Кіріспе

Gentleman's Agreement – 1947 жылы түсірілген американдық драмалық фильм, Лора З. Хобсонның 1947 жылы жарық көрген, ең көп сатылған, осы аттас романы негізінде түсірілген. Фильм Нью-Йорк қаласындағы кең таралған антисемитизмді және Коннектикут штатындағы Нью-Канаан мен Дариен қалаларының әулетті қоғамдастықтарындағы жағдайды зерттеу үшін еврей болып кейіптенген журналист (Грегори Пек ойнады) туралы айтады. Фильм сегіз «Оскар» сыйлығына ұсынылып, үш сыйлықты жеңіп алды: «Үздік фильм», «Үздік қосалқы актриса» (Селесте Холм) және «Үздік режиссер» (Элия Казан). Бұл фильм сол кезде көп дау тудырды, сондай-ақ сол жылы шыққан, осы тақырыптағы тағы бір фильм – «Crossfire» да қырқыс пікірталас тудырды (бұл фильм бастапқыда гомосексуализмге қарсы күресті көрсететін болған, бірақ кейін антисемитизм тақырыбына ауыстырылды). 2017 жылы АҚШ Конгресі кітапханасы фильмді «мәдени, тарихи және эстетикалық тұрғыдан маңызды» деп танып, Ұлттық кино реестріне енгізіп сақтауға алды.

Сюжет

Жесір қалған журналист Филип Шкайлер Грин қартайған анасы мен жас ұлы Томмимен бірге Нью-Йоркке көшіп келеді. Фил журналдың баспашысы Джон Минифаймен кездеседі, ол Гринге антисемитизм туралы мақала жазуды сұрайды. Алғашында ол бұл оқиғаға құлшынбайды. Түскі ас кезінде Фил Минифайдың қызы Кэти Лейсимен танысады, ол шын мәнінде оқиға идеясын ұсынған адам екенін біледі. Келесі күні үйде ол идеяны "қыз" ұсынғанын естігенде таңғалады. Анасы оны әйелдерге деген көзқарасы үшін сынап тастайды. Содан кейін Фил ұлына еврейлерге қарсы сезімнің не екенін түсіндіруге тырысады. Осы тақырыптарды түсіндірудің қаншалықты қиын екенін түсінген соң, ол мақаланы жазуға шешім қабылдайды. Фил мен Кэти кездесе бастайды, ал Фил оқиғаны жаңа көзқараспен жазу үшін еврей болып көрінеді. Олар Филдің еврей емес екенін құпия ұстауға келіседі. Кэтидің либералды көзқарасы болғанымен, Филдің жоспарын білгеннен кейін таңғалады. Журналда Филге хатшы Элейн Уэльс тағайындалады. Ол еврей екенін жасырып, жұмысқа орналасу үшін есімін өзгерткенін біледі. Уэльстің басынан өткендері туралы Филден естіген Минифай журналға еврейлерді жұмысқа алуда ашық саясатты қабылдауды бұйырады. Фил сән редакторы Энн Деттримен танысады, ол оның жақын досы болады және Фил мен Кэти арасындағы шиеленіс күшейгенде, мүмкін, одан да артық болатын жақындыққа ұласады. Екінші дүниежүзілік соғыста қызметтен кейін Филдің балалық шағындағы досы Дейв Голдман Нью-Йоркке көшіп келіп, жұмыс іздеп, отбасына үй табу үшін Гринмен бірге тұрады. Еврей болғандықтан, Дейв антисемитизмге ұшырайды. Қалада тұрғын үй тапқан қиын, оған еврей отбасына үй жалға беруге келіспейтін үй иелерінің көптігінен де қиындық туады. Оқиғаны зерттеу барысында Фил түрлі жағдайларда дискриминацияға тап болады. Филдің анасы жүрек ауруымен ауырғанда, дәрігер оған еврей аты бар маманға кеңес алудан бас тартады. Филдің еврей екенін естіген дәрігер ыңғайсызданып, кетеді. Сонымен қатар, үй күзетшісі пошта жәшігінде еврей аты жазылғандығын көріп таңғалады. Фил бал айын сәнді қонақ үйде өткізуді қалағанда, менеджер оны тіркеуден бас тартады, басқа жерге баруын айтады. Томми де осы себепті қорқытушылардың назарына ілігеді. Филды Кэтидің Томмиді жұбататыны алаңдатады, өйткені ол Томмиге "ласы еврей" деген сөздерінің дұрыс емес екенін, оның еврей емес екенін айтады, бірақ осы сөздің өзі дұрыс емес екенін түсіндірмейді. Кэтидің көзқарасы олардың никелерін жариялағанда одан да анық көрінеді. Оның қарындасы Джейн оларды Дариендегі үйіне тойға шақырады, ол еврейлерге қарсы көзқарасымен белгілі бір қауымдастық. Кэти өзінің отбасы мен достарына Филдің еврей емес екенін айтқысы келеді, бірақ Фил оны бұдан бас тартады. Тойда барлығы Филге мейірімді, бірақ көптеген адамдар соңғы сәтте келуден бас тартады. Дейв отбасына баспана таба алмағандықтан жұмысынан кетуге мәжбүр болады. Кэтидің Дариендегі бос коттеджі бар, Фил оны Дейвтің мәселесін шешудің жолы деп санайды. Алайда Кэти көршілерін ренжітіп, оны еврей отбасына жалға беруге дайын емес. Фил оған берген уәдесін бұзып, мақаласы жарық көргеннен кейін Нью-Йоркке кететінін хабарлайды. Ол жарық көргенде журнал қызметкерлері оны жақсы қабылдайды. Кэти Дейвпен кездесіп, қонақтардың бірінің әзіл-қалжыңын естігенде қаншалықты ауыр сезінгенін айтады. Бірақ Дейв одан не істегенін сұрағанда, ол жауап бере алмайды. Ол үндемеудің бейімділікке келісім бергенмен тең екенін түсінеді. Келесі күні Дейв өзінің отбасымен Дариендегі коттеджге көшетінін және Кэти олардың жақсы күтімде екеніне көз жеткізу үшін көрші қарындасымен бірге көшетінін хабарлайды. Осыдан қатты әсер алған Фил Кэтимен татуласады. Жүрек ауруынан әлі де айығып жатқан анасы Филге оның мақаласы болашаққа деген жаңа үміт, жазылуға деген жаңа ынта сыйлағанын айтады.

Актерлік құрам

Грегори Пек - Филипп Шейлер Грин Энн Ревир - миссис Грин Дороти МакГайр - Кэти Лэйси Джун Хавок - Элейн Уэйлс Джон Гарфилд - Дейв Голдман Альберт Деккер - Джон Минифи Селесте Холм - Энн Деттрей Джейн Уайатт - Джейн

Өндіріс

Занук Лос-Анджелес кантри клубында мүшелікке қабылданбағаннан кейін Хобсонның романының кино нұсқасын жасауға шешім қабылдады, себебі оның еврей екені (бұл қате болжам) еді. Фильм түсірілімі басталар алдында Сэмюэл Голдвин және басқа да еврей кино өкілдері Даррил Занукқа келіп, фильмді түсірмеуін өтінді, оның "жанжал тудыруы" мүмкін деген қорқынышпен. Олар сондай-ақ, Хейс кодексін сақшысы Джозеф Брин фильмді цензурадан өткізбеуі мүмкін екенін ескертті, өйткені ол еврейлерге қатысты сыни пікірлер білдірген. Дороти МакГайрдың ажырасқан кейіпкері Ұлттық әдептілік лигасының наразылығын тудыруы мүмкін деген де алаңдаушылық болды. Филипп Грин рөлі алғаш Кэри Грантке ұсынылды, бірақ ол бас тартты. Пек рөлді қабылдауға келісті, бірақ оның агенті оған бас тартуға кеңес берді, өйткені Пек өзінің мансабына қауіп келтіруі мүмкін деп ойлады. Еврей актері Джон Гарфилд фильмде кішігірім рөлге келісіп, оның бір бөлігі болуға ниет білдірді. Фильмнің бір бөлігі Коннектикут штатындағы Дариен қаласында түсірілді.

Қабылдау және кассалық кеңсе

"Жетіс келісім" ықпалды «Нью-Йорк Таймс» газетінің сыншысы Босли Кроутерден жағымды пікір алды. Кроутердің айтуынша, «Хобсон ханымның кітабындағы әрбір ой-пікір фильмде одан да жақсы бейнеленген және көрнекі түрде көрсетілген, сондықтан оның моральдық наразылығы ғана емес, күшейе түсті». Дегенмен, Кроутер фильмнің романмен бірдей кемшіліктері бар екенін айтты, себебі «зерттеулер оның бірден танысқан жоғарғы сыныптың әлеуметтік және кәсіби деңгейімен шектелген». Ол сондай-ақ, басты кейіпкердің антисемитизмнің кеңдігіне таңырқағанына сену қиын екенін айтты: «Мұқият талдағанда, бұл өте наив рөл». Rotten Tomatoes сайтындағы шолулардың жиынтығы бойынша фильм 83 сыншының пікіріне негізделген 82% бағаға ие, ал орташа бағасы 7,1/10. Сайттың консенсусы: «Кейде фильм өзінің тақырыбына толыққанды сай келмейді және бұл «ұлы» емес, «маңызды» фильм болуы мүмкін, бірақ Грегори Пек пен Дороти МакГайрдың актерлік шеберлігі тамаша». «Нью-Йорк Herald Tribune» газеті бұл фильмін «расалық және діни төзімсіздікке қарсы керемет соққы» деп сипаттады. «Daily Mirror» газеті оны «жылдың ең жарқын фильмі» және «көрген ең қызықты және әсерлі фильмдердің бірі» деп бағалады. Ресми сөздерден кейін Дин Мартин мен Джерри Льюис дуетінің Голливуд кино әлеміне алғашқы дебюті болған жұлдызды әртүрлі бағдарлама ұйымдастырылды. Фильм кассада күтпеген сәттілікке жетті. «Variety» журналының мәліметінше, 1948 жылы АҚШ-та ол 3,9 миллион долларлық табыс тапты. Леонард Мальтин «бұл тақырыпқа адал және батыл көзқарас қазірге уақытқа қарай сәл әлсіз» деді.

Марапаттар мен ұсыныстар

Сыйлық санаты Номинант(тар) Нәтиже Ref. «Оскар» сыйлығы Ең үздік фильм Даррил Ф. Занук («20-шы ғасыр Фокс» үшін) Ең үздік режиссер Элия Казан Ең үздік актер Грегори Пек Ең үздік актриса Дороти МакГайр Ең үздік қосалқы актриса Селесте Холм Энн Ревир Ең үздік сценарий Мосс Харт Ең үздік монтаж Хармон Джонс «Алтын глобус» сыйлығы Ең үздік фильм Ең үздік режиссер – фильм Элия Казан Ең үздік қосалқы актриса – фильм Селесте Холм Арнайы сыйлық – Ең үздік жас актер Дэн Стоквелл Ұлттық киносарапшылар кеңесінің сыйлықтары Топ-10 фильмдер 7-орын Ең үздік режиссер Элия Казан Ұлттық кино сақтау кеңесі Ұлттық кино тіркелімі Нью-Йорк киносыншылары шеңберінің сыйлықтары Ең үздік фильм Ең үздік режиссер Элия Казан («Бумеранг!» үшін де) Ең үздік актриса Селесте Холм Дороти МакГайр Венеция халықаралық кинофестивалі Венецияның бас жүлдесі Элия Казан