Кіріспе

Әсерлі ағылшын жазушылары, зиялылары, философтары мен суретшілерінің байланысты шағын тобы,
тарихи әдеби топ.

Блумсбери тобы немесе Блумсбери үйірмесі – 20 ғасырдың басындағы ағылшын жазушылары, зиялылары, философтары мен суретшілерінің біріккен тобы. Топқа Вирджиния Вульф, Джон Мейнард Кейнс, Э. М. Форстер, Ванесса Белл және Литон Стречи сияқты тұлғалар кірді. Олардың еңбектері мен көзқарастары әдебиетке, эстетикаға, сынға және экономикаға, сондай-ақ феминизмге, пацифизмге және сексуалдық мәселелерге қазіргі көзқарасқа терең ықпал етті. Көпшілік пікірде ресми топ болғанымен, бұл Кембридж университетімен ерлер үшін және Лондон Король колледжімен әйелдер үшін тығыз байланысты достар мен туыстардың еркін үйірмесі болды. Олардың көпшілігі бір кезде Лондондағы Блумсбери маңында бірге тұрған, жұмыс істеген немесе оқыған. Иан Оусби айтқандай, "мүшелері кез келген ресми мағынада топ екенін мойындамаса да, оларды өнердің маңыздылығына деген берік сенім біріктірген". Тарихшы С. Дж. Ковентри, Реймонд Уильямстың бұрынғы аргументін қайта көтеріп, топтың бар екендігіне және оның ықпалының шегіне күмәндік білдіреді, оны Кейнс пен Вульфқа қызығушылық танытқандар үшін "қызықты нысан" деп сипаттайды.

Шығу тегі

Блумсбери тобының барлық ер адам мүшелері, Дункан Гранттан басқа, Кембриджде білім алған (Тринити немесе Кингс колледжінде). Клайв Белл мен Стивен ағайындыларынан басқа, олардың көпшілігі «Кембридждегі эксклюзивті «Апостолдар» қоғамының» мүшелері болды. 1905 жылы Ванесса «Жұмалық клубты» құрды, ал Тоби «Бесенбі кештерін» ұйымдастырды, бұл Блумсбери тобының негізіне айналды, кейбіреулер үшін ол «Лондонның Кембриджі» сияқты болды. Блумсбери тобының көп бөлігі жоғары орта тапқа жататын кәсіби отбасылардан шыққан, және «өзінің тамырларын Клэпхэм сектасына дейін жегізе алатын интеллектуалды аристократияның» құрамына кірді. Олар – ықпалды суретшілер, өнер сыншылары, жазушылар мен экономистер тобы, олардың көпшілігі Лондонның батыс орталық ауданында, Блумсбериде тұрды. Олар өз мүшелерінің мансабын қолдаған Клэпхэм тобына «рухани жағынан» ұқсас болды: «Блумсбериліктер бір-бірінің еңбектерін және мансабын, алғашқы Клэпхэмдықтар сияқты, сондай-ақ олардың ата-бабалары мен ата-аналарының буындары сияқты қолдады». Осы достар мен туыстардың тарихи ерекшелігі – олардың тығыз қарым-қатынастарының барлығы олардың жазушы, суретші және ойшыл ретінде танымал болуына дейін қалыптасқан. Кейінірек қосылғандардан өзгеше. Форстерден басқа, ол 1910 жылы үлкен жетістікке ие болған «Ховардс-Эндтен» бұрын үш роман жариялаған, топтың көпшілігі кеш дамыған. Жеке мүшелер арасында тұрақты некелер, сонымен қатар сан алуан және күрделі қарым-қатынастар болды. Олар Стивенс әпкелері Ванесса Белл мен Вирджиния Вульфпен жақын дос болды. Дункан Грант Ванесса Белл, Адриан Стивен, сондай-ақ Дэвид Гарнет, Мейнард Кейнс және Джеймс Стречимен қарым-қатынаста болды. Клайв Белл 1907 жылы Ванессаға үйленді, ал Леонард Вулф 1912 жылы Вирджинияға үйлену үшін Цейлон мемлекеттік қызметінен оралды. Кембридж «Апостолдар» достығы топқа Десмонд Маккарти, оның әйелі Молли және Э.М. Форстерді әкелді.

Басқалар

Блумсбери туралы көп нәрсе, оның ішінде оның құрамы мен аты даулы болып көрінеді: шындығында, кейбіреулер "Блумсбери тобы" деген үш сөзді соншалықты көп пайдаланғандықтан, олардың мағынасы тотығып, қолдануға қиын болып кеткенін айтады. Жақын достары, бауырлары, қарындастары, тіпті кейде достарының өмірлік серіктестері міндетті түрде Блумсберидің мүшелері болған жоқ: Кейнстің әйелі Лидия Лопокова тек тартыншақпен ғана топқа қабылданды, сондай-ақ "бір кезде Вирджиния Вульфтың жақын достары болған, бірақ анық түрде "Блумсбери" емес жазушылар" да болды: Т. С. Элиот, Кэтрин Мансфилд, Хью Уолполл. "Басқа тізімдерде Отолин Моррелл, Дора Каррингтон немесе Джеймс пен Аликс Страчи сияқты адамдар да мүше ретінде көрсетілуі мүмкін".

Буржуазиялық әдеттерден бас тарту

Блумсбери қазіргі әлеуметтік рәсімдерге, "бұржуалық әдеттерге және Виктория дәуірінің қағидаларына" – олардың қоғамдық жетістіктерге баса назар аударуына қарсы шықты, оның орнына жеке қарым-қатынастарға және жеке ләззатқа бейресми және жеке назар аударуды жақтады. Мысалы, Э.М. Форстер "ақыл-парасат пен сәннің төмендеуіне, ләззат идеясының дамуына" қолдау көрсетті және "егер маған өзімнің еліме немесе досыма қиянат жасауды таңдау керек болса, мен өзімнің еліме қиянат жасауға батылым жетеді деп үміттенемін" деп мәлімдеді. Топ "ләззатқа сенді. Олар жеке қарым-қатынастарынан барынша ләззат алуға тырысты. Егер бұл үшбұрыштар немесе одан да күрделі геометриялық формалар болса, онда оны да қабылдады". Дегенмен, олар бірге өте күрделі, өркениетті және жақсы түсіндірілген ләззат идеалын бөлісті. Вирджиния Вулф айтқандай, олардың "жеңісі – бұл өмірге деген көзқарастың бұзылған, зұлым немесе тек зияткерлік емес, керісінше, аскетикалық және қатал болуында; ол әлі де 20 жыл өткен соң оларды бірге тамақтануға және бірге тұруға мүмкіндік береді".

Саясат

Саяси тұрғыдан Блумсбери көбінесе солшыл либералдық көзқарастарды ұстанды (мысалы, милитаризмге қарсы болды); бірақ оның "клубтары мен жиналыстары Блумсбери мүшелерінің көптегені мүше болған саяси ұйымдар сияқты белсенділікке толы болған жоқ", және оларды 1930 жылдардағы ізбасарлары сынға алды, олар керісінше "Блумсбери қабылдамаған саясаттың күшті ықпалында болды". Әйелдердің сайлау құқығы үшін күрес Блумсберидің көңілді даулылығын арттырды, себебі Вирджиния Вульф топты "Жылдар" және "Түн мен күн" романдары арқылы сайлау құқығы қозғалысы туралы көркем бейнеледі.

Өнер

Роджер Фрай 1910 жылы бұл топқа қосылды. 1910 және 1912 жылдардағы пост-импрессионистік көрмелері Кембридж философиялық революциясынан кейін Блумсбериді екінші революцияға тартты. Бұл жолы Блумсбери суретшілері белсенді қатысып, үлкен әсер етті. Бұл "Блумсберилік көзқарастар" мүшелерінің сурет және көркем әдебиеттегі материалистік реализмге сын қадағанында көрінеді, бұл, ең алдымен, Клайв Беллдің "көркем шығармалардағы форманы мазмұннан бөліп, жоғары қойған "Маңызды форма" тұжырымына" негізделді: олардың "формаға назар аударуы Беллдің идеяларын Блумсбери тобының эстетикалық принциптерінің орнына қойды, мүмкін, шамадан тыс". Пост-импрессионизмге қарсылық таныту Блумсбериді даулы етті, және олар осылай даулы болып қала берді. Клайв Белл өзінің көп оқылатын "Өнер" (1914) кітабында пост-импрессионизмді қарсылықпен сынады, оның эстетикасы ішінара Роджер Фрайдың өнер сыншылығына және Г. Э. Мурдың моральдық философиясына негізделген; соғыс басталғанда ол "дауыл мен қараңғылық күндері, өркениеттің қасиетті орны – Блумсбериде – шамды ұқыпты күту дұрыс сияқты" деді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Блумсберидің дамуына, модернист мәдениетінің көп бөлігімен бірге, Бірінші дүниежүзілік соғыс әсер етті: "Блумсберидің шағын әлемі кейінірек оның шетіндегілердің бірі қайта қалпына келтірілмейтіндей қираған деп айтылды", бірақ шындығында олардың достықтары "соғыстың құлпырауы мен ауытқуларынан аман қалды, тіпті көп жағдайда олар оларды нығайтты". Олардың көпшілігі, бірақ барлығы емес, соғысқа қарсылық танытты. Саяси тұрғыдан Блумсбери мүшелері либералдық және социалистік көзқараста болды. Соғыс Олд Блумсбериді таратып жіберсе де, жеке тұлғалар өз мансаптарын дамытуға жалғастырды. Э. М. Форстер өзінің сәтті романдарын "Морис" романымен толықтырды, бірақ оны гомосексуализмді трагедиялық емес тұрғыдан қарағандықтан жариялай алмады. 1915 жылы Вирджиния Вульф өзінің алғашқы романы "Теңіз саяхаты" шығарды, ал 1917 жылы Вульфтер Хогарт баспасын құрды, ол Т. С. Элиот, Кэтрин Мэнсфилд және Вирджинияның өзінің еңбектерін, сондай-ақ Фрейдтің стандартты ағылшын тіліне аудармаларын жариялады. Содан кейін 1918 жылы Лайтон Стречи "Ең көрнекті викториандықтар" атты төрт ирониялық өмірбаян жинағында викториандық дәуірді сынады, бұл Блумсбери туралы бүгінге дейін даулы мәселелерге үлес қосты және "оған әрқашан армандаған жеңісін сыйлады. Кітап сенсация тудырды". Келесі жылы Ж. М. Кейнстің Версаль бейбіт шартына жасаған ықпалды шабуылы – "Бейбітшіліктің экономикалық салдары" Мейнардты халықаралық деңгейде танымал экономист ретінде бекітті.

Кейінгі Блумсбери

1920 жылдар Блумсберидің гүлдену кезеңі болды. Вирджиния Вулф өзінің ең көп оқылатын модернист романдары мен эсселерін жазып, жариялады, ал Э.М. Форстер «Үндістанға саяхат» романын аяқтады, ол Үндістандағы британ империализмі туралы жоғары бағаланған туынды. Форстер енді роман жазбады, бірақ Англияның ең ықпалды эссешілерінің біріне айналды. Дункан Грант, содан кейін Ванесса Белл жеке суретшілер көрмелерін өткізді. Литон Стречи екі патшайымның өмірбаянын жазды: Виктория патшайым (1921) және «Елизавета мен Эссекс: трагическая тарих» (1928). Десмонд Маккарти мен Леонард Вулф «Жаңа мемлекетші» және «Ұлт және Афинеум» журналдарының әдеби редакторлары ретінде достық бәсекелестікке түсті, осылайша Блумсберидің мәдени аренада басымдыққа ие болуына себеп болған антагонизмді күшейтті. Роджер Фрай өнер туралы көп жазды және лекциялар оқыды, ал Клайв Белл «Цивилизация» (1928) кітабында Блумсбери құндылықтарын қолданды, бірақ Леонард Вулф оны шектеулі және элиталық деп санады, Беллді «интеллектуалды грейхаундтардың керемет ұйымдастырушысы» деп сипаттады. 1930 жылдардың қараңғылығында Блумсбери өмірден кетуге бастады: «Блумсберидің өзі енді ошақ болмай қалды». «Миниатюрадағы портреттер» (1931) атты қысқа өмірбаяндар жинағын жариялағаннан кейін бір жыл өткен соң Литон Стречи қайтыс болды, ал көп ұзамай Каррингтон өзін-өзі атып өлтірді. Роджер Фрай 1934 жылы қайтыс болды.

Естеліктер клубы

1920 жылдың наурыз айында Молли Маккарти Дезмонд пен өзінің естеліктерін жазуға көмектесу мақсатында "Мемюарлар клубын" құрды; сонымен қатар, "соғыстан кейін достарының қайта жиналуы үшін (бірақ олар әрқашан шындықты айтуға тиіс екені шартымен)". Клуб 1956 немесе 1964 жылға дейін жұмыс істеді.

Сын

Алғашқы шағымдар топтық сипатқа негізделген: «жеке мінез-құлықтарына – сүйікті тіркестері («жайлы мәдениетті» және «Бұл қаншалықты керемет!»), Стречидің сенімсіз, ерекше басымды дауысы». Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, топ мүшелері «танымал бола бастағанда, кінәлау күшейді, бос, мақтанқор және өзін-өзі құттықтаған рентьер класының карикатурасы қалыптаса бастады»: олар өздерінің мәдени деңгейін ұлықтайтын. 1930 жылдардың қауіптері жас жазушылардың «алдыңғы буынның (Блумсбери, Модернизм, Элиот) істегендеріне» қарсы, «өте маңызды және шұғыл реализмге» бағытталған жаңа сынға әкелді. «Уиндхэм Льюистің «Құдайдың маймылдары» атты туындысы, Блумсбериді элиталық, жемқор және дарынсыз деп атады, өз алдына қызығушылық тудырды». Алайда, ең айқын сын, мүмкін, топтың өзінен келді, соғыс алдында Кейнс «Г.Э. Мурдың таза, тәтті ауасына деген ностальгиялық және көңілі толуға тиіс есебін берді, бұл бұзылмаған жеке бас бостандығына сенім, адамгершілік пен адалдыққа негізделген утопиялық көзқарас, өркениетті «жіңішке және осал қабық» ретінде қабылдаудан бас тарту». Кейнс өзінің «алғашқы сенімдерінен» («Біз адам табиғатын, тіпті өзімізді де толық түсінбедік») қазіргі оқиғаларға байланысты айырылды. Кембридж шпиондарының тарихы туралы кітабында Эндрю Синклер Блумсбери тобы туралы былай деп жазды: «Адам баласының тарихында осыншалықты аз жетістікке жеткендер туралы осыншалықты көп жазылған ешбір оқиға жоқ». 1999 жылы американдық философ Марта Нуссбаум: «Мен өзімді топ немесе элита ретінде көрсетуге тырысатын ешнәрсені ұнатпаймын, ол Блумсбери тобы немесе Деррида болсын» деді. Реймонд Уильямс Блумсбериді қартайған және жалғыз Леонард Вулфтың өзін және достарын беймәлімдіктен шығаруға тырысқан өнертабысы деп қарады. Уильямс үшін, олардың салаларында маңызды екі «мүше» – Кейнс пен Вирджиния Вульф еді. Уильямс Блумсбери тобын Рафаэльге дейінгі бауырластық пен Өнер және қолөнер қозғалысымен салыстырды, ескі топтар радикалдырақ және маңыздырақ болды.