Кіріспе

Ливандағы футболға шолу ерлер футболы

Футбол Ливанда ең танымал спорт түрі. Ол Ливанға 19 ғасырдың соңында енгізілген, әсіресе мұғалімдер мен христиан мектептерінің студенттері арасында кең таралған. Ливан футбол федерациясы (ЛФФ) 1933 жылы Таяу Шығыстағы футбол қауымдастығының ең алғашқы әкімшілік органдарының бірі ретінде құрылды. Ливан ұлттық құрамасы 1935 жылы румыниялық клуб CA Timișoara (T. A. C.) командасына қарсы бейресми дебют жасады, ал алғашқы ресми ФИФА матчы 1940 жылы Палестинаға қарсы өтті. 1940-1960 жылдар аралығында Армениялық клубтар, атап айтқанда, «Хоменетмен» және «Хоменмен» футбол аренасын жетекшілік етті; 1975-1990 жылдар аралығындағы азамат соғысы Ливанда футбол ойнауды мүмкін емес етті. «Ансар» 1990-жылдар мен 2000-жылдардың басында елдегі үстем күшке айналып, 11 рет қатарынан лига титулын жеңіп алды. 21-ғасырда «Ансар», «Нежмех» және «Ахед» (осы соңғысы, әсіресе 2010-жылдардан бастап) ливандық «Үштікке» бірігіп, көптеген титулдарды жеңіп алды. Шындығында, тарихи тұрғыдан алғанда, елдегі ең көп қолдау тапқан клубтар – «Ансар» және «Нежме», ал соңғы жылдары «Ахед» танымалдылығы артып келеді. Ливан ұлттық құрамасы халықаралық аренада маңызды титул жеңе алмаса да, «Ахед» 2019 жылы АФК кубогын жеңіп, бұл жетістікті алғаш рет ливандық клубқа сыйлады. 18 жасқа дейінгі ұлттық құрама Ливан ерлер құрама командасының финалға шыққан алғашқы құрамасы болды, 2021 жылғы WAFF U-18 чемпионатында күміс жүлдегер атанды.

Футболдың пайда болуы (1800-ші жылдардың аяғы 1940 ж.)

Ливандағы футболды Ливанның білімді жандар тобы таныстырды. Алғаш рет 1800 жылдардың соңында Бейрут американдық университетінде (AUB) шетелдік оқытушылар ойнаған футбол, француз мандаты кезінде армяндардың Ливанға қоныс аударуымен бірге кеңінен танымал болды. Хусейн Сежан LFA-ның тұңғыш президенті болды. Ливан футбол қауымдастығы үшін басқару органы құрған Таяу Шығыстағы алғашқы елдердің бірі болды. Ливан жоғары лигасы 1934 жылдың мамыр айында басталды, ал «Нахда» тұңғыш рет жеңіске жетті. LFA 1936 жылы ФИФА-ға мүше болды. Ливан ұлттық құрамасының алғашқы іс-қимылы 1935 жылы басталды. Ливан атынан «Бейрут XI» Румынияның «CA Timișoara (T. A. C.)» командасымен ойын өткізді, бұл ойын ұлттық құраманың алғашқы матчы саналды. Ұлттық құраманың ФИФА аясындағы тұңғыш ресми ойыны 1940 жылдың 27 сәуірінде Палестинаға 5:1 есебімен ұтылып аяқталды, ал Камиль Кордахи Ливанның алғашқы ресми халықаралық голын соқты.

Ерте тарихы (1940-1975)

Көптеген клубтар діни ағымдар негізінде құрылды, мысалы, "Сагесе" маронит христиандарының, "Нахда" грек православтық командасы, ал "Ансардың" жанкүйерлерінің көп бөлігі суннит мұсылмандары еді. 1940-1960 жылдар аралығында екі клуб 1943-1969 жылдар аралығындағы 16 маусымда 11 лига титулын бөлісті. 1975 жылы, Ливан азаматтық соғысы басталуға бір апта қалғанда, бразилиялық футболшы Пеле "Нежме" командасы үшін Ливан жоғары лигасының жұлдыздарына қарсы жолдастық ойын өткізді. Ойын күні таңертеңнен бастап 40 мың көрермен стадионға жиналды.

Азамат соғысынан кейінгі кезең (1990 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Азамат соғысынан кейін төменгі табысты отбасылардан шыққан футболшылар футбол клубтарына қосыла бастады, әсіресе кедей сүннит және шиит аймақтарынан. Ливан 2000 жылы Азия кубогын қабылдады, ұлттық құрама топта тек екі ұпаймен соңғы орында қалды. 2001 жылы LFA Батыс Азия футбол федерациясына (WAFF) құрылтайшы мүшелердің бірі ретінде қосылды. 2000 жылдан бастап «Нежме» Ливандағы үстем күшке айналды, 2009 жылға дейін өткен тоғыз лиганың бесеуін жеңіп алды. 2005 жылы олар АФК кубогының финалына өтті, бұл көрсеткіш бойынша алғашқы ливандық команда болды. Бірақ «Аль-Файсалидан» жалпы есеп бойынша 4:2 есебімен жеңіліске ұшырады. 2010 жылдары бұрын бір лига титулын ғана жеңіп алған «Ахед» алты лига титулын жеңіп алды. 2010-11 маусымда «Ахед» лига, кубок, Суперкубок және Элит кубогын жеңіп, Ливандағы үш және төрт кубокты бір маусымда жеңіп алған алғашқы команда атанды. 2018-19 жылғы Ливан премьер-лигасын жеңгеннен кейін «Ахед» үш мәрте қатарынан чемпион атанды, мұндай жетістікке «Ансар» 1992 жылы бір рет қол жеткізген. 2018 жылы ұлттық құрама алғаш рет ірі турнирге – 2019 жылғы Азия кубогына қатысуға мүмкіндік алды. Олар турнирдегі алғашқы ойынын 2019 жылдың 17 қаңтарында топтық кезеңде Солтүстік Кореяға қарсы 4:1 есебімен жеңді. Бірақ әділ ойын ережесі бойынша плей-офф кезеңіне өте алмады. 2019 жылдың 4 қарашасында «Ахед» 2019 жылғы финалда «25 сәуірге» қарсы жеңіліс сыйлап, АФК кубогын жеңіп алған алғашқы ливандық команда атанды. 2019-20 маусымы сол кездегі коронавирус пандемиясының күшеюіне байланысты қаржылық себептермен тоқтатылды.

Кубок жарыстары

Ливан ФА кубогы (1938 жылдан қазірге дейін), алғашқы титулді «Нахда» жеңіп алды, – ұлттық ішкі кубок турнирі. Ливан премьер-лигасы, Ливан екінші дивизионы және Ливан үшінші дивизионы командалары осы турнирге қатыса алады. Ливан федерациясы кубогы (1969 жылдан қазірге дейін) – Ливан премьер-лигасының барлық командалары бағысып жатқан отандық лига кубогы. Ливан суперкубогы (1996 жылдан қазірге дейін) – Ливан премьер-лигасының және Ливан ФА кубогының жеңімпаздары арасында өткізілетін бір матч. Ливан элита кубогы (1996–2023) – Ливан премьер-лигасының алдыңғы маусымдағы үздік алты командасы қатысқан жыл сайынғы кубок турнирі. Ливан челлендж кубогы (1913–2023) – Ливан премьер-лигасының алдыңғы маусымында 7-ден 10-ға дейін орын алған командалар мен Ливан екінші дивизионынан көтерілген екі команда қатысқан жыл сайынғы кубок турнирі.

Аға

Ливан ұлттық құрамасы өзінің алғашқы (ресми емес) халықаралық ойынын 1935 жылы румындық "CA Timișoara" (TAC) командасына қарсы өткізді. ФИФА растаған алғашқы ойын 1940 жылы өткізіліп, Палестинаға 5:1 есебімен жеңіліспен аяқталды. Ливан 2000 жылы Азия кубогын қабылдады, бірақ топтық кезеңнен шығарылды. Олар бұл жарыста топтық кезеңде Солтүстік Кореяға қарсы алғашқы ойында жеңіске жетті. Дегенмен, Ливан бәсекеге қатысу ережесі бойынша нокаут кезеңіне өте алмай қалды. U18 құрамасы финалға шыққан Ливан ерлер құрамасының алғашқы командасы болып тарихқа енді, 2021 жылғы WAFF U18 чемпионатында екінші орынды иеленді, финалда жергілікті команда Иракқа пенальтилер сериясында есебімен жеңіліп қалды. Бір жыл өткен соң U16 құрамасы 2022 жылғы WAFF U16 чемпионатының финалына жетті, онда жергілікті команда Иорданияға 1:0 есебімен ұтылды.

Әйелдер футболы

Ливандағы әйелдер футболы, бастапқыда оған байланысты қоғамдық ұғымдардың салдарынан аса танымал болмағанымен, 2010 жылдардың соңында танымалдылығы артып келеді. Ол негізінен елдің ең бай аймақтарында ойналады. Ливан әйелдер футбол лигасы 2008 жылы құрылды, ал Садака алғашқы титулдың иегері атанды. Сафа 2022 жылғы WAFF әйелдер клубтары чемпионатында жеңіс алып, халықаралық жарыста жеңіске жеткен алғашқы ливандық әйелдер командасы болды. Әйелдер құрамасы 2022 жылы WAFF әйелдер чемпионатында күміс жүлдегер атанды, ал 2007 және 2019 жылдары қола жүлдегер болды. 2015 жылы 17 жасқа дейінгі әйелдер құрамасы 2015 жылғы Араб U-17 әйелдер кубогының чемпионы атанғаннан кейін, титул жеңген алғашқы Ливан ұлттық футбол құрамасы болды. 2019 жылы Ливан WAFF U-15 қыздар чемпионатында және WAFF U-18 қыздар чемпионатында жеңіске жетті, ал 2022 жылы WAFF U-18 қыздар чемпионатында екінші рет жеңімпаз атанды.