Кіріспе
Комбер (/'//k//ʌ//m//(//b//)//@r/, CUMber, жергілікті cummer) – Солтүстік Ирландияның Даун округіне жататын қала. Ол Ньютаунардстан оңтүстікке қарай 5 миль (8 км) жерде, Странгфорд лагунасының солтүстік жағасында орналасқан. Ол Таун Паркс жерінде, Комбер азаматтық приходында және Кастлерег Лоуэр тарихи барониясында жатыр.
town in Northern Ireland
Comber ( /'//k//ʌ//m//(//b//)//@r/, CUMber, locally cummer) is a town in County Down, Northern Ireland. It lies 5 mile (8 km) south of Newtownards, at the northern end of Strangford Lough. It is situated in the townland of Town Parks, the civil parish of Comber and the historic barony of Castlereagh Lower.
Тарих
Екі өзеннің қосылған жері, қалаға атын берген Глен және Энлер өзендері осы жерде кездеседі. 1600 жылдардың басында шотландтардың келуі кезінде (Ульстер плантациясына қараңыз) Комберде елді мекен пайда болды, бірақ ол қазіргі орналасқан жерінен оңтүстікке қарай шамамен 1 миль (2 км) қашықтықта, Каттгос деген жерде орналасқан. Бұл елді мекеннің саудагерлер мен балықшылар пайдаланған порты болғанына куәліктер бар. Алайда, 1700 жылдарға қарай қаланың орталығы қазіргі басты алаң аймағына көшті және Комбер бірнеше диірмендері бар өнеркәсіптік орталыққа айналды. Эндрюс отбасы 1700 жылдардың екінші жартысында Комберді зығыр өндірісі мен астық өңдеудің маңызды орталығына айналдырды. 1800 жылдардың ортасында виски қайнату өндірісі кең таралды, ал ең танымал қайнатқыш – Джон Миллер, Уильям Джеймс (Лорд) Пирридің сіңлісінің күйеуі Томас Эндрюс Снр-дің әйелі Элизаның әкесі болды. Эндрюс отбасының бір мүшесі, Томас Эндрюс, кеменің жобалаушысы болды және 1912 жылы кеме суға батқанда қаза тапты. 1841 жылы қалада 1400 тұрғын болды. 20 ғасырда Комбер өнеркәсіптік өндірісінің көп бөлігін жоғалтты, бірақ Белфаст қалалық аймағына шағын қала ретінде қайта жанданды, 1961 жылы 4000 болған халқы 2001 жылғы халық санауы бойынша 8933-ке жетті. Комбер алаңында генерал-майор Ролло Гиллеспидің ескерткіші орналасқан. Гиллеспи – 19 ғасырдағы жергілікті соғыс батыры, оның Үндістандағы батырлық ерліктерімен танымал. Ол Даун округінің алғашқы округтік геодезисі Джон Фрейзердің қадағалауымен салынды және 1845 жылдың 24 маусымында (Иоанн күні) ашылды. Ирландия тарихындағы ең ірі масондық жиын деп саналатын бұл шараға масондық орденнің елу ложасы қатысты. Шамамен 25 000 – 30 000 адам рәсімге куә болу үшін қалаға жиналды. Бағананың биіктігі 55 футқа жетеді. Бағананың іргесінде көптеген масондық символдар және оның "Даунның абыройы үшін тағы бір оқ" деген соңғы сөздері бейнеленген. Алаңда сонымен қатар "Титаник" кемесінде қаза тапқандарға арналған мемориалдық ескерткіш орналасқан, ол қаламен тығыз байланысты. Қаланың өзінде "Титаник оқиғасымен байланысты Комбердегі қызықты орындарға сізді жетелейтін Комбер Титаник аудио маршруты" бар. 1978 жылы Уақытша Ирландия Республика армиясы "Ла Мон" мейрамханасына шабуыл жасап, 12 адамды қаза қылды. Комбердегі Энлер өзені көп рет тасыды. Осының салдарынан, қала арқылы өтетін өзен бойында Комбердің су тасқынына қарсы қабырғасы салынды, ол суды ұстап тұруда.
Көлік
Белфаст және Каунти Даун темір жолындағы Комбер теміржол станциясы 1850 жылдың 6 мамырында ашылды, бірақ соңғы рет 1950 жылдың 24 сәуірінде жабылды. Комберде Белфаст пен Ньютаунардс қалаларына күнделікті, үнемі қатынайтын автобустармен жақсы қоғамдық көлік желісі де бар. 2003 жылы Комбер айналма жолының "екінші кезеңі" ресми түрде қозғалысқа ашылды. Бұл жаңа бөлік Ньютаунардс қаласынан басталып, екі қатарлы жолдың соңынан Киллинчи көшесіндегі айналым арқылы қолданыстағы бөлікке қосылады. Комбер Белфастқа тікелей велосипед жолымен де байланысқан. Комбердің жасыл жолы деп аталатын бұл велосипед жолы, ескі теміржолдың трассасымен 7 миль (11 км) қашықтыққа дейін созылады.
Білім
Жергілікті үш бастауыш мектептің бірі – Комбер бастауыш мектебі. Мектепте 15 мұғалім жұмыс істейді. Оның белгілі түлектерінің қатарында Солтүстік Ирландия футболшысы Стивен Крейган бар. Тағы бір жергілікті бастауыш мектеп – Эндрюс еске алу мектебі, оны директор Ралф Маги басқарады. Ол шамамен сол көлемде және мектеп ғимараттарының құрамына Комбер тұрғындары кеме жасаушы Томас Эндрюстің құрметіне салған Эндрюс еске алу залы кіреді. Үшінші бастауыш мектеп – Сент-Мэри бастауыш мектебі, ол көлемі жағынан әлдеқайда кішкентай. Осы мектептердің көптеген оқушылары Комбер бастауыш мектебінің жанындағы Нендрум колледжіне және Ньютаунардс қаласындағы Реджент Хаус гимназиясына барады.
The third primary school is St. Mary's Primary School, which is much smaller in size. Many pupils from these schools go to Nendrum College, Comber, next door to Comber Primary, and Regent House Grammar School, Newtownards.
Адамдар
Комбер ең танымал болғаны, ол Томас Эндрюстің (1873 жылы туған) туған жері, 1912 жылы «Титаник» кемесінің суға батуынан қаза тапқан «RMS Титаник» кемесінің құрылысшысы. Джон Миллер Эндрюс 1940-1945 жылдар аралығында Солтүстік Ирландияның екінші премьер-министрі болды. Ол 1871 жылы дүниеге келіп, зығыр иіруші және Комберде бай жер иесі болды. 1956 жылы қайтыс болды. Роберт Ролло Гиллеспи (1766–1814) генерал-майор шеніне жетіп, Батыс Үндістанда және Үндістанда француз әскерлеріне қарсы күресті. Ол Веллор бүлігіне және Суматрадағы сұлтанға қарсы шайқасқа қатысты. Ол Үндістандағы Дехрадун қаласының жанындағы Калунгадағы гурк бекінісін шабуылдағанда қаза тапты. Жарыс жүргізушісі Джонни Кейн (1973 жылғы 14 мамырда туған) Комберде дүниеге келген. 1997 жылы Ұлыбритания Формула-3 чемпионатының жеңімпазы атанды және 1999 жылы АҚШ-тағы IndyLights сериясында «Жылдың жаңашылы» атанды. Эдмунд Де Винд Комберде туды және Бірінші дүниежүзілік соғыста Виктория кресімен марапатталған канадалық (сонымен қатар ирландтық саналады). Ол Корольдік ирландтық атқыштар полкінің мүшесі болды және 1918 жылғы 21 наурызда Сомма шайқасында, өлімге жеткенше қайта-қайта шабуылдарды тойтарғаннан кейін қаза тапты. Комберде 1950 жылдары оның құрметіне салынған тұрғын үй кешені бар. Эдмунд 2007 жылғы 14 қыркүйекте Комберде ресми түрде еске алынды, оның құрметіне Ольстер тарихы шеңберінің «Көк тақтасы» ашылды. Ол Белфаст қаласындағы Кэмпбелл колледжінде білім алған. Солтүстік Ирландияның бұрынғы футболшысы Стивен Крейган осы қаланың тумасы. Стивен 18 жылдық мансабында ел құрамасы сапында 54 рет ойнады. 2012 жылғы мамырда «Мэдервелл» футбол клубынан зейнеткерлікке шығып, медиада мансап жасауға кірісті. Стивен жергілікті Комбер бастауыш мектебі мен Комбер орта мектебінде (қазіргі Нендрум колледжі) оқыды. Джаз әншісі Оттили Паттерсон (1932–2011) Комберде дүниеге келген.
Жеңіл атлетика
Ballydrain Harrier and Athletic Club 1932 жылы құрылған және бастапқыда Ballydrain-дегі The Old Schoolhouse ғимаратынан жаттығуларын жүргізген. Көп жылдар бойы Солтүстік Ирландиядағы ең табысты клубтардың бірі болды, бірақ төмендеп, 2010 жылға қарай онда бірнеше мүше ғана қалды. North Down Cricket Club-қа көшіп, жаттығуларын өткізуге бастағаннан кейін клуб қайта жанданып, мүшелер саны жылдам өсуде, олар апта сайын жаттығып, жарыстарға қатысады.
Автоспорт
Ардс трассасы Комбер қаласынан өтетін, 1928 жылдан 1936 жылға дейін RAC Tourist Trophy спорттық автомобильдер жарысына пайдаланылған көшелік автоспорт трассасы болды. Ол кезде бұл Солтүстік Ирландияның ең маңызды спорттық шарасы болып есептелді және әдетте ширек миллионнан астам көрерменді қамтыды.
Футбол
Комбердің ең керемет спорттық жетістіктерінің бірі 1991 жылғы Рождество күні болды. Осы күні жергілікті әуесқой футбол командасы «Комбер Рек», Мервин Бойс басқаруымен, фаворит саналған «Брантвуд» командасын жеңіп, «Steel and Sons» кубогын тұңғыш рет жеңіп алды.
Крикет
Комбер Ирландияның ең көне және ең табысты крикет клубтарының бірі – «Норт Даун Крикет Клубының» да үйі. Ол 1857 жылдан бері «The Green» стадионында өз алаңындағы ойындарын өткізіп келеді. «Норт Даун» клубы NCU Challenge кубогын рекордтық 30 рет, NCU Аға лигасын 17 рет және 1984 жылы құрылғаннан бері Ирландия Аға кубогын 3 рет жеңіп алған.
Хоккей
North Down Hockey Club – Ольстер хоккей одағына қатысты далалық хоккей клубы. Клуб 1896 жылы құрылған. Клубты 1896 жылы North Down Cricket Club мүшелері құрды және Ольстер хоккей одағының негізін қалаушы клубтарының бірі болып табылады. Ольстердегі алғашқы клубтік матч 1896 жылдың 7 қарашасында Комберде Cliftonville клубына қарсы өтті, онда North Down 8:0 есебімен жеңіске жетті. 1899-1900 жылдары North Down алғашқы екі жүлдесін жеңіп алды. Ольстер аға лигасы үшін берілетін Keightley кубогының нокаут жүйесімен өткен жалғыз жылында, финалда Antrim клубы 3:2 есебімен жеңілді, ал Kirk кубогының финалында Cliftonville клубы 4:2 есебімен жеңілді. North Down Hockey Club Комбердегі The Green мекенжайында орналасқан, бұл North Down Cricket Club үйі. Алғашқы хоккей алаңы крикет алаңындағы Castle Lane жағында болған. Осы алаңда клубтың 100 жылдығына арналған мерекелік ойын Cliftonville клубына қарсы өткізілді. 1994 жылы барлық бірінші команда ойындарын Newtownards қаласындағы Glenford Park жасанды алаңында өткізу туралы шешім қабылданды. 1999 жылы команда Комберге қайтып оралып, қазір Comber Leisure Centre-де ойнайды. Клуб әлі де Glenford Park және Комбердегі Nendrum College жасанды алаңдарын пайдаланады, сондықтан барлық үй ойындары жасанды жабындарда өткізіледі.