Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ливандағы футболға шолу ерлер футболы
Overview of football in Lebanon
men's football
Футбол Ливанда ең танымал спорт түрі. Ол Ливанға 19 ғасырдың соңында енгізілген, әсіресе мұғалімдер мен христиан мектептерінің студенттері арасында кең таралған. Ливан футбол федерациясы (ЛФФ) 1933 жылы Таяу Шығыстағы футбол қауымдастығының ең алғашқы әкімшілік органдарының бірі ретінде құрылды. Ливан ұлттық құрамасы 1935 жылы румыниялық клуб CA Timișoara (T. A. C.) командасына қарсы бейресми дебют жасады, ал алғашқы ресми ФИФА матчы 1940 жылы Палестинаға қарсы өтті. 1940-1960 жылдар аралығында Армениялық клубтар, атап айтқанда, «Хоменетмен» және «Хоменмен» футбол аренасын жетекшілік етті; 1975-1990 жылдар аралығындағы азамат соғысы Ливанда футбол ойнауды мүмкін емес етті. «Ансар» 1990-жылдар мен 2000-жылдардың басында елдегі үстем күшке айналып, 11 рет қатарынан лига титулын жеңіп алды. 21-ғасырда «Ансар», «Нежмех» және «Ахед» (осы соңғысы, әсіресе 2010-жылдардан бастап) ливандық «Үштікке» бірігіп, көптеген титулдарды жеңіп алды. Шындығында, тарихи тұрғыдан алғанда, елдегі ең көп қолдау тапқан клубтар – «Ансар» және «Нежме», ал соңғы жылдары «Ахед» танымалдылығы артып келеді. Ливан ұлттық құрамасы халықаралық аренада маңызды титул жеңе алмаса да, «Ахед» 2019 жылы АФК кубогын жеңіп, бұл жетістікті алғаш рет ливандық клубқа сыйлады. 18 жасқа дейінгі ұлттық құрама Ливан ерлер құрама командасының финалға шыққан алғашқы құрамасы болды, 2021 жылғы WAFF U-18 чемпионатында күміс жүлдегер атанды.
Football is the most popular sport in Lebanon. It was introduced to Lebanon in the late 19th century, becoming particularly popular among teachers and students Christian schools. The Lebanese Football Association (LFA) was formed in 1933 as one of the earliest administrative bodies for association football in the Middle East. The Lebanon national team made its unofficial debut in 1935 against Romanian club CA Timișoara (T. A. C.), while their first official FIFA game was in 1940 against Mandatory Palestine. Armenian clubs, namely Homenetmen and Homenmen, led the early football scene between the 1940s and the 1960s; the civil war between 1975 and 1990 made it impossible to practice football in Lebanon. Ansar became the dominating force in the country between the 1990s and the early 2000s, winning 11 consecutive league titles. In the 21st century, Ansar, Nejmeh, and Ahed (the latter in particular starting from the 2010s) formed a Lebanese "Big Three", winning the majority of the titles. Indeed, historically, the country's most supported clubs are Ansar and Nejmeh, with Ahed gaining popularity in recent years. While the Lebanon national team haven't won a major title internationally, Ahed became the first Lebanese club to win the AFC Cup in 2019. The national under 18 team were the first Lebanon men's national team to play in a final, finishing as runners up in the 2021 WAFF U 18 Championship.
Футболдың пайда болуы (1800-ші жылдардың аяғы 1940 ж.)
Ливандағы футболды Ливанның білімді жандар тобы таныстырды. Алғаш рет 1800 жылдардың соңында Бейрут американдық университетінде (AUB) шетелдік оқытушылар ойнаған футбол, француз мандаты кезінде армяндардың Ливанға қоныс аударуымен бірге кеңінен танымал болды. Хусейн Сежан LFA-ның тұңғыш президенті болды. Ливан футбол қауымдастығы үшін басқару органы құрған Таяу Шығыстағы алғашқы елдердің бірі болды. Ливан жоғары лигасы 1934 жылдың мамыр айында басталды, ал «Нахда» тұңғыш рет жеңіске жетті. LFA 1936 жылы ФИФА-ға мүше болды. Ливан ұлттық құрамасының алғашқы іс-қимылы 1935 жылы басталды. Ливан атынан «Бейрут XI» Румынияның «CA Timișoara (T. A. C.)» командасымен ойын өткізді, бұл ойын ұлттық құраманың алғашқы матчы саналды. Ұлттық құраманың ФИФА аясындағы тұңғыш ресми ойыны 1940 жылдың 27 сәуірінде Палестинаға 5:1 есебімен ұтылып аяқталды, ал Камиль Кордахи Ливанның алғашқы ресми халықаралық голын соқты.
Football in Lebanon was introduced by the educated class in Lebanon. First played by foreign teachers at the American University of Beirut (AUB) in the late 1800s, football quickly grew in popularity with the immigration of Armenians to Lebanon during the French Mandate. Hussein Sejaan was the LFA's first president. Lebanon was one of the first nations in the Middle East to establish an administrative body for association football. The Lebanese Premier League began in May 1934, with Nahda winning the first title. The LFA joined FIFA in 1936. The first activity of the Lebanese national team began in 1935. Beirut XI, representing Lebanon, played against CA Timișoara (T. A. C.) of Romania: the game was considered the national team's first. The national team's first official FIFA game was a 5–1 loss to Mandatory Palestine on 27 April 1940, with Camille Cordahi scoring Lebanon's first official international goal.
Ерте тарихы (1940-1975)
Көптеген клубтар діни ағымдар негізінде құрылды, мысалы, "Сагесе" маронит христиандарының, "Нахда" грек православтық командасы, ал "Ансардың" жанкүйерлерінің көп бөлігі суннит мұсылмандары еді. 1940-1960 жылдар аралығында екі клуб 1943-1969 жылдар аралығындағы 16 маусымда 11 лига титулын бөлісті. 1975 жылы, Ливан азаматтық соғысы басталуға бір апта қалғанда, бразилиялық футболшы Пеле "Нежме" командасы үшін Ливан жоғары лигасының жұлдыздарына қарсы жолдастық ойын өткізді. Ойын күні таңертеңнен бастап 40 мың көрермен стадионға жиналды.
Most clubs were born on the basis of sectarianism, such as Sagesse being Maronite Christian, Nahda a Greek Orthodox team, and Ansar having a predominantly Sunni Muslim fanbase. Between the 1940s and 1960s, The two clubs shared 11 league titles in 16 seasons between 1943 and 1969. In 1975, one week before the Lebanese Civil War, Brazilian player Pelé played a friendly game for Nejmeh against a team of Lebanese Premier League stars. On the day of the game, 40,000 spectators were at the stadium from early morning to watch the match.
Азамат соғысынан кейінгі кезең (1990 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Азамат соғысынан кейін төменгі табысты отбасылардан шыққан футболшылар футбол клубтарына қосыла бастады, әсіресе кедей сүннит және шиит аймақтарынан. Ливан 2000 жылы Азия кубогын қабылдады, ұлттық құрама топта тек екі ұпаймен соңғы орында қалды. 2001 жылы LFA Батыс Азия футбол федерациясына (WAFF) құрылтайшы мүшелердің бірі ретінде қосылды. 2000 жылдан бастап «Нежме» Ливандағы үстем күшке айналды, 2009 жылға дейін өткен тоғыз лиганың бесеуін жеңіп алды. 2005 жылы олар АФК кубогының финалына өтті, бұл көрсеткіш бойынша алғашқы ливандық команда болды. Бірақ «Аль-Файсалидан» жалпы есеп бойынша 4:2 есебімен жеңіліске ұшырады. 2010 жылдары бұрын бір лига титулын ғана жеңіп алған «Ахед» алты лига титулын жеңіп алды. 2010-11 маусымда «Ахед» лига, кубок, Суперкубок және Элит кубогын жеңіп, Ливандағы үш және төрт кубокты бір маусымда жеңіп алған алғашқы команда атанды. 2018-19 жылғы Ливан премьер-лигасын жеңгеннен кейін «Ахед» үш мәрте қатарынан чемпион атанды, мұндай жетістікке «Ансар» 1992 жылы бір рет қол жеткізген. 2018 жылы ұлттық құрама алғаш рет ірі турнирге – 2019 жылғы Азия кубогына қатысуға мүмкіндік алды. Олар турнирдегі алғашқы ойынын 2019 жылдың 17 қаңтарында топтық кезеңде Солтүстік Кореяға қарсы 4:1 есебімен жеңді. Бірақ әділ ойын ережесі бойынша плей-офф кезеңіне өте алмады. 2019 жылдың 4 қарашасында «Ахед» 2019 жылғы финалда «25 сәуірге» қарсы жеңіліс сыйлап, АФК кубогын жеңіп алған алғашқы ливандық команда атанды. 2019-20 маусымы сол кездегі коронавирус пандемиясының күшеюіне байланысты қаржылық себептермен тоқтатылды.
Following the civil war, players from lower income families began to join football clubs, specifically from impoverished Sunni and Shia areas. Lebanon hosted the 2000 AFC Asian Cup, with the national team finishing last in the group with only two points. In 2001, the LFA joined the West Asian Football Federation (WAFF) as one of its founding members. From 2000, Nejmeh were the dominating force in Lebanon, winning five out of nine league titles until 2009. In 2005 they reached the final of the AFC Cup, becoming the first Lebanese side to do so. However they lost to Al Faisaly 4–2 on aggregate. During the 2010s Ahed, who had only won one league title prior, won six league titles. In the 2010–11 season Ahed won the league, cup, Super Cup and Elite Cup, becoming the first team in Lebanon to accomplish both a treble and a quadruple. After winning the 2018–19 Lebanese Premier League Ahed became the three time defending champions, a feat accomplished only one other time, by Ansar in 1992. In 2018 the national team qualified for their first ever major tournament: the 2019 AFC Asian Cup. They won their first game in the tournament on 17 January 2019, against North Korea 4–1 in the group stage; however, they narrowly missed out on the knock out stage on the fair play rule. On 4 November 2019, Ahed became the first Lebanese side to win the AFC Cup after defeating April 25 in the 2019 final. The 2019–20 season was cancelled due to financial reasons amid the then impending coronavirus pandemic.
Кубок жарыстары
Ливан ФА кубогы (1938 жылдан қазірге дейін), алғашқы титулді «Нахда» жеңіп алды, – ұлттық ішкі кубок турнирі. Ливан премьер-лигасы, Ливан екінші дивизионы және Ливан үшінші дивизионы командалары осы турнирге қатыса алады. Ливан федерациясы кубогы (1969 жылдан қазірге дейін) – Ливан премьер-лигасының барлық командалары бағысып жатқан отандық лига кубогы. Ливан суперкубогы (1996 жылдан қазірге дейін) – Ливан премьер-лигасының және Ливан ФА кубогының жеңімпаздары арасында өткізілетін бір матч. Ливан элита кубогы (1996–2023) – Ливан премьер-лигасының алдыңғы маусымдағы үздік алты командасы қатысқан жыл сайынғы кубок турнирі. Ливан челлендж кубогы (1913–2023) – Ливан премьер-лигасының алдыңғы маусымында 7-ден 10-ға дейін орын алған командалар мен Ливан екінші дивизионынан көтерілген екі команда қатысқан жыл сайынғы кубок турнирі.
The Lebanese FA Cup (1938–present), Nahda won the first title, is the national domestic cup competition. Teams from the Lebanese Premier League, Lebanese Second Division and Lebanese Third Division are eligible to compete in the competition. The Lebanese Federation Cup (1969–present) is the domestic league cup, contested by all Lebanese Premier League teams. The Lebanese Super Cup (1996–present) is a single match played between the winners of the Lebanese Premier League and the Lebanese FA Cup. The Lebanese Elite Cup (1996–2023) was an annual cup competition contested by the top six teams of the previous Lebanese Premier League season. The Lebanese Challenge Cup (1913–2023) was an annual cup competition contested by the teams placed between 7th and 10th in the previous Lebanese Premier League season and the two promoted teams from the Lebanese Second Division.
Аға
Ливан ұлттық құрамасы өзінің алғашқы (ресми емес) халықаралық ойынын 1935 жылы румындық "CA Timișoara" (TAC) командасына қарсы өткізді. ФИФА растаған алғашқы ойын 1940 жылы өткізіліп, Палестинаға 5:1 есебімен жеңіліспен аяқталды. Ливан 2000 жылы Азия кубогын қабылдады, бірақ топтық кезеңнен шығарылды. Олар бұл жарыста топтық кезеңде Солтүстік Кореяға қарсы алғашқы ойында жеңіске жетті. Дегенмен, Ливан бәсекеге қатысу ережесі бойынша нокаут кезеңіне өте алмай қалды. U18 құрамасы финалға шыққан Ливан ерлер құрамасының алғашқы командасы болып тарихқа енді, 2021 жылғы WAFF U18 чемпионатында екінші орынды иеленді, финалда жергілікті команда Иракқа пенальтилер сериясында есебімен жеңіліп қалды. Бір жыл өткен соң U16 құрамасы 2022 жылғы WAFF U16 чемпионатының финалына жетті, онда жергілікті команда Иорданияға 1:0 есебімен ұтылды.
The Lebanon national team played its first (unofficial) international game in 1935, against Romanian side CA Timișoara (TAC). Their first FIFA ratified game came in 1940, in a 5–1 defeat to Mandatory Palestine. Lebanon hosted the 2000 AFC Asian Cup and were eliminated from the group stage. winning their first game in the competition against North Korea in the group stage. However, Lebanon narrowly missed out on the knock out stages by the fair play rule. The U18 team made history as the first Lebanon men's national team to play in a final, finishing as runners up in the 2021 WAFF U 18 Championship after losing to hosts Iraq on penalty shoot outs. A year later, the U16 team reached the final of the 2022 WAFF U 16 Championship, where they lost to hosts Jordan 1–0.
Әйелдер футболы
Ливандағы әйелдер футболы, бастапқыда оған байланысты қоғамдық ұғымдардың салдарынан аса танымал болмағанымен, 2010 жылдардың соңында танымалдылығы артып келеді. Ол негізінен елдің ең бай аймақтарында ойналады. Ливан әйелдер футбол лигасы 2008 жылы құрылды, ал Садака алғашқы титулдың иегері атанды. Сафа 2022 жылғы WAFF әйелдер клубтары чемпионатында жеңіс алып, халықаралық жарыста жеңіске жеткен алғашқы ливандық әйелдер командасы болды. Әйелдер құрамасы 2022 жылы WAFF әйелдер чемпионатында күміс жүлдегер атанды, ал 2007 және 2019 жылдары қола жүлдегер болды. 2015 жылы 17 жасқа дейінгі әйелдер құрамасы 2015 жылғы Араб U-17 әйелдер кубогының чемпионы атанғаннан кейін, титул жеңген алғашқы Ливан ұлттық футбол құрамасы болды. 2019 жылы Ливан WAFF U-15 қыздар чемпионатында және WAFF U-18 қыздар чемпионатында жеңіске жетті, ал 2022 жылы WAFF U-18 қыздар чемпионатында екінші рет жеңімпаз атанды.
Women's football in Lebanon, while initially not very popular due to the social stigma attached to it, has seen a rise in popularity in the late 2010s. It is mainly played in the affluent areas of the country. The Lebanese Women's Football League was founded in 2008, with Sadaka winning the first title. Safa became the first Lebanese women's team to win an international competition, after winning the 2022 edition of the WAFF Women's Clubs Championship. The women's national team came runners up in the WAFF Women's Championship in 2022, and in third place in 2007 and in 2019. In 2015, the women's under 17 team became the first Lebanese national football team to win a title, after being crowned 2015 Arab U 17 Women's Cup champions. In 2019, Lebanon won both the WAFF U 15 Girls Championship and the WAFF U 18 Girls Championship, while in 2022 they won the WAFF U 18 Girls Championship for the second time.