маңызды емес" бөліміне уақтылы түрде C минорына қайта оралады. "О, о, иә, о, иә" корусымен бірге гитара да ойнайды. Джон Диконның "Deacy Amp" деп лақап аталған күшейткіші арқылы екі жолмен жазылған егіз гитара мелодиясы орындалады. Меркьюридің "Еш нәрсе маңызды емес" деген жолы қайтадан пайда болады, "жеңіл фортепиано арпеджоларымен бірге, бас беруді (минор тоналдылықтары) және кең дауыс диапазонында жаңа бостандық сезімін көрсетеді". "Еш нәрсе маңызды емес" деген жол бірнеше рет қайталанғаннан кейін, ән ақыры E мажор тональдығында аяқталады, бірақ содан кейін соңына жеткенше F мажорға қайта өтеді. Соңғы жол, "Жел қай жаққа соқса да", үлкен там-тамның тыныш үнімен ұсталады, ол ән бойы жиналған кернеуді босатады.

Әндер мәтіні

"Нью-Йорк Таймс" газеті "әннің ең ерекше белгісі – тағдырға мойын бұрушылық лирикасы" екенін жазды. Меркьюри композициясын қарым-қатынастар туралы айтудан басқа түсіндіруден жалтарды; топ әннің құпиясын әлі де сақтап келеді. Брайан Мей әнде Меркьюридің жеке басынан өткен ауыр жағдайларға байланысты жасырын сілтемелер болуы мүмкін деген пікірді қолдайды. Ол еске алады: "Фредди өте күрделі адам болды: сырттай көзбен қарағанда оңсыздау да, әзілге құмар да болатын, бірақ балалық шағымен өмірін үйлестірудегі әуресешіліктері мен осалдықтарын жасырды. Ол лириканы түсіндірген емес, бірақ менің ойымша, ол өзінің көп бөлігін салған". Дегенмен, Мейдің айтуынша, топ лириканың мәні композитор үшін жеке мәселе екендігіне келіскен. BBC Three арнасының "Богемиялық рапсодия" фильмі туралы деректі фильмінде Роджер Тейлор әннің нағыз мағынасының "ортасында біршама сәндік сөздермен өзін-өзі түсіндіретінін" айтты. Осыған қарамастан, журналистер мен ғалымдар әннің лирикасының мәнін талқылады. Кейбіреулер лирикадағы сөздердің әуелдегі қылмысын жасаған, содан кейін шайтанға жанын сатқан және әуелдегі қылмысы үшін өлімге кесілген адамды бейнелейтінін айтады. Соңғы түсіндірме Альбер Камюдың "Жұбанышсыз адам" романына сілтеме жасайды, онда жас жігіт импульсивті түрде кісі өлтіргенін мойындап, жазалау алдында түйсінуге жетеді. Иранда "Greatest Hits" кассеті шығарылғанда, оған парсы тіліндегі аудармасы мен түсіндірмелері бар парақша қоса берілді. Түсіндірмеде Queen "Богемиялық рапсодия" бір адамды жазатайым өлтіріп, Фауст сияқты жанын шайтанға сатқан жас жігіт туралы екенін мәлімдеді. Өлім жазасына кесілу алдындағы түні ол Құдайға "Биcмилла" ("Алланың атымен" араб тілінде) деп дұға етеді және періштелердің көмегімен жанын шайтаннан қайтарады. Басқа сыншылар лириканы Меркьюридің жеке мәселелерін шешу тәсілі ретінде қарастырды. Музыка зерттеушісі Шила Уайтли Меркьюридің "Богемиялық рапсодия" жазған жылы жеке өмірінде маңызды өзгерістер болғанын айтады. Ол Мэри Остинмен жеті жыл бірге тұрған, бірақ соңғы кезде алғаш рет еркекке ғашық болған. Ол әннің сол кездегі Меркьюридің эмоционалдық жағдайына түсінік беретінін болжайды, "Мэримен бірге өмір сүру ("Мама", Мәриям ана сияқты) және одан қашықтауға тырысу ("Мама миа, мені жібер")". Басқалары оны сол кездегі содомия заңдарының салдарымен күресуге және одан шығуға жасалған жасырын сілтеме ретінде қарастырады. Сонымен қатар, ән өлім жазасына кесілген адамның өмірін еске алып, соңғы сәттеріне дайындалуынан туындаған сезімдерді бейнелейтіндей. Тағы да басқалары лирика музыкаға сәйкес жазылып, ешқандай жасырын мағынасы жоқ деп санайды; Ди-джей, теледидардағы ойын-сауықшы және комедия актер Кенни Эверетт, Capital Radio радиосындағы шоуында осы синглді танымал етуде маңызды рөл атқарды, Меркьюридің лириканың жай ғана "кездейсоқ рифмаланған сөздер" екенін айтқанын келтірді.

Шығару

1975 жылы топ синглді шығарғысы келгенде, түрлі басшылар оларға 5 минут 55 секундқа созылғандықтан, тым ұзақ екенін және хит болуы мүмкін емес екенін айтты. Әнді басқа музыканттарға ойнатқанда, олар радиода ойнатуға мүлдем үміт жоқ екенін мәлімдеді. Бейкердің сөзінше, ол және топ осы корпоративтік бағалауды Евереттке әнді ойнату арқылы айналып өтті: «Бізде магнитофонға жазылған көшірме болды, бірақ оны ойнамайтынына уәде берсе ғана беретінімізді айттық. – Мен ойнамаймын, – деді ол, көзін жымырып».

Жоспар жұмыс істеді – Эверетт өзінің эфирінде әннің тек бөліктерін ойнап, тыңдаушылардың қызығуын арттырды. Эверетт 2 күн ішінде әнді 14 рет толық орындағанда, тыңдаушылардың сұранысы күшейді. Келесі дүйсенбіде көптеген жанкүйерлер синглді сатып алуға тырысты, бірақ дискі дүкендері оның әлі шығарылмағанын хабарлады. Сол күні АҚШ-тағы RKO General радиостанцияларын басқаратын Пол Дрю Эверетттің Лондондағы эфирін тыңдап, таспаның көшірмесін алды және оны АҚШ-та ойната бастады. Бұл «Queen» тобының АҚШ-тағы «Elektra Records» лейблінің синглді шығаруға мәжбүр етті. Бейкер Sound on Sound журналына берген сұхбатында: «Атлантиканың екі жағындағы радиостанциялар рекорд компанияларының эфирге шығармайтынын айтқан әнді таныстыруы өте ерекше жағдай болды!» деді. Ақырында, «I'm in Love with My Car» әні B-жағы ретінде енген, өңделмеген сингл шығарылды. 1975 жылдың қазан айында Эверетт жасаған іс-қимылдан кейін, рекорд-промоутер Эрик Холл Дэвид «Дидди» Хамильтонға оны Radio One-ның апталық эфирінде ойнау үшін көшірме берді. Холл: «Тамаша, тамаша! Бұл хит болуы мүмкін!» деді. Ән 1975 жылғы Рождествода Ұлыбританиядағы №1 хитке айналып, тоғыз апта бойы көшбасшылықты сақтап тұрды. «Bohemian Rhapsody» – бір нұсқасымен екі рет Ұлыбританияда №1 болған тұңғыш ән және бір нұсқасымен екі рет Рождествода №1 болған жалғыз сингл. Екінші рет 1991 жылы, Меркьюридің қазасынан кейін («These Are the Days of Our Lives» әнімен бірге қос A-жақты сингл ретінде) қайта шығарылып, бес апта бойы көшбасшылықты сақтап тұрды. 1991 жылы қайта шығарылған нұсқасы Ұлыбританияда 673 000 дана сатылды. АҚШ-та да сингл сәтті болды, бірақ бастапқыда Ұлыбританиядағыдай емес. 1975 жылдың желтоқсанында шыққан сингл Billboard Hot 100 тізімінде 9-орынға жетті және Американың дискі индустриясы қауымдастығы (RIAA) бір миллион дана сату үшін алтын сертификат берді. Әнді есімдік фильм шыққаннан кейін, ол үшінші рет хит-парадқа қайта оралды, 33-орынға ие болды, соңғы рет хит-парадқа енгеніне 26 жыл өткен соң. 2021 жылдың наурыз айында АҚШ-та 10 миллион сатылым мен ағынға тең 10x платиналық сертификат алды. 2017 жылдың соңына қарай АҚШ-та 4,4 миллион сандық көшірме сатылды.

Жарнамалық бейне

Кейбір әртістер әндерге сүйемелдеу үшін бейнеклиптер жасағанмен (соның ішінде Queen-нің өзі; мысалы, олардың "Keep Yourself Alive", "Liar", "Seven Seas of Rhye" және "Killer Queen" атты бұрынғы синглдері сол кезде "поп-промо" деп аталды), "Bohemian Rhapsody" табысқа ие болғаннан кейін ғана жазба компаниялары әртістердің синглдері үшін жарнамалық бейнелерді тұрақты түрде шығаруды қалыпқа келтірді. The Guardian газеті бұл "видеолар музыканы сатуда міндетті құралға айналады" деп мәлімдеді. Топ бұрынғы басқарушы компаниясы және жазба студиясы болған Trident Studios еншілес компаниясы – Trillion компаниясын пайдаланды. Олар бір жүк көлігін жалдап, Гертфордширдегі Эльстри студиясына жеткізді, онда топ келе жатқан турнесіне дайындалып жатқан еді. Бейнероликті 1974 жылы Лондонның Rainbow Theatre-де өткен топтың концертін түсірген Брюс Гоуэрс режиссерлік етті. Оператор Барри Додд және режиссердің көмекшісі/алаң менеджері Джим МакКатчон бейнероликті түсірді. Бейнеролик 1975 жылдың 10 қарашасында бар болғаны төрт сағатта түсірілді, құны 4500 фунт стерлинг болды. Гоуэрс топтың бейнеролик пен нәтижесін талқылауға қатысқанын және "олар осы мәнде ынтымақтас болғанын, бірақ жетекші тек біреу болғанын" хабарлады. Бейнеролик төрт топ мүшесінің қараңғыда, бас-аяқтарын артқа бұрып, алмаз пішінде тұрғанда а капелла бөлігін орындауымен басталады. Жарықтар күшейеді, кадрлар Меркурийдің жақын планға түсірілген кадрларына ауысады. Кадрдың композициясы Мик Роктың екінші альбомы Queen II мұқабасындағы суретпен бірдей. Бұл сурет актриса Марлен Дитрихтің суретінен шабыттандырылып, топтың өзінің сүйікті суреті болды. Содан кейін бейнероликте олар аспаптарын ойнап жатқан көрініс көрсетіледі. Бейнероликтің опералық бөлімінде сахна Queen II тұрған орнына қайта оралады, содан кейін олар хард-рок сегменті кезінде қайтадан сахнада өнер көрсетеді. Бейнероликтің соңғы секундтарында Роджер Тейлор белден төменге дейін жалаңашталған күйде, Ранк ұйымының танымал Gongman-ның белгілі бір қимылын – Ранк фильмдерінің басындағы соққыны орындап тұрады. Барлық арнайы эффектілер монтаждау кезінде емес, түсіру кезінде жасалды. Меркурийдің бетінің жоғалып бара жатқан визуалды эффектісі ("Magnifico" және "Let me go" эхолы сөздері кезінде) камераны мониторға бағыттау арқылы жасалды, бұл дыбыстық кері байланысқа ұқсас визуалды кері байланыс пен жарқырауды тудырды. Бал ұясы иллюзиясы арнайы линза қолдану арқылы жасалды. Бейнеролик түсірілген аптада көрсетілуі тиіс болғандықтан, ол бес сағат ішінде монтаждалды. Бейнеролик аяқталғаннан кейін дереу BBC-ге жіберілді және 1975 жылдың қарашасында Top of the Pops бағдарламасында алғаш рет көрсетілді.

Сыни қабылдау

Ән халықтық музыка тарихындағы ең құрметті әндердің біріне айналғанмен, бастапқы сын-пікірлер қарама-қайшы болды. Ұлыбританияның музыкалық баспасөздері әннің жаңашылдығын және техникалық тұрғыдан жақсы орындалғанын мойындап, қызығушылық танытты, бірақ көбінесе немқұрайлылық танытты. NME-ден Пит Эрскин: «Радиода толық ойнатылатынына көру қызық болар. Орындалуы өте жақсы, бірақ өндіріс тұрғысынан басқа жақтарынан гөрі. Біреулер жігіттердің келесі шығарылымы «эпикалық» болсын деген шешім қабылдаған. Ол да солай. Олар өте маңызды екенін сезінеді», - деп мәлімдеді. Melody Maker-ден Аллан Джонс әнді «бір-біріне үйлеспейтін музыкалық стильдердің сыртқы түрде әсерлі пародиісі» деп сипаттап, әнге риза болмады және Queen «Пензанс пираттарының «Богемиялық рапсодиясы» драма, құмарлық және романтикаға толы, ал Пит Таунсендтің Who альбомдарының соңына қосылатын шағын опералық қойылымдардың біріне ұқсайды», - деп түйіндеді. «Композицияның мәні мені мүлдем шатырлатады, бірақ оның қорқынышты түрде қызықты екенін мойындауым керек. Ұзақтығына қарамастан, бұл үлкен жетістікке жете алады». Record Mirror-дан Рей Фокс Камминг та бейжай қалды: «Оның бірден сатуға ықпал ететін ешқандай артықшылығы жоқ: көптеген бөліктерінің арасында, тіпті бір шумақтың өзі де жоқ, соған ілініп тұруға болатын. Оның шайтанша ақылды екені даусыз, опералық гармониялардан Спаркс пен Дэвид Кэссидиге дейін барлық түрлі элементтерді қамтиды, бірақ соңында бүтіндей бөліктерінің қосындысынан кем болады». Дегенмен, ол бұл әннің хит болмауы «ойға келмейтін нәрсе» екенін айтты. Ең жағымды пікір Sounds журналынан келді, олар оны «мүмкін емес, өте күрделі және шатас, бірақ Фредди Меркьюридің қызғанды ойынан туған керемет ақылды эпос» деп атады. Cash Box оны «жақсы ән айту» және «жақсы өндіріс» арқылы «қалыпты өмірден жаңа жаңалықтарға көшу перспективасына арналған жұмсақ мақтау» деп сипаттады. Record World оны «опералық масштабқа ие әсем вокалдық орындау» деп атады.

Музыкалық әсер

1976 жылы «Bohemian Rhapsody» туралы пікірін сұрағанда, Beach Boys тобының жетекшісі Брайан Уилсон әнді «соңғы кездегі ең бәсекелестік туынды» және «жасөспірімдердің өнер музыкасына арналған дұғасының қанағаттандырылуы» деп мақтады. Продюсер Стив Левиннің айтуынша, трек «барлық дыбыстық өндіріс шектеулерін» бұзған, Beach Boys-тің «Good Vibrations» (1966) сияқты, оның да бөлек жазылған әртүрлі музыкалық бөлімдері болған, сондай-ақ Фил Спектордың «Be My Baby» (1963) және 10cc-тің «I'm Not in Love» (1975) әндеріне ұқсас. Грег Лейк, оның «I Believe in Father Christmas» әні 1975 жылы шыққан «Bohemian Rhapsody» әнінен кейін Ұлыбританияда бірінші орынға ие болмады, «барлық уақытта жасалған ең ұлы жазбалардың бірімен жеңілгенін» мойындады, оны «өмір бойы бір рет тіркелген жазба» деп сипаттады. Әннің ұзақ танымалдығын атап өткен автор және музыка оқытушысы Йохен Айзентраут 2012 жылы былай деп жазды: «Панк оны модадан шығарып тастағанға дейін бір жыл бұрын прогрессивті рок теориялық түрде ұзақтығынан (шамамен 6 минут) асып кеткен «Bohemian Rhapsody» синглінің таңғажайып табысқа ие болды, ол «прог» жанрының көптеген белгілерін алып жүрді». Ол «осы стильдегі хит-синглді есту осы сәтте ерекше», ол «жанрдағы басқа музыкаға қарағанда қолжетімдірек» және «стильдің әдеттегі шекарасынан тыс қарым-қатынас жасай алады» деді. 2015 жылы BBC үшін жазған Chicago Tribune музыка сыншысы Грег Кот оны «прог-рок қалта операсы» деп атады және әннің «күнделіктілік емес, генийдің жұмысы ретінде билік етуі оның ұрпақтар бойы резонанс тапқан батыл көзқарасын көрсетеді» деді. Фильмнің режиссері Пенелопа Сфирис әнді қолдануға тартынды, өйткені ол басты кейіпкерлерге, олар аз жарқын хард-рок пен ауыр металдың жанкүйерлері болған, толық сәйкес келмеді. Майк Майерс әннің сахнаға сәйкес келетінін талап етті. Музыка ғалымы Теодор Грейсик атап өткендей, 1992 жылы фильм шыққан кезде тіпті «классикалық рок» станциялары да шамамен алты минуттық әнді ойнатуды тоқтатты. Грейсик әннің ортасынан таспаны бастауды ұсынады, «әннің баяндамасын беруші мәтін фильмнің көрермендерін әннің мәтінінің «түсіндірмесіз» сахнада оның болуына жауап беруге мәжбүр етеді». Әннің арқасында фильмнің саундтрек альбомы үлкен сәттілікке жетті. Осыған байланысты жаңа бейнеклип шықты, онда фильмнен алынған үзінділер Queen-нің түпнұсқалық бейнесінің кадрларымен, сондай-ақ топтың кейбір тікелей эфирдегі кадрларымен араластырылды. Майерс рекордтық компанияның Уэйн әлемінен клиптерді Queen-нің түпнұсқалық бейнесімен араластырғанына қорқып, бұл топты ренжітеді деп қорықты. Ол: «Олар Пикассоға зәр сипатты» деді. Ол музыка компаниясынан Queen-ге бейнеклиптің оның идеясы емес екенін және оларға кешірім сұрағанын айтуын өтінді. Бірақ топ: «Біздің әнімізді пайдаланғаныңыз үшін рахмет» деп жауап берді. Бұл Майерсті таң қалдырды. Ол: «Маған тіпті киімдеріңіздің шетіне қол тигізіп тұрғаныңыз үшін рахмет!» - деп жауап берді. The Wayne's World бейнеклипі «Bohemian Rhapsody» әніне Queen-ге MTV Video Music Award сыйлығын «Фильмнен ең жақсы бейне» номинациясы бойынша жеңіп алды. Қалған мүшелері Брайан Мей және Роджер Тейлор сыйлықты қабылдау үшін сахнаға шыққанда, Брайан Мей эмоцияға беріліп, «Фредди осыдан қуанған болар еді» деді. Бейнеклиптің соңғы көрінісінде топтың «Bohemian Rhapsody» бейнеклипіндегі позы 1985 жылы «One Vision» бейнеклипінде алғаш рет көрсетілген бірдей поздан айналады. 2018 жылы «Queen» туралы биографиялық фильм «Bohemian Rhapsody» фильмінде Майерс әнді тым ұзақ деп сынап, оны сингл ретінде шығарудан бас тартатын ойдан шығарылған рекордтық атқарушы рөлінде камео түсірді, ол «жасөспірімдер өздерінің машинасындағы дыбысты көтере алады және бастарын соға алады» деген ән емес, бұл жоғарыда аталған Уэйн әлеміндегі көрініске сілтеме.

Жетістіктер мен марапаттар

Ән көптеген марапаттарға ие болды және көптеген әртістер оны орындап, пародия жасады. 1977 жылдың ақпанында өткен 19-шы жылдық «Грэмми» сыйлығында «Bohemian Rhapsody» дуэт, топ немесе хордың ең үздік поп-вокалдық орындауы және дауыстарға жасалған ең жақсы аранжировка номинациялары бойынша екі «Грэмми» сыйлығына ұсынылды. 1977 жылдың қазан айында, шыққаннан кейін екі жыл өткен соң, Британдық фонографиялық индустрия «Bohemian Rhapsody» әнін 1952–1977 жылдар аралығындағы ең жақсы британдық сингл деп атады. Ән үздік әндерді анықтау сауалнамаларына тұрақты түрде еніп отырады және 2002 жылы «Гиннестің рекордтар кітабында» барлық уақыттағы ең жақсы британдық сингл деп жарияланды. Ән «Рок-н-ролл даңқы залының» рок-н-роллға әсер еткен 500 әнінің тізіміне де енді. 2004 жылы ән «Грэмми даңқы залына» қосылды. 2004 жылғы мәліметтер бойынша, «Bohemian Rhapsody» британдық радиода, клубтарда және музыкалық автоматтарда Procol Harum-ның «A Whiter Shade of Pale» әнінен кейін екінші орында тұрды. 2007 жылдың 30 қыркүйегінде BBC Radio 1 радиосының 40 жылдығына арналған «The Radio 1 Chart Show» бағдарламасында «Bohemian Rhapsody» радиостанция іске қосылғаннан бері ең көп орындалған ән екені мәлімделді. 2018 жылдың желтоқсанында «Bohemian Rhapsody» Nirvana-ның «Smells Like Teen Spirit» және Guns N' Roses-тың «Sweet Child o' Mine» әндерін озып, 20-шы ғасырдың ең көп таралған әні атанды. «Bohemian Rhapsody» барлық уақыттағы ең көп таралған классикалық рок әні де болды. 2022 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы әнді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызға ие» деп танып, Ұлттық дыбыс жазбалар тізіліміне енгізу үшін іріктеді.

Сауалнамалар

2001 жылы The Observer газетінің 50 000-нан астам оқырманы мен британдық телеарна Channel 4 көрермендері арасында барлық уақыттың 100 үздік No1 әнін анықтау мақсатында өткізілген сауалнамада ән Джон Леннонның "Imagine" әнінен кейін екінші орынды иеленді. 2002 жылы 31 000-нан астам адам қатысқан сауалнамада Гиннес рекордтарының «Британдық хит-синглдері» үшін жүргізілген зерттеуде «Богемиялық рапсодия» Ұлыбританияның сүйікті әні деп танылды, Леннонның «Imagine» әнін озып кетті. 2002 жылы BBC World Service әлемдегі сүйікті әнді табу мақсатында өткізілген сауалнамада 10-шы орынға ие болды. Нидерландыда «Bohemian Rhapsody» 1977 жылдан бері жылдық «Top 100 Aller Tijden» («Барлық уақыттың 100 үздік [сингл]») тізімінің алғашқы бестігіне кіріп келеді, тізімде сегіз рет көшбасшы болды, бұл көрсеткіш басқа әртістерден жоғары. 1999 жылдан бастап голландтық «Top 2000» поп-музыкалық сауалнамасы «Top 100» тізімін ығыстырып, жыл сайын желтоқсан айында барлық уақыттың 2000 үздік әнін тізімдеп, ойната бастады. Ән бес жыл бойы (2005, 2010, 2014, 2015 және 2020 жылдары екінші орынды иеленді) бірінші орында тұрды. 2012 жылы Rolling Stone журналы жүргізген оқырмандар сауалнамасы бойынша «Bohemian Rhapsody» рок тарихындағы ең жақсы вокалдық орындау деп танылды. 2010 жылы ән Rolling Stone журналының «Барлық уақыттың 500 үздік әні» тізімінде 166-шы орында болды, ал 2021 жылы 17-ші орынға көтерілді. Сондай-ақ, ән RadioMafia-ның «Жоғары 500 ән» тізімінде бесінші орынды иеленді.

40 жылдығы

"Bohemian Rhapsody" әнінің 40 жылдығын мерекелеу үшін, ән 2015 жылғы 27 қарашада Record Store Day 2015 аясында "I'm In Love With My Car" түпнұсқа B-жағымен бірге 12 дюймдік винилде шешілген басылымда жарық көрді. Queen сондай-ақ CD, DVD Video және Blu-ray форматтарында "A Night At The Odeon, Live At Hammersmith 75" альбомын шығарды. Бұл "Bohemian Rhapsody" әнінің алғашқы "кәсіби" жазбасы болып табылады. Дегенмен, "Bohemian Rhapsody" әнінің алғашқы жазылған және тікелей эфирде орындалған нұсқасы 1975 жылғы 14 қарашада Ливерпульде болды.

Аукцион

2023 жылдың 4 тамызынан 5 қыркүйегіне дейін Фредди Меркьюри: Өз әлемі көрмесі Лондонның Нью-Бонд көшесіндегі Sotheby’s-те өтті, онда Меркьюриге тиесілі 1500-ге жуық зат алты аукционда сатылмас бұрын қойылды. "Bohemian Rhapsody" музыкалық видеосында Меркьюри киген күміс жылан білезік 698 500 фунт стерлингке сатылды. 1982 жылғы Hot Space турнесінде және кейде басқа уақыттарда Меркьюри фортепианода импровизация жасаған (әдетте "Death on Two Legs" әніне кіріспе), ол әннің алғашқы ноталарымен аяқталған. Көбінесе, алдыңғы ән аяқталып, Меркьюри фортепианоға отырып, қысқа сөз айтып, баллада бөлімін ойнай бастаған. Live Aid-те "Bohemian Rhapsody" олардың ашылу әні болды, Меркьюри баллада бөлімінен бастады. Әннің жарыққа шығуынан кейін опералық ортаңғы бөлім топ үшін қиындық тудырды. Көптеген тректердің жазылуынан кейін, оны сахнада орындау мүмкін болмады. Топтың "Sheer Heart Attack" және "A Night at the Opera" турнелері арасында оны тікелей эфирде орындаудың жолын табуға жеткілікті уақыты болмағандықтан, олар әнді түн бойы ойналатын үш бөлікке бөлді. Ашылу және жабылу балладалары "Killer Queen" және "March of the Black Queen" опералық және хард-рок бөлімдерінің орнына медлидің бөлігі ретінде ойналды. 1976 жылғы дәл осы медли ойналған концерттерде альбомнан опералық бөлім күй тізімінің кіріспесі ретінде таспадан ойнатылды. Бұл ойнату кезінде Меркьюри қысқаша пайда болып, "I see a little silhouette of a man" деген жолды тікелей орындады. Ән хард-рок бөліміне ауысқанда, топ түтінге толы сахнаға шықты – ойнату осы сәтте аяқталды, ал хард-рок бөлімі тікелей орындалды (соңғы баллада бөлімісіз, ол кейін сетте пайда болды). 1977 жылғы "A Day at the Races Tour" турнесінен бастап топ әнді тікелей эфирде орындаудың тұрақты тәсілін қабылдады. Ашылу балладасы сахнада ойналды, ал Мейдің гитаралық солосынан кейін жарық сөндіріліп, топ сахнадан кетіп, опералық бөлім таспадан ойнатылды, ал түрлі түсті сахна жарықтары опера бөлімінің дауыстарында негізделген жарық шоуын көрсетті. "Bohemian Rhapsody" Queen + Paul Rodgers тобының турнелерінде Mercury альбомының музыкалық видеосымен бірге орындалды. Live at Wembley '86 концерті 2005–06 жылғы турне үшін, ал 1981 жылғы Монреаль концерті Rock the Cosmos турнесі үшін пайдаланылды. Queen турнелері сияқты, топ опералық бөлім үшін сахна артына шықты, оған Фредди Меркьюриге арналған бейнеролик қосылды. Хард-рок бөлімі басталғанда, жарық қайтадан жанды, сахнадағы барлық топ, соның ішінде Роджерс, жетекші вокалды өз мойнына алды. Роджерс Меркьюридің жазбасымен "outro" бөлімінде дуэтке түсіп, көрермендерге "Мен үшін ештеңе маңызды емес" деген соңғы әнді орындауға мүмкіндік берді, ал таспадан жазылған Меркьюри көпшілік үшін иіліп алды. Содан кейін Роджерс сөзді қайталап, соңғы жол ("Жел соққан кез келген жолы") Меркьюридің көрермендерге күлімсіреп тұрған соңғы суретімен жеткізілді. Бұл сахналау туралы Брайан Мей былай деді: "Біз Фреддиді оған лайықты орын беру үшін, бірақ Полді ешқандай кемсітпейтіндей етіп алуға мәжбүр болдық. Бұл бізді тікелей эфирде ұстап, қазіргі уақытта болуға мүмкіндік берді, бірақ біз өзіміздің өткенімізді біліп, мақтан тұтамыз, өйткені біз логикалық түрде солай болуымыз керек". 2012 жылдан бері Мей мен Тейлор бұрынғы American Idol конкурсанты Адам Ламбертпен Queen + Adam Lambert (2009 және 2011 жылдары бірге екі рет өнер көрсеткеннен кейін) деген атпен гастрольде. "Bohemian Rhapsody" әдетте олардың сеттерінің соңында орындалады.